Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

I. PHẦN MỞ ĐẦU
I.1. Lí do chọn đề tài:
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật gắn liền với cuộc sống con người, có sức
hấp dẫn mạnh mẽ đối với tất cả mọi người dù ở lứa tuổi nào. Đó là một bộ môn nghệ
thuật dùng âm thanh và nhịp điệu để diễn tả tâm tư tình cảm của con người, xuất hiện
từ rất lâu đời. Có thể khẳng định rằng âm nhạc có tính truyền cảm trực tiếp, bao gồm
cả âm thanh của giọng hát và âm thanh của các loại nhạc cụ. Loài người đã sử dụng
âm nhạc như một phương tiện để làm cho đời sống tinh thần phong phú, góp phần cải
thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống. Âm nhạc đem đến cho con người những
khoái cảm thẩm mỹ. Khả năng truyền bá của âm nhạc là hết sức rộng lớn.
Thực tế hiện nay cho thấy, bộ môn âm nhạc chưa thật được chú trọng lắm, hầu
hết học sinh đều cho rằng đây là một môn học phụ nên các tiết học âm nhạc ở một số
trường học bắt đầu trở nên nhàm chán. Đây là một thực tế chung không thể phủ nhận.
Vì vậy bản thân tôi thiết nghĩ, người giáo viên dạy môn âm nhạc phải là người khơi
nguồn cảm hứng cho học sinh, giúp các em nhận ra giá trị của âm nhạc trong đời
sống xã hội, từ đó sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng, với gia đình và xã hội
thông qua tính giáo dục mà âm nhạc đem lại.
Môn âm nhạc ở trường THCS được Bộ giáo dục và đào tạo ban hành thông
qua ba phân môn: Học hát, Nhạc lí – Tập đọc nhạc và Âm nhạc thường thức. Người
giáo viên phải giúp cho học sinh đạt được những mục tiêu sau:
Hình thành, phát triển năng lực và cảm thụ âm nhạc của học sinh, tạo cho các
em có trình độ văn hóa âm nhạc nhất định, góp phần giáo dục toàn diện, hài hòa nhân
cách.
Khích lệ học sinh hăng hái tham gia hoạt động âm nhạc làm cho đời sống tinh
thần phong phú, lành mạnh, tạo điều kiện cho các em bộc lộ và phát triển năng khiếu.
Mở rộng hiểu biết về truyền thống âm nhạc Việt Nam và tinh hoa âm nhạc thế
giới góp phần bồi dưỡng đạo đức, trí tuệ, tạo không khí vui tươi, lành mạnh.

GV: Kiều Thị Thu Trang – Trường THCS Băng Adrênh - H.Krông Ana

b. Nhiệm vụ:
- Đánh giá thực trạng việc thực hiện các hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở
trường THCS Băng Adrênh từ năm học 2012 – 2013 đến nay.
- Đưa ra một số kinh nghiệm và sáng kiến trong việc tổ chức các hoạt động dạy
học phù hợp nhằm giúp giáo viên thuận lợi trong việc thực hiện các kiến thức để dạy
phân môn Âm nhạc thường thức một các tốt nhất.
GV: Kiều Thị Thu Trang – Trường THCS Băng Adrênh - H.Krông Ana

Trang 2


Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

I.3. Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh trường THCS Băng Adrênh – Xã Băng Adrênh – H.Krông Ana
I.4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Việc áp dụng kiến thức để dạy phân môn Âm nhạc thường thức ở trường
THCS Băng Adrênh – Xã Băng Adrênh – H.Krông Ana - T. Đăklăk.
I.5. Phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình nghiên cứu vận dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp thuyết trình
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp nghe nhạc
- Phương pháp kể chuyện
- Phương pháp phân tích và tổng hợp

II. PHẦN NỘI DUNG:
II.1. Cơ sở lí luận:
Mục tiêu giáo dục toàn diện mỗi con người luôn là vấn đề đặt ra hàng đầu đối
với xã hội, chính vì vậy, ngay trong chính môi trường học tập chúng ta cần nắm bắt

