GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM THỊ THU HÀ

TÌNH HÌNH KINH TẾ, CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
CỦA PAKISTAN TRONG THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ THẾ GIỚI

Nghệ An - 2012


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM THỊ THU HÀ

TÌNH HÌNH KINH TẾ, CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
CỦA PAKISTAN TRONG THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI

Chuyên ngành: Lịch sử Thế giới
Mã số: 60.22.50

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. PHẠM NGỌC TÂN


3


1. Lý do chọn đề tài.......................................................................................1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề........................................................................3
3. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài..............................................................5
4. Phạm vi nghiên cứu...................................................................................5
5. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu...............................................6
6. Đóng góp của luận văn.............................................................................6
7. Bố cục luận văn.........................................................................................7

B. NỘI DUNG..........................................................................................8
Chương 1. NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TÌNH HÌNH
KINH TẾ, CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI CỦA PAKISTAN TRONG
THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XX................................................................8
1.1. Nhân tố khách quan...............................................................................8
1.1.1. Nhân tố quốc tế...................................................................................8
1.1.2. Nhân tố khu vực..................................................................................13
1.2. Nhân tố chủ quan...................................................................................18
1.3. Nhân tố lịch sử ......................................................................................18
Tiểu kết chương............................................................................................33
Chương 2. TÌNH HÌNH KINH TẾ, CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI CỦA
PAKISTAN TỪ NĂM 2000 ĐẾN 2010.....................................................35
2.1. Tình hình kinh tế....................................................................................35
2.1.1. Nông nghiệp........................................................................................35
2.1.2. Công nghiệp........................................................................................41
2.2. Tình hình chính trị và chính sách đối ngoại của Pakistan......................47
2.2.1. Tình hình chính trị..............................................................................47


6
2.2.2. Chính sách đối ngoại của Pakistan từ năm 2000 đến 2010.................64
2.3. Tình hình xã hội.....................................................................................88

Đảng Quốc gia Awami
Diễn đàn khu vực ASEAN
Diễn đàn hợp tác Á - Âu
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á
Hội nghị về phối hợp hành động và các biện pháp củng cố
lòng tin ở châu Á
ECO
Khối hợp tác kinh tế các nước Hồi giáo
EU
Liên minh châu Âu
FAO
Tổ chức lương thực và nông nghiệp của Liên Hiệp Quốc
FBR
Hội đồng Liên bang
GDP
Tổng sản phẩm quốc nội
IDA
Hiệp hội phát triển quốc tế
IMF
Qũy tiền tệ quốc tế
KLB
Cơ quan lập pháp Kerry – Lugar - Berman
LHQ
Liên Hợp Quốc
MMA
Liên minh 6 Đảng tôn giáo
MQM
Phong trào Muttahida Qaumi
NATO
Khối quân sự Bắc Đại Tây Dương

Pakistan là một đất nước nằm ở phía Tây Bắc tiểu lục địa Ấn Độ. Về
phía Đông và Đông Nam Pakistan là Ấn Độ, về phía tây là Iran và phía Bắc là
Afghanistan và Trung Quốc. Những dãy núi trải dài xuống thấp tới biển Ả Rập
và bên dưới chúng là vùng thung lũng rộng lớn của con sông Indus (sông Ấn).
Pakistan là một đất nước đặc biệt, là một trong những cái nôi sản sinh ra loài
người, có nguồn tài nguyên thiên nhiên với trữ lượng dầu mỏ và khoáng sản
lớn. Có một nền văn hóa tiêu biểu với đặc trưng của một quốc gia theo đạo
Hồi. Con người Pakistan cũng bền bỉ gan dạ và ở họ luôn toát lên một quyết
tâm cao độ về nền độc lập. Thế nhưng lịch sử của nó lại gắn liền với lịch sử của
nước Ấn Độ và Pakistan mới chỉ biết đến như một quốc gia độc lập từ năm
1947 tới ngày nay. Trước đó Pakistan là vùng đất của Ấn Độ thuộc Anh.
Đã hơn 60 năm trôi qua, kể từ ngày Pakistan giành được độc lập, nhưng
di chứng của chủ nghĩa thực dân vẫn đang còn tồn tại trên đất nước này. Đó
chính là hậu quả của sự chia cắt mà thực dân Anh đã cố tình tạo ra. Những
cuộc xung đột tôn giáo, tộc người, mâu thuẫn dân tộc, sắc tộc, nạn khủng bố...
vẫn đang tiếp diễn ở Pakistan. Vấn đề Kashmir và mối quan hệ căng thẳng
giữa Pakistan - Ấn Độ vẫn luôn là điểm nóng ở khu vực Nam Á. Sự đối đầu
giữa hai quốc gia có vũ khí hạt nhân này khiến cho nguy cơ chiến tranh rất dễ
xảy ra. Nó đe dọa trực tiếp đến hòa bình an ninh khu vực Nam Á nói riêng và
thế giới nói chung. Thêm vào đó, hiện nay, Pakistan cũng là vũ đài tranh
giành ảnh hưởng và quyền lực giữa các cường quốc lớn như: Mỹ, Trung Quốc
và Ấn Độ. Tìm hiểu sự phát triển mọi mặt của Pakistan có ý nghĩa thực tiễn
sâu sắc và mang tính thời sự cao, giúp chúng ta có thể hình dung được một
cách tổng quát về một đất nước Pakistan với nhiều biến cố thăng trầm nhưng
cũng rất đẹp và thơ mộng.


