Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
A. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp.
B. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận:
Trường Tiểu học chính là ngôi nhà chung đầu đời của mỗi con người. Ở nơi
ấy, mỗi một thầy, cô giáo lại là một người mẹ thứ hai dạy cho học sinh tất cả những
kiến thức đầu tiên, những kỹ năng đầu tiên, trang bị cho các em một hành trang lớn
để các em bước dần đến tương lai. Vậy, người thầy ở đây phải nắm giữ một vai vô
cùng quan trọng. Vai trò là một người dìu dắt, người hướng dẫn,và người trang bị cho
học sinh những kiến thức và kỹ năng sống hàng ngày của chính các em.
Một nét đặc thù ở cấp Tiểu học là mỗi giáo viên đứng lớp đều là một giáo viên
chủ nhiệm (trừ giáo viên bộ môn). Vì thế, để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, theo tôi
việc đầu tiên của mỗi giáo viên chủ nhiệm là phải nhận thức rõ về vai trò chủ nhiệm
lớp của chính mình.
Trước hết, người giáo viên chủ nhiệm phải là một người quản lý tốt, quản lý
chặt chẽ, cụ thể, chi tiết và toàn diện. Giáo viên chủ nhiệm phải có tri thức về mọi
mặt kể cả tri thức về tâm lý giáo dục. Giáo viên chủ nhiệm phải có kỹ năng sư phạm,
biết tiếp cận, phán đoán học sinh khéo léo và đúng đắn với học sinh trong hoạt động
dạy học và giáo dục.
Người giáo viên chủ nhiệm phải là người cố vấn cho các hoạt động tự quản
của tập thể học sinh. Để phát huy tốt vai trò cố vấn giáo viên chủ nhiệm cần có năng
lực đánh giá và dự báo chính xác khả năng dự báo của học sinh, có khả năng kích
thích khả năng sáng tạo của các em, lôi cuốn tất cả học sinh tham gia vào các hoạt
động của lớp, hướng dẫn học sinh xây dựng kế hoạch giáo dục toàn diện, đồng thời
theo dõi, giúp đỡ học sinh thực hiện kế hoạch đó. Lưu ý, cố vấn không có nghĩa là
khoán trắng hay đứng ngoài hoạt động của học sinh mà phải cùng hoạt động, kịp thời
giúp học sinh tháo gỡ những khó khăn, tranh thủ các lực lượng giáo dục trong và
ngoài nhà trường nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh và tập thể học sinh tiến


dục đào tạo của Đảng và Nhà nước.
2. Cơ sở thực tiễn :

2


Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
Trong tình hiện nay trên địa bàn huyện Hướng Hóa nhiều trường đã chú trọng
đến việc chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp. Nhiều trường đã xây dựng được nhân tố
điển hình kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm lớp.
Là một giáo viên năm học 2014- 2015 được phân công chủ nhiệm lớp 3C tại
điểm trường lẻ Cheng - Mã Lai tôi đã có nhiều trăn trở trong quá trình nhận lớp. Phải
làm gì đây để đưa hoạt động mọi mặt của lớp đi lên, giáo dục học sinh xứng đáng là
"Con ngoan trò giỏi" của gia đình và nhà trường.
Chính vì vậy tôi đã quan tâm đến công việc này và tập trung tìm hiểu và phân
tích nguyên nhân, đưa ra biện pháp và việc làm để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.
Cùng với nhu cầu phát triển giáo của đất nước, người giáo viên hơn bao giờ hết
cần thể hiện rõ được vai trò của mình trong nhiệm vụ mới. Vì vậy nhằm phát huy vai
trò sức mạnh của người thầy và sự học của học sinh trong việc thực hiện mục tiêu của
nhà trường. Thì vấn đề giáo dục học sinh phát triển toàn diện thông qua công tác chủ
nhiệm lớp, xây dựng tập thể lớp thành một tập thể đoàn kết, sáng tạo có năng lực, có
hiệu quả. Giáo dục là điều kiện cần thiết đối với nhà trường. Đó cũng là lý do tôi
chọn sáng kiến kinh nghiệm:"Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm
lớp".
II . MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Qua nhiều năm dạy học, đặc biệt với vai trò là giáo viên chủ nhiệm lớp. Tôi
thấy kết quả áp dụng thực tế của đề tài: “Một số biện pháp để nâng cao công tác
chủ nhiệm lớp” là rất tốt. Trong năm học 2014- 2015 tôi tiếp tục mở rộng đề tài trên
với mục đích:
- Kích thích sự phát triển mọi mặt, phát triển toàn diện học sinh lớp mình chủ

