Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
…………………………….
NGUYỄN THỊ HỢI
PHONG CÁCH THƠ TẾ HANH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC VĂN HỌC
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VĂN HỌC
HÀ NỘI – 2010
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
…………………………….
NGUYỄN THỊ HỢI
PHONG CÁCH THƠ TẾ HANH
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Lý luận văn học
Mã số: 60. 22. 32
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Lý Hoài Thu
2.1. TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG, ĐẤT NƯỚC ........................................ 48
2.1.1. QUÊ HƯƠNG - NƠI CHÔN RAU, CẮT RỐN ........................... 49
2.1.2.QUÊ HƯƠNG - NƠI IN DẤU NHỮNG KỈ NIỆM TUỔI THƠ . 52
Phong cách thơ Tế Hanh
1
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
2.1.3. QUÊ HƯƠNG TRONG NHỮNG NGÀY ĐẤT NƯỚC CHIA
CẮT ......................................................................................................... 58
2.1.4.
TÌNH
YÊU
ĐẤT
NƯỚC
-
THIÊN
NHIÊN
………………………………..60
60 năm và để lại nhiều tác phẩm có giá trị. Không kể tập tiểu luận Theo dòng
và thơ viết cho thiếu nhi, ông có khoảng hơn hai mươi tập thơ
Con đường thơ Tế Hanh khởi nguồn từ cuối phong trào Thơ mới đến nay
là con đường đi “từ chân trời của một người đến chân trời của tất cả” (Pôn
Êluya) ngày càng rộng mở thênh thang và ông đã ghi dấu ấn riêng trong lòng
người đọc nhiều thế hệ bởi bản sắc riêng độc đáo của mình. Đến với thơ ông
ta bắt gặp một hồn thơ trong trẻo, hồn hậu và dạt dào cảm xúc. Hồn thơ ấy lại
được biểu hiện ra bởi một thế giới của những gì rất gần gũi, quen thuộc, bình
dị như cuộc sống thường ngày của mọi người mà không thiếu những vẻ đẹp
sâu xa
Tế Hanh được nhận giải thưởng khuyến khích của Tự lực văn đoàn ngay
tập thơ đầu tay và giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu (1996). Những giải
thưởng đó đã ghi nhận quá trình phấn đấu không mệt mỏi và những đóng góp
rất đáng trân trọng của Tế Hanh trong nền thi ca hiện đại Việt Nam.
Tế Hanh còn là tác giả được yêu mến trong trường phổ thông. Những bài
thơ giản dị của ông như Quê hương, Nhớ con sông quê hương đã được nhiều
người yêu và nhớ, được nhiều thế hệ giáo viên và học sinh cảm thụ say mê,
họ dường như tìm thấy ở đó một mảnh tâm hồn của mình với những rung
động trong trẻo và sâu lắng.
1.2. Những năm gần đây trong phê bình nghiên cứu văn học, nhất là trong
giảng dạy văn chương, vấn đề phong cách được đặc biệt quan tâm
Việc tìm hiểu phong cách thơ Tế Hanh thực chất là con đường dựng tả
một gương mặt thơ tiêu biểu với những nét độc đáo trong cách chiếm lĩnh đời
Phong cách thơ Tế Hanh
3
Luận văn thạc sĩ
Phong cách thơ Tế Hanh
4
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
(1966), Đi suốt bài ca (1970), Câu chuyện quê hương (1973), Theo nhịp
tháng ngày (1974), Giữa những ngày xuân (1977), Con đường và dòng sông
(1980), Bài ca sự sống (1985)… Hầu như mỗi tập thơ của ông ra đời sau đó
đều xuất hiện những bài phê bình kịp thời và công phu, điểm qua một số bài
viết dọc theo đường thơ Tế Hanh có thể thấy rõ điều này: Nguyễn Đình với
Gửi Miền Bắc, Lê Đình Kỵ với bài viết Tiếng sóng hay tiếng lòng một nhà
thơ Việt Nam, Thiếu Mai với Về tập thơ Hai nửa yêu thương của Tế Hanh,
Lê Tố - Nguyễn Xuân Nam với Khúc ca mới của Tế Hanh, Anh Tố với Mấy
cảm nghĩ khi đọc đi suốt bài ca, Hoài Anh với Đọc câu chuyện quê hương,
Vũ Quần Phương với bài Đọc tập thơ theo nhịp tháng ngày của Tế Hanh,
Hồng Diệu với Đọc giữa những ngày xuân của Tế Hanh, Mã Giang Lân với
Đọc con đường và dòng sông của Tế Hanh, Bài ca sự sống. Ở những bài viết
này hầu hết các nhà phê bình văn học đều cố gắng làm nổi bật những thành
công của Tế Hanh về nội dung và nghệ thuật cùng những mặt còn hạn chế,
đồng thời cũng làm nổi bật vị trí của từng tập thơ trong hành trình sáng tác
của ông. Gộp chung lại, qua hệ thống những bài phê bình dọc theo đường thơ
Tế Hanh, ta có thể hình dung được những bước phát triển của đời thơ ông qua
từng mốc cụ thể
Sau này khi Tế Hanh đã có phong cách định hình và được khẳng định
trong nền thơ ca Việt Nam hiện đại thì ta thấy xuất hiện ngày càng nhiều hơn
các bài viết hoặc nhìn nhận lại một chặng đường thơ hoặc đi vào những chủ
đề đặc sắc trong thơ ông, trong đó nổi bật hơn cả là chủ đề về quê hương đất
nước, chủ đề tình yêu và đấu tranh thống nhất.
