Chương 1: Tổng Quan về Điều Tra, Dự Báo, Đặc Thù Tham Gia Giao Thông của dân cư đô thị
CHƯƠNG I
TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU TRA, DỰ BÁO VÀ ĐẶC THÙ THAM GIA
GIAO THÔNG CỦA DÂN CƯ ĐÔ THỊ
1.1 Tổng quan về điều tra trong quy hoạch và quản lý giao thông đô thị.
1.1.1 Khái niệm về điều tra.
Điều tra được hiểu một cách chung nhất là tập hợp các phương thức, phương tiện nhằm
tập hợp, thu thập thông tin cần thiết phục vụ cho việc phân tích đánh giá thực trạng của một
hoạt động hoặc nguyên nhân, hiện tượng nào đó. Nó được sử dụng để giúp các nhà hoạch định
chính sách, các nhà quy hoạch xây dựng kế hoạch phát triển cho từng ngành, từng lĩnh vực cụ
thể hoặc giúp các nhà nghiên cứu trong công việc nghiên cứu của mình.
Chẳng hạn như đối với doanh nghiệp khi cần xây dựng chiến lược phát triển cần thiết
phải nghiên cứu thị trường, trong đó phải điều tra các yếu tố về cung cũng như năng lực của các
đơn vị cạnh tranh, các yếu tố về cầu như nhu cầu hiện tại và tương lai. Đối với một đô thị để
nghiên cứu phát triển GTVT, cần phải thu thập thông tin liên quan, ảnh hưởng đến GTVT đô
thị như các yếu tố về kinh tế, xã hội, dân số, về đặc tính đi lại của người dân,… và thực trạng
của hệ thống giao thông vận tải đô thị (mạng lưới đường, cầu cống…). Còn đối với ngành công
an công tác điều tra nhằm tìm ra những nguyên nhân gốc khi xảy ra những sự vật hiện tượng,
nào đó (tìm tội phạm, động cơ phạm tội,…)
1.1.2 Mục đích, ý nghĩa của điều tra trong quy hoạch GTVT.
Mục đích của điều tra trong quy hoạch GTVT nói chung là thu thập đầy đủ các số liệu
nhằm phản ánh hiện trạng của ngành, đồng thời xác định nhu cầu vận chuyển của các ngành
phục vụ nhu cầu phát triển của toàn bộ nền kinh tế quốc dân cũng như đời sống văn hoá xã hội
của nhân dân. Từ đó xác định được mối quan hệ vận chuyển giữa các điểm kinh tế, văn hoá,
chính trị làm căn cứ cho việc lập quy hoạch phát triển giao thông, quy hoạch vận tải và quy
hoạch phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật của ngành trong khu vực và trên toàn quốc.
Trong quy hoạch và quản lý GTĐT, điều tra được thực hiện với nhiều mục đích khác
nhau tuỳ theo từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, một cách chung nhất có thể nêu các mục đích
tổng quát điều tra như sau:
• Thu thập, tìm kiếm thông tin khách quan và toàn diện phục vụ cho việc hoạch định
chiến lược phát triển bền vững hệ thống GTVT đô thị.