Vì vậy tạo cho các em say mê hứng thú học tập là rất cần thiết.
Có thể nói bất kỳ làm việc gì nếu chúng ta có hứng thú thì sẽ đi đến thành
công, đặc biệt là đối với học sinh do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi các em. Nếu
thích thú thì các em sẽ làm tốt, khi hoạt động nhận thức của học sinh dựa trên cơ sở
của hứng thú nó sẽ trở nên hào hứng, thoải mái và dễ dàng.
Hứng thú trong học tập nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, nuôi dưỡng ở các
em lòng ham muốn chính đáng trong việc không ngừng vươn tới những đỉnh cao của
việc nắm kiến thức, luôn tìm tòi học tập cái mới tích cực sáng tạo cái đã học vào hoạt
động thực tiễn.
II.2. Thực trạng:
a. Thuận lợi – Khó khăn:
* Thuận lợi:
- Ban lãnh đạo nhà trường tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học
sinh trong quá trình thực hiện các hoạt động dạy học.
- Ban lãnh đạo tạo điều kiện cho giáo được tập huấn chuyên môn nghiệp vụ
thường xuyên.
- Giáo viên bộ môn Âm nhạc luôn tìm tòi, đổi mới trong việc lên kế hoạch, đổi
mới kiểm tra, đánh giá và thực hiện các hoạt động dạy học có hiệu quả.
GV: Kiều Thị Thu Trang – Trường THCS Băng Adrênh - H.Krông Ana

Trang 4


Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

- Đa số học sinh yêu thích, hào hứng khi được tìm hiểu các kiến thức mở rộng.
* Khó khăn:
- Một số ít học sinh còn chưa tập trung, chưa chủ động, chưa tự giác, tích cực
tham gia các hoạt động dạy học.
b. Thành công, hạn chế:

Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

d. Nguyên nhân, các yếu tố tác động:
Bản chất của việc dạy học môn Âm nhạc giúp giải tỏa được căng thẳng trong
quá trình học, không đặt nặng việc học lí thuyết mà chủ yếu học với phương châm:
“học mà chơi – chơi mà học” rồi vận dụng vào thực tiễn do vậy mọi vấn đề trở nên
dễ dàng trong việc tiếp nhận các hoạt động giáo dục. Việc giáo viên - học sinh tham
gia vào các hoạt động dạy học tự tạo được môi trường thân thiện, lành mạnh, gần gũi
một cách tự nhiên.
e. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trang mà đề tài đã đặt ra.
Để giáo dục học sinh một cách toàn diện thì dạy học tổng quát chính là điều
kiện cần và đủ để cùng với những môn học khác nhau tạo nền tảng, hành trang cho
các em học sinh vào đời. Với mục đích học sinh không chỉ tiếp thu các môn học tự
nhiên và xã hội mà cả các môn học nghệ thuật nhằm giúp các em học sinh trang bị
đầy đủ kiến thức một cách toàn diện, tiếp nhận tri thức một cách nhanh nhất, dễ dàng
cảm nhận được việc cần làm của bản thân để từ đó có những định hướng, suy nghĩ và
việc làm thể hiện tính tích cực. Vai trò của giáo viên và học sinh đối với hoạt động
này là không nhỏ, trong đó giáo viên là người trực tiếp dẫn dắt các em đến với quá
trình giáo dục toàn diện bằng những kỹ năng cơ bản như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng
hoạt động, tự nhận thức bản thân, kỹ năng xây dựng quan hệ cá nhân… Vấn đề đặt ra
là làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học một cách toàn diện, đồng bộ và bồi
dưỡng nhân cách cho các em học sinh một cách hiệu quả nhất. Để làm được điều đó
trước mắt cần chú trọng việc tìm kiếm thông tin, đọc tài liệu tham khảo để phục vụ
cho hoạt động dạy học. Người trực tiếp tổ chức các hoạt động cũng phải luôn luôn
đổi mới, sáng tạo trong khâu tổ chức dạy học. Có như vậy, việc lĩnh hội tri thức sẽ tốt
hơn - tạo một sân chơi bổ ích, góp phần định hướng hành trang vào đời và hoàn thiện
nhân cách cho học sinh một cách toàn diện nhất.
II.3. Giải pháp, biện pháp:
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:
- Thông qua các tiết học phân môn Âm nhạc thường thức, học sinh được tiếp

