-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Môn lịch sử ở trường phổ thông nhằm giúp học sinh có được những kiến
thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới; góp phần hình thành
ở học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước truyền
thống dân tộc, tinh thần cách mạng. Bồi dưỡng các năng lực tư duy, hành động
và thái độ ứng xử đúng đắn trong cuộc sống xã hội. Vì vậy, phương pháp và hình
thức dạy học môn lịch sử rất phong phú, đa dạng; bao gồm cả các phương pháp
hiện đại như: thảo luận nhóm, đóng vai nhân vật, giải quyết vấn đề, nghiên cứu
tình huống,dự án, hợp tác …) và các phương pháp truyền thống như: ( trực quan,
đàm thoại, kể chuyện,…; bao gồm cả hình thức dạy học theo lớp, theo nhóm nhỏ
và cá nhân; hình thức dạy học ở lớp, ở phòng bộ môn, ở bảo tàng, tại các di tích
lịch sử,…và học sinh cũng có thể nghe báo cáo, trao đổi trực tiếp với các nhân
chứng lịch sử ( Nói chuyện với các cựu chiến binh ).
Vì vậy, tổ chức dạy học theo nhóm là hình thức dạy mới – một trong
những hình thức thực hiện tốt nhất việc dạy học phát huy tính tích cực và tương
tác của học sinh. Với hình thức này, HS được lôi cuốn vào các hoạt động học
tập, tiếp thu kiến thức bằng chính khả năng của mình với sự tổ chức hướng dẫn
của giáo viên.Thông qua tổ chức học nhóm giáo viên kết hợp đánh giá kết quả
học tập của học sinh .
Từ hiệu quả thực tế nêu trên tôi chọn đề tài “ Tổ chức dạy học theo nhóm
- môn lịch sử ở trường THCS”.
II. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
1

B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
Lứa tuổi thiếu niên có vị trí quan trọng trong chu kì phát triển tâm lí của
trẻ, vì đây là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ em sang người lớn nên có những biến
đổi về mặt giải phẫu sinh lí ( như thời kì tầm vóc lớn lên, chiều cao phát triển ,
giọng nói thay đổi ) những thay đổi trong điều kiện sống, đặc biệt ở nhà trường,
thời kì này các em tiếp xúc với nhiều môn học, nhiều tri thức mớí, nhiều giáo
viên mới, mỗi môn học có phương pháp giảng dạy riêng phù hợp với đặc trưng
bộ môn. Mỗi giáo viên có một cách trình bày, có một phương pháp dạy riêng ,vì
vậy ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển trí tuệ của các em.
Tính tích cực của con người biểu hiện trong hoạt động, đặc biệt trong
những hoạt động của chủ thể. Học tập là hoạt động chủ đạo ở lứa tuổi đi học.
Tích cực trong hoạt động học tập thực chất là tính tích cực , nhận thức, đặc trưng
ở khát vọng hiểu biết, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình chiếm lĩnh
tri thức. Học sinh sẽ thông hiểu và ghi nhớ những gì đã nắm được qua hoạt động
chủ động, nỗ lực của chính mình.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN.
1. TÁC DỤNG CỦA DẠY HỌC LỊCH SỬ THEO NHÓM:
Hoạt động nhóm là một đặc điểm quan trọng, đó là quá trình học sinh
được tham gia một chuỗi các hoạt động học tập dưới sự hướng dẫn của giáo
viên, được khuyến khích để trao đổi kinh nghiệm và được tạo cơ hội làm việc
hợp tác với người khác. Bằng cách nói ra những điều đang suy nghĩ , mỗi người
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
3
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_

-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Dạy học theo nhóm là hình thức dạy học đặt học sinh vào môi trường học
tập tích cực, trong đó học sinh được chia thành các nhóm nhỏ ( 2,4,6 em ) một
cách thích hợp. Trong nhóm, học sinh được thảo luận và hợp tác làm việc với
nhau. Dạy học theo nhóm, học sinh học tập thông qua giao tiếp, trao đổi, tranh
luận với nhau, chia sẻ và có cơ hội để diễn đạt ý nghĩ của mình, tìm tòi và mở
rộng suy nghĩ. Còn giáo viên là người tổ chức các hoạt động gợi mở, hướng dẫn
kích thích và hỗ trợ học sinh bằng kinh nghiệm giáo dục của mình.
Dạy học theo nhóm là hình thức dạy học tích cực vì:
Hoạt động thảo luận nhóm đã tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá
nhân trên con đường chiếm lĩnh kiến thức học tập.
Thông qua hoạt động thảo luận nhóm, ý kiến của mỗi cá nhân được bộc lộ,
khẳng định hay bác bỏ, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới. Nhờ
thảo luận nhóm, bài học vận dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi
học sinh và của cả lớp chứ không chỉ dựa trên vốn hiểu biết và kinh nghiệm của
thầy giáo.
Hoạt động nhóm đem lại cho học sinh cơ hội để sử dụng phương pháp,
kiến thức và kỹ năng các em đã lĩnh hội và rèn luyện.
Ví dụ: Dạy bài 5: Các quốc gia cổ đại phương tây ( lịch sử 6 ). Phần các
giai cấp trong xã hội Hy Lạp và RôMa, khi giáo viên tổ chức cho học sinh thảo
luận nhóm để tìm hiểu sự khác nhau giữa các giai cấp trong xã hội phương Đông
và Phương Tây cổ đại, đây là cơ hội để học sinh sử dụng những kiến thức đã
được tiếp nhận trong bài trước kết hợp với kiến thức mới nên đã khám phá trong
xã hội phương Tây có 2 giai cấp chính: Chủ nô và nô lệ ( khác với xã hội
phương Đông có 3 giai cấp chính). Xã hội này dựa trên sức lao động của nô lệ
nên gọi đó là xã hội chiếm hữu nô lệ.
________________________________________________________________________

