trờng đại học vinh
khoa giáo dục tiểu học

********************

tóm tắt luận văn
Đề tài:

sử dụng phơng pháp kể chuyện
kết hợp thảo luận nhóm trong dạy học phân
môn lịch sử ở tiểu học

~~~~~~~~~~~~~~~~

Giáo viên hớng dẫn: T.S. Nguyễn Thị Hờng
Sinh viên thực hiện : Hồ Thị Yến

Lớp :

44A2-GD TH

Tháng 5, năm 2007

Lời nói đầu
Đề tài: "Sử dụng phơng pháp kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm trong
dạy học lịch sử ở tiểu học" là đề tài thực hiện trong thời gian ngắn. Do trong
quá trình thực hiện gặp không ít khó khăn. Bằng sự nỗ lực của bản thân trong
việc thu thập tài liệu, tìm tòi, suy nghĩ còn có sự tận tình giúp đỡ của thầy cô
giáo trong khoa Giáo dục Tiểu học. Nhất là sự giúp đỡ nhiệt tình của cô giáo
hớng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hờng và sự động viên khích lệ của bạn bè. Với tấm



1.2. Lịch sử là một trong những lĩnh vực kiến thức quan trọng cần trang
bị cho học sinh tiểu học. Mục tiêu của việc dạy lịch sử ở tiểu học nhằm giúp
học sinh: Biết đợc một số sự kiện, hiện tợng, nhân vật lịch sử tiêu biểu, điển
hình của Việt Nam từ buổi đầu dựng nớc đến nay, hiểu đúng và có những biểu
tợng sinh động về lịch sử Việt Nam qua các mặt xây dựng đất nớc và chống
ngoại xâm. Qua đó bớc đầu hình thành và phát triển ở học sinh kỹ năng: Quan
sát, mô tả, kể, diễn đạt những hiểu biết của mình về các sự kiện, hiện tợng,
nhân vật lịch sử; biết thu thập, tìm kiếm dữ liệu lịch sử từ các nguồn thông tin
khác nhau. UNESCO đã xác định mục đích về giảng dạy lịch sử "Truyền thụ
cho học sinh ý nghĩa của quá khứ và sự tiếp tục trong hiện tại, dẫn dắt học
sinh hiểu vai trò con ngời trong cộng đồng và vai trò của cộng đồng trong thế
giới nói chung". Do đó theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học ở tiểu học,
bên cạnh việc áp dụng hợp lý các phơng pháp dạy học mới, cần phát huy mặt
tích cực của các phơng pháp dạy học truyền thống. Việc sử dụng phơng pháp
kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm là một biện pháp quan trọng nhằm nâng
cao chất lợng dạy học lịch sử. Sử dụng phơng pháp kể chuyện kết hợp thảo
luận nhóm là rất phù hợp với đặc trng của phân môn Lịch sử, với đặc điểm
tâm lý của học sinh tiểu học, phù hợp với yêu cầu sử dụng phơng pháp truyền
thống theo hớng đổi mới hiện nay, có tác dụng phát huy tính tích cực nhận
thức, gây hứng thú học tập cho học sinh. Qua kể chuyện học sinh tiếp thu kiến
thức lịch sử một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, hiệu quả.
1.3. Thực tiễn dạy học phân môn Lịch sử hiện nay ở bậc tiểu học cho
thấy: Giáo viên tiểu học gặp nhiều khó khăn trong việc sử dụng phơng pháp,
hình thức tổ chức dạy học. Đã có nhiều giáo viên biến bài lịch sử thành bài
chính trị lý luận, khô khan, trống rỗng, cứng nhắc, làm cho học sinh chán nản
hoặc trình bày bài giảng theo lối thông báo kiến thức, thiếu sinh động. Giáo
viên cố gắng chủ động truyền đạt một cách rõ ràng, mạch lạc nội dung bài lịch
sử đã đợc soạn sẵn, học sinh thụ động tiếp thu và ghi nhớ những nội dung mà
giáo viên đã truyền đạt, đồng thời trả lời những câu hỏi giáo viên nêu ra. Vì

lý, phù hợp với đặc trng môn học, với đặc điểm nhận thức của học sinh thì sẽ
nâng cao chất lợng dạy học phân môn này.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu.