viết nói về tác dụng và ảnh hưởng của âm nhạc đối với đời sống, xã hội…
Như vậy, ngoài việc học hát, học TĐN thì học sinh còn được giới thiệu một số
nhạc cụ, được nghe kể chuyện về một số nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới… Với dạng
bài này, nếu giáo viên chỉ sử dụng một vài bức tranh minh họa thì hiệu quả của tiết
học sẽ không cao, học sinh sẽ có ấn tượng mờ nhạt sau tiết học. Ngược lại, nếu khai
thác tốt thì đây là một dạng bài học sinh rất hứng thú bởi tính tò mò, muốn tìm hiểu
thế giới xung quanh – một đặc điểm của lứa tuổi này. Thực tế đã chứng minh rằng,
GV: Kiều Thị Thu Trang – Trường THCS Băng Adrênh - H.Krông Ana

Trang 7


Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

trong các tiết học mà mọi thông tin cũng như các kiến thức có liên quan nếu giáo viên
biết khai thác nguồn Internet, biết ứng dụng công nghệ thông tin tốt sẽ đem đến hiệu
quả rất cao trong việc tạo ấn tượng và gây được sự hứng thú cao trong học tập của
học sinh.
* Ví dụ: Bài giới thiệu một số nhạc cụ dân tộc:
Ngoài hình ảnh của các nhạc cụ sẽ có hình ảnh minh họa tư thế chơi đàn và âm
thanh thực minh họa thông qua các Video Clip biểu diễn, thậm chí được nghe giới
thiệu lịch sử ra đời, cấu tạo cụ thể của các nhạc cụ:

Hoặc: Bài giới thiệu về các nhạc cụ nước ngoài:
GV: Kiều Thị Thu Trang – Trường THCS Băng Adrênh - H.Krông Ana

Trang 8


Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

Sau khi nghe giới thiệu nhạc sĩ thì việc giáo viên cho học sinh nghe nhạc, hoặc
giới thiệu các tác phẩm nổi tiếng của các nhạc sĩ (thông qua các trang web về âm
nhạc của thế giới và Việt Nam) là vô cùng có ý nghĩa. Trong bất kì thời gian nào về
sau này, học sinh nghe thấy bản nhạc nào đã được nghe đều có thể biết đó là bản nhạc
GV: Kiều Thị Thu Trang – Trường THCS Băng Adrênh - H.Krông Ana

Trang 12


Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

của nhạc sĩ nào, hoặc khi thấy chân dung nhạc sĩ sẽ nhớ ngay tên của nhạc sĩ đó, bởi
vì các em đã từng được nghe, đã từng được quan sát.
Có thể nói, những dạng bài trên đều có đặc điểm và tính chất khác nhau, do đó
tùy mỗi dạng bài mà giáo viên cần đưa ra một quy trình dạy – học riêng, bởi mỗi nội
dung âm nhạc thường thức đã chứa đựng tính văn hóa âm nhạc (thưởng thức, đánh
giá, nghe-xem ca nhạc, thị hiếu âm nhạc, tham gia và hưởng ứng các hoạt động âm
nhạc, những kiến thức sơ giản về âm nhạc…) . Do vậy việc dạy tốt các nội dung của
phân môn âm nhạc thường thức chính là góp phần vào việc hình thành trình độ văn
hóa âm nhạc nhất định cho học sinh theo như mục tiêu môn học đề ra. Cũng từ quá
trình dạy – học của mình, tôi đã rút ra ba phương pháp, cách dạy – học chính cho ba
dạng bài cụ thể hay gặp trong phân môn âm nhạc thường thức như sau:
* Đối với dạng bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nghe nhạc:
Đối với dạng bài này, GV phải chuẩn bị kỹ về hình ảnh minh họa, trích đoạn
các bài hát của nhạc sĩ đó, các bài hát có cùng đề tài để cho HS nghe, video clip biểu
diễn bài hát bài học đó sẽ giới thiệu. GV dặn HS tìm hiểu trước nội dung bài học
*Ví dụ cụ thể: Âm nhạc 6 tiết 21: Âm nhạc thường thức: Nhạc sĩ Phong Nhã
và bài hát: Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng”

