THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Mở đầu

OBO
OKS
.CO
M

1. Lý do chọn đề tài
Trong tiến trình phát triển lâu dài của lịch sử tư tưởng nhân loại, vấn đề con
người - trên những góc độ khác nhau - từ lâu đã trở thành đối tượng nghiên cứu của
nhiều ngành khoa học. Trong hệ thống triết học cổ đại Hy Lạp, La Mã, Ấn Độ,
Trung Quốc hay ở các hệ thống triết học cổ điển Đức, Anh, Pháp, người ta đều có
thể tìm thấy những vấn đề khác nhau về con người. Mỗi thời đại lịch sử lại đặt ra
những vấn đề mang tính thời đại khác nhau và cách giải quyết khác nhau. Chính vì
thế mà vấn đề con người vẫn là đề tài mới mẻ và sẽ khơng bao giờ kết thúc. Nền
văn hố văn minh của mọi thời đại sẽ góp thêm những “hạt” giá trị mới trong nhận
thức về con người.

Các nhà triết học trước đây đã cố gắng tìm kiếm sự khác biệt cơ bản của con
người với các lồi vật và đưa ra nhiều quan niệm khác nhau về con người. Vì vậy,
khi xây dựng quan niệm duy vật về lịch sử, các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác đã tạo
ra bước ngoặt cách mạng trong quan niệm về con người và bản chất con người, về
mối quan hệ giữa con người - tự nhiên - xã hội, vị trí và vai trò của con người trong
tiến trình phát triển lịch sử nhân loại.

Lịch sử phát triển của xã hội lồi người đã chứng minh rằng, nền văn minh

KI L


tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội cơng bằng, dân chủ, văn minh nhất thiết phải hiểu
rõ quan niệm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác về con người qua đó tiếp thu, kế
thừa, vận dụng và phát triển các quan niệm đó và đề ra đường lối, chủ trương,
chính sách đúng đắn để phát triển con người trong cơng cuộc đổi mới đất nước.
Trong di sản của Mác khơng ghi sẵn những câu trả lời, những giải đáp cho những
vấn đề đặt ra của đời sống xã hội ngày nay, nhưng đã để lại cho hậu thế những tinh
hoa giá trị vĩ đại, đó chính là nhận thức duy vật biện chứng về lịch sử, về con
người.

KI L

Trên cơ sở nhận thức đúng đắn quan điểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa
Mác về con người từ đó thấy được quan niệm của Đảng ta trong việc kế thừa, vận
dụng và phát triển sáng tạo những quan niệm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác
trong sự phát triển con người hiện nay là vấn đề rất quan trọng góp phần thực hiện
thắng lợi sự nghiệp cơng nghiệp hố, hiện đại hố đất nước, xây dựng thành cơng
chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
2. Tình hình nghiên cứu
2



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
Quan ñiểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác con người nói chung và quan
ñiểm về sự phát triển con người hiện nay của Đảng ta nói riêng ñã có rất nhiều các
công trình, các tài liệu nghiên cứu khác nhau như: “Con người và phát triển con

OBO
OKS
.CO

3



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
+ Hệ thống hố và phân tích quan điểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác về con
người và phát triển con người từ đó thấy được sự phát triển quan điểm của các nhà
sáng lập chủ nghĩa Mác về con người trong sự nghiệp đổi mới đất nước.

OBO
OKS
.CO
M

+ Đặt ra vấn đề tiếp tục nhận thức và vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác về
con người trong giai đoạn hiện nay.

4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở nghiên cứu: Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy
vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh,
các quan điểm của Đảng ta về con người và phát triển con người trong các Cương
lĩnh, Văn kiện Đại hội Đảng cũng như của các nhà nghiên cứu Việt Nam. Ngồi ra,
luận văn còn kế thừa thành quả nghiên cứu về con người của những nhà nghiên cứu
và các tác giả đi trước.