5.1. Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài.
5.2. Đề xuất cách thức, quy trình sử dụng phơng pháp kể chuyện kết hợp
thảo luận nhóm trong dạy học phân môn Lịch sử ở tiểu học.
5.3. Thực nghiệm s phạm để kiểm chứng tính khả thi của quy trình đã đề
xuất.
6. Phơng pháp nghiên cứu.
- Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết: Chúng tôi tiến hành nghiên cứu các
tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
- Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phơng pháp điều tra: Chúng tôi tiến hành điều tra bằng anket và điều
tra bằng trò chuyện trực tiếp với giáo viên và học sinh ở các trờng tiểu học để
nắm thực trạng sử dụng phơng pháp kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm.


+ Phơng pháp thực nghiệm s phạm.
+ Phơng pháp thống kê toán học.
7. Cấu trúc của đề tài.
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung của luận văn gồm có 2 chơng.
Chơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài.
Chơng 2: Cách thức sử dụng phơng pháp kể chuyện kết hợp thảo luận
nhóm trong dạy học phân môn Lịch sử; thực nghiệm s phạm


Chơng 1

Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài


Bùi Phơng Nga, Nguyễn Thị Hờng đã đa ra hệ thống các phơng pháp dạy
học phân môn lịch sử nh sau:
+ Các phơng pháp dùng lời: Bao gồm các phơng pháp tờng thuật, kể
chuyện, miêu tả, giải thích, hỏi đáp.
+ Các phơng pháp dạy học trực quan: Gồm phơng pháp quan sát và phơng pháp trình bày trực quan.
+ Phơng pháp thảo luận nhóm.
+ Phơng pháp trò chơi.
* Định hớng đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử ở tiểu học:
Đổi mới phơng pháp dạy học đợc hiểu là đa các phơng pháp dạy học mới
vào nhà trờng trên cơ sở phát huy mặt tích cực của các phơng pháp dạy học
truyền thống để nâng cao chất lợng dạy học. Theo quan điểm này, việc đổi
mới phơng pháp dạy học lịch sử cần dựa trên các định hớng sau:


- Đề cao vai trò chủ thể của học sinh, tăng cờng tính tự giác, tích cực, độc
lập, sáng tạo của học sinh trong quá trình dạy học.
- Từng bớc áp dụng các phơng pháp dạy học mới vào quá trình dạy học
phân môn Lịch sử, đồng thời phát huy u điểm của các phơng pháp dạy học
truyền thống nhằm nâng cao chất lợng dạy học phân môn Lịch sử.
- Liên quan đến việc đổi mới phơng pháp dạy học, đòi hỏi phải đổi mới
cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đổi mới cách đánh giá trong dạy học
môn Lịch sử.
Nh vậy, sử dụng kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm là phơng pháp dạy
học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, là phơng pháp đặc trng của phân môn Lịch sử. Vì thế chúng tôi xác định rằng việc nghiên cứu vấn
đề sử dụng phơng pháp kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm trong dạy học phân
môn Lịch sử sẽ góp phần nâng cao chất lợng dạy học phân môn này.
1.2.2. Khái niệm kể chuyện và phơng pháp kể chuyện.
1.2.2.1. Kể chuyện là gì?
Kể chuyện là hình thức trình bày lại câu chuyện bằng lời kể một cách hấp
dẫn, sáng tạo, giàu ngữ điệu và cả sự phối hợp diễn xuất qua nét mặt, cử chỉ,

sinh dễ nhàm chán. Việc kể chuyện góp phần phát triển trí tởng tợng cho học
sinh, hình thành biểu tợng lịch sử cho học sinh. Sức mạnh của kể chuyện còn
ở sự tạo ra cho học sinh niềm tin vào cái chân - thiện - mỹ, vào sức sáng tạo
vô hạn của con ngời trong việc cải tạo thế giới tự nhiên và xã hội. Ngoài ra khi
kể lại những câu chuyện, học sinh đợc tập diễn đạt câu chuyện theo ý tởng và
ngôn ngữ của mình, từ đó phát triển ngôn ngữ, t duy, khả năng diễn đạt của
các em.