2
Nam Á là vùng đất có tầm quan trọng về mặt chiến lược. Phía Tây khu
vực này giáp với vịnh Pecxic - nơi sản xuất nhiều dầu lửa thế giới; Phía Bắc

sỹ lịch sử, với hi vọng đóng góp phần nhỏ của mình vào việc nghiên cứu tình
hình kinh tế, chính trị - xã hội của Pakistan trong vòng 10 năm từ năm 2000
đến năm 2010. Và hi vọng qua đề tài này cũng góp phần bổ sung kinh nghiệm
phát triển kinh tế, chính trị - xã hội cho các nước châu Á trong đó có Việt Nam.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Pakistan là một quốc gia trẻ tuổi, nên những công trình nghiên cứu về
đất nước này cũng chưa có nhiều. Tuy nhiên cũng đã có những học giả trong
và ngoài nước viết về Pakistan trên một số các lĩnh vực như sau:
1. Cuốn A short History of Pakistan của tác giả Ishtiaq Hussain Qureshi
bao gồm 4 tập. Đây là cuốn sách viết về lịch sử hình thành của đất nước
Pakistan từ thời tiền sử đến khi ra đời nhà nước Pakistan năm 1947 và quá
trình chia cắt Pakistan thành Pakistan và Bangladesh năm 1971. Nhìn chung
đây là cuốn sách mô tả được hầu như toàn bộ lịch sử đất nước Pakistan trong
quá khứ.
2. Cuốn Benazir Bhutto: Hòa giải Hồi giáo, dân chủ và phương Tây
của tác giả Benazir Bhutto là một cuốn sách mang tính thời sự rất cao và bổ
ích, giúp người đọc có thể tham khảo về Hồi giáo, vùng Vịnh, Trung Đông và
Nam Á. Qua cuốn sách này người đọc cũng có thể tìm hiểu được phần nào về
đạo Hồi, lý giải nguyên nhân xảy ra các cuộc xung đột trong các quốc gia Hồi
giáo và tại sao Mỹ và phương Tây vừa là nguyên nhân vừa là nạn nhân của
chủ nghĩa khủng bố và trào lưu chống phương Tây vvv…
3. Năm 2002, Nhà Xuất bản Trẻ cho ra đời cuốn sách Đối thoại với
các nền văn hóa Pakistan của tác giả Trịnh Huy Hóa. Cuốn sách này đề cập
đến những vấn đề về lịch sử, địa lý, ngôn ngữ, lối sống, những tập quán của
Pakistan.
4. Cuốn Benazir Buttto từ tù nhân đến người đứng đầu đất nước của tác
giả Libby Hughes, được Nhà Xuất bản Trẻ dịch và xuất bản năm 2008 đề cập