điều tra.... sao cho có thể tận dụng tối đa các kết quả điều tra trước đó. Đặc biệt phải đảm bảo
tính “so sánh được” của kết quả điều tra từ các cuộc điều tra khác nhau.
Ngoài ra các kết quả điều tra không chỉ để phục vụ cho mục tiêu sử dụng trước mắt.
Trong tương lai các cuộc điều tra như vậy sẽ thường được lặp lại ở mức độ này hay mức độ
khác. Bởi vậy cần xem xét khả năng bổ sung và phát triển hệ dữ liệu điều tra trong tương lai.
c/ Đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp với khả năng, nguồn lực thực tế.
Hiệu quả của các công cuộc điều tra khó có thể lường hoá một cách chính xác. Bởi lẽ nó
được thể hiện một cách gián tiếp thông qua hiệu quả của các chính sách, các phương án quy
hoạch hay dự án đầu tư được đưa ra dựa trên các kết quả điều tra. Tuy vậy, một cách chung
nhất thì “hiệu quả của cuộc điều tra được đánh giá theo nguyên tắc đảm bảo thực hiện mục đích
Đoàn Thị Thu Trang- K46
4
Chương 1: Tổng Quan về Điều Tra, Dự Báo, Đặc Thù Tham Gia Giao Thông của dân cư đô thị
điều tra một cách tốt nhất với hao phí nguồn lực cho điều tra là nhỏ nhất”. Nói khác đi, chất
lượng các kết quả điều tra là tốt nhất với chi phí cho điều tra là nhỏ nhất.
Yêu cầu này đòi hỏi bất kỳ một cuộc điều tra nào cũng phải đảm bảo:
 Quy mô điều tra phù hợp với mục đích và đặc biệt là yêu cầu về
độ tin cậy của các kết quả điều tra.
 Thời hạn tiến hành điều tra nằm trong giới hạn cho phép.
 Phương pháp điều tra phù hợp với đặc điểm của đối tượng điều
tra và trình độ của nhân viên điều tra.
 Yêu cầu về trang thiết bị và phương tiện điều tra phải phù hợp
với khả năng thực tế.
 Chi phí điều tra nằm trong giới hạn về khả năng tài chính cho
phép.
1.1.4 Nội dung cơ bản của điều tra trong quy hoạch và quản lý GTVT đô thị
Một cách chung nhất có thể tóm lược nội dung điều tra trong quy hoạch và quản lý
GTVT đô thị theo vấn đề như hình sau:
Đoàn Thị Thu Trang- K46
Điều tra trong

cầu đi
lại
Nhu
cầu
vận tải
hàng
hoá
Mạng
lưới
đường
Hệ
thống
giao
thông
tĩnh
Hệ
thống
vận tải
đô thị
Điều
tra
xuất
hành
O-D
Số
lượng
phương
tiện sở
hữu của
dân cư

giao thông nói riêng.
+ Dân số, mức độ tăng trưởng dân số (tự nhiên, cơ học) mật độ dân cư, phân bố dân cư
và thành phần dân cư đô thị. Đây chính là yếu tố quan trọng nhất làm phát sinh nhu cầu đi lại ở
đô thị. Nó có ảnh hưởng trực tiếp đến việc phân bố các điểm phát sinh và thu hút hành khách
trong tính toán dự báo cũng như quy hoạch mạng lưới GTVT đô thị.
+ Phát triển kinh tế- xã hội của đô thị: Giá trị tổng sản lượng và sự phân bố theo các
ngành kinh tế ở đô thị. Công nghiệp, nông nghiệp, du lịch, dịch vụ,…GDP bình quân đầu
người, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân,… những nết cơ bản về văn hoá xã hội như giáo dục,
y tế…
b/Điều tra về hệ thống GTVT đô thị
Nội dung điều tra bao gồm các vấn đề chủ yếu như:
- Hiện trạng mạng lưới đường (Đường bộ, đường sắt, đường thuỷ, đường hàng không)
Đoàn Thị Thu Trang- K46
6
Chương 1: Tổng Quan về Điều Tra, Dự Báo, Đặc Thù Tham Gia Giao Thông của dân cư đô thị
- Hiện trạng hệ thống giao thông tĩnh: Nhà ga, bến cảng, bến xe, các bãi đỗ xe.
- Hệ thống vận tải đô thị: Các phương thức và phương tiện vận tải hành khách (luồng
tuyến, phương tiện, mức độ, chất lượng phục vụ…) cũng như các phương thức và phương tiện
vận tải hàng hoá trong đô thị.
c/Điều tra về nhu cầu vận tải đô thị.
Điều tra nhu cầu vận tải là quá trình thu thập các số liệu có liên quan đến nhu cầu vận
tải qua đó xử lý số liệu, phân tích dữ liệu để đem lại cho ta số lượng người có nhu cầu vận tải
và các thông tin có liên quan giúp cho việc đánh giá, nhận xét và đưa ra các phương án đáp ứng
nhu cầu một cách có hiệu quả.
Việc điều tra nhu cầu vận tải giúp cho việc xác định chiến lược của ngành. Sự phân bố
hệ thống loại hình vận tải và điều chỉnh quy mô, cơ cấu, số lượng cho phù hợp với trung
chuyển giữa các loại hình vận tải.
Đối với các đơn vị vận tải, điều tra nhu cầu đi lại để:
- Định hướng về quy mô, nhân lực, cơ sở vật chất cần thiết cho phù hợp
- Chất lượng dịch vụ cần quan tâm ở mức độ nào