đúng, nhanh chóng nhiệm vụ. Tuy nhiên nhóm cũng có hạn chế là khó đi đến
quyết định thống nhất và giáo viên khó quản lí.
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
6
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Các nhóm nhỏ ( 2-4 em) các em có nhiều cơ hội để thể hiện ý kiến của
mình, thống nhất ý kiến nhanh hơn và dễ quản lí hơn.
*Cơ cấu nhóm:
Để nhóm hoạt động có hiệu quả, các thành viên phải biết rõ nhiệm vụ của
mình, vì vậy phải phân công nhiệm vụ cho các em:
Trưởng nhóm: điều khiển hoạt động nhóm.
Thư kí: ghi chép kết quả hoạt động của nhóm sau khi đã thống nhất.
Báo cáo viên: Báo cáo kết quả làm việc của nhóm.
Thành viên khác: có nhiệm vụ tham gia tích cực vào các hoạt động của
nhóm.
Trong nhóm có học sinh phải thay nhau đóng vai của các thành viên trên.
Khi hoạt động nhóm các thành viên trên cần:
Hướng vào nhau ( ngồi thành vòng tròn hoặc xung quanh bàn ).
Chăm chú lắng nghe người khác phát biểu.
Từng thành viên sẵn sàng đưa ra ý kiến của mình.
Trao đổi, thảo luận để có ý kiến thống nhất.
Tuân theo sự điều khiển của từng nhóm trưởng.
Đảm bảo thời gian.
* Cách chia nhóm
Trong giờ lên lớp, tuỳ theo mục tiêu của từng hoạt động. Giáo viên có thể

Nhóm cùng nhu cầu học tập.
Trong các kiểu nhóm trên kiểu 1 và kiểu 2 được sử dụng nhiều hơn.
Hoạt động nhóm chỉ có ý nghĩa và tác dụng thiết thực khi nhóm hoạt động
có hiệu quả. Tính hiệu quả của nhóm trong dạy học là thước đo chất lượng của
hình thức dạy học theo nhóm.
Muốn nhóm hoạt động có hiệu quả tốt cần có những điều kiện thiết
yếu sau:
Các thành viên trong nhóm đều hiểu biết công việc của nhóm và của bản
thân; cùng hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau và có trách nhiệm với công việc chung.
Chọn kiểu nhóm phù hợp với yêu cầu thảo luận.
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
8
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Mọi thành viên tích cực tham gia các hoạt động nhóm và sẵn sàng đưa ra ý
kiến của mình, cùng tranh luận, trao đổi một cách thoải mái trước khi đi đến
thống nhất ý kiến chung của toàn nhóm, tránh trường hợp chỉ có trưởng nhóm và
thư kí hoạt động của từng nhóm. Thu nhận thông tin phản hồi để kịp thời điều
chỉnh, bổ sung kế hoạch tổ chức các hoạt động của mình có hiệu quả.
Tạo bầu không khí vui vẻ, cởi mở thoải mái trong học tập, giúp các em tự
tin hơn trong thảo luận.
Ví dụ Bài 3 -lịch sử 6 : Cho HS quan sát hình 3 và 4 SGK GV đặt câu hỏi
cho HS thảo luận nhóm : Tại sao người tối cổ phải sống thành từng bầy ? Chỉ ra
điểm khác nhau cơ bản nhất giữa loài vượn cổ với người tối cổ ?
Bài 17 Lịch sử 6 : Gv cho HS đọc SGK đoạn mô tả ách thống trị của nhà
Hán đối với châu giao và đưa ra nhận xét ?