- Phương pháp nghiên cứu: Trong q trình nghiên cứu, luận văn sử dụng phương
pháp khác nhau như: Lịch sử - lơgic, phân tích - tổng hợp, khái qt hố - trừu
tượng hố, gắn lý luận với thực tiễn. Trong đó, luận văn chủ yếu dựa trên quan
điểm phát triển của Phép biện chứng duy vật. Quan điểm phát triển khơng chỉ giúp

7. í ngha ca lun vn

Nghiờn cu ủ ti ny ủúng gúp vo vic bo v cỏc quan ủim ca ch
ngha Mỏc trong ủiu kin mi hin nay.
8. Kt cu d kin ca lun vn

chng v 5 tit.

KI L

Ngoi phn m ủu, kt lun v ti liu tham kho, lun vn d kin gm 2

5



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
Chng 1. Nhng quan ủim c bn ca cỏc nh sỏng lp ch ngha Mỏc v
con ngi v phỏt trin con ngi
1.1. Quan ủim ca Mỏc, ngghen v con ngi

OBO
OKS
.CO
M

1.1.1. Khỏi nim con ngi

Lõu nay, gii lý lun mỏcxớt thng quan nim rng, vi trit hc Mỏc thỡ
con ngi l mt thc th sinh hc - xó hi. T tng ny mc nhiờn ủc xem l

Khi nghiên cứu con người, Mác và Ăngghen đã xuất phát từ những cá nhân
hiện thực, là hoạt động của họ và những điều kiện sinh hoạt vật chất của họ, những
tạo ra.

OBO
OKS
.CO
M

điều kiện mà họ thấy có sẵn cũng như những điều kiện so hoạt động của chính họ

Tính hiện thực của con người và bản chất con người thể hiện trước hết ở chỗ,
con người tồn tại khách quan trong hoạt động thực tiễn của nó. Sự tồn tại của con
người là tồn tại hiện thực, hiển nhiên, cảm tính chứ khơng phải là cái gì đó mang
tính trừu tượng

Khi phê phán quan điểm duy tâm tư biện của Hêghen về con người, ngay từ
năm 1843, Mác đã quan niệm con người là một thực thể hiện thực. Trong Lời nói
đầu Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen, Mác đã khẳng định “con
người khơng phải là một sinh vật trừu tượng, ẩn náu đâu đó ở ngồi thế giới. Con
người chính là thế giới con người, là nhà nước, là xã hội”[25, 569]
Trong Bản thảo kinh tế triết học năm 1844, với phạm trù “lao động bị tha
hố”, Mác đã xây dựng một hệ thống lý luận triết học có khả năng soi sáng con
đường giải phóng nhân loại, khắc phục tình trạng tha hố của con người.
Vào mùa xn năm 1845, khi phê phán Phoiơbắc đã “hồ tan thế giới tơn
giáo vào cơ sở trần tục của nó”, đã hồ tan bản chất tơn giáo vào bản chất con
người. Mác cho rằng phê phán tơn giáo, phê phán tính chất ảo tưởng về tính hiện
mặt tinh thần.

KI L

hi, gia con ngi t nhiờn v con ngi xó hi, gia cỏi sinh hc v cỏi xó hi.
Chớnh trong hot ủng lao ủng ca mỡnh con ngi ủó lm bin ủi bn cht t
nhiờn v to ra bn cht xó hi ca chớnh mỡnh. Con ngi khụng ch sng trong
mụi trng t nhiờn m cũn sng trong mụi trng xó hi, nờn t nhiờn v xó hi
trong con ngi gn bú khng khớt vi nhau. Yu t sinh hc trong mi con ngi
khụng phi tn ti bờn cnh yu t xó hi, m chỳng ho quyn vo nhau v tn ti
trong yu t xó hi. Bn tớnh t nhiờn ca con ngi ủc chuyn vo bn tớnh xó
hi ca con ngi v ủc ci bin trong ủú.

