MỤC LỤC
Nội dung

I. Tên sáng kiến kinh nghiệm
II. Tên tác giả sáng kiến kinh nghiệm
III. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
1. Giải pháp cũ thường làm

Trang
2
4
4
4

a. Đặc điểm tình hình của nhà trường

4

b. Thực trạng công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

5
7

2. Giải pháp mới cải tiến
a. Tăng cường công tác chỉ đạo, định hướng công tác giáo dục kỹ năng

7

sống
b. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tích hợp qua các môn học



trong mỗi nhà trường. Trong xu thế phát triển xã hội, thế giới đã và đang có
những biến đổi sâu sắc về mọi mặt tác động đến đời sống kinh tế, chính trị và xã
hội. Một số chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử, phẩm chất đạo đức, lối sống
của con người cũng bị ảnh hưởng bởi mặt trái của cơ chế thị trường. Thế hệ trẻ
hôm nay dẽ dàng học đòi, bắt chước, tiêm nhiễm những thói hư tật xấu từ xã
hội, từ mạng Internet…Trong các nhà trường, học sinh có xu hướng gia tăng về
bạo lực học đường, về sự liều lĩnh, ứng phó không lành mạnh, dễ mắc các tệ nạn
xã hội, sống ích kỉ, vô tâm, khép mình…đồng thời kĩ năng thực hành giao tiếp,
kĩ năng phục vụ bản thân còn yếu, kém. Thực tế này đã khiến các nhà giáo dục
đặc biệt quan tâm đến vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho thế hệ trẻ trong đó có
học sinh THPT. Nhiều nước phát triển trên thế giới, thanh thiếu niên được học
những kỹ năng sống về những tình huống sẽ xảy ra trong cuộc sống và họ biết
cách đối diện và đương đầu với những khó khăn, biết cách vượt qua những khó
khăn, cũng như biết cách tránh những mâu thuẫn, xung đột, bạo lực giữa người
và người, biết cách đối phó thích ứng với các tai nạn như cháy, nổ, động đất,
thiên tai. Như vậy, việc giáo dục“kỹ năng sống” cho học sinh, đặc biệt là học
sinh THPT là vô cùng cấn thiết .
Hiện nay, Bộ GD&ĐT đã xây dựng và triển khai các chuyên đề giáo dục
KNS ở các cấp học, ở mọi lứa tuổi. Chương trình giáo dục KNS thông qua hoạt
động ngoài giờ lên lớp được bắt đầu bằng những kỹ năng đơn giản, đời thường
gần gũi với các em, như: chào hỏi, bắt tay, cám ơn, xin lỗi, quan sát, lắng nghe,
giữ gìn vệ sinh môi trường, chấp hành luật an toàn giao thông...Một loạt các
chuyên đề giáo dục kĩ năng sống, được ứng dụng phù hợp với quá trình phát
triển tâm lý tuổi vị thành niên, giúp các em tự rèn luyện nhân cách và khả năng
tự lập và ý chí vươn lên trong cuộc sống.
Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Bộ, Ngành, và Sở GD&ĐT Ninh Bình,
trường THPT Gia Viễn A trong những năm vừa qua đã và đang triển khai
chương trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Thông qua các hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp, nhà trường có đã khơi dậy "sức mạnh nội tâm" tiềm ẩn


