ĐẠI HỌC QUÓC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ HUYỀN

ĐẢNG BỘ HUYỆN LẬP THẠCH (TỈNH VĨNH PHÚC)
LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2012

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

HÀ NỘI - 2013


ĐẠI HỌC QUÓC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ HUYỀN

ĐẢNG BỘ HUYỆN LẬP THẠCH (TỈNH VĨNH PHÚC)
LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2012

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ
Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Mã số: 60 22 56
Giáo viên huớng dẫn: TS. Phùng Thị Hiển

HÀ NỘI - 2013




CHƢƠNG 2: QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC
PHỔ THÔNG CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN LẬP THẠCH TỪ NĂM 2005
ĐẾN NĂM 2012 ..................................................................................................... 48
2.1. Huyện Lập Thạch sau 8 năm tái lập tỉnh Vĩnh Phúc và những vấn đề đặt
ra đối với công tác phát triển giáo dục phổ thông trên địa bàn huyện .................... 48
2.2. Tiếp tục chủ trương phát triển giáo dục phổ thông của Đảng bộ huyện
Lập Thạch ................................................................................................................ 50
2.2.1. Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội X và Đại hội XI của Đảng về giáo
dục và đào tạo.....................................................................................................................50


2.2.2. Chủ trương phát triển giáo dục phổ thông của huyệnLập Thạch từ năm 2006
đến năm 2012 .....................................................................................................................56
2.2.3. Quá trình chỉ đạo thực hiện phát triển giáo dục phổ thông trên địa bàn huyện .......58
2.2.4. Kết quả .....................................................................................................................68
Tiểu kết................................................................................................................73

CHƢƠNG 3: THÀNH TỰU, HẠN CHẾ, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG
KINH NGHIỆM LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN LẬP THẠCH TRONG NHỮNG NĂM 1997 2012 ......................................................................................................................... 75
3.1. Về thành tựu ..................................................................................................... 75
3.1.1.Những chủ trương của Đảng bộ huyện Lập Thạch về giáo dục phổ thông đã
kịp thời đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân trong huyện .............................................75
3.1.2. Sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Lập Thạch đã đảm bảo cho giáo dục phổ
thông phát triển đúng định hướng và có hiệu quả ..............Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Về sự phát triển giáo dục phổ thông trong 15 năm của huyện Lập Thạch ..............78

3.2. Về hạn chế ........................................................................................................ 83
3.3. Nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế .................................................... 85

TS. Phùng Thị Hiển, người đã gợi mở cho tôi từ những ý tưởng ban đầu của
luận văn cũng như đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn cho tôi trong suốt quá trình
thực hiện và hoàn thành luận văn.
Tôi cũng trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo tại Bộ môn Lịch sử Đảng
Cộng sản Việt Nam, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và
Nhân văn đã chỉ bảo, động viên khích lệ, tạo điều kiện tốt nhất cho quá trình
học tập của tôi tại đây.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, Ngày 18 tháng 11 năm 2013
Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Huyền



DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Ý nghĩa

GD – ĐT

Giáo dục – Đào tạo

HĐND

Hội đồng nhân dân


Bảng 2.2.1: Quy mô phát triển trường, lớp, học sinh từ năm 2006 đến
năm 2011


Bảng 2.2.2: Tổng hợp số học sinh thi đỗ vào Đại học, Cao đẳng, Trung
học, Dạy nghề từ năm 2006 đến năm 2012
Bảng 2.2.3: Biểu tổng hợp số lượng và trình độ giáo viên từ năm 2006
đến năm 2012