Nh vy, vi cỏc nh sỏng lp ch ngha Mỏc, con ngi l sn phm ca s
phỏt trin cao nht ca t nhiờn, gn bú cht ch vi t nhiờn, thõn th vụ c ca
nú; bng hot ủng thc tin ca mỡnh, nht l hot ủng sn xut, con ngi ủó

KI L

bin thuc tớnh t nhiờn ca mỡnh thnh bn cht xó hi. Ch cú trong xó hi, con
ngi mi th hin bn cht t nhiờn v xó hi ca mỡnh. T nhiờn v xó hi thng
nht nhau trong bn cht con ngi. Con ngi l mt tng th, tn ti vi c hai
mt t nhiờn v xó hi.

1.2. Quan ủim ca Lờnin v con ngi v xõy dng con ngi mi
1.2.1. S phỏt trin lý lun mỏcxớt v con ngi

8



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Lênin là người đã phát triển chủ nghĩa Mác trong điều kiện mới thể hiện trên
mọi phương diện của hệ thống lý luận mácxít, trong đó có lý luận về con người.

hội cộng sản chưa thể có ngay con người tồn diện như cách nói của Mác.
Xuất phát từ lý luận của Mác về các giai đoạn của xã hội cộng sản chủ nghĩa,
Lênin nhận định: Việc xây dựng con người mới là q trình có tính quy luật, khơng
thể tách nó với sự phân biệt về trình độ phát triển ở từng giai đoạn của xã hội. Và
điều đó hàm nghĩa với những bước đi, những nhiệm vụ phải giải quyết cụ thể của
nhiệm vụ xây dựng con người mới đương nhiên phụ thuộc vào trình độ phát triển

9



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
ca mi nc khi ủi vo ch ngha xó hi. Nhng nc cng lc hu nhng khú
khn gp phi cng ln.
giai ủon quỏ ủ lờn ch ngha cng sn, s phỏt trin ca xó hi v con

OBO
OKS
.CO
M

ngi theo Lờnin ủc quy ủnh bi nhng ủiu kin:
- Tỡnh trng ngi búc lt ngi ủó b xoỏ b;

- S phõn phi cũn phi thc hin theo nguyờn tc lm theo nng lc v
hng theo lao ủng;

- Xỏc lp v thc hin chuyờn chớnh vụ sn;

- Gn vic xõy dng con ngi v xó hi vi nhim v cỏch mng c th


OBO
OKS
.CO
M

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà nước chun chính vơ sản là
phải tập trung xây dựng điều kiện vật chất của chủ nghĩa xã hội, tức là “cái cốt vật
chất” cho hình thành những tư tưởng, tình cảm, thói quen, kỹ năng... của con người
mới.

Sử dụng hệ thống chun chính vơ sản để cải tạo những thói hư, tật xấu do
xã hội cũ để lại và xây dựng những phẩm chất và năng lực của con người mới.
Để xây dựng con người mới - những chủ nhân xây dựng xã hội XHCN,
Lênin u cầu phải giải quyết vấn đề dân tộc trên ngun tắc mới, phải triệt để giải
phóng phụ nữ.

Bồi dưỡng, giáo dục thanh niên là vấn đề được Lênin đặc biệt quan tâm
trong chiến lược xây dựng con người mới.

Mác và Ăngghen với quan điểm biện chứng duy vật và chủ nghĩa nhân đạo
đã xây dựng học thuyết khoc học về con người. Các ơng khơng chỉ lần đầu tiên
trong lịch sử triết học đã đưa ra những kiến giải khoa học về bản chất của con
người, mà còn chỉ ra về mặt lý luận con đường hiện thực để giải phóng con người
khỏi sự tha hố. Đóng góp to lớn của Lênin đối với sự phát triển lý luận về con

KI L

người của chủ nghĩa Mác khơng chỉ ở sự bổ xung, làm phong phú những luận điểm
của chủ nghĩa Mác về con người, mà còn ở chỗ ơng đã phát triển và cụ thể hố

