ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

NGUYỄN HỮU VỊ

Tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho
sinh viên ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

luËn v¨n th¹c sÜ TRIẾT HỌC

Hµ néi - 2006


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

NGUYỄN HỮU VỊ

Tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho
sinh viên ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

Mã số

: 5.01.02

luËn v¨n th¹c sÜ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Ngô Ngọc Thắng


Kết luận ......................................................................................................... 79
Danh mục tài liệu tham khảo ...................................................................... 81

1


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên các trường đại học
và cao đẳng ở nước ta trong những năm gần đây đã được các ngành, các cấp
quan tâm, đặc biệt là lãnh đạo ngành, Đảng uỷ, Ban giám hiệu các trường đại
học, cao đẳng. Công tác này được coi là nhiệm vụ hàng đầu, là một bộ phận
quan trọng chủ yếu trong toàn bộ quá trình tổ chức đào tạo ở các trường đại
học và cao đẳng.
Sinh viên trong các trường đại học và cao đẳng là đối tượng đã được
tuyển chọn, có trình độ văn hoá, có sức khoẻ, có phẩm chất chính trị và đạo
đức tốt. Đây là bộ phận có trình độ cao trong đội ngũ đoàn viên, thanh niên cả
nước, đang được đào tạo thành cán bộ khoa học - kỹ thuật - công nghệ, cán bộ
quản lý, nghiệp vụ, cán bộ văn hoá - nghệ thuật, phục vụ sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Phần lớn sinh
viên nước ta được giác ngộ về lý tưởng xã hội chủ nghĩa, có bản lĩnh, tự tin,
có tinh thần vượt khó để học tập. Nhiều sinh viên trăn trở, suy nghĩ về những
vấn đề của đất nước, ủng hộ đường lối đổi mới của Đảng, mong muốn đất
nước nhanh chóng thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, thực hiện mục
tiêu "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" theo định
hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong điều kiện đất nước mở cửa, được giao lưu, tiếp xúc với nhiều
luồng văn hoá, nghệ thuật trên thế giới, nhưng đa số sinh viên nước ta nói
chung vẫn giữ được bản lĩnh và truyền thống dân tộc, có lối sống lành mạnh,
biết tự trọng và giữ gìn nhân cách. Họ không để kẻ xấu lợi dụng, kích động

Trong lối sống, trong quan hệ tình bạn, tình yêu, nhiều sinh viên còn có
xu hướng thực dụng, phóng túng, thiếu trách nhiệm với nhau, xa lạ với đạo
đức và lối sống, với truyền thống của người Việt Nam.
Tệ nạn xã hội, nhất là mại dâm, cờ bạc trong sinh viên tuy có giảm
nhưng chưa triệt để. Tình trạng mê tín dị đoan trong một bộ phận sinh viên có
chiều hướng gia tăng. Một số lực lượng phản động lợi dụng tôn giáo đang
dùng nhiều thủ đoạn lôi kéo, lừa gạt sinh viên. Những hiện tượng không lành

3


mạnh này đang làm ảnh hưởng tới ý thức chính trị và chất lượng học tập, rèn
luyện của sinh viên.
Là một cán bộ làm công tác quản lý Phòng Chính trị và Công tác sinh
viên, đồng thời giảng dạy các môn khoa học Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí
Minh ở trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, đào tạo ra các hoạ sỹ
mỹ thuật ứng dụng, chúng tôi băn khoăn, trăn trở trước những tồn tại trên đây
của sinh viên.
Văn kiện Hội nghị lần thứ 6 của Ban chấp hành Trung ương khoá IX
trong khi đề cập đến phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục đổi mới giáo
dục từ nay đến năm 2010, đã nhấn mạnh yêu cầu phải "Thực hiện giáo dục
toàn diện, tạo chuyển biến cơ bản về chất lượng giáo dục, nhất là trong các
trường đại học, cao đẳng; đặc biệt chú trọng giáo dục chính trị - tư tưởng, đạo
đức, lối sống..." [17, tr.46] cho thế hệ trẻ.
Trong Luật Giáo dục sửa đổi năm 2005, Điều 2 Chương I xác định:
"Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có
đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng
độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách,
phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc" [20, tr.27].