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, giáo dục phổ thông được
nhìn nhận như một bậc giáo dục có tầm quan trọng đặc biệt, vừa là “bản lề”
vừa là “xương sống” của toàn bộ quá trình hình thành và phát triển nhân cách
của lữa tuổi nhi đồng, thiếu niên và thanh niên, giúp các em từ bước đi chập
chững, từ nhận biết đơn giản tiến lên nắm bắt được những kiến thức cơ bản về
văn hóa chữ, văn hóa làm người và định hướng được cuộc sống của mình.
Chính mái trường này đã góp phần không nhỏ tạo ra những con ngoan , trò
giỏi, những công dân tốt và những tài năng cho đất nước. Vì yêu cầu của sự
nghiệp đổi mới, nhu cầu cuộc sống của nhân dân và những đòi hỏi của cuộc
đấu tranh chống nguy cơ tụt hậu của đất nước, nội dung của giáo dục và đào
tạo (trong đó có giáo dục phổ thông) phải không ngừng đổi mới.
Giáo dục và đào tạo là một quá trình liên thông, là sự tiếp nối liên tục
của các bậc học, cấp học từ mầm non, phổ thông cho đến đại học và sau đại
học. Trong hệ thống giáo dục quốc dân ở nước ta hiện nay, giáo dục phổ
thông gồm giáo dục tiểu học, giáo dục THCS và giáo dục THPT. Đây là bậc
học có vai trò tiếp nối bậc học mầm non và mở đầu cho các bậc học kế tiếp
sau, mang ý nghĩa là bậc học “bản lề” của toàn bộ quá trình hình thành và
phát triển nhân cách của các lứa tuổi nhi đồng, thiếu niên và thanh niên. Nghị

huyện đã đạt những kết quả to lớn. Đảng bộ huyện Lập Thạch đã phát huy
truyền thống quê hương, xác định rõ vai trò của giáo dục, đã quan tâm đầu tư
chỉ đạo sự nghiệp giáo dục, coi đó là một đòn bẩy quan trọng để phát triển
kinh tế xã hội của địa phương, đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển của
huyện, tỉnh, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Qua quá trình
lãnh chỉ đạo sự nghiệp giáo dục, vai trò của Đảng bộ huyện Lập Thạch càng
được khẳng định.
Với ý nghĩa đó, chúng tôi chọn đề tài: Đảng bộ huyện Lập Thạch (tỉnh
Vĩnh Phúc) lãnh đạo phát triển Giáo dục phổ thông từ năm 1997 đến năm

2


2012 làm đề tài luận văn thạc sĩ lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng cộng sản
Việt Nam.
2. Tình hình nghiên cứu
Giáo dục phổ thông là một trong những nội dung quan trọng của sự
nghiệp giáo dục và đào tạo. Vì vậy, nghiên cứu về giáo dục phổ thông nói
riêng giáo dục và đào tạo nói chung luôn là đề tài thu hút sự quan tâm, nghiên
cứu của các nhà khoa học, nhà quản lý trong cả nước, với nhiều cách tiếp cận
khác nhau. Đã có nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả liên quan đến
vấn đề giáo dục phổ thông. Có thể phân loại theo những nhóm chủ yếu sau:
Những công trình nghiên cứu về giáo dục và đào tạo nói chung
Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa thế kỉ XXI của GS.TS Phạm
Minh Hạc, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999. Cuốn sách này đã trình
bày tính chất của nền giáo dục, nguyên lý, nội dung, hệ thống giáo dục nước
ta qua các giai đoạn lịch sử, phân tích mối quan hệ giữa giáo dục và phát triển
nguồn lực, các nguồn lực phát triển giáo dục và phương hướng phát triển giáo
dục trong thời gian tới. Cũng bàn về giáo dục, cuốn sách Nhân tố mới về giáo
dục và đào tạo trong thời kỳ dẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa do

(UNESCO), Chương trình phát triển của Liên Hợp Quốc (UNDP) với dự án:
Nghiên cứu tổng thể giáo dục – đào tạo, phân tích nguồn nhân lực VIE89/022
và dự án: Báo cáo đánh giá tình hình giáo dục và đạo tạo của Việt Nam hiện
nay được tiến hành trong 2 năm (1991 – 1992); Trí thức Việt Nam trong sự
nghiệp đổi mới và xây dựng đất nước, của Đỗ Mười, NXB Chính trị Quốc
gia, Hà Nội, 1995.
Dưới góc độ khoa học lịch sử, những năm gần đây cũng đã có một số
luận văn, luận án của học viên chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt
Nam nghiên cứu về sự lãnh đạo của một số Đảng bộ địa phương trong việc
thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo như: Đảng bộ tỉnh Nam
Định lãnh đạo sự nghiệp giáo dục và đào tạo từu năm 1997 đến năm 2006
của tác giả Vũ Thị Huệ, luận văn thạc sĩ Lịch sử, Đại học Quốc gia Hà Nội,
2011. Luận văn đã nêu bật được thực trạng giáo dục và đào tạo tỉnh Nam