quyết định cũng chậm hơn.
Nhóm nhỏ: khoảng 2 đến 4 em nhóm nhỏ có nhiều hoạt động linh hoạt và
ra quyết định nhanh, giáo viên quản lí củng thuận lợi, nhưng với thể loại nhóm
này lại tận dụng ít kinh nghiệm hơn nhóm lớn.
Ví dụ Lịch sử 9: Khi học bài 19: Phong trào cách mạng trong những
năm 1930-1935 và bài 20 Cuộc vận động dân chủ trong những năm 1936-
1939 . Gv cho các em hoạt động nhóm làm bài tập sau :
Hoàn thành bảng sau để thấy được sự giống nhau , khác nhau trong phong trào
năm 1930-1931 và Phong trào trong năm 1936-1939 ?
Nôi dung 1930-1931 1936-1939
Kẻ thù
Nhiệm vụ
Hình thức
Phương pháp
Tổ chức thành lập
Phong trào tiêu biểu
Bài tập trên tực hiện với nhóm 6 hs.
Sau khi các em hoạt động nhóm giáo viên gọi một nhóm lên bảng điền vào
bảng phụ . Gọi HS nhận xét từng nhóm. GV kết luận và dùng đáp án giáo viên
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
10
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
chuẩn bị sẵn trên bảng phụ sau để học sinh so sánh kết quả của nhóm mình đã
làm .
Nôi dung 1930-1931 1936-1939

PTCN đồn điền cao su Bắc –
Nam
PT mít tin của 2,5 van công
nhân , nông dân.
- PT sách báo tiến bộ .
Giáo viên chia 6 em thành một nhóm hoạt động này tương ứng với nhóm thuyết
trình ( bao gồm các đối tượng học sinh Giỏi , khá , trung bình , yếu )
* Lưu ý: Khi chọn kiểu nhóm và chia nhóm cần nhanh gọn, không để mất
thời gian. Chú ý đến đặc điểm của mỗi loại nhóm. Phụ thuộc vào nhiệm vụ quá
khó hoặc quá dễ. Sự điều khiển của nhóm do nhóm trưởng tổ chức .
Trong nhóm nhiều trình độ, các em học sinh yếu có thể có nhiều cơ hội
học hỏi được các em khá, giỏi. Nhưng cũng có thể xảy ra trường hợp chỉ có các
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
11
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
em khá, giỏi tham gia hoạt động, còn các em ít hoặc không tham gia. Điều này
xảy ra khi các em thiếu hứng thú học tập và tổ chức hoạt động của nhóm không
hợp lí.
Ở nhóm cùng trình độ, có thể xảy ra hiện tượng những học sinh yếu bị chế
diễu, dẫn tới tự ti và hạn chế sự phát triển.
Vì vậy cách chia nhóm và chọn kiểu nhóm phải linh hoạt nhằm phát huy
mặt mạnh,mặt hạn chế, mặt yếu của mỗi nhóm.
3. VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ THEO
NHÓM.
Trong hoạt động hai, bạn đã hiểu được những yêu cầu cơ bản để nhóm

Vì sao quân Lam Sơn chấp nhận việc Vương Thông xin hòa?
Giáo viên chuẩn bị chu đáo đồ dùng và thiết bị dạy học. Đặc biệt còn
chuẩn bị các đồ dùng và phương tiện có liên quan đến hoạt động như giấy khổ
to, băng dính, bút dạ, tranh ảnh…
Thực hiện kế hoạch bài học khác với hoạt động dạy học trước đây, dạy
học theo hình thức chia nhóm, vai trò của người giáo viên có sự thay đổi cơ bản:
Thiết kế và tạo môi trường cho phương pháp dạy học tích cực, trong đó
giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn các hoạt động gợi mở, khuyến khích và hỗ
trợ việc học của học sinh bằng kinh nghiệm giáo dục của mình.
Thông qua việc tổ chức hoạt động nhóm, các kĩ năng sư phạm, mở rộng
hơn, bao gồm các kỹ năng có liên quan tới việc đưa ra các hình thức hoạt động,
hướng dẫn, hỗ trợ học sinh thực hiện hoạt động và phát triển kỹ năng phản ánh,
trình bày được các quan điểm của mình.
Quản lí, giám sát và giúp đỡ hoạt động nhóm.
Khi hoạt động nhóm giáo viên quan sát, theo dõi và kịp thời giúp đỡ các
nhóm giải quyết vấn đề, trực tiếp giải đáp khi có ý kiến thắc mắc của nhóm.
Phát hiện các nhóm hoạt động chưa có hiệu quả để kịp thời uốn nắn và
điều chỉnh.
Động viên khuyến khích và kịp thời khen ngợi, nhằm tạo không khí phấn
khởi, giúp học sinh tự tin trong học tập.
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
13
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Xây dựng mối quan hệ thân thiện, hợp tác giữa thầy và trò, trò với trò
trong môi trường học tập an toàn.