trẻ khoẻ mạnh, dồi dào sức lực” [21, tr299]. Chế Lan Viên thì nhận xét gần
gũi “Thơ Tế Hanh không có những mùa gặt hái lớn nhưng năm nào cũng có
hoa lành quả ngọt”
Ngô Quân Miện tinh tế nhận ra rằng "Tế Hanh có một trái tim đầy ắp
những khát khao yêu thương. Con người si tình trong thơ Tế Hanh có một trái
tim quá nhạy cảm với tình yêu. Một sự nhạy cảm cực tinh vi, như một cánh
bướm non động một tí đã phập phồng run rẩy, như dây tơ cực mỏng, động
một tí đã rung lên phát sáng " [21, tr429]
2.2. Về phong cách nghệ thuật thơ Tế Hanh
2.2.1. Khái quát về phong cách nghệ thuật của một tác giả
Phong cách thơ Tế Hanh
6
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
Mác-xen Prút nói “Thế giới được tạo lập không phải một lần, mà mỗi lần
người nghệ sĩ độc đáo xuất hiện thì lại một lần thế giới được tạo lập”. Chính
cái độc đáo ấy đã tạo nên phong cách văn học, dấu hiệu trưởng thành về bản
lĩnh của một nhà văn
Phong cách nghệ thuật là nét riêng biệt, độc đáo của một tác giả trong quá
trình nhận thức và phản ánh cuộc sống, những nét độc đáo ấy thể hiện trên tất
cả các yếu tố nội dung và hình thức của từng tác phẩm cụ thể. Nói cách khác,
phong cách là sự thể hiện tài năng của người nghệ sĩ trong việc đưa đến cho
độc giả một cái nhìn mới mẻ về cuộc đời thông qua những phương thức,
phương tiện nghệ thuật mang đậm dấu ấn cá nhân của người sáng tạo. “Phong
cách chính là người” (Buy-phông), “Người thơ phong vận như thơ vậy” (Hàn
Mặc Tử), qua phong cách nghệ thuật chúng ta nhận diện từng gương mặt tác
Phương khi giới thiệu về Tế Hanh có nhấn mạnh “Tình cảm chân thật, cách
viết trong sáng là ưu điểm nổi bật ở Tế Hanh” [10, tr203]
Nhìn chung các bài viết đều thống nhất ở việc đánh giá tâm hồn thơ Tế
Hanh - một hồn thơ tinh tế, trong trẻo và hồn hậu tri âm. Dòng thơ ông nói
như Xuân Diệu "là một dòng suối trong thầm thì, róc rách, đi vào những mặt
thầm kín của tình đời, tình người".
Về những nội dung đặc sắc trong thơ Tế Hanh, các nhà phê bình văn
học chủ yếu tập trung làm nổi bật các chủ đề: quê hương đất nước, đấu tranh
thống nhất nước nhà, tình yêu đôi lứa. Trong đó chủ đề về quê hương đất
nước là nội dung cảm hứng xuyên suốt đời thơ Tế Hanh, tiêu biểu cho diện
mạo tác giả.