có 29 lớp, có 74 cán bộ, giáo viên và nhân viên và 1020 học sinh. Nhận thức của
một số cán bộ, giáo viên về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh chưa đúng mức. Bởi vây, trong những năm qua, ở
trường THPT Gia Viễn A tình trạng học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo,
bỏ học, không hứng thú học tập, yêu sớm, sa vào các tai tệ nạn xã hội… xuất
hiện ngày càng nhiều. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên như tác
động của cơ chế thị trường, xu hướng toàn cầu hóa, sự thiếu trách nhiệm của gia
đình, ảnh hưởng của mạng xã hội và trò chơi trực tuyến…nhưng nguyên nhân
quan trọng nhất là do nhận thức, ý thức còn hạn hẹp, thiếu kỹ năng sống cần
thiết. Đối tượng học sinh ở thị trấn dễ sa vào những tệ nạn xã hội, trò chơi điện
tử bạo lực hay tệ nạn ma túy, cờ bạc… học sinh ở các xã nông thôn tỏ rõ sự ngại
ngùng, ngại nói lên ý kiến của mình, rụt rè không dám phát biểu ý kiến. Khi
quan sát và tiếp xúc với các em học sinh, tôi nhân thấy ở các em còn thiếu rất
nhiều những kỹ năng sống căn bản nhất như: Kỹ năng giáo tiếp, kỹ năng xử lý
tình huống, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng ứng phó với các tình huống bất
thường, kỹ năng hợp tác và chia sẻ...Những vấn đề đã và đang diễn ra xung
quanh các em, liên quan trực tiếp đến các em nhưng các em không để ý. Khi gặp
những tình huống cần xử lý các em tỏ ra rất lung túng, thụ động, văn hóa xem,
nghe, nhìn của các em cũng còn nhiều việc đáng bàn. Đặc biệt là ý thức khi
tham gia các hoạt động tập thể còn thiếu tích cực, thiếu tự giác.
b. Thực trạng việc tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh:
*) Công tác giảng dạy tích hợp giáo dục kỹ năng sống của giáo viên bộ môn:
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đã được tích hợp, lồng ghép vào
nhiều môn học như môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, GDCD với các nội dung:
giáo dục môi trường, phòng chống ma tuý, giáo dục giới tính…Tuy nhiên qua
việc kiểm tra giáo án của các giáo viên thuộc các bộ môn trên chưa đáp ứng
được yêu cầu tích hợp giáo dục kĩ năng sống trong phần mục tiêu bài học. Giáo
4


khăn. Nhà trường chưa thành lập các câu lạc bộ học tập, các hoạt động ngoại
khóa diễn ra chưa thường xuyên. Đội ngũ giáo viên giảng dạy hoạt động ngoài
giờ lên lớp không phải là giáo viên chuyên trách. Các GV của môn GDCD được
phân công giảng dạy chưa được trang bị đầy đủ các kiến thức cần thiết phục vụ
cho các hoạt động mang tính chuyên biệt. Thời lượng chương trình của các môn
học chính khóa quá nặng nên thời gian dành cho hoạt động ngoài giờ lên lớp
không nhiều. Đôi khi GV lên lớp mang tính đối phó, kéo rào lấy vết nên hiệu
quả giảng dạy chưa cao. Ý thức tích cực, tự giác tham gia các hoạt động ngoài
giờ lên lớp của một bộ phận học sinh chưa cao. Khi tổ chức các hoạt động ngoại
khóa tinh thần hưởng ứng và hợp tác chưa đạt, các em còn mất trật tư, bỏ ra khỏi
hàng ngũ, khi được phỏng vấn thì rụt rè, nhút nhát, e ngại.
2. Giải pháp mới cải tiến:
Mục tiêu cuả giáo dục kỹ năng sống là giáo dục thế hệ trẻ không chỉ
chú trọng “dạy chữ” mà còn phải quan tâm đúng mức đến nhiệm vụ “dạy
người”. Con người không chỉ có tri thức mà còn phải biết sống đúng, sống
đẹp, sống có ích. Ban chi ủy, Ban giám hiệu nhà trường đã xác định giáo
dục kỹ năng sống cho học sinh là nhiệm vụ giáo dục toàn diện của Nhà
trường, từ đó có kế hoạch chỉ đạo thực hiện giáo dục KNS cho học sinh
thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Sau đây là một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh trường THPT Gia Viễn A:
a. Tăng cường công tác chỉ đạo, định hướng công tác giáo dục kỹ năng sống:
BGH nhà trường phân công cho 01 đồng chí P. Hiệu trưởng phụ trách
công tác ngoại khóa thiết kế các chủ đề giáo dục KNS phù hợp với nội dung
hoạt động thực hiện chủ đề hoạt động ngoài giờ lên lớp theo công văn chỉ đạo