* Một số yêu cầu của phơng pháp kể chuyện trong dạy học lịch sử ở tiểu
học.
Để sử dụng phơng pháp kể chuyện có hiệu quả cần lu ý một số yêu cầu sau:
- Khi sử dụng phơng pháp kể chuyện phải xem đây là một phơng pháp
dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm. Phơng pháp kể chuyện là một
phơng pháp dạy học truyền thống, nhng phải sử dụng phơng pháp này trên
tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học hiện nay. Khi sử dụng phơng pháp kể
chuyện giáo viên phải làm sao tổ chức cho học sinh chủ động, tích cực trong
việc tìm kiếm tri thức mới, trên cơ sở phát huy vai trò chủ đạo của giáo viên,
đảm bảo "thầy thiết kế, trò thi công''. Muốn vậy chúng ta cần phải sử dụng kết
hợp phơng pháp kể chuyện với phơng pháp thảo luận nhóm.
- Khi sử dụng phơng pháp kể chuyện cần tận dụng các phơng tiện trực
quan, và sử dụng kết hợp với các phơng pháp trực quan. Một truyện kể cần có
tính truyền cảm, tính hình ảnh và tính chân thực. Các phơng tiện trực quan sẽ
hỗ trợ mạnh mẽ cho các yêu cầu trên.Thể hiện qua tranh ảnh, phim đèn chiếu,
di vật, bút tích sẽ tạo ra cho trẻ em những biểu tợng đầy đủ và đa dạng về con


ngời, về các sự kiện thuộc quá khứ xa xa, về tính cách, lối sống và phong tục
của con ngời. Chẳng hạn: Khi học bài "khởi nghĩa Hai Bà Trng'' (Lịch sử 4)
giáo viên có thể đa ra tranh vẽ Hai Bà Trng mặc võ phục ngồi trên lng voi, gơm tuốt trần cùng nghĩa quân xông lên đánh tan quân Hán xâm lợc và đặt câu
hỏi vào bài mới: "Các em có biết bức tranh này vẽ về những ngời anh hùng
nào của dân tộc ta? ''

Ngay từ những năm 20 của thế kỉ XX, Cousinet đã áp dụng những đặc
điểm sinh hoạt của loài ngời vào quá trình giáo dục, đề xuất phơng pháp dạy
học dựa trên đời sống xã hội của trẻ em, đó là phơng pháp làm việc theo
nhóm. Phơng pháp này thoả mãn nhu cầu hoạt đông, nhu cầu xã hội hoá của
trẻ. Nhóm đợc tập hợp với nhau từ 5 - 6 học sinh, mỗi nhóm đợc tự do lựa
chọn công việc nhóm muốn thực hiện. Công việc đợc thực hiện dới sự hợp tác
của mỗi ngời trong nhóm.
Nhng phải đến thời gian gần đây thì phơng pháp dạy học thuyết giảng
tỏ ra có hiệu quả thấp hơn so với yêu cầu của xã hội loài ngời đặt ra mà cần
phải chuyển sang cách dạy học mới theo hớng tích cực hoá hoạt động học tập
của học sinh, thì phơng pháp dạy học theo nhóm của Cousinet đợc sống lại, đợc bổ sung, phát triển, đựơc áp dụng vào quá trình dạy học ở nhà trờng hiện
đại, đặc biệt là trờng tiểu học. Nó là một phơng pháp dạy học mới đợc khuyến
khích sử dụng trong quá trình dạy học các môn học nói chung và môn Lịch sử
nói riêng ở tiểu học nhằm rèn luyện cho học sinh tính độc lập, linh hoạt, sáng
tạo. Rèn cho các em cách trình bày quan điểm, ý kiến của mình, cách nghe,
cách nghĩ, cách đánh giá về sự trình bày ý kiến của ngời khác.