Ở bài Tế Hanh - tinh tế, trong trẻo, Mã Giang Lân viết "Trong các nhà
thơ Việt Nam hiện đại không mấy và hầu như không có nhà thơ nào có được
tình cảm đặc biệt thường trực da diết như Tế Hanh với quê hương và cũng
không có nhà thơ nào lại có nhiều thơ viết về quê hương như ông. Quê hương
là nguồn mạch chính xuyên chảy dạt dào trong cả đời thơ ông và cũng là
mạch thơ hay nhất, thành công nhất” [21, tr25]
Giáo sư Hà Minh Đức trong Lời giới thiệu tuyển tập thơ Tế Hanh
(1997) nhận định "Đi suốt cuộc đời, tình yêu quê hương đất nước như một
cảm hứng lớn bao trùm thơ Tế Hanh và trên nhiều bình diện, nhiều thời điểm
Tế Hanh đã để lại những bài thơ hay về chủ đề gần gũi này"
Bên cạnh tình yêu quê hương đất nước, Tế Hanh còn ghi lại dấu ấn riêng
của mình trong mảng thơ tình. Cùng với Xuân diệu, Huy Cận, Hàn Mặc Tử,
Nguyễn Bính,… Tế Hanh đã góp vào vườn thơ tình Việt Nam một sắc diện
riêng không thể lẫn.
Trong các ý kiến đánh giá về thơ tình Tế Hanh có thể kể ra đây nhận xét
tinh tế của Trần Hoài Anh trong bài Về một nét riêng trong thơ tình Tế Hanh
"Khác với Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Bích Khê tình yêu trong thơ Tế Hanh
Phong cách thơ Tế Hanh
Tế Hanh chưa được nghiên cứu như một đối tượng chuyên biệt. Vì vậy người
viết chọn đề tài Phong cách thơ Tế Hanh với mong muốn nhìn nhận thơ Tế
Hanh một cách toàn diện hơn, hệ thống hơn trên cả quá trình sáng tác với
những phân tích đánh giá cụ thể để đi đến khẳng định bản sắc riêng của cây
bút độc đáo này.
3. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là toàn bộ hệ thống sáng tác của Tế
Hanh trong tuyển tập thơ Tế Hanh do Hà Minh Đức tuyển chọn giới thiệu
năm 1997
Ngoài ra chúng tôi còn tham khảo thêm sáng tác của một số nhà thơ khác
để có căn cứ làm sáng rõ hơn các đặc điểm của phong cách thơ Tế Hanh
11
Phong cách thơ Tế Hanh
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
4. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trong quá trình làm luận văn, chúng tôi sử dụng kết hợp một số phương
pháp cơ bản sau đây:
- Phương pháp nghiên cứu tác giả văn học
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp phân tích bình giảng
- Phương pháp so sánh và một vài thao tác của thi pháp học
5. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, luận văn gồm 3 chương
Chương 1. Bản sắc cái tôi trữ tình trong thơ Tế Hanh
Chương 2. Những nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh
Chương 3. Nghệ thuật biểu hiện
hơn và được trình bày với những màu sắc phong phú hơn nhưng căn bản vẫn
là tâm hồn và con người tác giả. Vì thế, cái tôi trữ tình là một thế giới phong
phú và phức tạp. Trong thơ trữ tình, nó được biểu hiện qua ba dạng thức sau
Thứ nhất: nhà thơ không kể, không nói về các biến cố và sự kiện ở ngoài
bản thân anh ta mà là sự biểu hiện của bản thân mình, tự bộc bạch nỗi lòng
mình trong mối quan hệ riêng tư một cách trực tiếp :
“Tôi rót hồn tôi xuống đã nhiều
Hồn tôi còn có được bao nhiêu
Tôi đi sợ cả lời tôi nói
Sợ cả gần nàng, sợ cả yêu”
(Người con gái lầu hoa - Nguyễn Bính)
`
Đại từ nhân xưng “tôi” trong khổ thơ biểu hiện tâm trạng của cái tôi trữ
tình chính là bản thân nhà thơ. Nguyễn Bính bộc bạch chính mối quan hệ rất
riêng tư của mình với người con gái ở lầu hoa. Chàng trai ấy (là tác giả) tự
biểu hiện tâm trạng lo sợ vì sự hữu hạn của tâm hồn mình. Mà sự hữu hạn ấy,
theo như tác giả nói, thể hiện ngay trong dự cảm lúc “còn có được bao nhiêu”
khi cứ “rót” mãi bóng hình vào người con gái ấy. Do vậy tác giả lo sợ đến
một loạt những sự việc, hành động “Sợ cả gần nàng, sợ cả yêu”
Ở dạng thức biểu hiện này, khi nhân vật trữ tình bộc lộ một cách trực
tiếp thì cái tôi trữ tình là cái tôi hướng nội, là cái tôi nhà thơ được chuyển hoá
trong nghệ thuật. Nó thường được biểu hiện trực tiếp qua đại từ nhân xưng
ngôi thứ nhất: “tôi” hoặc “ta”
Ví dụ:
Phong cách thơ Tế Hanh
13
(Sương mù bên sông Bến Hải)
Phong cách thơ Tế Hanh
14
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
Câu hỏi nghẹn ngào mà uất hận ấy không phải của riêng cá nhân nhà thơ.