4


Định trước năm 1997, yêu cầu cần phải đổi mới giáo dục đào tạo của cả nước
nói chung và giáo dục đào tạo ở tỉnh Nam Định nói riêng. Luận văn cũng chỉ
ra chi tiết quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định trong việc đề ra chủ
trương, biện pháp phát triển giáo dục và đào tạo. Hay luận văn Đảng bộ tỉnh
Hòa Bình lãnh đạo sự nghiệp giáo dục và đào tạo từ năm 1991 đến năm 2000
của tác giả Lương Thị Hòe, luận văn thạc sĩ Lịch sử, Đại học Quốc gia Hà
Nội, 1998…
Những công trình nghiên cứu về giáo dục phổ thông
Với một số công trình nghiên cứu chuyên khảo đã xuất bản như: 35
năm phát triển sự nghiệp giáo dục phổ thông của tác giả Võ Thuận Nho đã
thể hiện những quan điểm chung, những nhận định chung nhất về nền giáo
dục Việt Nam trong đó giáo dục phổ thông với tư cách là một bậc học cần có
nhiều sự quan tâm để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội trong

địa phương mình.
Nhìn chung, những công trình đã nghiên cứu phong phú, đa dạng, nội
dung và phạm vi nghiên cứu, đều nhằm tìm phương hướng cho sự phát triển
giáo dục phổ thông của từng địa phương cũng như cả nước. Những công trình
nghiên cứu và bài viết được công bố đã giúp chúng ta hiểu phần nào về thực
trạng giáo dục phổ thông với nhiều thông tin quý báu, bổ ích. Tuy nhiên, sự
lãnh đạo của Đảng bộ huyện Lập Thạch – tỉnh Vĩnh Phúc đối với sự nghiệp
giáo dục phổ thông trong những năm từ 1997 đến năm 2012 thì chưa có công
trình nào nghiên cứu đầy đủ và cụ thể.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Làm rõ quá trình Đảng bộ huyện Lập Thạch lãnh đạo phát triển giáo
dục phổ thông ở huyện từ năm 1997 đến năm 2012, qua đó góp phần tổng kết
công tác lãnh đạo của Đảng bộ huyện về lĩnh vực giáo dục, hướng đến nâng
cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ huyện cũng như chất lượng giáo dục phổ
thông của huyện trong những năm tiếp theo.

6


3.2. Nhiệm vụ
- Khảo sát điều kiện tự nhiên – xã hội của huyện Lập Thạch; những yếu
tố tác động đến sự phát triển của giáo dục phổ thông của huyện.
- Hệ thống hóa những chủ trương của Đảng bộ huyện về phát triển giáo
dục phổ thông trên địa bàn huyện từ năm 1997 đến năm 2012.
- Khảo sát kết quả thực hiện chủ trương Nghị quyết của Đảng bộ huyện
về phát triển giáo dục phổ thông từ năm 1997 đến năm 2012.
- Phân tích, đánh giá kết quả đạt được (thành tựu, hạn chế, nguyên
nhân) trong lĩnh vực phát triển giáo dục phổ thông của huyện từ năm 1997
đến năm 2012 và rút ra kinh nghiệm về sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện đối

- Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương
pháp logic, ngoài ra còn sử dụng các phương pháp khác như: so sánh, thống
kê, phân tích, tổng hợp, khảo sát thực tiễn…
6. Đóng góp của luận văn
Góp phần tổng kết hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ huyện Lập Thạch
về phát triển giáo dục phổ thông trên địa bàn huyện từ năm 1997 đến năm
2012, bao gồm:
- Làm rõ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ huyện về phát triển giáo dục
phổ thông từ năm 1997 đến năm 2012.
- Chỉ ra những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và kinh nghiệm lãnh
đạo của Đảng bộ huyện trong lĩnh vực phát triển giáo dục phổ thông.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần: Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
kết cấu gồm 3 chương, 9 tiết
Chƣơng 1: Quá trình lãnh đạo phát triển giáo dục phổ thông của
Đảng bộ huyện Lập Thạch từ năm 1997 đến năm 2005
Chƣơng 2: Quá trình lãnh đạo phát triển giáo dục phổ thông của
Đảng bộ huyện Lập Thạch từ năm 2006 đến năm 2012
Chƣơng 3: Thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những kinh
nghiệm lãnh đạo phát triển giáo dục phổ thông của Đảng bộ huyện Lập
Thạch trong những năm từ 1997 đến năm 2012