Vậy phơng pháp thảo luận nhóm là gì?
Thảo luận là sự bàn bạc, trao đổi ý kiến và quan điểm của mỗi cá nhân
về một sự vật, hiện tợng hay một vấn đề nào đó trong học tập.
Nhóm là một tập hợp ngời đợc xác định bởi các mối quan hệ tơng tác,
cùng chia sẻ mục tiêu chung, cùng tuân theo một quy tắc hành vi nhất định và
đóng những vai trò khác nhau.
Thảo luận nhóm là sự bàn bạc, trao đổi ý kiến, trình bày quan điểm của
mỗi cá nhân về một vấn đề học tập dới sự tổ chức, hớng dẫn của giáo viên.
Trong quá trình dạy học theo nhóm, thảo luận nhóm là khâu chủ yếu, là
giai đoạn quan trọng của hoạt động nhóm. Thảo luận có thể là một phần của
bài học để tìm tòi, xác định một vấn đề hoặc để nhận định đánh giá một vấn
đề.
Nh vậy, thảo luận nhóm là một phơng pháp dạy học tích cực, phát huy
cao độ tính tích cực, độc lập, sáng tạo của ngời học.

thể đợc trình bày kết quả làm việc của nhóm.
Khi hoạt động nhóm các thành viên phải tuân thủ sự điều khiển của trởng
nhóm, mọi ngời ngồi hớng vào nhau, chăm chú lắng nghe ý kiến của ngời
khác. Lần lợt từng thành viên đa ra ý kiến của mình, cả nhóm trao đổi đa ra ý
kiến thống nhất.
Trong quá trình học sinh học tập theo nhóm, giáo viên phải theo dõi diễn
biến công việc của từng nhóm. Làm việc và hoàn thành công việc là rất quan
trọng, tức là giáo viên phải có đợc thông tin phản hồi từ phía học sinh để có
nhận định, đánh giá, khen chê, động viên, khuyến khích từng nhóm.
Sau khi kết thúc hoạt động nhóm xong, các nhóm lần lợt báo cáo kết quả
làm việc của mình trớc lớp, lắng nghe, bổ sung ý kiến, giáo viên tổng kết, đa
ra kết luận chung.


Để thảo luận nhóm có hiệu quả thì giáo viên cần chuẩn bị kỹ kế hoạch
dạy học, dự kiến trớc các tình huống có thể xảy ra. Đồng thời giáo viên cần
phải chuẩn bị phiếu giao việc, đồ dùng học nh: Tranh ảnh, bản đồ, lợc đồ
cho từng nhóm học sinh, phải giải thích rõ ràng công việc của các nhóm.
1.3. Đặc điểm phân môn Lịch sử và việc sử dụng phơng pháp kể
chuyện kết hợp thảo luận nhóm trong dạy học lịch sử ở tiểu học .
1.3.1. Đặc điểm phân môn lịch sử ở tiểu học.
Phần Lịch sử đợc dạy ở lớp 4 và lớp 5. Chơng trình lịch sử lớp 4 và lớp 5
nh sau :
Lớp 4 :
- Buổi đầu dựng nớc và giữ nớc (khoảng 700 năm TCN đến năm 179): Nớc Văn Lang, nớc Âu Lạc.1
- Hơn một nghìn năm đấu tranh giành lại độc lập (từ 179 TCN đến năm
938): Nớc ta dới ách đô hộ của các triều đại phong kiến phơng Bắc, khởi nghĩa
Hai Bà Trng (năm 40), chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (năm
938).
