Chương 3 Giải Pháp Hoàn Thiện Công Tác Đào Tạo Và Phát Triển Nguồn Nhân
Lực Lái Phụ Xe Buýt Cho Xí Nghiệp Thăng Long
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐÀO TẠO PHÁT TRIỂN
NGUỒN NHÂN LỰC LÁI PHỤ XE CHO XÍ NGHIỆP XE BUÝT THĂNG LONG
3.1 Căn cứ để định hướng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực lái phụ xe buýt
3.1.1. Định hướng phát triển vận tải hành khách công cộng của TP.Hà Nội
Dự báo, với tốc độ phát triển dân số như hiện nay, Việt Nam có thể đạt 100 triệu dân vào
năm 2020. Dân số tăng cùng sự phát triển chóng mặt của phương tiện cá nhân khiến tình trạng
ùn tắc giao thông có chiều hướng ngày càng tồi tệ, đặc biệt là ở những thành phố lớn. Ngày 20-
11-2008, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển giao thông vận tải đường sắt
Việt Nam đến 2020 và tầm nhìn đến 2050. Theo đó, giao thông vận tải bánh sắt tại các đô thị,
đường sắt nội - ngoại ô sẽ phát triển làm nòng cốt trong hệ thống VTHKCC. Hà Nội và TP Hồ
Chí Minh được ưu tiên đầu tư trước. Các tuyến đường sắt quốc gia cũng sẽ được cải tạo, nâng
cấp để đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội. Tuy nhiên, đầu tư xây dựng hệ thống mê trô, tàu
điện… không đơn giản, bởi yêu cầu cao về công nghệ, khả năng quản lý điều hành, huy động
vốn...
Ngay tại Hà Nội, đề pô tuyến xe điện thí điểm đầu tiên (Nhổn-Ga Hà Nội) được khởi
công xây dựng từ tháng 12-2006, nhưng đến nay vẫn chưa xong phần giải phóng mặt bằng. Với
mặt bằng đã vậy, việc thi công xây dựng hạ tầng cho loại phương tiện này lại phức tạp hơn
nhiều so với đường bộ, trong khi, không ít dự án xây dựng đường bộ đã có tiếng là "tiến độ
rùa". Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ có 5 tuyến đường sắt nội đô, nhưng ngoài tuyến Nhổn-Ga Hà
Nội, chưa tuyến nào được khởi công hoặc mới chỉ dừng lại ở công tác chuẩn bị đầu tư. Dự án
xe buýt nhanh BRT đang đứng lại ở các cuộc hội thảo. Với tình hình triển khai như vậy, chưa
biết đến khi nào, người dân Hà Nội mới có thể được sử dụng loại phương tiện vận tải này.
Trước sức ép giao thông rất lớn, gần chục năm qua, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh đã tập
trung phát triển VTHKCC bằng xe buýt.Trên cơ sở đánh giá những mặt được, chưa được của
hệ thống xe buýt trên toàn quốc, điều kiện kinh tế - xã hội nước nhà cũng như kinh nghiệm
của các quốc gia khác, Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng, từ nay đến năm 2020, xe buýt vẫn là
loại hình VTHKCC thông dụng nhất, Xe buýt sẽ tiệp tục là chủ lực.
Đối với các doanh nghiệp vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) trên địa bàn Hà Nội,
việc mở rộng địa giới hành chính Thủ đô vừa là cơ hội vừa là thách thức, khi nhu cầu sử dụng