giả nêu ra phương hướng chung và một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy
và học các môn này ở trường Đại học Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh bao
gồm các vấn đề như: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giảng viên và
sinh viên về vị trí, vai trò của các môn Lý luận Mác - Lênin; Nâng cao chất
lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy các bộ môn này; Thực hiện nghiêm túc nội
dung, chương trình, quy chế dạy và học do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định;
Phối hợp chặt chẽ giữa tổ Mác - Lênin, phòng công tác chính trị tư tưởng,
Đoàn Thanh niên, Phòng Đào tạo, Hội sinh viên và các bộ phận hữu quan
khác trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và quản lý sinh viên; Cuối
cùng là cung cấp đầy đủ tài liệu và các phương tiện cần thiết cho việc dạy và
học các môn khoa học Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Năm 2005, tác giả Nguyễn Mạnh Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch
Cán bộ thuộc Ban Tổ chức Trung ương đã viết bài "Giáo dục Lý luận Mác -

5


Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường đại học" [24, tr.17-19]. Trong
bài viết này, tác giả đã đánh giá một số kết quả đạt được và những tồn tại của
công tác giáo dục lý luận Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh trong các
trường đại học. Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tác giả đã đề xuất một số giải
pháp nâng cao chất lượng giáo dục lý luận Mác-Lênin trong các trường đại
học, cao đẳng.
Trong "Hội thảo phối hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học
sinh, sinh viên giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng" do Bộ Giáo dục và
Đào tạo tổ chức tại Đồ Sơn tháng 11/2005, có một số tác giả cũng đã nghiên
cứu, tìm tòi một số giải pháp phối hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống
cho sinh viên. Tác giả Đinh Xuân Dũng, Vụ trưởng Vụ Xuất bản - Ban Tư
tưởng - Văn hóa Trung ương có bài viết "Tăng cường và đổi mới công tác
giáo dục tư tưởng cho học sinh, sinh viên theo định hướng của Đảng trong

3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
* Mục đích của luận văn:
Thông qua khảo sát thực trạng của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng
ở một số trường đại học, cao đẳng, bước đầu đề xuất phương hướng và một số
giải pháp nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả của công tác này đối với
sinh viên nước ta trong giai đoạn hiện nay, góp phần cung cấp nguồn nhân lực
có chất lượng, đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước.
* Nhiệm vụ của luận văn:
Để đạt được mục đích trên đây, luận văn tập trung thực hiện những
nhiệm vụ sau:
- Làm rõ vị trí, vai trò và những yêu cầu của công tác giáo dục chính
trị, tư tưởng cho sinh viên nước ta trong giai đoạn hiện nay.
- Bước đầu khảo sát thực trạng, nguyên nhân và tìm hiểu những vấn đề
đặt ra đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên một số
trường đại học, cao đẳng ở Hà nội từ năm 2000 đến nay.

7


- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm tiếp tục
tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho
sinh viên nước ta.
4. Cơ sở phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
* Cơ sở phương pháp luận
Cơ sở phương pháp luận của đề tài là phương pháp duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử, những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh; các văn kiện, nghị quyết của Đảng qua các kỳ đại hội;
các văn bản chỉ đạo và tổng kết, đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo về vấn
đề giáo dục chính trị, tư tưởng đối với tầng lớp trí thức nói chung, đối với đội