- Buổi đầu độc lập (từ 938 đến năm 1909): Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ

(1954 - 1975): Nớc nhà bị chia cắt, Bến Tre đồng khởi, nhà máy hiện đại đầu
tiên của nớc ta, đờng Trờng Sơn, sấm sét đêm giao thừa, chiến thắng "Điện
Biên Phủ trên không", lễ ký hiệp định Pa-ri, tiến vào Dinh Độc Lập.
- Xây dựng chủ nghĩa xã hội trong cả nớc (từ 1975 đến nay): Hoàn thành
thống nhất đất nớc, xây dựng nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình.
Phần Lịch sử lớp 4, lớp 5 không trình bày lịch sử theo một hệ thống chặt
chẽ, mỗi bài học là một sự kiện, hiện tợng hay nhân vật lịch sử tiêu biểu, điển
hình của một giai đoạn lịch sử nhất định. Sự lựa chọn cấu trúc và mức độ nội
dung nh vậy nhằm đảm bảo mục tiêu, phù hợp với thời lợng dành cho môn
học cũng nh trình độ nhận thức của học sinh. Tuy nhiên một sự kiện, hiện tợng
hay nhân vật lịch sử không thể hình thành và phát triển một cách cô lập mà
trong một bối cảnh cụ thể có liên quan rất nhiều sự kiện, nhân vật lịch sử
trong bối cảnh đó.
Phân môn Lịch sử cung cấp kiến thức cho học sinh tiểu học gồm bốn loại
cơ bản sau :
+ Kiến thức về các sự kiện lịch sử.
+ Kiến thức về các nhân vật lịch sử.
+ Kiến thức cơ bản về các thành tựu mọi mặt trong đời sống xã hội của
lịch sử Dân tộc.
+ Kiến thức cơ bản về một giai đoạn thời kỳ lịch sử.
Trong các nhóm kiến thức trên thì nhóm kiến thức về các sự kiện lịch sử
chiếm thời lợng lớn, kiến thức về nhân vật lịch sử là vừa phải.
1.3.2. Sử dụng phơng pháp kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm trong dạy
học lịch sử ở tiểu học.


Không có phơng pháp dạy học nào là vạn năng, mỗi một phơng pháp dạy
học có những u điểm và nhợc điểm riêng. Do đó, trong quá trình dạy học
không nên sử dụng độc tôn một phơng pháp mà nên sử dụng kết hợp các phơng pháp dạy học với nhau để phát huy hết u điểm của từng phơng pháp và
khắc phục nhợc điểm của chúng khi sử dụng từng phơng pháp riêng lẻ.



cao chất lợng dạy học phân môn này nói riêng và chất lợng giáo dục nói
chung.
1.4. Một số đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học liên quan đến đề tài.
- Nhu cầu, động cơ, hứng thú của học sinh Tiểu học.
Bớc vào nhà trờng tiểu học các em đợc hoạt động trong một môi trờng
mới, môi trờng nhà trờng với hoạt động chủ đạo là học tập. Do đó nhu cầu học
tập của học sinh ngày càng có ý nghĩa quan trọng hơn đối với sự phát triển trí
tuệ. Chính nhu cầu học tập đã trở thành động cơ thúc đẩy các em tự giác, tích
cực học tập. Theo các nhà tâm lý học "ở tiểu học phần lớn học sinh ch a hứng
thú chuyên biệt với từng môn học, các em cũng cha chú ý đi sâu vào ý nghĩa
môn học. Việc các em học sinh tiểu học thích môn nào, bài nào phụ thuộc khả
năng s phạm của ngời giáo viên'' [10]. Các nhà nghiên cứu cho thấy "động cơ
học tập không sẵn có, cũng không thể áp đặt từ ngoài vào mà phải hình thành
dần trong quá trình học sinh ngày càng đi sâu và chiếm lĩnh đối tợng học tập
dới sự hớng dẫn của giáo viên. Nếu trong tiết học giáo viên biết tổ chức cho
học sinh phát hiện ra những điều mới lạ (cả nội dung lẫn phơng pháp dạy học,
học sinh chiếm lĩnh tri thức đó) thì dần dần quan hệ thân thiết giữa các em với
tri thức khoa học sẽ đợc hình thành, học tập dần dần trở thành một nhu cầu
không thể thiếu đợc của các em và sẽ thúc đẩy các em vơn tới giành lấy tri
thức" [5].