4


5
nghiên cứu của những học giả trong và ngoài nước. Các bài viết chúng tôi nêu
trên ít nhiều có liên quan đến vấn đề nghiên cứu của luận văn. Tuy nhiên chưa
có một công trình nào bao quát về tình hình kinh tế, chính trị - xã hội của
Pakistan giai đoạn từ năm 2000 đến nay. Mặc dù vậy, các công trình trên đã
cung cấp cho Luận văn nguồn tư liệu bổ ích, gợi mở cho chúng tôi nhiều vấn
đề để hoàn thành luận văn này.
3. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
3.1. Mục đích
Tìm hiểu Tình hình kinh tế, chính trị - xã hội của Pakistan từ năm 2000
đến 2010, từ đó dựng lên bức tranh tổng thể về đất nước Pakistan trong thập
niên đầu thế kỷ XXI. Qua đó khẳng định tầm quan trọng, vị trí và vai trò của
đất nước Pakistan ở khu vực và trên thế giới.
3.2. Nhiệm vụ
Đề tài luận văn đặt ra một số nhiệm vụ sau:
- Luận văn đi vào tìm hiểu khái quát những nhân tố tác động đến tình
hình kinh tế, chính trị - xã hội của Pakistan trong thập niên đầu thế kỷ XXI.
- Luận văn đi sâu vào tìm hiểu cụ thể tình hình kinh tế, chính trị - xã hội
của Pakistan, khái quát về chính sách ngoại giao của Pakistan đối với các nước
trong khu vực và trên thế giới từ năm 2000 đến năm 2010.
- Luận văn đưa ra những nhận xét về mặt đạt được và hạn chế của
Pakistan trong 10 năm đầu thế kỷ XXI trên các lĩnh vực về kinh tế và chính
trị - xã hội.
4. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội của
Pakistan từ thời gian từ năm 2000 đến năm 2010. Đây là thời kỳ ở Pakistan
chịu sự ảnh hưởng bởi những biến động về nền chính trị trong nước và thế
giới. Đó chính là sự kiện Pervez Musharraf tiến hành cuộc đảo chính lên nắm
chính quyền, thành lập nước Cộng hòa Liên bang bán tổng thống từ năm 1999

năng tiếp cận trong hoàn cảnh rất khan hiếm tài liệu Pakistan ở Việt Nam. Từ
nguồn tài liệu này, dựng lên bức tranh toàn diện về tình hình kinh tế, chính trị
- xã hội của Pakistan trong những năm đầu thế kỷ XXI.


7
Phân tích đường lối, chính sách đối nội, đối ngoại của Pakistan trong
giai đoạn này và qua đó xác định nguyên nhân của sự phát triển cũng như bất
ổn của Pakistan hiện nay.
Đưa ra một vài kinh nghiệm trong quá trình phát triển của Pakistan đối
với các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam.
7. Bố cục luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung Luận văn
gồm 3 chương:
Chương 1: Những nhân tố tác động đến tình hình kinh tế, chính trị - xã
hội của Pakistan trong thập niên đầu của thế kỷ XXI
Chương 2: Tình hình kinh tế, chính trị - xã hội của Pakistan từ năm
2000 đến 2010
Chương 3. Một số nhận xét về tình hình kinh tế, chính trị - xã hội của
Pakistan từ năm 2000 đến 2010.


8

B. NỘI DUNG
Chương 1
NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TÌNH HÌNH KINH TẾ,
CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI CỦA PAKISTAN TRONG THẬP NIÊN
ĐẦU THẾ KỶ XXI
1.1. Nhân tố khách quan