đánh giá chức năng và các hoạt động của phòng Chính trị và Công tác sinh
viên; qua thực tiễn giảng dạy các môn khoa học Mác - Lênin từ năm 2000 đến
nay.
6. Đóng góp của luận văn
Góp phần làm rõ cơ sở lý luận về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng
cho sinh viên nước ta.
Góp phần phân tích, khái quát thực tiễn công tác giáo dục chính trị, tư
tưởng cho sinh viên của một số trường đại học và cao đẳng ở Hà Nội trong
giai đoạn hiện nay.
Nêu lên một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm tiếp tục tăng
cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh
viên trong các trường đại học và cao đẳng ở nước ta hiện nay.
Các kết quả nghiên cứu của luận văn được dùng làm tài liệu tham khảo
cho những người làm công tác Đảng, công tác chính trị, công tác Đoàn Thanh
niên, Hội Sinh viên cũng như những người làm công tác quản lý trong các
trường đại học, cao đẳng. Ngoài ra, các kết quả nghiên cứu của luận văn cũng
được dùng làm tài liệu tham khảo cho những người làm công tác giảng dạy
chính trị nhằm thông qua việc giảng dạy chuyên ngành của mình để nâng cao
hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên.
7. Kết cấu của luận văn

9


Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phần nội
dung của luận văn gồm có 3 chương.
Chương 1. Một số vấn đề lý luận về công tác giáo dục chính trị, tư
tưởng cho sinh viên ở nước ta hiện nay.
Chương 2. Thực trạng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh
viên nước ta (qua khảo sát thực tiễn ở một số trường đại học và cao đẳng tại

dục và Đào tạo đã có Chỉ thị số 39/1998/CT - BGD&ĐT về việc kiện toàn tổ
chức lại bộ máy làm công tác chính trị, tư tưởng trong các trường đại học và
cao đẳng. Trên cơ sở đó, hàng trăm trường đại học, cao đẳng bắt đầu tái lập
Phòng Chính trị và Công tác sinh viên. Chỉ thị 34 đã tạo cơ sở pháp lý thành
lập bộ phận chuyên trách công tác sinh viên, mà một trong các chức năng của
nó là tổ chức, quản lý và giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên.
Để tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức và lối
sống cho học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký với Trung ương
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Nghị quyết liên tịch số 32/1998/NQ
- BGD & ĐT - TWĐTN về việc "Tăng cường công tác giáo dục thanh thiếu
nhi và xây dựng Đoàn, Hội, Đội giai đoạn 1998 - 2002" và sau đó là Nghị
quyết liên tịch số 10/2003/NQ - BGD & ĐT - TWĐTN về "Tăng cường công
tác học sinh, sinh viên và xây dựng Đoàn, Hội, Đội trong trường học giai
đoạn 2003 -2007".
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam
đã khẳng định: "Xây dựng Đảng ngày càng vững mạnh về chính trị, tư tưởng

11


và tổ chức là nhiệm vụ then chốt... Trong tình hình hiện nay, phải rất chú
trọng giáo dục, rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất cách mạng
của cán bộ - đảng viên" [14, tr.111-112]. Sau chủ trương này, việc giáo dục,
rèn luyện bản lĩnh chính trị, tư tưởng cho các tầng lớp nhân dân, trong đó có
đội ngũ trí thức và học sinh, sinh viên được chú ý hơn.
Tiếp theo, trong Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX, tại
mục 5 "Phát triển giáo dục và đào tạo, xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc
dân tộc", Đảng ta chỉ rõ: "Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng,
đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên,..." [16, tr.110]. Như vậy, có thể nói,
công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên được khẳng định là một

ra theo các chiều hướng khác nhau: Có thể thúc đẩy xã hội phát triển nếu như
tư tưởng đó là tiến bộ, cách mạng; có thể kìm hãm sự phát triển của xã hội
nếu như đó là tư tưởng lạc hậu, lỗi thời, phản cách mạng. Tư tưởng tồn tại
trong lịch sử kế thừa những quan điểm tư tưởng trước đó. Sự kế thừa mang
tính chọn lọc, phê phán, sáng tạo.
Các tư tưởng cùng nhìn nhận thế giới theo một hướng được sắp xếp
một cách có hệ thống, lô gic được gọi là hệ tư tưởng. Hệ tư tưởng là hệ thống
ý thức của một người hay một giai cấp do lợi ích của giai cấp chi phối. Nó có
giá trị chỉ đạo tư duy, hành động của con người vì lợi ích của giai cấp, chỉ đạo
hoạt động cải tạo thực tiễn của con người. Hệ tư tưởng tồn tại, phát triển cùng

