i
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN THU HẰNG
Tên đề tài:
ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN KHAI THÁC
VÀ CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN NÚI PHÁO TẠI XÃ HÀ THƯỢNG
HUYỆN ĐẠI TỪ TỈNH THÁI NGUYÊN NĂM 2014

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo
Chuyên ngành
Khoa
Khóa học

: Chính quy
: Địa chính môi trường
: Quản lý Tài nguyên
: 2011 - 2015

Thái Nguyên, năm 2015


ii
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN THU HẰNG
Tên đề tài:

VÀ CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN NÚI PHÁO TẠI XÃ HÀ THƯỢNG
HUYỆN ĐẠI TỪ TỈNH THÁI NGUYÊN NĂM 2014

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo
Chuyên ngành
Khoa
Lớp
Khóa học
Giáo viên hướng dẫn

: Chính quy
: Địa chính môi trường
: Quản lý Tài nguyên
: K43 - ĐCMT N02
: 2011 - 2015
: ThS. Nguyễn Ngọc Anh

Thái Nguyên, năm 2015


ii
DANH MỤC BẢNG
Bảng 4.1: Cơ cấu kinh tế xã Hà Thượng......................................................... 28
Bảng 4.2: Kết quả điều tra về dân số, lao động việc làm xã Hà Thượng ....... 29
Bảng 4.3: Kết quả thống kê diện tích đất đai của dự án khai thác và chế biến khoáng
sản núi Pháo tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên ............... 31
Bảng 4.4: Kết quả thực hiện về đối tượng và điều kiện bồi thường ............... 33
Bảng 4.5: Đơn giá bồi thường đối với đất nông nghiệp ................................. 35

GCNQSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

3

GPMB

Giải phóng mặt bằng

4

KT – XH

Kinh tế- xã hội

5

NĐ-CP

Nghị định- Chính phủ

6

UBND

Ủy ban nhân dân

7


TTLT

Thông tư liên tịch

13

UBND

Ủy ban nhân dân

14

WB

Ngân hàng Thế giới


iv
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... i
DANH MỤC BẢNG ........................................................................................ ii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................... iii
PHẦN 1: MỞ ĐẦU.......................................................................................... 1
1.1. Đặt vấn đề................................................................................................... 1
1.2. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài ....................................................................... 2
1.2.1. Mục tiêu................................................................................................... 2
1.2.2. Yêu cầu của đề tài ................................................................................... 3
1.3. Ý nghĩa của đề tài ....................................................................................... 3
PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU............................................................... 4
2.1. Cơ sở khoa học ........................................................................................... 4

3.4.3. Phương pháp tổng hợp và xử lí số liệu ................................................. 25
PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .......................... 26
4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tại xã Hà Thượng............................... 26
4.1.1. Điều kiện tự nhiên ................................................................................. 26
4.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội ........................................................................ 28
4.2. Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng của dự án khai thác và chế biến
khoáng sản núi Pháo xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên .............. 30
4.2.1. Đánh giá chung ..................................................................................... 30
4.2.2. Đánh giá công tác bồi thường đất phi nông nghiệp .............................. 35
4.2.3. Đánh giá công tác bồi thường đất nông nghiệp .................................... 37
4.2.5. Đánh giá công tác bồi thường về cây cối hoa màu ............................... 41
4.2.6. Đánh giá kết quả đền bù mồ mả ............................................................ 43
4.2.7. Chính sách hỗ trợ khi thu hồi ................................................................ 44
4.2.8.Tổng hợp kinh phí bồi thường và giải phóng mặt bằng......................... 46


vi
4.3. Nhận xét của người dân về thực hiện công tác bồi thường GPMB ......... 46
4.3.1. Kết quả điều tra, phỏng vấn các hộ về tình hình thu hồi đất, bồi thường
và hỗ trợ........................................................................................................... 46
4.3.2. Nhận xét của người dân về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
trong khu vực GPMB ...................................................................................... 47
4.3.3. Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của hội đồng bồi
thường.............................................................................................................. 49
4.4 Đánh giá những thuận lợi khó khăn trong công tác GPMB của dự án xây
dựng và chế biến khoáng sản núi Pháo tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh
Thái Nguyên .................................................................................................... 50
4.5. Đề xuất các giải pháp và rút ra những bài học kinh nghiệm .................. 52
PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..................................................... 53
5.1. Kết luận .................................................................................................... 53