đổi mới ở Việt Nam
2.1. Đặc điểm của thời đại và của cơng cuộc đổi mới hiện nay

OBO
OKS
.CO
M

Hai mươi năm là một chặng đường khơng dài so với lịch sử của một đất
nước, một dân tộc. Nhưng với cơng cuộc đổi mới, hai mươi năm là một qng thời
gian đủ giúp chúng ta suy ngẫm, đánh giá, kiểm chứng những gì đã diễn ra với tất
cả sự thăng trầm trong xu thế phát triển đi lên, dù mới là sơ bộ…
Vào những năm cuối thập kỷ 70, đầu thập kỷ 80 của thế kỷ XX, sau khi đất
nước hồn tồn thống nhất, bên cạnh thuận lợi cơ bản và những thành tựu bước đầu
đã giành được, nước ta cũng đứng trước nhiều khó khăn, thách thức mới:
- Trên thế giới, trước tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học cơng
nghệ, xu thế tồn cầu hố, chạy đua kinh tế, cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa xã hội
và chủ nghĩa tư bản có nhiều diễn biến phức tạp; hầu hết những nước đi lên chủ
nghĩa xã hội lâm vào khủng hoảng về kinh tế - xã hội.

- Ở trong nước, tư tưởng chủ quan, say sưa với thắng lợi, nơn nóng muốn
tiến nhanh lên chủ nghĩa xã hội trong một thời gian ngắn, dẫn đến việc bố trí sai cơ
cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư, cộng với những khuyết điểm của mơ hình kế hoạch hố
tập trung quan liêu, bao cấp bộc lộ ngày càng rõ, làm cho kinh tế - xã hội rơi vào trì
trệ, khủng hoảng, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Nước ta lại bị các thế lực

KI L

thù địch bao vây, cấm vận; chiến tranh biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc
xảy ra, hậu quả rất nặng nề.

mục đích cao nhất của mọi hoạt động.

2.2. Quan điểm về con người và phát triển con người trong sự nghiệp đổi mới
ở nước ta

2.2.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất con người

Tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất con người là sự kế thừa và phát triển tinh

KI L

hoa tư tưởng văn hố của nhân loại mà chủ yếu là tiếp thu và sáng atọ học thuyết
Mác - Lênin về con người trong hồn cảnh Việt Nam.
- Chủ tịch Hồ Chí Minh khơng đưa ra một khái niệm hồn chỉnh về con
người, nhưng dựa trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận duy vật biện
chứng, Người đưa ra các tư tưởng về con người tồn diện và sâu sắc.
- Trong quan niệm Hồ Chí Minh, con người là một thực thể mang tính xã
hội. Tính xã hội đó được hình thành trong tổng hồ các quan hệ xã hội với nhiều
14



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
cp ủ khỏc nhau. Ch ngi, ngha hp l gia ủỡnh, anh em, h hng, bu bn.
Ngha rng l ủng bo c nc. Rng na l c loi ngi [33, 644]. Con ngi
ủõy va l mi thnh viờn c th, va l nhng cng ủng ngi trong xó hi.

OBO
OKS
.CO

nhõn v con ngi xó hi. Vỡ vy, H Chớ Minh khng ủnh: CNXH khụng h ph
15



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
nhận cá nhân, chà đạp lên lợi ích cá nhân, mà ngược lại, hơn hẳn bất kỳ một xã hội
nào trong lịch sử, đó là chế độ xã hội tơn trọng lợi ích cá nhân, tạo điều kiện tốt
nhất cho sự phát triển tự do và tồn diện cá nhân.