13


lịch sử, có sự kế thừa, mang tính chọn lọc, phê phán, phát triển, sáng tạo. Hệ
tư tưởng được hệ thống hoá thành lí luận, có tính xã hội và tính chiến đấu cao.
Hệ tư tưởng là những quan điểm, tư tưởng được con người tư duy một
cách tích cực, tự giác, được hệ thống hoá thành lí luận, thành học thuyết chính
trị. Nó phản ánh tồn tại xã hội và đại diện cho một giai cấp nhất định.
Hệ tư tưởng mang tính giai cấp. Lênin đã từng khẳng định: Hoặc là hệ
tư tưởng của giai cấp vô sản, hoặc là hệ tư tưởng của giai cấp tư sản chứ
không có hệ tư tưởng trung gian thứ 3.
1.2.2. Chính trị
Theo "Từ điển Tiếng Việt" [26] của NXB Khoa học Xã hội, chính trị
chỉ "Quan hệ của một giai cấp này đối với một giai cấp khác trong cuộc đấu
tranh nhằm giành địa vị thống trị và chính quyền trong nước". Theo "Đại từ
điển Tiếng Việt" [27], nghĩa thứ nhất, xét ở phạm vi giai cấp, quốc gia "Chính
trị là những vấn đề về điều hành bộ máy nhà nước hoặc những hoạt động của
giai cấp nhằm giành điều kiện duy trì quyền điều hành nhà nước". Cách hiểu
thứ hai, chính trị được hiểu nghiêng về mặt nhận thức, ý thức giai cấp ở người

hành động, ý chí cải tạo thực tiễn, cải tạo xã hội và cải tạo bản thân, kiên
quyết phấn đấu vì mục tiêu của Đảng ta, đó là "độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội", đó là "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh".
Ngoài ra, sinh viên cần có lập trường chính trị vững vàng, không bị các thế
lực thù địch, phản động lôi kéo, không bị sa vào các tệ nạn xã hội.
Từ nội hàm khái niệm chính trị, tư tưởng và các giá trị, phẩm chất
chính trị, tư tưởng cần thiết đối với sinh viên, có thể thấy giáo dục chính trị,
tư tưởng cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam hiện
nay là hình thành cho sinh viên thế giới quan duy vật biện chứng, nhân sinh
quan cộng sản chủ nghĩa; là việc định hướng, hình thành lý tưởng sống của
mỗi người phấn đấu theo mục tiêu của Đảng Cộng sản Việt Nam, mục tiêu
của giai cấp công nhân Việt Nam, là lợi ích của dân tộc Việt Nam. Giáo dục
chính trị, tư tưởng cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng ở Việt
Nam hiện nay còn là việc rèn luyện ý chí và năng lực cải tạo thực tiễn cho

15


sinh viên, là sự kiên định, quyết tâm đi theo con đường mà Đảng và Bác Hồ
đã lựa chọn, đó là mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Các nội dung
giáo dục này chỉ có tác dụng hình thành ý thức và phẩm chất chính trị, tư
tưởng cho sinh viên khi nó được xây dựng trên cơ sở nền tảng của chủ nghĩa
Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trong các trường đại học, cao
đẳng ở Việt Nam hiện nay không chỉ là giáo dục ý thức chính trị, ý thức giai
cấp mà còn là giáo dục ý chí học tập, kiên trì vượt khó, "lập thân, lập nghiệp,
không cam chịu nghèo hèn".
Không chỉ vậy, giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên còn là giúp
sinh viên có đủ nghị lực, chiến thắng bản thân, chiến thắng những cám dỗ tiêu
cực, những tệ nạn xã hội, giáo dục hành vi sống đẹp; hình thành cho họ có

học tập nội khóa và ngoại khóa các kiến thức khoa học trong đó kiến thức lý
luận Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng. Bên cạnh dạy học,
cần tăng cường các hoạt động giáo dục ngoài giờ học như hoạt động xã hội,
sinh hoạt đoàn thể, hoạt động lao động công ích, hoạt động văn nghệ, thể thao
- quân sự,...
1.3. Sự cần thiết, những nội dung và phƣơng thức cơ bản của công
tác giáo dục chính trị, tƣ tƣởng cho sinh viên nƣớc ta trong các trƣờng
đại học, cao đẳng trong giai đoạn hiện nay
1.3.1. Sự cần thiết phải đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng
cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam hiện nay