được cái hay, cái đẹp riêng của âm sắc của nó.
* Ví dụ:
Khi giới thiệu: Một số nhạc cụ dân tộc phổ biến ( Tiết 15, Lớp 6) GV có thể
cho học sinh quan sát các nhạc cụ và giải thích cho các em về tên gọi của một số nhạc
cụ như đàn bầu, đàn cò, đàn nguyệt…Điều đó sẽ làm cho các em thấy thú vị và háo
hức hơn…Sau đó giáo viên cho các em nghe âm sắc của các nhạc cụ bằng cách cho
xem đoạn video clip biểu diễn nhạc cụ đó.
* Đối với dạng bài giới thiệu thể loại âm nhạc:
Giáo viên khi dạy dạng bài này cần cho học sinh tìm hiểu về tính chất, nhịp
điệu, âm điệu cũng như hình thức biểu diễn các tác phẩm của từng thể loại âm nhạc.
Giáo viên cũng nên hỏi thêm những tác phẩm khác không có trong sách thuộc từng
thể loại và động viên các em trình bày các tác phẩm đó. Người giáo viên cũng có thể
trình bày thêm một số tác phẩm của từng thể loại rồi cho học sinh thưởng thức các tác
phẩm âm nhạc tiêu biểu bằng cách xem video, xem hình ảnh minh họa và yêu cầu
học sinh nhận xét xem tác phẩm đó thuộc thể loại nào.
c. Điều kiện của giải pháp, biện pháp:
- Tất cả các bài dạy phân môn Âm nhạc thường thức người giáo viên cần phải chuẩn
bị kỹ lưỡng từ tranh ảnh minh họa, các trích đoạn bài hát và các video clip có liên
quan.
GV: Kiều Thị Thu Trang – Trường THCS Băng Adrênh - H.Krông Ana

Trang 14


Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

- Dặn học sinh sưu tầm, chuẩn bị tốt kiến thức có liên quan đến nội dung bài học.
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp:
Các giải pháp, biện pháp đều sử dụng phương pháp nghiên cứu phù hợp với
từng hoạt động tập thể, hoạt động nhóm nhằm giúp học sinh làm việc có tinh thần tập


Tỉ lệ

2010 – 2011(210 em)
2011 – 2012(220 em)

HS
60
150

(%)
28,5
68,2

HS
110
60

(%)
52,4
27,3

HS
40
10

(%)
19,1
4,5


Người tổ chức các hoạt động giáo dục phải là người khởi xướng, khơi nguồn
cảm hứng học tập cho HS, phải là người giúp HS tự phát hiện ra khả năng tiềm ẩn
trong bản thân của các em, qua đó người tổ chức các hoạt động giáo dục cũng tự thay
đổi mình cho phù hợp với quá trình giáo dục đó.
Dạy học bằng phương pháp mới mẻ như trên là môi trường thuận lợi, rất thú
vị vì điều kiện khách quan tiếp cận học sinh một cách đơn giản nhất, nhưng cũng đòi
hỏi người tổ chức và người thực hiện phải bỏ nhiều thời gian công sức, có cái tâm
của nghề giáo.
Chính vì vậy, cho dù là việc tổ chức bất cứ hoạt động nào, người dạy học cũng
phải luôn tìm tòi và tâm đắc với hoạt động đó mới đem lại cảm hứng cho HS, giúp
HS có cái nhìn toàn diện về cuộc sống để có thể phát triển một cách toàn diện.
III.2. Kiến nghị:
Ban lãnh đạo cần tạo điều kiện về cơ sở vật chất, đặc biệt là việc ứng dụng
phần mềm dạy học tương tác để giáo viên dễ dàng cập nhật thông tin và ứng dụng
thông tin trong dạy học giúp học sinh dễ dàng tiếp nhận kiến thức một cách nhanh
nhất, đáp ứng được nhu cầu tiến bộ của xã hội.
Băng Adrênh, ngày 8 tháng 1 năm 2015
Người viết

Kiều Thị Thu Trang

GV: Kiều Thị Thu Trang – Trường THCS Băng Adrênh - H.Krông Ana

Trang 16


Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Âm nhạc thường thức ở trường THCS

Nhận xét của hội đồng chấm cấp trường
.........................................................................................................................................