2
Trên thực tế, công tác bồi thường GPMB đang gặp rất nhiều khó khăn,
tồn tại rất nhiều bất cập trong việc xác định giá đất bồi thường, tái định cư,
các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, ổn định cuộc sống sau tái
định cư... Qua đó ta thấy, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đang là vấn
đề nan giải của các ngành, các cấp và trở thành mối quan tâm của toàn xã hội.
Để giải quyết những vấn đề trên, cần phải xác định rõ những nguyên
nhân, thuận lợi, khó khăn, phức tạp và những hạn chế, rồi đưa ra những giải
pháp có tính khả thi để đạt được hiệu quả cao, tạo sự hoàn thiện trong công
tác bồi thường GPMB, đảm bảo cho sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.
Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của
công tác giải phóng mặt bằng, được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu nhà
trường, ban Chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên – Trường Đại Học Nông
Lâm Thái Nguyên, dưới sự chỉ đạo và hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Ths.
Nguyễn Ngọc Anh em tiến hành nghiên cứu thực hiện đề tài: “Đánh giá công
tác giải phóng mặt bằng dự án khai thác và chế biến khoáng sản Núi pháo
tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên năm 2014”.
1.2. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
1.2.1. Mục tiêu
- Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án khai
thác và chế biến khoáng sản Núi pháo tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh
Thái Nguyên.
- Ý kiến nhận xét của người dân về công tác bồi thường giải phóng mặt
bằng.
- Đánh giá những thuận lợi khó khăn còn tồn tại trong công tác bồi
thường giải phóng mặt bằng của dự án.



Bồi thường là đền bù những tổn hại đã gây ra. Đền bù là trả lại tương
xứng với giá trị hoặc công lao. Như vậy bồi thường là trả lại tương xứng với
giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ
thể khác.
Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị
quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất [7].
2.1.1.2. Hỗ trợ
Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu
hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di
dời đến địa điểm mới…[7].
2.1.1.3. Tái định cư
Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đấy để
sinh sống và làm ăn. Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi
khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất để thực hiện các dự án phát triển.
Tái định cư được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài
sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc
sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó. Như vậy tái đinh cư là hoạt
động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về KT- XH đối với một bộ phận dân
cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung.
Hiện nay ở nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì
người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau:


5
- Bồi thường bằng nhà ở.
- Bồi thường bằng giao đất ở mới.
- Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở.
Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan
trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng. Các dự án tái định cư cũng
được gọi là các dự án phát triển và được thực hiện như các dự án khác.

- Công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện theo chính sách
pháp luật của nhà nước.
- Sự tích cực tham gia và kiểm tra tiến độ GPMB của các ban ngành
quản lý hành chính nhà nước.
- Tình hình kinh tế, trình độ dân trí của khu vực thực hiện dự án.
- Cơ chế chính sách và các hướng dẫn của nhà nước về GPMB.
2.1.3. Đối tượng và điều kiện được đền bù
Nội dung này được Nhà nước quy định rõ ràng tại khoản 1 Điều 42 Luật
đất đai 2003 như sau: “Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị
thu hồi có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì người thu hồi đất được bồi thường” [7].
2.1.3.1. Đối tượng được đền bù theo quy định của pháp luật
Tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, cá nhân trong
nước, ngoài nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức đang sử
dụng đất bị Nhà nước thu hồi (gọi chung là người bị thu hồi đất) được đền bù
thiệt hại về đất khi bị thu hồi đất sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng,
lợi ích công cộng phải là người có đủ điều kiện được đền bù thiệt hại về đất.
Người được đền bù thiệt hại về tài sản trên đất phải là người sử dụng
hợp pháp tài sản đó, phù hợp với quy định của pháp luật.


7
2.1.3.2. Điều kiện được đền bù thiệt hại.
* Điều kiện được đền bù thiệt hại về đất.
Theo quy định của Luật đất đai 2003 người bị Nhà nước thu hồi được
đền bù phải có một trong các điều kiện sau:
- Có giấy CNQSDĐ theo quy định của pháp luật về đất đai.
- Có quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có quyền theo quy định
của pháp luật đất đai.
- Hộ gia đình cá nhân đang sử dụng đất có hộ khẩu thường trú tại địa

tài sản [7].
2.1.4. Trình tự, thủ tục tiến hành bồi thường thiệt hại
Khi có quyết định thu hồi đất của UBND tỉnh Thái Nguyên, Trung Tâm
PTQĐ & GPMB đã đề nghị với UBND tỉnh thành lập hội đồng bồi thường
GPMB, và các tổ tư vấn. Tổ tư vấn có trách nhiệm giúp việc Hội đồng Bồi
thường GPMB kiểm tra hồ sơ đất đai, kiểm kê tài sản vật kiến trúc, cây cối,
hoa màu của các hộ phải thu hồi đất. Hội đồng bồi thường GPMB thực hiện
theo các bước sau:
Bước 1: Thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tổ tư vấn
trong khu vực GPMB.
Bước 2: Công khai cho các hộ đại diện để các hộ biết phạm vi thu hồi
đất cho dự án để các hộ có phương án di chuyển tài sản, cây cối, hoa màu,
nhanh chóng ổn định đời sống.
Bước 3: Hướng dẫn các hộ tự kê khai tài sản, đất đai, xác định số khẩu,
số khẩu trong độ tuổi lao động, diện tích đất được giao ban đầu, phô tô các
loại giấy tờ có liên quan đến thửa đất.