OBO
OKS
.CO
M

Nếu có ai cho rằng Hồ Chí Minh chỉ quan tâm đến con người tập thể, con
người xã hội mà bỏ qn con người cá nhân là hồn tồn sai lầm. Khơng chỉ trong
tư tưởng, lý luận mà cả trong hoạt động thực tiễn, Người rất quan tâm đến mỗi con
người cụ thể ; tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng, chia sẻ niềm vui và thấu hiểu nhu cầu,
lợi ích của các tầng lớp nhân dân từ cơng nhân, nơng dân, bộ đội đến phụ nữ, thanh
niên và các cháu nhi đồng... Trong chỉ đạo thực tiễn, Hồ Chí Minh khơng chỉ động
viên, phát huy tinh thần tập thể, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, mà còn biết khơi
dậy những phẩm chất tốt đẹp trong mỗi con người cụ thể, làm cho những đức tính
tốt đẹp đó “này nở như hoa mùa xn” .

Để giải quyết mối quan hệ đúng đắn mối quan hệ giữa con người cá nhân và
con người xã hội, Hồ Chí Minh quan tâm giải quyết mối quan hệ lợi ích. Người đã
biết kết hợp hài hồ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể, lợi ích gần và lợi ích xa,
lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần... tạo nên động lực nhằm tích cực hố nhân tố
con người. Trong q trình đổi mới đất nước, Đảng ta đã quan tâm đến các chính

Tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất con người nằm ở trung tâm tồn bộ tư
tưởng của Hồ Chí Minh về con người và giải phóng con người vẫn giữ ngun giá
trị, có ý nghĩa khoa học và cách mạng to lớn trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta.
2.2.2. Quan điểm của Đảng ta về con người

Xuất phát từ thực trạng đất nước, tiếp thu và vận dụng quan điểm của Chủ
nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người, trên cơ sở suy ngẫm
nghiên cứu lý luận nói chung, trong đó có lý luận về con người và vai trò của nhân
tố con người nói riêng, Đảng và Nhà nước ta đã đổi mới một cách sâu sắc quan
niệm về CNXH, về con đường xây dựng CNXH, về sự phát triển xã hội và về con
người.

Qn triệt tư tưởng Hồ Chí Minh “cơng việc đầu tiên là cơng việc với con
người”, Đại hội VI của Đảng là đại hội đầu tiên đặt ra nhiệm vụ khắc phục thái độ
coi nhẹ chính sách xã hội, tức là coi nhẹ yếu tố con người trong sự nghiệp xây dựng
CNXH và định ra luận điểm có ý nghĩa to lớn đối với vận mệnh của đất nước và
nhân dân ta là hết sức coi trọng “yếu tố con người”, phát huy nhân tố con người

KI L

trong sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc; gắn phát triển kinh tế với phát
triển xã hội, lấy việc chăm lo cho con người làm mục đích của CNXH, lấy sự tơn
trọng con người, quan tâm đến con người là tiêu chuẩn đạo đức thiết yếu, chú ý đến
các đối tượng chính sách thiệt thòi.

Trung thành với tư tưởng phát triển con người, giải phóng con người, giải
phóng nhân loại của Mác, trong suốt tồn bộ sự nghiệp cách mạng của mình, Đảng
ta đã lấy việc chăm lo cho hạnh phúc của con người làm mục tiêu phấn đấu cao
nhất. Luận điểm được coi là then chốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh -“Vì lợi ích
17


KI L

hướng hiện đại. Đây cũng là quan điểm tiến bộ của lồi người ở thời đại ngày nay.
Đại hội VIII (1996) tiếp tục đường lối đổi mới bắt đầu từ Đại hội VI, triển khai
nhận thức lý luận về con người vào các chính sách cụ thể, nhất là chính sách giáo
dục - đào tạo và khoa học cơng nghệ như là quốc sách hàng đầu.
Đại hội IX của Đảng (2001) đã khẳng định tinh thần phải phát huy mạnh
nhân tố con người và xác định rõ thêm sự phát triển nguồn nhân lực, phát triển giáo