8


CHƢƠNG 1
QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC
PHỔ THÔNG CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN LẬP THẠCH TỪ
NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2005
1.1 Khái quát về huyện Lập Thạch và Đảng bộ huyện Lập Thạch

ven sông Lô và sông Phó Đáy.
Về địa lý hành chính: dưới thời Nguyễn thế kỉ XIX, vua Minh Mệnh
đổi trấn thành tỉnh, Lập Thạch vẫn thuộc phủ Tam Đái, tỉnh Sơn Tây. Cuối
thế kỉ XIX, nhà Nguyễn kí điều ước Pa tơ nốt với thực dân Pháp xâm lược.
Thực hiện chính sách “chia để trị” thực dân Pháp tiếp tục chia cắt và xáo trộn
các huyện, các xã ở Bắc kỳ để thành lập các trung tâm cai trị mới. Các tỉnh
Sơn Tây, Bắc Ninh, Thái Nguyên bị cắt xén bớt đi, các tỉnh Vĩnh Yên, Phúc
yên lần lượt ra đời.
Tên huyện Lập Thạch có từ đời Trần Thiếu Đế, năm Kiến Tân thứ 2
(1399) thuộc châu Tam Đái, lộ Đông Đô. Ngày 6/1/1890 toàn quyền Đông
Dương ra Nghị định thành lập tỉnh Vĩnh Yên. Thi hành nghị định này, ngày
20/10/1890, thực dân Pháp tách phủ Vĩnh Tường và 5 huyện: Lập Thạch,
Bạch Hạc, Tam Dương, Yên Lạc, Yên Lãng khỏi tỉnh Sơn Tây, tách huyện
Bình Xuyên khỏi tỉnh Thái Nguyên và một phần huyện Kim Anh khỏi tỉnh
Bắc Ninh, sáp nhập với nhau thành đạo Vĩnh Yên, lỵ sở đặt tại Hương Canh
(Bình Xuyên). Ngày 29/12/1899 do tình hình chống đối liên miên của dân
chúng và sự cần thiết phải can thiệp trực tiếp vào cuộc cai trị, bọn thống trị
phải lập lại tỉnh Vĩnh Yên, tỉnh lỵ đặt tại xã Tích Sơn (huyện Tam Dương).
Huyện Lập Thạch thuộc tỉnh Vĩnh Yên. Ngày 12/2/1950 Thủ tướng Chính
phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra Nghị định số 03/TTg về việc hợp
nhất 2 tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên thành tỉnh Vĩnh Phúc. Thi hành Nghị định
này, tháng 2/1950 tại thôn Sơn Kịch (xã Quang Sơn, huyện Lập Thạch) đã
diễn ra hội nghị hợp nhất 2 tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên thành tỉnh Vĩnh Phúc.

10


Từ đó huyện Lập Thạch trong tỉnh Vĩnh Phúc. Tháng 3/1968 thi hành nghị
quyết của Quốc hội, tỉnh Vĩnh Phúc được hợp nhất với tỉnh Phú Thọ thành
tỉnh Vĩnh Phú, huyện Lập Thạch trong tỉnh Vĩnh Phú.