_
Tạo bầu không khí làm việc vui vẻ, thân thiện giúp học sinh tự tin hơn
trong hoạt động thảo luận.
Ví dụ: Bài 21: Khởi nghĩa Lí Bí. Nước Vạn Xuân ( 542 – 602), lịch sử 6.
Khi dạy mục 1: GV hướng các em thảo luận nhóm 2 hoạt động cụ thể:
Hoạt động 1: Đầu thế kỷ VI, ách thống trị của nhà Lương đối với nước ta
như thế nào?
GV chia nhóm/ mỗi nhóm 4 em/ các em báo cáo, nhóm khác nhận xét,
trong khi các nhóm báo cáo, GV yêu cầu học sinh trình bày trên lược đồ.
Chúng đã chia nhỏ đơn vị hành chính nước ta thành: Giao Châu (Bắc Bộ ),
Ái Châu ( Thanh Hóa ), Đức Châu, Lợi Châu, Ninh Châu ( Nghệ Tĩnh), Hoàng
Châu ( Quảng Bình).
Hoạt động 2: Tổ chức bộ máy nhà nước của nhà Lương ở nước ta có gì
thay đổi? Chính sách cai trị của nhà Lương như thế nào?
Những câu hỏi trên giáo viên có thể sử dụng cho nhóm 2,4 hoặc 6 HS,có
thể nhiều nhóm cùng thảo luận 1nội dung .
4/ THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
a/ Thực trạng:
Qua nhiều năm giảng dạy ở trường THCS tôi nhận thấy học sinh hiểu được
những vấn đề chung của môn lịch sử , đặc biệt là nắm được kiến thức Lịch sử đất
nước . Từ đó học sinh hiểu và khắc sâu biểu tượng lịch sử và nhớ được các sự
kện chính, các giai đoạn của lịch sử dân tộc .
Để thu hút học sinh yêu thích học tập bộ môn lịch sử đòi hỏi người giáo viên
phải nắm chắc được kiến thức lịch sử , chuẩn bị tiết dạy chu đáo , đồ dùng dạy
học phải đầy đủ ( tránh dạy chay)
Tài liệu phục vụ giảng dạy môn lịch sử và đồ dùng trực quan thực tế ở các
trường học trang bị còn thiếu nên giáo viên cần phải tự tìm tòi , sáng tạo thêm để
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai

Giỏi Khá TB Yếu Trên TB
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
16
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Lớp Sỹ
số
SL % SL % SL % SL % SL %
9A 35 10 28,6 16 45,7 9 25,7 35 100
9B 35 3 8,6 6 17,1 14 40,0 2 5,7 33 94.2
Về mặt kĩ năng : Học sinh đã thành thạo trong việc học tập theo nhóm ,
các thành viên trong nhóm thành thạo với công việc tổ trưởng phân công. Các
thành viên đã thể hiện được vai trò của cá nhân trong nhóm và ngược lại .
Thông qua hoạt động nhóm các em đã tự đánh giá năng lực của bản thân đồng
thời học hỏi ở bạn bè trong nhóm .Biết vận dụng kiến thức đã học , đã đọc tham
khảo vào giải quyết yêu cầu nội dung thảo luận .
Về mặt thái độ tình cảm : Thể hiện được tinh thần đoàn kết trong học tập
. Có ý thức giúp đỡ lẫn nhau , thể hiện rõ thái độ tình cảm , tình yêu quê hương
đất nước , từ đó thấy được trách nhiệm của mình trong việc xây dựng đất nước
mai sau .
Đề xuất ý kiến : Trong điều kiện đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
rất cần có đủ thiết bị ,đồ dùng dạy học vì vậy nếu được cung cấp đầy đủ các thiết
bị , phương tiện sẽ giúp giáo viên có nhiều thời gian vào việc nghiên cứu tài liệu
phục vụ việc giảng dạy tốt hơn .
C. KẾT LUẬN
________________________________________________________________________

GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
18
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học của :
TS Nguyễn Thị Minh Phương. TS Nguyễn Hữu Chí ,TS Vũ Ngọc Anh,
TS Lưu Thu Thuỷ và một số tác giả- xuất bản năm 2002
- Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học lịch sử của : TS Vũ Ngọc
Anh, TS Nguyễn Hữu Chí , Nguyễn Anh Dũng , Nguyễn Văn Đằng - xuất bản
tháng 7 – 2008 .
- Sách giáo khoa Lịch sử 6,7,8,9
- Sách giáo viên Lịch sử 6,7,8,9
-Phương pháp dạy học lịch sử - tâm lý học của : Phan văn Hạc – NXBGD
năm 1995.
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
19
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
II. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:
1/ Mục đích