cắt ngang dọc thành nhiều cánh đồng vụn vặt manh mún” [18; tr44]. Có thể
nói bức tranh thế giới trong Chiến tranh lạnh thực sự ảm đạm nó đã lôi kéo
hầu hết các nước lớn nhỏ trên thế giới vào vòng xoáy của sự tranh chấp giữa
hai siêu cường. Khi Chiến tranh lạnh kết thúc bộ mặt thế giới gần như đã thay
đổi hoàn toàn, thế giới phát triển nhanh chóng theo chiều hướng từ Trật tự
đơn cực chuyển sang Trật tự đa cực, tuy vậy cục diện đa cực chưa hẳn đã hình
thành mà đang trải qua thời kỳ quá độ từ Trật tự cũ để tiến tới một Trật tự
mới. Thế giới hiện đang trong tình hình “một siêu cường, nhiều cường quốc”,
tức là trong khi Mỹ vẫn giữ vị trí trung tâm ở đỉnh cao quyền lực thì dao động
quanh nó là các cường quốc lớn khác như, Liên minh Châu Âu (EU), Nhật
Bản, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ cũng đang ngày càng lớn mạnh. Chiến tranh
lạnh kết thúc, sự tan rã của Liên Xô đã tạo cho Mỹ một lợi thế. Mỹ vươn lên
là một nước có thế lực mạnh cả về kinh tế và chính trị. Cùng với sự dồi dào
về tài chính và khả năng làm chủ khoa học công nghệ hiện đại đã cho phép
Mỹ tiến hành những cuộc chiến tranh tuy tốn tiền của nhưng ít tốn sinh mạng.
Hơn nữa Mỹ không còn phải đối phó với sự phản đối của nhân dân Mỹ như
hồi chiến tranh Việt Nam, trong khi đó các cường quốc lớn khác như Nhật
Bản, Trung Quốc, Ấn Độ đều đã được rút kinh nghiệm từ cuộc đối đầu giữa
Liên Xô với Mỹ nên nhìn chung các mối quan hệ của các nước này với Mỹ
đều đã tỏ ra mềm mỏng hơn để mối quan hệ không xấu đi hoặc không bị đổ
vỡ hoặc tránh được sự đối đầu trực tiếp. Nắm bắt lợi thế đó Mỹ vẫn tìm cách
gây những ảnh hưởng của mình trên thế giới trong đó có khu vực Nam Á.


10
Nếu như trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, khu vực Nam Á là nơi diễn ra
sự cạnh tranh quyết liệt giữa hai cực Xô - Mỹ, thì sau Chiến tranh lạnh khu
vực Nam Á lại nổi lên những vấn đề nổi cộm gây ảnh hưởng trực tiếp tới
quyền lợi và thanh thế của Mỹ. Việc cả Ấn Độ và Pakistan đều tiến hành vụ
thử vũ khí hạt nhân đầu tiên vào năm 1998 và từ đó đến năm 2000 lại liên tiếp

thông tin, sinh học, năng lương, vật liệu mới phát triển với trình độ cao, làm
tăng nhanh lực lượng sản xuất, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ
cấu kinh tế thế giới, quốc tế hóa nền kinh tế và đời sống xã hội. Các quốc gia
đang đứng trước những cơ hội để phát triển, nhưng cũng chịu những thách
thức lớn. Cuộc cạnh tranh kinh tế - thương mại và khoa học công nghệ đang
diễn ra gay gắt. Buộc các nước phát triển, đang phát triển và các nước thuộc
thế giới thứ 3 phải có những chính sách kinh tế phù hợp nhằm thúc đẩy nền
kinh tế đồng thời đặt ra phương hướng cho sự phát triển kinh tế của đất nước
dựa trên những thành quả của khoa học kỹ thuật mang lại và mở rộng các mối
quan hệ song phương, đa phương. Có thể nói cuộc cách mạng khoa học công nghệ chính là chiếc cầu nối giúp Pakistan tiến gần với các nước đang
phát triển và phát triển, tạo cơ hội và thách thức cho nền kinh tế cũng như
phát triển những chính sách xã hội của đất nước này.
Cùng với sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học công nghệ mới,
xu thế toàn cầu hóa mà đặc biệt là toàn cầu hóa kinh tế đã và đang ngày càng
phát triển, mang lại nhiều cơ hội và cũng không ít những thách thức đối với
tất cả các quốc gia trên thế giới.
Toàn cầu hoá là một tất yếu lịch sử, khách quan, tác động đến mọi lĩnh
vực của đời sống kinh tế văn hoá, xã hội trên thế giới. Nó tạo ra những cơ hội
phát triển cho các nước nhưng cũng tạo ra nhiều thách thức đối với tất cả các
quốc gia, dân tộc. Trong một thế giới mà tính phụ thuộc lẫn nhau giữa các
nước ngày càng tăng thì không một quốc gia nào có thể phát triển đuợc nếu
không có mối liên hệ nào với bên ngoài. Các quốc gia, khu vực đều phải tham
gia trào lưu toàn cầu hoá, tham gia quá trình hội nhập ở các mức độ nhất định,
nếu không muốn bị tụt hậu, bỏ rơi.