Mật độ dân số trung bình 686 người/km2. Dân cư phân bố không đồng
đều theo đơn vị hành chính. Mật độ dân số cao nhất là thị trấn Lập Thạch
(1690 người/km2), tiếp đến là xã Triệu Đề (1247 người/km2). Thấp nhất là xã
Vân Trục (341 người/km2). Tổng số lao động trong độ tuổi năm 2010 là
63.556 người chiếm trên 53% tổng dân số. Lực lượng lao động trên địa bàn
Huyện là khá dồi dào nhưng chất lượng lao động nhìn chung còn thấp, lao
động phổ thông chiếm trên 78%. Lực lượng lao động có chuyên môn kỹ thuật
chiếm khoảng 22%. Hệ số sử dụng thời gian lao động ở nông thôn mới đạt 85
- 87,5%. Hiệu quả lao động nhìn chung còn thấp.
Là vùng đất cổ kính nhất của tỉnh Vĩnh Phúc, huyện Lập Thạch là nơi
sinh tụ của người Việt cổ. Có tên từ thế kỷ XIII, là nơi sản sinh ra nhiều anh
hùng và danh nhân văn hoá làm phong phú thêm cho lịch sử phát triển của
huyện, của tỉnh Vĩnh Phúc qua các thời kỳ chống ngoại xâm và xây dựng đất
nước. Trên địa bàn có các lễ hội như lễ "bắt trạch trong chum", "leo cầu" tại
đình làng Thạc Trục; tục "đá cầu", "cướp phết" tại xã Bàn Giản biểu hiện tín
ngưỡng phồn thực rõ rệt. Bên cạnh những phong tục, lễ hội cổ sơ đó là những
kiến trúc nổi tiếng như đình làng Sen Hồ. Ngoài những phong tục, tập quán
trên địa bàn huyện còn có những cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, thơ mộng
hấp dẫn khách du lịch như khu hồ Vân Trục, với những cánh rừng nguyên
sinh và văn hoá ẩm thực đặc trưng giàu bản sắc văn hóa như bánh Gạo Rang
ngon nổi tiếng tại xã Tiên Lữ, bánh làm từ các loại khoai phơi khô. Đặc biệt,
có món ăn đặc trưng của Lập Thạch đó được đưa vào "chuyện lạ Việt Nam"
như phong tục ăn đất sét hun khói.
Từ xa xưa lập Thạch là vùng núi cao, rừng rậm, có vị trí đặc biệt tiếp
giáp với đỉnh của tam giác đồng bằng châu thổ sông Hồng. Đất đai màu mỡ,
rừng có nhiều lâm sản quý giá, giao thông thuận lợi. Dân cư Lập Thạch có

12





lệ phát triển dân số tự nhiên hàng năm giảm theo hướng tích cực. Đến
31/12/2003 dân số toàn huyện là 230.485 người (tăng 1,2 lần so với năm
1985).
1.1.2. Đảng bộ huyện Lập Thạch
Tháng 2 năm 1930 Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai
cấp công nhân Việt Nam ra đời. Ngay từ khi ra đời, Đảng với đường lối “Độc
lập dân tộc”, “Người cày có ruộng” đã tập hợp được lực lượng cách mạng
rộng rãi trong Mặt trận dân tộc thống nhất và xác lập vai trò lãnh đạo của
mình. Ở tỉnh Vĩnh Yên, sau mấy tháng thành lập, Đảng ta cử 2 đảng viên là
Phan Văn Cương và Vũ Duy Cương về gây cơ sở, nhen nhóm phong trào
cách mạng. Nhờ có thuận lợi đã hoạt động trong nhóm Việt Nam cách mạng
thanh niên trước đó ở thị xã, nên trong thời gian ngắn, 2 đồng chí mau chóng
tạo được đội ngũ cốt cán làm chỗ dựa. Từ những cốt cán đó, số quần chúng
được giác ngộ tăng dần và cơ sở cách mạng từ thị xã lan rộng ra các vùng
xung quanh như: Vĩnh Tường, Tam Dương, Yên Lạc….Từ các cơ sở cách
mạng đầu tiên ở các huyện đó và sự hoạt động hăng hái của đội ngũ cốt cán
trong các hội yêu nước đã ảnh hưởng lớn đến huyện Lập Thạch. Nhưng từ sau
khởi nghĩa giành chính quyền, công tác xây dựng Đảng bộ tỉnh nói chung và
các huyện thị nói riêng chưa được Tỉnh ủy quan tâm đúng mức, nhất là công
tác tuyên truyền phát triển giáo dục, bồi dưỡng đối tượng phát triển Đảng.
Khuyết điểm đó được Hội nghị Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Vĩnh Yên tháng
5/1946 nghiêm khắc phê bình. Căn cứ vào số lượng đảng viên và yêu cầu của
tình hình, nhiệm vụ mới, ngày 12/11/1946 Tỉnh ủy Vĩnh Yên quyết định thành
lập Huyện ủy lâm thời Lập Thạch do đồng chí Hoằng Bắc Dũng làm Bí thư.
Sau khi được thành lập Đảng bộ huyện Lập Thạch thường xuyên coi
trọng công tác phát triển Đảng. Hàng tháng huyện ủy đều giao chỉ tiêu phát
triển cho các chi bộ và tổ chức lớp bồi dưỡng ngắn ngày cho các đối tượng
kết nạp Đảng do cơ sở yêu cầu. Trong những năm đầu kháng chiến chống

Nhìn lại 20 năm vừa xây dựng XHCN, vừa kháng chiến chống Mỹ cứu nước,
mặc dù còn những tồn tại khuyết điểm, nhưng về cơ bản Đảng bộ và nhân dân

15