18



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
dục - đào tạo, khoa học cơng nghệ là những khâu đột phá trong thời kỳ đẩy mạnh
cơng nghiệp hố, hiện đại hố đất nước.
Thực tiễn 20 năm đổi mới là một bước phát triển lớn, một lần nữa khẳng

OBO
OKS
.CO
M

định quan niệm của Đảng ta về con người khơng phải là con người chung chung,
phi giai cấp, phi dân tộc, mà là những người lao động, là quần chúng nhân dân, là
chủ thể cụ thể của lịch sử. “Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu
bạn. Nghĩa rộng là đồng bào cả nước. Rộng nữa là cả lồi người” [33, 644]. Đảng
ta đặt sứ mệnh giải phóng con người trong sư mệnh giải phóng dân tộc, giải phóng
giai cấp, trong đó giải phóng con người là mục tiêu cao nhất. Vấn đề dân tộc, vấn

hưởng cuộc sống dài lâu, khoẻ mạnh và sáng tạo.

OBO
OKS
.CO
M

Có thể nói, sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã đổi đời con người Việt
Nam, chấm dứt kiếp nơ lệ. Từ đó mới nói đến quyền con người, quyền cơng dân
(nghĩa vụ và quyền), mới nói đến dân chủ, tự do, bình đẳng, hạnh phúc là những
giá trị nổi bật trong sự phát triển con người.

Sau khi giành được độc lập trên tồn lãnh thổ, thống nhất Tổ quốc, nhất là
trong thời kỳ đổi mới, Đảng và Nhà nước cùng nhân dân tập trung hơn vào đầu tư,
chăm sóc sự phát triển con người cả về vật chất lẫn tinh thần.

Định hướng phát triển xã hội theo hướng đẩy mạnh cơng nghiệp hố, hiện
đại hố đất nước vì mục tiêu phát triển con người Việt Nam được coi là bước quan
trọng trong thời kỳ phát triển mới - giai đoạn từ nay đến năm 2020. Sự nghiệp đó
đời hỏi chúng ta phải tập trung rất nhiều trí tuệ, sức người, sức của, tập trung, mọi
lực lượng, tranh thủ thời cơ, vượt qua thử thách, đẩy mạnh cơng cuộc đổi mới một
cách tồn diện và đồng bộ, tiếp tục phát triển nền kinh tế thị trường theo định
hướng xã hội chủ nghĩa. Mục tiêu và phương hướng tổng qt của 5 năm 2006 2010 là: nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức
mạnh tồn dân tộc, đẩy mạnh tồn diện cơng cuộc đổi mới, huy động và sử dụng
tốt mọi nguồn lực hco cơng nghiệp hóa, hiện đại hố đất nước; phát triển văn hố;

KI L

thực hiện tiến bộ và cơng bằng xã hội; tăng cường quốc phòng, an ninh, mở rộng
quan hệ đối ngoại; chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế; giữ vững ổn định

ln coi trọng phát triển con người Việt Nam - “con người phát triển cao về trí tuệ,
cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức” - vừa là
động lực, vừa là mục tiêu của sự nghiệp xây dựng xã hội mới. Phát triển con người
Việt Nam - đó cũng chính là động lực, là mục tiêu nhân văn, là nền tảng, là cơ sở
lâu bền, tạo đà cho bước phát triển tiếp theo của sự nghiệp đẩy mạnh cơng nghiệp
hố, hiện đại hố xã hội mà Đảng ta đang lãnh đạo nhân dân ta từng bước thực
hiện.

Cơ chế mới, tình hình mới đã tạo nên sự biến đổi trong sự phát triển con

KI L

người, trong đó biểu hiện tập trung ở sự chuyển động thang giá trị, định hướng giá
trị khuyến khích con người tích cực, năng động, sáng tạo, dám cạnh tranh vượt qua
thách thức, khơng chờ đợi bao cấp mà tự tạo hco mình có cuộc sống tốt hơn, đồng
thời đóng góp cho gia đình, cộng đồng và xã hội.