6


của Bộ, Sở GD và ĐT. Các chủ đề giáo dục KNS được thiết kế phù hợp với điều

b. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tích hợp qua các môn học:
Theo chương trình đổi giáo dục, thì dạy học tích hợp là một trong những
phương pháp dạy học tích cực và hiệu quả. Năm học 2014 – 2015, nhà trường
đã chỉ dạo giáo viên bộ môn giảng dạy theo hướng tích hợp, tăng cường đầu tư
nhiều hơn cho công tác chuẩn bị như: xác định nội dung, địa chỉ tích hợp và các
kỹ năng cần tích hợp. Tùy đặc thù của từng bộ môn để tích hợp nhiều nội dung
như giáo dục môi trường, giáo dục sức khỏe sinh sản, phòng chống tham nhũng,
giáo dục pháp luật…
Để hoạt động tích hợp đạt hiệu quả, giáo viên dạy các môn học đã linh
hoạt và mềm dẻo trong việc lựa chọn nội dung bài học và kỹ năng sống cần thiết
để tích hợp. Trong giáo án, giáo viên đã thể hiện một cách cụ thể, rõ ràng và chi
tiết định hướng giảng dạy của mình từ mục tiêu giáo dục, phương pháp, hình
thức tổ chức dạy học đến hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh. Nhờ
đó, giáo viên có thể làm chủ được quá trình truyền thụ tri thức và hạn chế thiếu
sót trong quá trình giảng dạy. Trong khi thiết kế nội dung dạy học tích hợp kỹ
năng sống, giáo viên đã thiết kế cụ thể các hoạt động mà bản thân dự kiến sẽ tổ
chức và ước lượng thời gian tổ chức để tránh ảnh hưởng đến việc truyền thụ và
lĩnh hội nội dung kiến thức của học sinh.
Sau mỗi bài học, giáo viên bộ môn tiến hành hoạt động kiểm tra đánh giá
người học theo mức độ nhận biết, thông hiểu và vận dụng các kỹ năng đã được
trang bị vào để giải quyết những tình huống cụ thể.
c. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua giờ sinh hoạt của giáo viên
chủ nhiệm:
Trong quá trình công tác, tôi nhận thấy vai trò của giáo viên chủ nhiệm
lớp đối với sự hình thành nhân cách, đạo đức của học sinh là vô cùng quan
8


trọng: là tấm gương, là người mẹ, người bạn, nhà tâm lí, luật sư… GVCN lớp là
cầu nối giữa Hiệu trưởng nhà trường với học sinh, với cha mẹ học sinh và các

nhiệm căn cứ tình hình thực tiễn của lớp mình để xây dựng những chủ đề chủ
điểm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Qua mỗi chủ đề chủ điểm sinh hoạt
lớp, GVCN trang bị cho các em các kỹ năng sống căn bản, cần thiết như: Kỹ
năng giao tiếp, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng ra
quyết định, kỹ năng chia sẻ và hợp tác….
d. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động ngoài giờ do
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức:
Trong năm học 2014- 2015, nhà trường đã chỉ đạo Đoàn TNCS Hồ Chí
Minh tổ chức triển khai các hoạt động nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
các khối lớp như:
Tổ chức các hoạt động ngoại khóa: Vào các buổi sinh hoạt dưới cờ, Đoàn
TNCS Hồ Chí Minh tổ chức các buổi truyền thông các giá trị sống, kỹ năng
sống theo từng chủ đề như: Giáo dục đạo đức qua các tác phẩm văn học dân
gian, phòng chống nghiện Game, ma tuý, HIV/AIDS và các tệ nan xã hội, cuộc
sống và những mong muốn của chúng ta, Kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hoá,
các hình thức lợi dụng và xâm hại trẻ vị thành niên, tình bạn, tình yêu học trò và
sức khoẻ sinh sản vị thành niên, kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm. Đoàn TNCS
HCM nhà trường thường xuyên phối hơp với huyện đoàn Gia Viễn, tỉnh đoàn
Ninh Bình tổ chức các chương trình truyền thông, ngoại khóa hấp dẫn và bổ ích
như: Chương trình “ Làm người có ích”, ngoại khóa “ Giáo dục sức khỏe sinh
sản vị thành niên”, cuộc thi “ Hành trình văn hóa”, “ Khéo tay hay làm”...Đặc
biệt, nhà trường đã tổ chức diễn đàn “ Điều em muốn nói” đây thực sự là một
hoạt động thiết thực và có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Thông qua diễn đàn, các
em được bày tỏ tâm tư, nguyện vọng và những mong muốn chính đáng và thiết
thực về chương trình giáo dục của nhà trường, về phương pháp quản lý, giáo dục
và giảng dạy của các thầy cô giáo. Đồng thời từ diễn đàn, các em cũng thẳng
thắn góp ý cho kế hoạch và phương pháp quản lý của nhà trường
10