Trong cơ chế thị trường, việc lựa chọn phương tiện đi lại của người dân đô thị phụ
thuộc rất nhiều vào thu nhập và mức độ sở hữu phương tiện cá nhân của người dân. Các kết quả
điều tra về thu nhập và mức độ trang bị phương tiện cá nhận là căn cứ quan trọng cho việc quy
hoạch phát triển các phương thức và phương tiện VTHK trong thành phố. Ngoài ra đây cũng là
căn cứ quan trọng để xây dựng giá cước của hệ thống VTHKCC cũng như chính sách phát triển
VTHKCC ở đô thị.
5/ Điều tra sở thích và thói quen đi lại của người dân:
Là căn cứ quan trọng để quy hoạch phát triển mạng lưới VTHKCC ở đô thị, đặc biệt là
ở các nước có trình độ dân trí cao.
6/Điều tra dư luận xã hội.
- Quan điểm, sự hiểu biết của người dân về bản thân hệ thống GTVT và vai trò của hệ
thống GTVT trong đời sống.
- Ý kiến quan điểm của cộng đồng về việc quy hoạch một công trình xây dựng hay một
quy hoạch GTVT...
- Dư luận xã hội với một quyết định, một chính sách hay một văn bản pháp luật điều
chỉnh hoạt động nào đó trong GTVT...
1.1.5 Phân loại các phương pháp điều tra trong quy hoạch và quản lý GTVT đô thị.
Để điều tra thu nhập thông tin phục vụ công tác quy hoạch và quản lý GTVT đô thị có
thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau. Tuy nhiên, một cách chung nhất các phương pháp
điều tra được phân loại theo các tiêu thức như hình sau:
Đoàn Thị Thu Trang- K46
8
Chương 1: Tổng Quan về Điều Tra, Dự Báo, Đặc Thù Tham Gia Giao Thông của dân cư đô thị
Đoàn Thị Thu Trang- K46
PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU
TRA
Theo quy mô
Theo thời gian Theo hình thức thu
thập thông tin
Theo cách thức tiến

Bán
thủ
công
Điều
tra cục
bộ
Điều tra
chuyên
đề
Điều tra
chọn
mẫu
Phỏng
vấn
trực
tiếp
Phỏng
vấn
gián
tiếp.
9
Chương 1: Tổng Quan về Điều Tra, Dự Báo, Đặc Thù Tham Gia Giao Thông của dân cư đô thị
+ Phân loại theo quy mô:
1/ Điều tra toàn bộ.
- Thu thập thông tin ban đầu ở toàn bộ các đơn vị nằm trong đối tượng điều tra. Hình thức này
giúp ta có đầy đủ tài liệu về đối tượng nhưng chi phí lớn, mất nhiều thời gian.
2/ Điều tra không toàn bộ.
- Điều tra cục bộ: Chỉ thu nhập các thông tin ở một số đơn vị thể hiện rõ nhất các đặc điểm cần
nghiên cứu của đối tượng, như vậy không phải điều tra toàn bộ mà vẫn biết rõ được hiện tượng
cần nghiên cứu của đối tượng.