12
Toàn cầu hóa đã và đang góp phần định hình cục diện chính trị thế giới.
Và mặc dù, trong “sân chơi toàn cầu hóa”, luật chơi sẽ chung cho tất cả các
quốc gia, sẽ không ưu đãi cho bất kỳ một quốc gia nào, nhưng có một thực tế

cầu hóa và khu vực hóa thúc đẩy Pakistan có những chính sách đối ngoại phù
hơn, mềm dẻo hơn. Tất cả những thuận lợi ấy tạo tiền đề vững chắc cho
Pakistan có thể vững vàng bước vào thế kỷ XXI.
1.1.2. Nhân tố khu vực
Khu vực Nam Á bao gồm lãnh thổ của các nước Ấn Độ, Pakistan,
Bangladesh, Nêpan, Butan, Xri Lanca và Mandivo. Nam Á có diện tích
khoảng 4 triệu Km2, dân số 1234 triệu người. Phía Tây Nam Á giáp với vịnh
Pecxic - nơi sản xuất nhiều dầu lửa thế giới. Phía Bắc lại giáp với khu vực
Trung Á - một khu vực có ý nghĩa chiến lược rất lớn, là nơi diễn ra sự tranh
giành giữa hai khối Đông - Tây trong thời kỳ Chiến tranh lạnh. Phía Nam gần
Ấn Độ Dương, phía Đông gần eo biển Malaca - vốn được coi là yết hầu chiến
lược, là con đường giao thông quan trọng liên kết với tuyến đường giao thông
của phương Đông và phương Tây. Vì thế, Nam Á luôn được coi là khu vực có
ý nghĩa quan trọng. Hàng năm, lượng hàng hóa vận chuyển qua Ấn Độ
Dương chiếm tới 60% tổng lượng hàng mậu dịch toàn cầu. Mỗi năm có
khoảng 62.000 chiếc tàu qua Ấn Độ Dương, trong đó Ấn Độ là nước có tuyến
đường biển kéo dài trên 7600 km có tới 11 cảng lớn và trên 200 cảng vừa và
nhỏ. Pakistan, Bangladesh, Xri Lanca cũng có không ít cảng thiên nhiên tuyệt
vời. Có thể nói không quá rằng nếu đường vận chuyển trên Ấn Độ Dương bị
gián đoạn, thương mại thế giới sẽ bị tổn thất không thể lường hết, đặc biệt là
nếu đường vận chuyển năng lượng từ Trung Đông tới khu vực châu Á - Thái
Bình Dương xảy ra tranh chấp sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới mạch máu kinh tế
của rất nhiều nước châu Á.
Do vị trí chiến lược quan trọng của khu vực Nam Á nên khu vực này
ngay từ rất sớm đã trở thành nơi tranh chấp của các đế quốc thực dân ngay cả
sau khi giành được độc lập, các quốc gia ở Nam Á vẫn không thể tránh khỏi
sự khống chế của các nước lớn.


14

15
Rập (1950), Tổ chức các nước Trung Mỹ (1951); Thị trường chung châu Âu
(1957) (hiện nay là Liên minh châu Âu), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á
(ASEAN -1967). Trước sự phát triển mạnh mẽ của xu thế khu vực hóa, các
nước ở Nam Á cũng nhận thấy cần phải liên kết với nhau để thúc đẩy nền
kinh tế của khu vực phát triển. Vì thế “Hiệp hội hợp tác khu vực Nam
Á”(SAARC) cũng được thành lập vào ngày 8/11/1985 bao gồm các nước:
Bangladesh, Ấn Độ, Pakistan, Manđivơ, Nêpan, và Sri Lanca.
Pakistan nhận thấy rằng việc tham gia và đẩy mạnh hợp tác khu vực
Nam Á có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với các nước Nam Á nói chung và
Pakistan nói riêng. Việc tham gia vào tổ chức khu vực SAARC không những
giúp Pakistan có thể thúc đẩy được quan hệ hợp tác thương mại giữa các nước
láng giềng mà còn hàn gắn được mâu thuẫn đặc biệt đối với Ấn Độ, tiết kiệm
con đường vận chuyển hàng hóa qua nước Ấn Độ sang Bangladesh từ đó tăng
được lợi nhuận kinh tế. Vì thế quốc gia này đã tích cực hoạt động nhằm đưa
SAARC sang một giai đoạn hợp tác thiết thực và có hiệu quả hơn. Ngược lại
SAARC cũng tạo ra được một môi trường thuận lợi để các nước Nam Á trong
đó có Pakistan hướng tới một sự hòa hợp chung.
Như vậy, hội nhập vào xu thế phát triển chung của thế giới và khu vực
là điều cần thiết đối với các nước Đông Nam Á nói chung và Pakistan nói
riêng. Hội nhập vào khu vực đồng nghĩa với việc có điều kiện để bảo vệ lợi
ích kinh tế cũng như an ninh đất nước. Từ đó củng cố, phát triển vị thế độc
lập tự chủ của mình, tạo một chỗ đứng tốt nhất trong trật tự thế giới mới. Đây
chính là nhân tố tác động đến kinh tế và ngoại giao của Pakistan trong giai
đoạn tiếp theo.
1.2. Nhân tố chủ quan
Thực dân Anh cai trị Ấn Độ ngót gần 1 thế kỷ, lúc bấy giờ Pakistan là
vùng đất của Ấn Độ thuộc Anh. Chính sách cai trị của thực dân Anh đã biến
thành những di chứng và những di chứng ấy ảnh hưởng rất lớn tới các góc