Sự cần thiết phải đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho
sinh viên xuất phát từ những căn cứ sau đây:
a) Sự đòi hỏi của tình hình thế giới và Việt Nam cuối thế kỷ XX, đầu
thế kỷ XXI đối với việc hình thành nguồn nhân lực có chất lượng chính trị và
chuyên môn cao.
Cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI, sau khi chuyển đổi từ nền kinh tế tập
trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ
nghĩa; quá trình hội nhập thế giới, quá trình toàn cầu hóa cùng với sự liên kết
toàn cầu, rút ngắn khoảng cách giữa các nước nhờ sự phát triển của công nghệ

17


thông tin; Tính chất nền kinh tế mỗi nước ngày càng phụ thuộc vào sự toàn
cầu hóa,... Tất cả các xu hướng trên đòi hỏi mỗi người Việt Nam nói chung,
đội ngũ nhân lực trình độ cao nói riêng phải nhanh chóng nắm bắt các cơ hội
thuận lợi, thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nước, cũng như sự nâng cao
trình độ khoa học, công nghệ, phát triển trí tuệ. Sự đòi hỏi này của thực tiễn
cũng thúc ép sinh viên phải nhanh chóng, tranh thủ cơ hội học tập, đạt chất

lĩnh vực giáo dục. Việt Nam sau Đại hội Đảng lần thứ VII, năm 1991, đã xác
định giáo dục cùng với khoa học công nghệ, là động lực thúc đẩy nền kinh tế
xã hội phát triển; Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển. Đường lối
đó của Đảng và Nhà nước đã thúc đẩy giáo dục phát triển mạnh mẽ. Việc xây
dựng xã hội học tập và chính sách xã hội hóa giáo dục là những chính sách
thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của giáo dục. Sự phát triển của giáo dục
và vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội; các chính sách
của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục đã thúc đẩy giáo dục phải đổi mới.
Từ những năm cuối của thập kỷ 90 thế kỷ XX đến những năm đầu của thế kỷ
XXI, giáo dục Việt Nam đã tiến hành đổi mới toàn diện, từ đổi mới về mục
tiêu, đổi mới nội dung và chương trình, đổi mới phương pháp cũng như hình
thức tổ chức giáo dục, đổi mới cách thức và cơ chế quản lý giáo dục; Việc đổi
mới diễn ra một cách toàn diện, trong các bậc học, kể cả giáo dục đại học, đổi
mới trong toàn hệ thống giáo dục đã làm cho giáo dục phát triển. Trong cuộc
cải cách lần này, việc đổi mới giáo dục toàn diện không chỉ là thực hiện năm
mặt giáo dục toàn diện mà còn nhấn mạnh đến nhiều mặt giáo dục, những nội
dung giáo dục cung cấp cho người học không chỉ là hệ thống kiến thức văn
hóa, nghề nghiệp, phát triển nhân cách mà cả những nội dung, yêu cầu cần
thiết để con người có thể thành đạt trong xã hội hiện đại, đảm bảo sự giải
phóng con người, đảm bảo cho con người có đủ năng lực để thực hiện quyền
dân chủ và nhân văn. Chính vì vậy, việc thực hiện nội dung giáo dục chính trị,
tư tưởng cho sinh viên Việt Nam trong các trường đại học, cao đẳng hiện nay
đã có những màu sắc và nội hàm mới. Giáo dục tư tưởng chính trị không chỉ
là giáo dục ý thức hệ của giai cấp công nhân dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác
- Lênin, giáo dục mục tiêu và cuộc đấu tranh cho quyền lợi của giai cấp công
nhân và nhân dân lao động không những của dân tộc Việt Nam mà còn vì lợi
ích của giai cấp vô sản trên toàn thế giới. Với đặc điểm của sự phát triển đa