1.1.6 Khái quát quá trình điều tra.
Hầu hết các cuộc điều tra chuyến đi (cũng như các loại điều tra khác) đều trải qua
những quy trình thực hiện chung. Backstrom và Hursh – Cesar chia quá trình thực hiện điều tra
ra làm 20 bước, phân nhóm thành 5 giai đoạn như sau:
Đoàn Thị Thu Trang- K46
11
Chương 1: Tổng Quan về Điều Tra, Dự Báo, Đặc Thù Tham Gia Giao Thông của dân cư đô thị
• Lập kế hoạch điều tra.
• Thiết kế điều tra.
• Thực hiện điều tra
• Chuẩn bị số liệu
• Phân tích số liệu
Đoàn Thị Thu Trang- K46
Giai đoạn lập kế hoạch
điều tra
Thiết kế điều tra
Phác thảo và thiết kế
hoàn chỉnh bảng hỏi
Điều tra thử
Thu thập số liệu
Mã hoá và nhập số
liệu
Lập chương trình và biên
soạn số liệu
Giai đoạn phân tích số
liệu
Sửa lỗi dữ liệu
Tổ chứcLấy mẫu điều tra
Tập huấn nhân viên
điều tra và rút kinh

a
G
i
a
i

đ
o
ạ
n

t
h
ự
c

h
i
ệ
n

đ
i
ề
u

t
r
a
G

2. Các giả thuyết – xác định các mối liên hệ có liên quan tới vấn đề nghiên cứu
Giai đoạn thiết kế điều tra
3. Xác định các thông tin liên quan - kiểm tra lại các thông tin hiện có liên quan tới vấn đề
cần nghiên cứu
4. Thiết kế - thiết lập quy trình và các nguyên tắc nghiên cứu
5. Tổ chức – bố trí nhân lực, tài chính và các nguyên vật liệu cần thiết
6. Xác định mẫu điều tra - lựa chọn số lượng và cơ cấu người được điều tra
7. Phác thảo - dựng khung câu hỏi phỏng vấn
8. Hoàn chỉnh - chỉnh sửa, định dạng hoàn chỉnh bảng hỏi
Giai đoạn thực hiện điều tra
9. Điều tra thử - nhằm xác định xem phương pháp điều tra dự kiến có giúp thu được các số
liệu mong muốn không?
10. Đào tạo - tập huấn cho nhân viên điều tra những kỹ thuật nhằm thu thập số liệu chính
xác, đầy đủ
11. Tóm lược - rút kinh nghiệm từ điều tra thử và phổ biến lại cho nhân viên điều tra để bắt
đầu tiến hành điều tra
12. Tiến hành phỏng vấn và thu thập số liệu - bảo toàn dữ liệu có được từ những người
được phỏng vấn
Giai đoạn chuẩn bị số liệu
13. Mã hóa và nhập số liệu – gán giá trị bằng số cho các câu trả lời và nhập kết quả vào
máy tính
14. Sửa lỗi số liệu - nhằm làm cho tất cả các số liệu đều có thể sử dụng để phân tích
15. Lập chương trình - lập hay sử dụng chương trình để máy tính xử lý các số liệu
16. Biên soạn tài liệu - sắp xếp số liệu thành những dạng có thể sử dụng dễ dàng để phân
tích.
Giai đoạn phân tích số liệu
Đoàn Thị Thu Trang- K46
13
Chương I: Tổng Quan về Điều Tra,Dự Báo và Đặc Thù Tham Gia Giao Thông của dân cư đô thị
17. Phân tích – dựa vào kết quả trả lời của người được phỏng vấn với hai hay nhiều biến

( )
( )
nnN
nN
SE
/*
2
σ
−
−
=
Đoàn Thị Thu Trang- K46
14
Chương I: Tổng Quan về Điều Tra,Dự Báo và Đặc Thù Tham Gia Giao Thông của dân cư đô thị
Trong đó: N- số lượng đơn vị trong tổng thể.
n- số lượng đơn vị mẫu.
Phương sai:
( )
=
−
∑=
N
XX
i
2
2
σ
Phương sai trong tổng thể.
Chọn mẫu với xác suất không đều.
Bao gồm: chọn mẫu hệ thống, chọn mẫu không theo chủ định, chọn mẫu có chủ định