Vì thế tâm trạng đau đớn khi thấy đất nước bị chia đôi, dòng sông bị xẻ nửa
không phải là tâm trạng có duy nhất … Nó là tâm trạng của tất cả những
người Việt Nam yêu nước trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Nỗi đau ấy là
nỗi đau chung của biết bao người.
Như vậy trong thơ trữ tình ta bắt gặp những cảnh ngộ, những sự việc
không chỉ riêng của một người, của riêng cá nhân một nhà thơ nào mà là
những vấn đề mang tính chất thời sự. Nhà thơ chỉ là người chứng kiến, quan
sát, chỉ là người thể hiện những cảm nghĩ suy tư của mình về những sự kiện
đó. Ở dạng thức này cái tôi trữ tình là cái tôi hướng ngoại mang tính chất thế
sự.
Thứ 3: Cái tôi trữ tình ẩn sau một nhân vật trữ tình khác. Văn học giai
đoạn 1945-1975 đã xuất hiện rất nhiều dạng thức nhân vật trữ tình này. Nhân
vật trữ tình này có thể là những hình ảnh trực tiếp và điển hình của những con
người quần chúng gắn liền với những sự kiện lớn lao của thời đại. Họ là biểu
hiện cho vẻ đẹp cộng đồng dân tộc: anh giải phóng quân, chàng Thạch Sanh
thế kỷ 20, cô du kích, chị dân quân, bà mẹ già … Họ là những con người bình
thường, những nguyên mẫu có thật: chị Trần Thị Lý, mẹ Tơm…
Ở đây cái tôi trữ tình không đồng nhất với nhân vật trữ tình, tuy nhiên
bản chất của quá trình tái hiện là sáng tạo mà trong đó nhà thơ đã thực hiện
một bước thoát thai. Nghĩa là nhà thơ tự biến mình thành một con người khác,
Nguồn cảm xúc dạt dào đã đến trong thơ Tế Hanh tự buổi ban đầu trong
sáng và thiết tha “Nghẹn ngào là thơ của một người có tấm lòng giàu, dễ rung
động trước muôn nghìn cảnh hoặc tầm thường hoặc éo le trong đời. Tập
Nghẹn ngào gom góp tất cả những rung động phức tạp của một đời thiếu
niên”. Trước cách mạng, thơ Tế Hanh nằm trong không khí của thơ lãng mạn.
Sự cô đơn “tâm hồn ngơ ngẩn nhớ muôn phương” được ông thể hiện qua
những lời thơ với nỗi buồn trong sáng nhè nhẹ. Ngoài cảm xúc quen thuộc ấy
của thơ Mới, trong thơ Tế Hanh thời kỳ này còn có nhiều bài thơ tác giả nói
lên những cảm xúc của mình đối với quê hương, gia đình, mái trường… bộc
lộ sự cảm thông và gắn bó thiết tha với cuộc sống quê hương còn bao lo toan
vất vả. Các bài thơ hay của Tế Hanh phải kể đến Những ngày nghỉ học, Lời
con đường quê, Quê hương, Chiếc rổ may. Những cảm xúc sâu lắng và thiết
Phong cách thơ Tế Hanh
16
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
tha dành cho quê hương, cuộc sống với điệu buồn dịu nhẹ là đặc điểm nổi bật
trong thơ Tế Hanh giai đoạn sáng tác đầu tiên này.