ii
DANH MỤC BẢNG
Bảng 4.1: Cơ cấu kinh tế xã Hà Thượng......................................................... 28
Bảng 4.2: Kết quả điều tra về dân số, lao động việc làm xã Hà Thượng ....... 29
Bảng 4.3: Kết quả thống kê diện tích đất đai của dự án khai thác và chế biến khoáng
sản núi Pháo tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên ............... 31
Bảng 4.4: Kết quả thực hiện về đối tượng và điều kiện bồi thường ............... 33
Bảng 4.5: Đơn giá bồi thường đối với đất nông nghiệp ................................. 35
Bảng 4.6: Giá đất ở tại xã Hà Thượng năm 2014 .......................................... 35
Bảng 4.7: Kết quả bồi thường đất phi nông nghiệp ........................................ 36
Bảng 4.8: Kết quả bồi thường đất nông nghiệp .............................................. 37
Bảng 4.9: Kết quả bồi thường về nhà cửa, công trình kiến trúc gắn liền với đất .. 40

thi công bị ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hưởng đến chất lượng công trình.
Bồi thường giải phóng mặt bằng là khâu quan trọng mang tính chất đột
phá trong quy hoạch sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực,
đầu tư phát triển và triển khai thực hiện công tác xây dựng cơ sở hạ tầng. Quá
trình thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng phải đảm bảo hài hòa
lợi ích của nhà nước, được thực hiện theo tiêu chí giữ vững ổn định và phát triển
đất nước.


11
2.1.6. Các văn bản pháp luật liên quan
- Luật đất đai 2003 hướng dẫn việc bồi thường GPMB đối với người có
đất bị thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất. cùng với luật đất đai là
một số văn bản sau đi kèm: Các Nghị định, Thông tư có liên quan đến như:
- Nghị định 181/2004/NĐ-CP của chính phủ về hướng dẫn thi hành
Luật Đất đai
- Thông tư số: 28/2004/TT-BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ Tài
Nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây
dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất.
- Thông tư 116/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn việc thực
hiện Nghị định số: 188/2004/NĐ- CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về
phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.
- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của chính phủ về bồi
thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Thông tư số: 16/2004/TT-BTC ngày 7/12/2004 hướng dẫn thực hiện
Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồi thường
thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ tài chính về
hướng dẫn thi hành nghị định 197/2004/NĐ - CP của chính phủ.
- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của chính phủ về

liền với đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh.
- Quyết định số 23/2008/QĐ-UBND ngày 24/4/2008 của UBND Tỉnh
Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bòi thường nhà và công trình kiến trúc
gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh.
- Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND Tỉnh
Thái Nguyên về ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.


13
- Quyết định số 1519/QĐ-UBND ngày 05/07/2010 của UBND Tỉnh
Thái Nguyên về chuyển nhượng vốn đầu tư và chuyển đổi thành doanh
nghiệp 100% vốn Việt Nam.
- Công văn số 1139/UBND-GPMB ngày 21/7/2010 của UBND Tỉnh
Thái Nguyên về việc thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng dự án khai
thác chế biến khoáng sản Núi pháo huyện Đại Từ.
2.2. Chính sách bồi thường GPMB của các tổ chức tài trợ, một số nước
trên thế giới và Việt Nam
2.2.1. Công tác bồi thường GPMB một số nước trên thế giới
Đối với các nước trên thế giới chế độ quản lý đất đai là sở hữu tư nhân,
thị trường đất đai phát triển theo quy luật của thị trường hoàng hóa và mua
bán tự do. Việc chuyển nhượng và cho thuê ruộng đất được coi là một biện
pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, bởi họ cho rằng đất đai khi thuộc
sử hữu của các chủ sử dụng tư nhân mới có khả năng sinh lợi cao hơn so với
chủ sử dụng cũ. Chính vì thế việc GPMB thực chất là việc mua và bán đất
theo thỏa thuận giữa người mua và người bán nên việc GPMB chỉ mang tính
chất thủ tục vì đất đai thuộc sở hữu tư nhân, do đó họ có quyền đem ra trao
đổi hay mua bán tùy ý.
2.2.1.1. Ôxtrâylia
Ôxtrâylia có lịch sử hình thành từ thuộc địa của Anh, nhờ vậy mà hệ