19


chức năng của giáo dục thế kỷ XXI mà Uỷ ban đã xác định, trong đó nhấn

20


mạnh các chức năng "Giáo dục các cá nhân thành các tồn tại xã hội có khả
năng cùng nhau hợp tác, đối thoại và thực hiện những trách nhiệm của công
dân" và "Giáo dục tinh thần công dân, bao gồm việc lĩnh hội các kỹ năng cơ
bản của cuộc sống để chuẩn bị cho từng cá nhân và nhóm tham gia vào lao
động xã hội" [18, tr.44]. Từ những định hướng trên của UNESCO cho thấy
giáo dục phải chuẩn bị cho mỗi công dân nói chung, đội ngũ nhân lực có trình
độ cao nói riêng những năng lực sống mới như năng lực thích ứng, năng lực
hợp tác và làm việc cùng nhau, năng lực đối thoại và năng lực giải quyết các
tranh chấp giữa các cá nhân và dân tộc bằng hòa bình, năng lực hiểu biết và
tôn trọng các giá trị văn hóa khác nhau. Những điều này cũng làm thay đổi và
phong phú hơn nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên.
c) Mục tiêu đào tạo hiện nay của hệ thống giáo dục quốc dân cũng là
một trong những căn cứ để xác định nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng cho
sinh viên nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Trong Luật Giáo dục năm 2005, mục tiêu giáo dục chung được xác
định như sau: "Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển
toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung
thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi
dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [20, tr.19].
Về giáo dục đại học, mục tiêu đào tạo của bậc học này được xác định
như sau: "Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo người học có phẩm chất
chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực
hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe, đáp ứng yêu
cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [20, tr.37]. Trong mục tiêu đào tạo của bậc

nghiệp đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo. Đó còn là công tác giáo
dục lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, hướng về truyền thống của cha ông;
giáo dục ý thức, tình cảm và những hoạt động đền ơn đáp nghĩa, biết ơn sự hy
sinh cao cả của các thế hệ cha anh để bảo vệ và giữ gìn tổ quốc, giữ gìn chế
độ xã hội chủ nghĩa.
Bốn là, giáo dục bản lĩnh sống, giáo dục năng lực tự bảo vệ; Hình thành
cho sinh viên khả năng nhận thức, phân biệt đúng kẻ thù, phân biệt đúng sai;

22


Giáo dục năng lực hợp tác và đối thoại, sự chia sẻ trách nhiệm, nghĩa vụ và
quyền lợi; Giáo dục năng lực cùng chung sống, giáo dục khả năng hòa hợp và
việc giữ gìn bản lĩnh, phong cách riêng.
Năm là, giáo dục các giá trị và phẩm chất đạo đức công dân, giáo dục
lối sống, nề nếp kỷ luật; Giáo dục ý chí và động cơ học tập đúng, học để làm
chủ khoa học kỹ thuật, để làm giàu cho bản thân và cho xã hội.
1.3.3. Những phương thức cơ bản nhằm thực hiện công tác giáo dục
chính trị, tư tưởng cho sinh viên nước ta hiện nay
Con đường để thực hiện những nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng
trên cho sinh viên trong trường đại học và cao đẳng là tổ chức các hoạt động
giáo dục nhằm giúp sinh viên có thể rèn luyện và tự rèn luyện, hình thành khả
năng nhận thức đúng, hình thành ý thức vươn lên lập thân, lập nghiệp, giúp
ích cho xã hội.
Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên có thể được thực
hiện thông qua một số phương thức cơ bản sau:
a) Thông qua hoạt động giảng dạy các bộ môn khoa học lý luận Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Việc học tập các bộ môn khoa học lý luận Mác
- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh có tác dụng hình thành cho sinh viên năng lực
nhận thức có hệ thống, những quan điểm thế giới quan duy vật, nhân sinh
quan cộng sản chủ nghĩa, từ đó sinh viên có định hướng đúng trong học tập và