17
giáo. Tình trạng đó đã gây nên một sự xáo trộn và náo động “chưa từng có”
trong xã hội Ấn Độ cũ sau ngày độc lập. Dân chúng náo loạn di cư suốt ngày
đêm, một sự chuyển cư không tiền khoáng hậu đầy đau thương và gian khổ;
gồng gánh, dắt díu sau đuôi lạc đà hoặc chồng chất trên các nóc toa tàu hoả.
Dòng người theo đạo Hồi di cư về Pakistan còn các tín đồ Ấn giáo chạy về
Ấn Độ. Thực dân Anh đã biến những người anh em cũ thành kẻ thù của nhau.
Những người trước kia có cùng một dân tộc, cùng một cảnh ngộ bị áp bức, có
chung một mối thù dân tộc và giai cấp, thì nay lại quay mũi súng vào nhau
trên hai trận tuyến. Hơn thế nữa, những tranh chấp gay gắt về biên giới, sự
cuồng tín về tôn giáo, sự phân biệt chủng tộc và ngôn ngữ đã gây nên sự đối
đầu căng thẳng giữa Ấn Độ và Pakistan. Kashmir - điểm nóng trong mối quan
hệ này, đã trở thành di chứng lịch sử đau thương và đầy biến động suốt hơn
nửa thế kỷ qua.
Trong kế hoạch của thực dân Anh, mặc dù phải rời khỏi Ấn Độ song
Kashmir vẫn là căn cứ quân sự chiến lược để đối phó với phong trào cách
mạng đang lên ở châu Á. Kashmir đã trở thành điểm quân sự chiến lược đặc
biệt với vị trí tiếp giáp biên giới của năm quốc gia: Liên Xô (trước đây),
Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan và Afghanistan. Tuy nhiên, hy vọng về một
công quốc độc lập, phụ thuộc vào Anh bị phá tan bởi phong trào phản phong
của nhân dân Kashmir bùng nổ từ năm 1946. Tình hình đó buộc thực dân Anh
phải từ bỏ tuyên bố độc lập cho vùng đất này và bắt đầu xúc tác, chia rẽ quan
hệ giữa Ấn Độ và Pakistan về vấn đề Kashmir.
Vì sự can thiệp của Anh, Kashmir đã biến thành điểm nóng trong quan
hệ giữa Ấn Độ và Pakistan. Chia cắt đã châm ngòi cho các cuộc xung đột đẫm
máu diễn ra giữa hai quốc gia này trong lịch sử hiện đại. Từ sau năm 1947
đến nay, quân đội hai bên hầu như luôn phải đối phó với những rắc rối và sự
đụng độ, trong đó đã có ba vụ biến thành chiến tranh thực sự (1965, 1971,

chấm dứt cai trị Ấn Độ (6/1947), các lãnh đạo của quốc gia Ấn Độ thuộc Anh
gồm cả Nêru và Abul Klam Azad thay mặt cho Đảng Quốc Đại, Jinnah đại