3

GPMB

Giải phóng mặt bằng

4

KT – XH

Kinh tế- xã hội

5

NĐ-CP

Nghị định- Chính phủ

6

UBND

Ủy ban nhân dân

7

QĐ-UBND

Quyết định- Ủy ban nhân dân


13

UBND

Ủy ban nhân dân

14

WB

Ngân hàng Thế giới


15
Công tác bồi thường và tái định cư ở Trung Quốc những năm gần đây,
đạt được những kết quả đáng kể, nguyên nhân là do việc xây dựng các chính
sách và các thủ tục rất chi tiết, ràng buộc các hoạt động tái định cư với nhiều
lĩnh vực khác, mục tiêu của các chính sách này là cung cấp cơ hội phát triển
cho tái định cư, thông qua cách tiếp cận và tạo nơi ở mới ổn định, tạo nguồn
lực sản xuất cho người thuộc diện bồi thường và tái định cư. Đối với các dự
án phải bồi thường để GPMB, kế hoạch tái định cư chi tiết được chuẩn bị
trước khi thông qua dự án, cùng với việc dàn xếp kinh tế khôi phục cho từng
địa phương, từng gia đình và người bị ảnh hưởng.
Thành công của Chính phủ Trung Quốc trong việc thực hiện bồi
thường và tái định cư là do hệ thống pháp luật đồng bộ, pháp luật đất đai và
chính sách pháp luật đất đai đầy đủ, phù hợp công tác quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất rất năng động cùng với một Nhà nước pháp quyền vững chắc. Năng
lực, thể chế của chính quyền địa phương theo thẩm quyền có hiệu lực cao,
người dân có ý thức pháp luật nghiêm minh nhân dân tin tưởng vào chế độ tốt
đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa. (Viện nghiên cứu địa chính 2002) [2]

Khôi phục thu nhập là một yếu tố quan trọng của tái định cư khi những
người bị ảnh hưởng bị mất cơ sở sản xuất, công việc kinh doanh, việc làm hay
những thu nhập khác, bất kể là họ có mất nơi ở hay không. Các bước cơ bản
trong chương trình khôi phục thu nhập của WB và ADB đó là:
- Phân tích các hoạt động kinh tế của tất cả những người bị ảnh hưởng
(theo giới, nhóm tuổi, trình độ văn hóa, kỹ năng, thu nhập, số người trong hộ
gia đình, nguyện vọng, các phương án) để đánh giá các nhu cầu của họ.
- Xác định các chương trình khôi phục thu nhập đa dạng (cho cả cá
nhân lẫn các nhóm đặc biệt) thông qua việc tư vấn về lợi ích và sự phân tích
khả thi về tài chính và thị trường.


17
- Kiểm tra các chương trình đào tạo và tạo thu nhập với người bị ảnh
hưởng được lựa chọn trên cơ sở thử nghiệm.
- Nhân rộng việc thử nghiệm.
- Đánh giá chương trình và hỗ trợ kỹ thuật bổ sung nếu cần thiết.
Việc lập kế hoạch cho công tác bồi thường tái định cư được các tổ chức
cho vay vốn quốc tế coi là điều kiện bắt buộc trong quá trình thẩm định dự án.
Mức độ chi tiết của kế hoạch phụ thuộc vào số lượng người bị ảnh hưởng và
mức độ tác động của dự án. Kế hoạch bồi thường tái định cư phải được coi là
một phần của chương trình phát triển cụ thể, cung cấp đầy đủ nguồn vốn và
cơ hội cho các hộ bị ảnh hưởng. Ngoài ra còn phải áp dụng các biện pháp sao
cho người bị di chuyển hòa nhập được với cộng đồng mới. (Hoàng Thị Nhất
Thương, 2012) [15]
2.2.2. Công tác bồi thường GPMB ở nước Việt Nam
2.2.2.1. Công tác GPMB ở Việt Nam
Trong những năm qua việc thực hiện chính sách bồi thường giải phóng
mặt bằng ở Việt Nam đã và đang đạt được những kết quả nhất định. Việc thu
hồi để thực hiện các dự án đã góp phần rất quan trọng để phát triển kinh tế xã hội. Nhưng gần đây cũng là vấn đề nổi cộm nhất trong công tác quản lý đất