Cách mạng đến đã gạt đi phần uỷ mị, yếu đuối của tâm hồn đem đến cho
thơ Tế Hanh những xúc động mới, những tâm tình mới. Đó là những cảm xúc
về những cảnh và người trong khí thế xây dựng Chủ nghĩa xã hội miền Bắc,
cảm xúc đầy tự hào ngợi ca những gương chiến đấu miền Nam, cảm xúc nhớ
thương quê hương bao xa cách. Về cuối đời cảm xúc trong thơ Tế Hanh
dường lắng sâu hơn vào bên trong với những suy tư không nguôi về cuộc
sống, nghề nghiệp, tình yêu… Cuộc đời cầm bút trải qua hơn 60 năm - mấy
chặng đường thơ - cảm xúc trong thơ Tế Hanh như nguồn suối mát vẫn luôn
rất tinh tế, nhẹ nhàng, điều này phù hợp với cái tạng riêng của thi nhân “vui
cũng vui dìu dịu, buồn cũng buồn nhẹ nhàng” (Đỗ Hữu Tấn). Ông không
thích những gì quá mạnh, quá quyết liệt, không “bành trướng” mà ưa sự dịu
nhẹ. Chính điều đó đã tạo nên một điệu tâm hồn riêng đằm thắm, tha thiết,
rung động sâu xa trong lòng người
Thơ Tế Hanh không hướng về thế giới vĩ mô hay xa lạ mà tìm về những
cảnh đời bình dị, cảm xúc của ông luôn bắt nguồn từ hiện thực đời sống. Nhà
thơ thường đưa vào trong thơ những gì rất gần gũi giản dị: người mẹ bên
chiếc rổ may, một hàng cây cơm nguội, một bông hoa báo mưa, một chiến
thắng ở miền Nam, một dòng sông kỷ niệm… Điều này rõ ràng là khác xa với
những cảnh Bồng Lai trong thơ Thế Lữ, hay những cõi mơ trong thơ Hàn
Mạc Tử
Luôn cảm xúc trước hiện thực mà hiện thực đời sống thì muôn vàn dáng
vẻ, thế giới cảm xúc trong thơ Tế Hanh có lẽ do đó mà phong phú đa dạng vô
cùng với vô vàn sắc thái có yêu thương, bâng khuâng có giận hờn trách móc,
nhớ nhung khắc khoải, ước vọng xót xa, buồn tủi, khát khao, hạnh phúc và
niềm vui. Nhưng có lẽ điệu cảm xúc chủ đạo trong thơ Tế Hanh là điệu cảm
xúc buồn, nỗi buồn trong xa cách nhớ thương, nỗi buồn trước những ngổn
ngang dang dở của cuộc đời. Và ở điệu cảm xúc này thơ Tế Hanh đạt được
hiệu quả cao trong thể hiện tình cảm .
Bên cạnh điệu cảm xúc buồn, thơ Tế Hanh có điệu cảm xúc vui - niềm
vui với đất nước trong thắng lợi và xây dựng. Đến vùng đất gieo trồng của
Mộc Châu, tác giả cảm thông với niềm vui đổi mới
“Đất mở lòng tươi như ngực trẻ
Phong cách thơ Tế Hanh
18
Phong cách thơ Tế Hanh
19
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…”
(Quê hương)
Và hẳn là phải có giác quan thứ sáu, phải nhập hồn vào sự vật thì nhà thơ
mới có những phát hiện độc đáo này: sự mệt mỏi say sưa của con thuyền lúc
trở về bến, nỗi khổ đau chất chứa trên toa tàu nặng trĩu, những vui buồn sầu
tủi của một con đường hay tâm tình ân nghĩa nồng hậu của một dòng sông
“Tôi giơ tay ôm nước vào lòng
Sông mở nước ôm tôi vào dạ”
(Nhớ con sông quê hương)
Tế Hanh còn tỏ ra đặc biệt tinh nhạy khi ông chớp được những khoảnh
khắc đặc biệt nhạy cảm. Đó có thể là những khoảnh khắc gặp gỡ giữa tấm
tình tác giả với cái đẹp trong sự luân chuyển: “Cây thay nhau bốn mùa” của
thiên nhiên, tạo vật để thiên nhiên “nói” giúp tâm tình người:
“Góc sân ánh nắng như lưu luyến
Dừng lại trên chùm hoa báo mưa”
(Hoa báo mưa)
“Trên tường một tia nắng
Biết là đêm đã qua”
(Chiêm bao)
Có thể là khoảnh khắc chuyển hoá kỳ diệu trong đời sống. Tả hoa quỳnh
nở, ngòi bút Tế Hanh như có thần lột tả được cái không khí huyền ảo, vẻ đẹp
tinh khiết diệu kỳ của khoảnh khắc đoá hoa bừng nở .