Nh vậy việc tổ chức kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm cho học sinh
trong quá trình dạy học một cách phù hợp sẽ góp phần khêu gợi nhu cầu, hình
thành động cơ đúng đắn, hứng thú học tập cho học sinh.
- Đặc điểm trí nhớ:
Học sinh tiểu học nói chung có trí nhớ tốt. Các em có khả năng nhớ đợc
nhiều thậm chí cả những điều mà các em không hiểu. Trí nhớ trực quan - hình
tợng phát triển, các em nhớ chính xác những sự vật, hiện tợng cụ thể nhanh
hơn và tốt hơn những định nghĩa, những lời giải thích dài dòng. ở những lớp

Trong phán đoán suy luận: Học sinh ở những lớp đầu bậc tiểu học thờng
phán đoán vào những dấu hiệu duy nhất, nên hay phán đoán khẳng định mà
cha suy nghĩ xem khả năng nào là hiện thực, nguyên nhân nào là đúng hơn cả,
còn với học sinh lớp 4, 5 đã có thể chứng minh lập luận, phán đoán cho mình,
về trình độ suy luận có thể dựa trên các tài liệu trừu tợng hơn. Song để học
sinh suy luận có thể dựa trên các tài liệu trừu tợng hơn và vẫn cần có tài liệu
trực quan.
Chính từ đặc điểm t duy nêu trên, khi thiết kế bài học có sử dụng phơng
pháp kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm giáo viên cần chú ý đến việc gắn điều
trông thấy với hoạt động thực tiễn và nội dung của bài học.


- Đặc điểm tởng tợng:
Tởng tợng là một trong những quá trình nhận thức quan trọng, tởng tợng
của học sinh tiểu học đợc hình thành và phát triển trong hoạt động học và các
hoạt động khác của các em. Theo các công trình nghiên cứu về tâm lý học, ở
các lớp đầu bậc tiểu học hình ảnh tởng tợng còn đơn giản cha bền vững. Nhng
càng về các lớp cuối cấp, hình ảnh tởng tợng của các em càng bền vững và gần
thực tế hơn. Đặc biệt lúc này các em đã bắt đầu có khả năng tởng tợng dựa
trên những tri giác đã có từ trớc và dựa trên ngôn ngữ [5].
Đối với học sinh tiểu học, tình cảm có vị trí đặc biệt vì nó là khâu trọng
yếu gắn liền nhận thức với hành động của các em. Đối tợng gây xúc cảm cho
học sinh tiểu học thờng là những sự vật, hiện tợng cụ thể, những câu chuyện
sinh động. Do đó những bài giảng khô khan, khó hiểu làm cho các em mệt
mỏi, chán chờng. Nói chung hoạt động trí tuệ của các em đợm màu sắc cảm
xúc, các em suy nghĩ bằng "hình thức", "xúc cảm", "âm thanh", các quá trình
nhận thức hoạt động của các em đều chịu sự chi phối mạnh mẽ của cảm xúc,
và đều đợm màu cảm xúc [10]. Từ đặc điểm này ta thấy trong quá trình dạy
học, có thể khơi dậy ở trẻ xúc cảm học tập qua việc sử dụng phơng pháp kể
chuyện kết hợp thảo luận nhóm, từ đó phát huy tính tích cực nhận thức của

2.1. Tình hình dạy học phân môn Lịch sử ở trờng tiểu học.
Trong chơng trình hiện hành của môn Tự nhiên và Xã hội ở trờng tiểu
học phần Lịch sử đợc học ở các lớp 4 và 5 nhằm cung cấp cho học sinh một sự
hiểu biết cần thiết, phù hợp với trình độ kiến thức cơ bản về sự phát triển của
xã hội Việt Nam từ buổi đầu dựng nớc đến công cuộc xây dựng xã hội chủ
nghĩa trong cả nớc.