cứu.
VI. PHẠM VI ,KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
Tại trường Tiểu học Hướng Phùng;thời gian từ tháng 8/2014 đến tháng 5/2015.
C. PHẦN NỘI DUNG
I. THỰC TRẠNG
Những năm gần đây nền giáo dục của nước ta có nhiều sự thay đổi và biến
động không ngừng, nhưng Đảng và nhà nước vẫn đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp
giáo dục, đến vấn đề đảm bảo chất lượng dạy và học.
Việc nghiên cứu những căn cứ trên cho ta hình dung về một em học sinh là
thiếu niên, nhi đồng đang ngồi trên ghế nhà trường Tiểu học, đó là những học sinh
4


Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
đang phát triển nhân cách, tình cảm, trí tuệ, để có những tri thức và kĩ năng cơ bản
trong giao tiếp. Để đi tới một nghiên cứu cụ thể, trước hết cần xác định công tác chủ
nhiệm lớp là vấn đề rất quan trọng. Đối với công tác chủ nhiệm lớp, người giáo viên
phải có tính kiên trì, tận tình,sự nhiệt tâm, chu đáo của giáo viên là một trong những
yếu tố quan trọng đảm bảo sự thành công của người giáo viên trong công tác chủ
nhiệm lớp. Song với lứa tuổi học sinh tiểu học, sự nhận thức của các em còn non trẻ,
sự tư duy chưa đạt tới đỉnh cao, các em cần có người hướng dẫn chỉ đạo cho các em
đi vào nề nếp để các em dần trở thành người sống có ích trong xã hội, đó chính là
người giáo viên chủ nhiệm lớp.
II. TÌM HIỂU ĐẶC ĐIỂM-TÌNH HÌNH
1. Tình hình địa phương.
Hướng Phùng là xã vùng xa của huyện Hướng Hóa với dân số đông, diện tích
rộng, địa bàn phức tạp giao thông đi lại khó khăn(đặc biệt về mùa mưa). Đa số là dân
tộc Vân kiều sinh sống, ít có điều kiện quan tâm đến việc học tập của con em mình.
Đây là một trong những khó khăn ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục của nhà
trường.

những ngày đầu nhận lớp, tôi xem xét hồ sơ, lý lịch của từng học sinh đặc biệt chú ý
đến nhận xét của giáo viên chủ nhiệm ở những năm trước, xét kỹ từng đồng chí chủ
nhiệm lớp cũ để nắm bắt tình hình của lớp và của từng học sinh. Nắm hồ sơ lý lịch là
bước đầu, bên cạnh đó từng ngày, từng giờ tôi làm quen với các em đi sâu đi sát thực
tế để tìm hiểu điểm tốt. Mặt hạn chế của học sinh, tranh thủ trò chuyện gần gũi với
các em để nắm được tâm tư, nguyện vọng của từng em. Thông qua em A, em B để
biết được em C về mọi mặt cũng như hoàn cảnh gia đình. Quan tâm sát sao, uốn nắn
kịp thời với những em cá biệt hơn, làm cho các em vừa ngoan ngoãn lại vừa quý
thầy,cô giáo. Trên cơ sở ấy tôi phân công trách nhiệm hoặc tìm cách khắc phục
những tồn tại mà học sinh đang mắc phải làm ảnh hưởng đến việc học tập và rèn
luyện của các em. Chính nhờ sự gần gũi, nắm bắt tình hình kịp thời của học sinh và
bằng cách xử lý kịp thời nhanh chóng, hợp lý sự chuyển biến tốt của học sinh thể
hiện rất rõ, tạo sự phấn khởi trong học sinh giúp các em có hướng phấn đấu đi lên.
1.2. Sắp xếp sử dụng đội ngũ học sinh.
Với một lớp ở điểm trường lẻ, ngay từ đầu tôi thấy nhiều em còn lười học. Do
vậy phân công đội ngũ tự quản từ lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng tổ phó rồi đến tổ
trưởng, tổ phó như thế nào cho phù hợp với năng lực của học sinh và đáp ứng yêu cầu
chung của lớp. Đảm bảo của các em cùng tiến bộ là cả một việc làm khó, vì đội ngũ
6


Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
tự quản của lớp có vai trò rất quan trọng trong mọi hoạt động của lớp. Sự bố trí sắp
xếp được tiến hành ngay từ đầu năm học. Trước tiên tôi cho các em bàn bạc, bình bầu
ra đội ngũ tự quản lý lớp, dựa vào lý lịch học sinh tạm thời công nhận đội ngũ ấy, với
điều kiện kèm theo. Bạn nào cố gắng vượt lên khá hơn sẽ lên thay những bạn kém
hơn để tạo ra được khí thế thi đua cho các em, sau một thời gian theo dõi, qua thực tế
tôi sắp xếp lại sao cho tổ nào, bạn nào cũng có học sinh khá, giỏi, trung bình và yếu
hơn. Tôi xếp lại chỗ ngồi, em giỏi ngồi cạnh em yếu, em ngoan ngồi cạnh em chưa
ngoan. Em chữ đẹp, cẩn thận ngồi cạnh em chữ xấu để tạo điều kiện kèm cặp giúp đỡ

hợp báo cáo cho giáo viên chủ nhiệm vào tiết sinh hoạt chủ nhiệm cuối tuần. Lớp
trưởng nhận xét tình hình học tập trong tuần rồi đến giáo viên nhận xét chung tình
hình học tập của lớp: về ưu điểm và tồn tại. Sau đó nhận xét đánh giá tình hình học
tập cùng với nề nếp, tác phong, vệ sinh của từng em để các em tự rút kinh nghiệm và
khắc phục trong tuần tiếp theo. Ngoài ra còn giáo dục các em phải: “Nói lời hay, làm
việc tốt”, “Gọi bạn xưng mình”.
Thường xuyên giáo dục các em có tính tự giác, chấp hành tốt nội quy của lớp,
của trường. Muốn các em thực hiện tốt, nghiêm túc thì người giáo viên chủ nhiệm lớp
phải thực sự gương mẫu về mọi mặt, phải là: “Tấm gương sáng cho học sinh noi
theo”, nói phải làm, đề ra phải thực hiện và khen chê đúng mực. Vì học sinh lớp 3
các em đang ở lứa tuổi nhỏ nên giáo dục phải nhẹ nhàng, nghiêm túc, nghiêm khắc
nhưng cởi mở gần gũi độ lượng, luôn vị tha đối với học sinh biết nhận lỗi và sửa lỗi,
tuyệt đối không trù ém mắng nhiếc học sinh.
Xây dựng lớp trở thành một tập thể đoàn kết, thân ái, biết giúp đỡ nhau trong
học tập và rèn luyện.
Không những mỗi học sinh được bồi dưỡng về đạo đức cũng như về văn hoá
mà phải biết xây dựng tập thể lớp đoàn kết, thân ái, giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ,
tạo sự dân chủ trong học sinh.
Tạo mối quan hệ tốt đẹp giữa giáo viên và học sinh, gây ấn tượng với các em
luôn chú ý đến ý kiến của các em, lắng nghe tâm tư nguyện vọng để giải quyết những
thắc mắc, mâu thuẫn tạo sự hoà hợp cho các em.
Chú ý vấn đề xây dựng khối đại đoàn kết trong một lớp giúp học sinh sống
chan hoà tạo mối quan hệ giữa học sinh và học sinh như thăm hỏi bạn ốm đau … tạo
được ấn đẹp đẽ về nhau và cho cả lớp học tập.

8


Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
Như vậy vai trò của người giáo viên chủ nhiệm là phải chỉ đạo làm sao cho xây



Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
5. Xây dựng tốt mối quan hệ : Gia đình - Nhà trường - Xã hội.
Đây là công tác mà bản thân tôi cảm thấy vô cùng quan trọng. Nó quan trọng
bởi lẽ, nếu chỉ có một mình tôi thực hiện nhiệm vụ giáo dục… các em thì kết quả
giáo dục của tôi không chắc mang lại kết quả cao. Do đó trong suốt những năm làm
công tác chủ nhiệm, tôi luôn coi sự phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục như:
tổ chức Đội, Ban giám hiệu nhà trường, phụ huynh học sinh, …
5.1.Phối hợp với tổ chức Đội:
Trong trường luôn có nhiều hoạt động vui chơi, giải trí nhằm bổ trợ cho hoạt
động học tập của học sinh. Tổ chức phong trào Nuôi heo đất ...Tôi coi tổ chức Đội là
lực lượng nòng cốt hỗ trợ trong việc giáo dục học sinh,phối hợp với Đội để giáo dục
học sinh, khuyến khích các em tích cực học tập và làm theo 5 điều Bác Hồ dạy.
5.2.Phối hợp với gia đình học sinh
Đây là mối quan hệ cần có của mỗi giáo viên chủ nhiệm.
Đầu năm học tổ chức họp hội phụ huynh học sinh và cùng đề ra kế hoạch biện
pháp thực hiện kế hoạch. Họp phụ huynh vào cuối kỳ để có đánh giá và bàn biện
pháp thực hiện tốt.
Huy động lực lượng cộng đồng, chăm lo đến sự nghiệp giáo dục như thôn xóm,
đoàn thanh niên, phụ nữ, động viên kèm con em mình.
Gia đình là trường học đầu tiên của trẻ. Ảnh hưởng giáo dục của gia đình là rất
lớn. Là giáo viên chủ nhiệm, tôi thiết nghĩ, nếu việc liên lạc với phụ huynh học sinh
chỉ đơn thuần là để thơng tin một chiều, về những sai phạm của học sinh thì sẽ làm
giảm sút hiệu quả giáo dục. Cho nên, ngay sau khi khảo sát chất lượng đầu năm học
tôi tiến hành họp phụ huynh học sinh. Trước tiên tôi phải giúp cho phụ huynh học
sinh hiểu được mục đích và yêu cầu giáo dục cần đạt của học sinh lớp mà mình đang
đảm nhận là gì? Từ đó tôi cùng phụ huynh trao đổi, bàn bạc để tìm ra biện pháp, hình
thức giáo dục cho học sinh.
Bên cạnh đó bản thân tôi không ngừng phối hợp với Ban giám hiệu, các giáo

10

9

8

7

6

5

4

3

2

1

TS

Toán

/

1

1


19

- Các môn còn lại: Hoàn thành nhiệm vụ học tập 19/19em
D. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận.
Giáo dục là sự quan tâm đến sự phát triển của học sinh về kỹ năng kiến thức về
các giá trị đạo đức, tinh thần. Vừa kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống,
vừa năng động, sáng tạo để bước kịp thời đại. Do đó giáo dục học sinh vừa phù hợp
11


Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
mục tiêu giáo dục là nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp. Muốn có được điều này
thì phương pháp giáo dục học sinh của giáo viên chủ nhiệm là vô cùng quan trọng.
Để trở thành một người chủ nhiệm lớp có đầy đủ khả năng thì mỗi giáo viên
chủ nhiệm lớp cần được bồi dưỡng và tự bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ,
thường xuyên cập nhật thông tin để phục vụ cho giảng dạy và điều cần thiết hơn cả là
mỗi giáo viên chúng ta cần có lòng nhân ái lòng vị tha, tấm lòng yêu trẻ, tâm huyết
với nghề.
Thành công của người giáo viên chủ nhiệm lớp phần lớn đòi hỏi người giáo viên
phải hiểu được những động cơ thúc đẩy cùng những hành vi của các em. Ngoài việc
dạy học, người giáo viên chủ nhiệm lớp còn phải tìm hiểu xem học sinh của mình có
cuộc sống như thế nào, những hứng thú của các em ra sao, đặc điểm cùng ý chí, kết
hợp với những nét thuộc về tính cách của các em. Qua đó mới có thể có những biện
pháp sư phạm hợp lý nhất tác động vào các em thì việc giáo dục mới có hiệu quả.
Trong quá trình dạy học, giáo viên cần kịp thời giúp đỡ học sinh khi các em gặp khó
khăn, không hiểu điều gì đó (nhất là các em yếu kém). Khen thưởng động viên kịp
thời, nhằm phát huy tác dụng trực tiếp đến tinh thần tự học của các em.
Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong công tác
giáo dục học sinh.


Hướng Phùng,ngày 09 tháng 4 năm 2015
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết

Hoµng H÷u Thµnh

13


Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
MỤC LỤC
A. TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM..........................................................1
B. PHẦN MỞ ĐẦU...........................................................................................1
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI....................................................................................1
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU .........................................................................3
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU......................................................................4
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU................................................................4
C. NỘI DUNG: .................................................................................................4
I. THỰC TRANG...............................................................................................4
II. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH .............................................................................5
1. Tình hình địa phương ....................................................................................5
2. Tình hình địa phương ....................................................................................5
III. CÁC BIỆN PHÁP ......................................................................................6
1. Khảo sát thực trạng đầu năm học...................................................................6
2. Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm.......................................................................7
3. Xây dựng nề nếp kĩ cương lớp......................................................................7
4. Bồi dưỡng rèn luyện nâng cao chất lượng .....................................................8
5. Xây dựng mối quan hệ GĐ-NT-XH ..............................................................9