“Lá nào đưa tiễn mùa xuân
Lá nào dành để đón dâng mùa hè”
(Lá bàng non)
Còn đây là tâm trạng khi ngắm chùm đỗ quyên :
“Sau bao giờ mệt nhọc
Hưởng một chút thần tiên”
Có khi Tế Hanh đã tinh tế lắng nghe được chất muối mặn đang ngấm vào
thớ cây của mạn thuyền :
“Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ”
(Quê hương)
Phong cách thơ Tế Hanh
21
Luận văn thạc sĩ
Nguyễn Thị Hợi
Hồn thơ Tế Hanh nhạy cảm đến mức dễ bắt lấy vẻ đẹp của thiên nhiên,
của con người ở mọi nơi, mọi lúc. Tác giả có những phát hiện tinh tế khi miêu
tả thiên nhiên. Ông lưu ý đến những tia nắng đẹp cuối cùng trên chùm hoa
báo mưa, vẻ đẹp của hoa phượng trên trời và hoa phượng dưới đất :
“Soi trời bó đuốc từ khi nở.
Dệt đất, ra đi tấm thảm ngời”
(Phượng)
Tâm hồn rất mực tinh tế ấy khi đi vào thế giới tình cảm của con người có
những phát hiện độc đáo. Tế Hanh đặc biệt nhạy cảm tinh vi với tình yêu, nhà
thơ nắm bắt được cái tưởng chừng như không thể cảm nhận :
“Cảm giác êm êm sẽ động vừa
1.2.2. Cái tôi chân thật
“Người thơ phong vận như thơ vậy” (Hàn Mặc Tử), thơ Tế Hanh hồn
hậu chân chất như con người ông, đó cũng là lối đi riêng để những thi phẩm
của ông chiến lĩnh và thấm sâu vào trái tim bạn đọc
Sự chân thực của thơ Tế Hanh đã được Hoài Thanh - Hoài Chân khẳng
định ngay từ đầu “Sự thành thực của thi nhân không thể ngờ được” [21, tr48].
Chế Lan Viên cũng nhận xét tinh tế “Là nhà thơ ai không sử dụng trái tim
mình. Nhưng nếu người này nâng nó lên bằng tưởng tượng, tư duy, người kia
chia nó ra làm nghìn mảnh nhỏ để phân tích. Nhưng nhà thơ này hiện đại hoá
nó, tăng âm cho nó, Tế Hanh thích để trần…Tế Hanh có kể chuyện, có nói ý,
có tả tình, có tưởng tượng, có đào sâu vào tiềm thức, có cấu trúc ngôn từ như
tất cả các nhà thơ, nhưng ở anh nhạc trưởng, chỉ huy vẫn là tình cảm. Hay nói
đúng hơn là tình cảm đối với ai, đối với cái gì, đối với cuộc đời” [21, tr164165]. Tế Hanh luôn chân thực với đời, với mình, chân thực trong cả những
niềm vui nỗi buồn của cuộc đời mình. Có lẽ bởi vậy mà đọc thơ ông ta có cảm
giác như những lời thủ thỉ tâm tình, thơ ông như tiếng nói của trái tim, có sao
nói vậy, không uốn éo lên gân, không gò lặn cũng không hề khoa trương thi
vị hoá
Ông nói về làng quê với tiếng nói của con tim, nói về đất nước cũng với
tiếng nói xúc động từ con tim. Ta bắt gặp trong những vần thơ thủa hoa niên
một tình yêu trong trẻo hồn nhiên Tế Hanh dành trọn cho quê hương xứ xở.
Những bài thơ tiêu biểu của thời kỳ này: Lời con đường quê, Quê hương,
Phong cách thơ Tế Hanh
23
Copyright: Tài liệu đại học ©