21



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
2.3. Nhận thức và vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người trong
giai đoạn hiện nay
Từ giữa những năm 80 (thế kỷ XX), những khó khăn khách quan do đất

OBO
OKS
.CO
M

22



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
dựng và phát triển kinh tế - xã hội phải đặt trong mối liên hệ khơng thể tách rời với
kế hoạch đầu tư cho chính sự phát triển nhân cách, trí tuệ, tình cảm, niềm vui và
hạnh phúc của mỗi người, mỗi gia đình và cả cộng đồng dân tộc Việt Nam.

OBO
OKS
.CO
M

Cơng nghiệp hố, hiện đại hố lấy tư tưởng phát triển co người của Mác làm
nền tảng khơng có nghĩa là đặt phát triển kinh tế sau phát triển con người, mà là ở
chỗ “tăng trưởng kinh tế gắn với cải thiện đời sống nhân dân, phát triển văn hố,
giáo dục, thực hiện tiến bộ và cơng bằng xã hội”. Một nước vẫn đang trong tình
trạng kém phát triển như nước ta, để thốt khỏi tình trạng đó, trước hết chúng ta
cần ưu tiên cho phát triển kinh tế.

Phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường, chúng ta khơng thể khơng lưu ý lời
cảnh tỉnh của Mác về nguy cơ “tha hố” của con người trong nền kinh tế hàng hố.
Mác nhắc nhở chúng ta trong phát triển kinh tế phải gắn “sự nghiệp giải phóng con
người” với “cuộc đấu tranh chống lại biểu biện thực tiễn cực đoan của sự tha hố
của con người” [25, 561]. Ngày nay, sự phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường,
đẩy mạnh cơng nghiệp hố, hiện đại hố xã hội nhất thiết phải gắn liền với cội
nguồn dân tộc, với những giá trị truyền thống. Chỉ có thế chúng ta mới tránh khỏi
“nguy cơ tha hố”, “làm mất bản sắc dân tộc, đánh mất bản thân mình”. Thêm vào
đó, cần xuất phát từ quan niệm của Mác về tính thiết yếu của việc kết hợp hài hồ

Hiện nay, chúng ta đang thực hiện cơng cuộc đổi mới tồn diện, sâu sắc và
triệt để theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thực tế là thực hiện những tư tưởng nhân

OBO
OKS
.CO
M

đạo của Mác về con người. Tuy đã ra đời cách đây rất lâu nhưng tư tưởng của Mác
về con người vẫn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc mà ngay cả nhiều học giả
tư sản cũng khơng thể phủ nhận.

Lần đầu tiên trong lịch sử, triết học Mác đã đem lại cho việc nhận thức con
người một thế giới quan và phương pháp luận đúng đắn, thực sự khoa học trên cơ
sở của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Mác đã giải
quyết căn bản và triệt để vấn đề phức tạp và nan giải nhất là vấn đề con người. Ơng
đã khơng chỉ đặt ra vấn đề giải phóng con người trong ý thức, khơng coi nhận thức
là cứu cánh mà còn hiện thực hố việc giải phóng đó, đưa ra một tun ngơn mới
về nền triết học hành động: Giải phóng và cải tạo thế giới.

Những tư tưởng cách mạng của Mác, ngày nay đang rọi sáng cho chúng ta
nhận thức một cách khách quan những diễn biến phức tạp của tình hình hiện tại và
vạch ra những đường hướng hành động đúng đắn. Vận dụng sáng tạo và phát triển
học thuyết khoa học, cách mạng của Mác, Đảng Cộng sản và nhân dân Việt Nam
đang phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội cơng bằng và văn minh.
Chúng ta tin tưởng rằng với thắng lợi của cơng cuộc đổi mới do Đảng khởi

KI L

xướng và lãnh đạo trên cơ sở nhận thức và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác –