ĐỀ TÀI: TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO NHÓM
TRONG MÔN MĨ THUẬT Ở TIỂU HỌC
1. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1.1, Lý do chọn đề tài:
Dạy học theo nhóm là hình thức giảng dạy đặt học sinh vào môi trường
học tập tích cực, trong đó học sinh được tổ chức thành các nhóm một cách thích
hợp. Trong nhóm học sinh được khuyến khích thảo luận và hướng dẫn làm việc
hợp tác với nhau. Cụ thể:
+ Đem lại cho học sinh cơ hội sử dụng các kiến thức và kĩ năng mà các em
được lĩnh hội và rèn luyện.
+ Cho phép học sinh diễn đạt những ý tưởng, những khám phá của mình.
+ Mở rộng suy nghĩ và thực hành các kĩ năng tư duy (so sánh, phân tích,
tổng hợp, đánh giá...).
Hoạt động nhóm giúp các em rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc, kĩ
năng giao tiếp, tạo điều kiện cho học sinh hỏi lẫn nhau, phát huy vai trò trách
nhiệm của từng cá nhân, các em có thể cùng làm với nhau những công việc mà
một mình không thể tự làm được trong một thời gian nhất định.
Với môn Mĩ thuật ở Tiểu học lấy giáo dục thẩm mĩ làm nhiệm vụ chủ yếu,
đặc thù của môn học là phát huy tích độc lập cá nhân, thể hiện cái tôi, cái riêng
của từng học sinh..., nhưng với lứa tuổi học sinh Tiểu học để thể hiện đầy đủ
một vấn đề, cụ thể để hoàn thiện một bài vẽ trong tiết mĩ thuật ở Tiểu học quy
định thời gian từ 35 đến 40 phút, nếu để một cá nhân làm thì việc hoàn thành là
rất khó, còn nếu có hoàn thành thì cũng chỉ ở múc độ quá sơ sài, chưa đạt yêu
cầu tối thiểu. Vì vậy, nếu tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong giờ Mĩ
thuật ở Tiểu học thì hiệu quả sẽ cao, tạo được hứng thú cho học sinh học tập.
1.2, Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
- Tổ chức dạy học theo nhóm trong môn Mĩ thuật ở Tiểu học sẽ tạo cho
học sinh hoàn thành bài vẽ của mình trong khoảng thời gian quy định khoảng
35-40 phút, giáo viên có bài để đánh giá học sinh ngay tại cuối tiết học, nếu
được nhận xét nhiều bài trong tiết học học sinh sẽ biết được những điểm đã làm
-Phng phỏp thng kờ, so sỏnh i chiu.
-Phi hp cỏc phng phỏp kim tra ỏnh giỏ.
2
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề:
Trong môn mĩ thuật ở Tiểu học các em thường phụ thuộc vào giáo viên khi
thực hành bài vẽ, các em thường làm theo giáo viên, lấy bài giáo viên minh hoạ
để làm mẫu cho tất cả các bài vẽ, các em quan sát và làm theo hầu như không có
tính sáng tạo... Nếu soi vào mục tiêu của môn Mĩ thuật ở Tiểu học là “...cung
cấp cho học sinh một số kiến thức ban đầu về mĩ thuật, giúp các em tạo ra cái
đẹp bằng cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm riêng...” thì rõ ràng cách các em tạo ra
các bài vẽ dạng nêu trên là chưa đạt yêu cầu vì hầu hết các bài đều gần giống
nhau, không thấy cái riêng, không thấy sự sáng tạo.
2.2: Thực trạng của vấn đề :
Thực chất mỗi giáo viên dạy Tiểu học thường coi thường môn Mĩ thuật là
một môn phụ nên còn xem nhẹ, nên thường hướng dẫn qua loa, đại khái kiểu
nhìn sách giáo khoa để vẽ, hoặc ghi tên bài rồi cho học sinh về nhà vẽ hôm sau
thu bài nhận xét...
Mỗi tiết Mĩ thuật tổ chức được nhiều hình thức cho học sinh tham gia bài
học thì các em sẽ hứng thú hơn, trong các hình thức tổ chức đó thì tổ chức hoạt
động nhóm là rất quan trọng, một bài không nhất thiết là hoạt động nào cũng cần
hoạt động nhóm mới có hiệu quả, mà tuỳ vào yêu cầu để áp dụng hoạt động
nhóm sẽ có hiệu quả cao hơn.
2.2 1Thuận lợi, khó khăn
a. Thuận lợi.
- Trong quá trình giảng dạy được sự giúp đỡ của đồng nghiệp trong
trường với ánh mắt chăm chú yêu thích môn học này của các em giúp chúng tôi
còn thiếu thốn rất nhiều bên cạnh đó thời gian dành riêng cho môn học này hầu
như là không có do đó dẫn đến việc hạn chế rất nhiều khả năng tư duy sáng tạo
của các em.