động tưởng như là thường xuyên nhưng thật ra trong nhà trường bây giờ HS rất
ít được tham gia các hoạt động này. Nhưng đây là hoạt động thật sự cần thiết
giúp các em thích nghi với cuộc sống xung quanh. Sau này dù có rơi vào hoàn
cảnh khắc nghiệt nào thì các em vẫn có thể tồn tại được. Đó là nhờ các em biết
lao động.
Tổ chức hoạt động tiếp cận và sáng tạo khoa học - kĩ thuật: Đây là hoạt
động giúp các em tiếp cận được những thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến
và bước đầu sáng chế những máy móc, thiết bị từ những vật liệu tái chế. Thông
qua hoạt động này, nhà trường đã tạo điều kiện cho các em làm quen với việc
nghiên cứu khoa học, tạo cho các em sự say mê, tìm tòi, kích thích học tập tốt
hơn đồng thời hình thành ở các em đức tính cần, kiệm và kỹ năng tự khẳng định
mình.
3. Hiệu quả đạt được sau khi cải tiến:
Kiểm tra đánh giá chất lượng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp được
tiến hành thông qua phiếu điều tra, qua tiếp xúc với học sinh, qua bài kiểm tra
trắc nghiệm nhằm đánh giá đúng thực trạng, chất lượng từ đó có sự chỉ đạo điều
chỉnh chương trình giảng dạy cho thiết thực và hiệu quả. Cụ thể như sau:
Tinh thần và thái độ học tập của học sinh được nâng lên rõ rệt . Qua các
giờ học, học sinh tự tin hơn, năng động hơn, hào hứng sôi nổi mạnh dạn phát
biểu ý kiến, chủ động đề xuất các phương án giải quyết bài tập. Các em thực sự
hứng thú với các môn học, chủ động, tự giác học tập. Đặc biệt đã bắt đầu hình
thành nhóm học sinh tập nghiên cứu khoa học, tự làm những thiết bị máy móc từ
những nguyên liệu tái chế, tự thiết kế và lắp đặt mô hình …
Trong các tiết sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động NGLL…các em
có thể tự quản và tổ chức các hoạt động rất sinh động, sáng tạo
Các em học sinh biết cách giải quyết các mâu thuẫt và các xung đột phát
sinh trong và ngoài nhà trường. Việc giao tiếp ứng xử văn hoá, văn minh. Các
12



Công tác quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh là một nhiệm vụ
rất quan trong trong chiến lược phát triển giáo dục của trường THPT Gia Viễn A
giai đoạn 2010 – 2020. Đồng thời cũng là một thách thức không nhỏ đối vời
người làm công tác quản lý. Để hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
của nhà trường đạt chất lượng cao, thiết thực và hiệu quả thì việc xây dựng kế
hoạch, chỉ đạo, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá phải diễn ra khoa học và
thường xuyên. Giáo dục KNS cho học sinh là một trong những yếu tố quan
trọng làm nên giá trị cốt lõi của nhà trường và của mỗi học sinh.
2. Kiến nghị:
a. Bộ GD&ĐT:
Bộ GD và ĐT cần sờm có những qui định về chương trình giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh các cấp học trong đó có câp THPT. Đây là cơ sở quan
trọng để nhà trường chủ động lựa chọn hình thức tổ chức giáo dục KNS cho học
sinh phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường
b. Sở GD&ĐT Ninh Bình:
Sở GD và ĐT Ninh Bình cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn ngắn
hạn và hài hạn cho cán bộ, giáo viên chuyên trách hoạt động NGLL nhằm trang
bị những kiến thức phục vụ cho quá trình giảng dạy. Xây dựng những mô hình
điển hình về hoạt động NGLL và nhân rộng mô hình hay để triển khai đồng bộ ở
nhiều đơn vị. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm ở các cơ
sở, các đơn vị trực thuộc,
c. BGH nhà trường:
Nhà trường cần đầu tư cơ sở vật, nguồn kinh phí, nâng cấp, bổ sung trang
thiết bị phục vụ cho việc tổ chức các chương trình ngoại khóa, các hoạt động tập
thể. Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá các hoạt động giáo dục NGLL diễn ra
thường xuyên, nghiêm túc. Cử cán bộ, giáo viên chuyên trách tham dự các lớp
14