Từ năm 1996 - 1997, phân môn Lịch sử mới chính thức đa vào chơng
trình Tiểu học thay cho chuyện kể lịch sử trớc đây. Với một nội dung lợng
kiến thức hợp lý, cách trình bày dễ hiểu, chính xác trên cơ sở các sự kiện khoa
học, sách giáo khoa tự nhiên và xã hội phần lịch sử đã cung cấp cho học sinh
tiểu học những hiểu biết bổ ích, lý thú. Đặc biệt hình thành ở các em lòng yêu
thơng, kính trọng nhân dân, kính yêu các anh hùng dân tộc, Bác Hồ, tin tởng
vào sự phát triển của tổ quốc trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, dới
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. xác định trách nhiệm của mình đối
với đất nớc, trớc mắt là học tập công tác công ích xã hội.
Những tri thức thu nhận đợc từ phân môn lịch sử gắn chặt với kí ức, tâm
trí các em và một số kiến thức đợc hiện thực hoá trong cuộc sống thơ ngây và
cả cuộc đời của học sinh.
Thế nhng hiệu quả giảng dạy của phân môn Lịch sử ở trờng tiểu học còn
thấp. Điều này do nhiều nguyên nhân đó là: Quan niệm không đúng vai trò, ý
nghĩa của môn lịch sử. Đó là các phơng tiện dạy học lịch sử còn nghèo nàn.
Một trong những nguyên nhân chủ yếu làm giảm sút chất lợng dạy phân môn
Lịch sử ở trờng tiểu học là do phơng pháp dạy học cũ không đợc đổi mới,
không đáp ứng đợc việc thay đổi hợp lý về nội dung, cấu tạo chơng trình.
Mặt khác, phân môn Lịch sử là một phân môn mà giáo viên tiểu học gặp
rất nhiều khó khăn khi lên lớp. Giáo viên thiếu kiến thức về lịch sử một cách
trầm trọng, trờng hợp nhầm lẫn kiến thức lịch sử vẫn thờng xảy ra với một số


giáo viên. Bởi trớc hết các tri thức lịch sử là những tri thức khoa học, trừu tợng

Tỉ lệ (%)

Phơng pháp giảng giải
20
66,66
Phơng pháp hỏi đáp
5
16,66
Phơng pháp thảo luận nhóm
2
6,66
Phơng pháp kể chuyện
3
10
Qua bảng trên ta thấy: Đa số giáo viên khi dạy học lịch sử sử dụng phơng pháp giảng giải (66,66%); 16,66% giáo viên sử dụng phơng pháp hỏi đáp;
6,66% sử dụng phơng pháp thảo luận nhóm.Và rất ít giáo viên sử dụng phơng
pháp kể chuyện (10%). Khi chúng tôi trực tiếp trò chuyện với giáo viên thì họ
cho biết là: Sử dụng phơng pháp kể chuyện sẽ mất nhiều thời gian, chuẩn bị
công phu. Nh vậy, đa số giáo viên cha hiểu rõ đặc trng của phân môn Lịch sử,
cha có tâm huyết với bài dạy của mình.
Bảng 2: Khi sử dụng phơng pháp kể chuyện trong dạy học phân môn Lịch
sử, đồng chí thờng sử dụng kết hợp với những phơng pháp nào sau đây:
TT

Các phơng pháp kết hợp với
phơng pháp kể chuyện

Số ý kiến

Tỉ lệ (%)

thảo luận nhóm thì lớp học ồn ào khó tổ chức, mất nhiều thời gian của tiến
trình bài dạy. Vậy để đạt đợc hiệu quả thì giáo viên phải nắm đợc bản chất của
phơng pháp và biết cách tổ chức các hoạt động dạy học.