2.2.2. Thành công, hạn chế
* Thành công: Bản thân tôi thường xuyên trao đổi với đồng nghiệp
trong và ngoài giờ dạy để học hỏi và nắm được tình hình của các em để hiểu tâm
lí của các em từ đó rút ra kinh nghiệm cần thiết để có biện pháp tích cực trong
quá trình truyền tải nội dung kiến thức một cách cô đọng xúc tích để các em nắm
được bài một cách hiệu quả.
- Đồ dùng sử dụng trong tiết học cũng đã đảm bảo phần nào cho sự kết
hợp hài hòa đan xen giữa các tiết học với những trò chơi nhằm kích thích hứng
thú học tập của các em. Do vậy tiết học luôn lôi cuốn hấp dẫn để các em tích cực
tham gia sáng tạo.
* Hạn chế: Bên cạnh những thành công trên nó còn có một số hạn chế.
4
- Do thời gian phân phối chương trình ít nên các tiết học thăm quan tìm
hiểu thế giới xung quanh là không có hầu hết các em chỉ quan sát trên sách vở
chưa được quan sát trực tiếp để thấy được “cái đẹp” rất riêng của cuộc sống.
- Trường tôi là môi trường nông thôn miền núi do vậy đồ dùng phục vụ
cho tiết học chưa được đảm bảo các mẫu vẽ còn thiếu rất nhiều hầu hết giáo viên
tự sưu tầm và mang đến trong mỗi tiết học.
- Các bậc phụ huynh còn rất coi nhẹ môn học này của các em do vậy
mà khâu chuẩn bị đồng dùng là vô cùng cần thiết cho tiết học thì các em bị
thiếu thốn rất nhiều như bút chì, tẩy, màu vẽ. Và thời gian đầu tư cho môn
học này ở nhà là không có.
2.2.3 Mặt mạnh, mặt yếu
- Giáo viên dùng tranh ảnh vật thật để khắc sâu kiến thức kỹ năng cho
2.3 Giải pháp và biện pháp
2.3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:
- Để giúp học sinh có hứng thú học tập trong Mĩ thuật, góp phần nâng cao
chất lượng giờ học ở Mĩ thuật Tiểu học, tôi xin đề xuất một số biện pháp sau:
+ Người giáo viên cần xác định vị trí, nhiệm vụ môn Mĩ thuật cũng như
tác dụng của việc dạy học Mĩ thuật.
+ Dạy Mĩ thuật góp phần giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng, mở rộng
tầm hiểu biết, rèn luyện khả năng tư duy, phát triển trí tưởng tượng…
+ Giờ Mĩ thuật đem đến cho các em học sinh những xúc cảm thẩm mỹ
lành mạnh, giáo dục cho các em những tình cảm, phẩm chất đạo đức cao đẹp,
giúp các em có một nhân cách phát triển toàn diện.
+ Thông qua môn học có thể rút ra ý nghĩa gì cho cuộc sống hiện tại?.
2.3.2 Nội dung cách thực hiện giải pháp, biện pháp
- Đây là biện pháp cấp bách cần làm ngay cho nhà trường hiện nay để
chúng ta kịp có cơ hội mở mang những bộ óc vàng theo kịp sự phát triển công
đại hoá, hiện đại hoá của nền công nghiệp kỹ thuật trong thời đại mới. Bên cạnh
phát triển kinh tế xã hội khoa học đi lên thì nền nghệ thuật phải phát triển theo
xu hướng chung đáp ứng được nhu cầu trong nước và toàn cầu.
- Nội dung cải tiến các môn học là tình hình chung hiện nay và đặc biệt
môn “ Mĩ thuật ” nói riêng.
2.3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp.
- Là một giáo viên dạy Mĩ thuật phải nắm bắt được tâm lí của các em.
Trong quá trình các em thực hiện bài vẽ giáo viên là người nhận xét đánh giá
không được chê bài học snh làm các em mất hứng thú học tập mà phải luôn kích
thích tạo cho các em niềm vui trong học tập.
6
- Với lứa tuổi học sinh Tiểu học trình độ và nhận thức các em còn rất
7
- Những học sinh khá giỏi các em vẽ bức tranh phức tạp hơn có sự lô rích
sắp xếp bố cục hợp lý màu sắc hài hòa tạo ra độ đậm nhạt trên bài vẽ.
- Học Mĩ thuật giúp các em gần gũi nhau hơn biết chia sẻ đoàn kết sau
mỗi lần thảo luận nhóm mỗi lần giải quyết một vấn đề (VD: ở các bài vẽ tranh
theo đề tài giáo viên yêu cầu các nhóm vẽ chung một bài thì các em phải biết
cách liên kết nhau phân công mỗi người một việc mỗi người một ý tưởng để tụ
hợp lại đi đến cái chung cái thành công cho ý tưởng của mình.Qua thực tế dạy
học thì phương pháp tổ chức học tập theo nhóm mang lại hiệu quả rất cao:
Để khắc phục được những nhược điểm nêu trên, tuỳ vào dạng bài ở từng
khối lớp để đưa ra các hoạt động nhóm sao cho có hiệu quả:
- Ở lớp 1,2,3: Với các dạng bài: Thường thức mĩ thuật - Tập nặn tạo dáng
nên tổ chức hoạt động nhóm ở các bước quan sát, nhận xét - thực hành thì chắc
chắn các em sẽ có những sản phẩm đẹp:
Cụ thể:
* Bài 9 - Xem tranh phong cảnh - Lớp1:
H: Tranh phong cảnh khác những thể loại khác ở điểm nào?
+ Với câu hỏi dạng này để giáo viên chốt lại vấn đề của bài thì học sinh
lớp 1 sẽ gặp khó khăn.
+ Lúc này nếu đưa hoạt động nhóm vào thì có thể học sinh sẽ có câu trả lời
đúng ý giáo viên cần: Các em hãy thảo luận nhóm đôi trong vòng 3 phút và cho
biết tranh phong cảnh khác với các loại tranh khác ở điểm nào? Các em có sự
thảo luận và đưa ra được câu trả lời.
Bài 5 - Tập nặn tạo dáng tự do: Nặn hoặc vẽ, xé dán con vật - Lớp 2:
+ Giáo viên đưa yêu cầu: Hãy dùng giấy mầu, xé hình con vật mà em yêu
thích? Học sinh sẽ thực hiện yêu cầu trên theo các hướng sau: Xé dán 1 con vật.
Xé dán nhiều con vật (có thể kèm theo các hình ảnh phụ cho sinh động). Nếu học
sinh xé dán một con vật thì sau 15 phút có thể hoàn thành, nhưng nếu học sinh xé
cốt lõi, nổi bật của bức tranh.
3. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
3.1 Kết luận
Như vậy, việc tổ chức dạy học theo nhóm đối với môn Mĩ thuật ở Tiểu
học nếu được tổ chức xen kẽ lồng ghép vào nội dung của từng tiết sẽ có hiệu quả
như mong muốn. Học sinh được học tập thông qua giao tiếp, trao đổi, tranh luận
với nhau, chia sẻ và tự phản ánh, đưa ra được ý kiến cá nhân góp ý cùng tập thể,
các em có nhiều cơ hội để diễn đạt ý nghĩa của mình, có cơ hội học hỏi từ các
bạn các kĩ năng, cách diễn đạt bằng lời hay bằng hình ảnh một vấn đề cặn kẽ và
tỷ mỉ hơn.Cuối cùng là các em thích học môn Mĩ thuật, các em hiểu và yêu mến
9
cái đẹp và vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào cuộc sống, sinh hoạt, học tập
hằng ngày. Tạo điều kiện cho học sinh học các môn khác hiệu quả hơn và một
bộ phận có năng khiếu, sở trường có thể học tiếp các ngành nghề có liên quan
đến mĩ thuật.
Hiện nay tôi thấy đa số học sinh Tiểu học rất thích giờ học Mĩ thuật, các
bài vẽ có sự tiến bộ rõ rệt.
Trong các đợt vẽ tranh phát động của ngành như: “Vẽ tranh với chủ đề , An
toàn giao thông” hay là phát động cuộc thi vẽ tranh “Ý tưởng trẻ thơ” dành cho
học sinh Tiểu học. Học sinh có phần tự tin, mạnh dạn, phấn khởi mỗi em vẽ một
bức tranh tự do về ước mơ ý tưởng cho một cuộc sống tốt đẹp hơn. Ta càng
khẳng định môn Mĩ thuật ngang tầm với các môn học trong nhà trường hiện nay.
Trong quá trình dạy học môn Mĩ thuật tôi đã rút ra một số kinh nghiệm
trong việc giảng dạy sau:
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học: Sưu tầm tranh, phân loại tranh, các vật mẫu,
đồ dùng thật.
học phong phú, vật mẫu đáp ứng nhu cầu trực quan, quan sát trên tiết học. Có
các chân dung, tượng thạch cao…có các bản vẽ, giá vẽ giúp các tiết thực hành
tốt.
+ Đồ dùng tranh ảnh phải có để đảm bảo tiết dạy tốt.
+ Học sinh phải vẽ trên khổ giấy A3,A4…Đóng lại thành tập cho những
bài vẽ xong, dụng cụ vẽ phải đầy đủ (Có, chì, tảy,màu) có thể sử dụng nhiều loại
màu có bảng vẽ và các kẹp giấy dùng trong các tiết ngoại khoá./
Nếu hoạt động nhóm được tổ chức hợp lý và thường xuyên trong từng giờ
mĩ thuật để học sinh yêu thích môn học và góp phần giáo dục thẩm mĩ, giáo dục
nhân cách cho học sinh.
Tôi rất mong lời góp ý của các bạn đồng nghiệp để việc dạy phân môn Mĩ
thuật đạt kết quả cao. Tôi xin chân thành cảm ơn.
Thanh Tân, ngày 20 tháng 3 năm 2015.
NGƯỜI VIẾT:
Vũ Thị Huệ
11