2.3. Nhận thức của giáo viên về vai trò của việc sử dụng phơng pháp
kể chuyện kết hợp thảo luận nhóm đối với hiệu quả dạy học phân môn lịch
sử.
Bảng 3:
TT

Các mức độ nhận thức

* Rất cần thiết vì:
1 Phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh
2 Giờ học sinh động hơn, học sinh chủ động
trong việc chiếm lĩnh tri thức
3 Kích thích hứng thú học tập cho học sinh
* Không cần thiết vì:
1 Giờ học ồn ào, kém hiệu quả
2 Chuẩn bị công phu, mất thời gian trong tiến
trình lên lớp

Số ý kiến

Tỉ lệ (%)

6
11
5
6


và bị lạm dụng thì làm cho giờ học ồn ào, ảnh hởng đến tiến trình lên lớp của
giáo viên.
Qua các ý kiến của giáo viên tiểu học cho phép khẳng định mức độ cần
thiết và vai trò của việc tổ chức cho học sinh kể chuyện kết hợp thảo luận
nhóm đối với việc nâng cao tích tích cực nhận thức và hiệu quả dạy học lịch
sử hiện nay. Vấn đề quan trọng đợc đặt ra là phải tổ chức kể chuyện kết hợp
thảo luận nhóm nh thế nào để học sinh có thể tích cực, chủ động trong việc
chiếm lĩnh tri thức, tự tìm ra kiến thức của bài học bằng hoạt động của chính
mình.
2.4. Cách thức sử dụng phơng pháp kể chuyện kết hợp thảo luận
nhóm của giáo viên tiểu học trong giờ học lịch sử.
Qua điều tra và dự giờ môn lịch sử của giáo viên tiểu học chúng tôi nhận
thấy rằng: Mặc dù các đồng chí giáo viên tiểu học đã nhận thức đúng vai trò,
tầm quan trọng của việc tổ chức cho học sinh kể chuyện kết hợp thảo luận
nhóm trong dạy học phân môn Lịch sử, nhng nhìn chung đa số giáo viên còn
lúng túng trong việc tổ chức cho học sinh kể chuyện. Thông thờng giáo viên
căn cứ vào nội dung bài dạy, yêu cầu học sinh đọc sách giáo khoa, đặt câu hỏi
cho học sinh trả lời, học sinh kể chuyện theo sách giáo khoa. Vì vậy hệ thống
câu hỏi thờng lộn xộn, cha hớng học sinh vào mục đích kể chuyện.
Một số giáo viên tiểu học đã có ý thức trong việc đổi mới phơng pháp
dạy học, cố gắng tổ chức cho học sinh hoạt động qua kể chuyện, qua thảo luận
nhóm để các em tự mình chiếm lĩnh tri thức của bài học. Qua dự giờ lịch sử
của một số giáo viên ở trờng tiểu học, chúng tôi nhận thấy khi tổ chức cho học
sinh kể chuyện theo từng nhóm giáo viên thờng tiến hành nh sau: Giáo viên
chia học sinh thành các nhóm (thờng 2 - 3 bàn làm thành một nhóm), yêu cầu
học sinh đọc sách giáo khoa. Các nhóm tiến hành hoạt động theo yêu cầu của
giáo viên. Sau đó giáo viên yêu cầu các nhóm trả lời câu hỏi của mình, giáo
viên ghi lại những ý chính lên bảng, học sinh chủ yếu kể lại theo sách giáo



tra đối với học sinh lớp 4 của hai trờng tiểu học Lê Lợi và Lê Mao kết quả thu
đợc nh sau:
TT

Tên bài

Giỏi (%)

Kết quả kiểm tra
Khá (%)
TB (%)

1

Khởi nghĩa hai Bà Trng

10,43% 26,96%

2

Cuộc khởi nghĩa chống quân xâm lợc lần thứ nhất

11,3%

46%

Yếu (%)

16,52%