khách trên xe buýt được triển khai tại các doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Trọng Thông - Phó
Tổng Giám đốc Tổng công ty Vận tải Hà Nội thì: "Ðơn vị xác định công tác nầng cao chất
lượng phục vụ hanh khách là nhiệm vụ chính trị trọng tâm và thường xuyên, vừa mang tính cấp
bách, vừa mang tính lâu dài, với bốn mục tiêu là (1) nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công
nhân, viên chức trực tiếp tiếp xúc với khách hàng, (2) nâng cao chất lượng đoàn phương tiện,
(3) nâng cao chất lượng mạng lưới xe buýt và (4) ứng dụng tiến bộ kỹ thuật công nghệ vào điều
hành, quản lý".
Các giải pháp cụ thể được Tổng công ty triển khai là tuyên truyền, giáo dục chính trị tư
tưởng, đào tạo chuyên môn và chuyên nghiệp hóa đội ngũ công nhân viên chức. Mỗi xí nghiệp
Dương Văn Kế_k46
Lớp Quy Hoạch & Quản Lý GTĐT 59
Chương 3 Giải Pháp Hoàn Thiện Công Tác Đào Tạo Và Phát Triển Nguồn Nhân
Lực Lái Phụ Xe Buýt Cho Xí Nghiệp Thăng Long
xe buýt sẽ có bộ phận chuyên trách về đào tạo để tự tổ chức các khóa học thường xuyên cho
công nhân lao động trực tiếp tiếp xúc với khách hàng, trong đó đặc biệt chú trọng công tác đào
tạo, phổ biến hướng dẫn cho lái xe bán vé về nội quy, tiêu chí phục vụ, ý thức, thái độ phục vụ.
Phối hợp cơ quan Công an, Thanh tra giao thông khảo sát hợp lý hóa luồng tuyến và biểu đồ
chạy xe để giảm tải giờ cao điểm và chống ách tắc giao thông, đồng thời tạo điều kiện cho xe
buýt hoạt động tốt, bảo đảm an ninh, an toàn cho hành khách.
 Phương hướng phát triển của Xí Nghiệp Buýt Thăng Long
Xí nghiệp hoạt động theo cơ chế đấu thầu. Hướng phát triển của Xí nghiệp trong tương
Lai là cổ phần hóa với sự tham gia của cá nhân trong vận tải hành khách công cộng. Theo
hướng phát triển này đòi hỏi doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo và phát
triển nguồn nhân lực lái phụ xe để nâng cao chất lượng phục vụ, nâng cao khả năng cạnh tranh
với các doanh nghiệp khác.
3.2 Dự báo nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực lái phụ xe của Xí Nghiệp Buýt Thăng Long
3.2.1. Dự báo nhu cầu đào tạo về số lượng lái phụ xe buýt của xí nghiệp buýt Thăng Long
giai đoạn 2009 – 2012
Theo kế hoạch đào tạo của xí nghiệp và của Tổng Công Ty thì tất cả công nhân lái xe và
nhân viên bán vé đều được đào tạo cơ bản để có khả năng hoàn thành công việc của mình, vì

Lực Lái Phụ Xe Buýt Cho Xí Nghiệp Thăng Long
Hiện nay thì Xí nghiệp Thăng Long chỉ mới điều chỉnh, kéo dài lộ trình của tuyến 02
(Bác Cổ - Ba La thành Bác Cổ - Bến Xe Yên Nghĩa). Xi nghiệp không có kế hoạch mở thêm
tuyến mới, nhìn chung không có thay đổi về nhu cầu về phương tiện vận tải giai đoạn 2009-
2012.
Theo kế hoạch thì Xí nghiệp buýt Thăng Long dự kiến sẽ xin thêm 9 xe. Đầu năm 2010
sẽ đưa vào hoạt động 5 xe và tiếp tục đưa vào hoạt động 4 xe vào năm 2012.(do hệ số xe tốt
giảm nên phải xin thêm xe). Năm 2011 có 2 xe sẽ phải ngừng hoạt động.
Vậy ta có:
 N
cnlx&nvbv(2010)
= (306 +306) + 5*4.5 = 635( người)
 N
cnlx&nvbv(2011)
= 635- 2*4.5 = 626 (người)
 N
cnlx&nvbv(2012)
= 626- 4*4.5 = 644 (người)
Kế hoạch về nhân lực lái phụ xe của công ty năm 2009 là 612 người (306 lái xe + 306
phụ xe), năm 2008 có 616 người. Như vậy, giả sử công ty có các chính sách ưu đãi và giữ chân
người lao động thì 100% lao động cũ sẽ tiếp tục ở lại làm việc. Số lao động cần tuyển mới cụ
thể như sau:
 N
cnlx&nvbv(2010)
= 636-606 = 30 người, trong đó 15 lái xe và 15 phụ xe;
 N
cnlx&nvbv(2011)
= 626 < 636 – không cần tuyển mới, chỉ cần bố trí công việc cho 10 lao
động dôi dư cho phù hợp;
 N

Năm 2011 – Tiếp tục đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho các lao động đã có;
Năm 2012 – Tuyển mới 8 lao động cần đào tạo cơ bản và tiếp tục bồi dưỡng nghiệp vụ
cho số lao động đang làm việc.
3.2.2 Dự báo về nhu cầu nội dung đào tạo
a. Hiện trạng đạo đức nghề nghiệp, ý thức giữ gìn thương hiệu và trình độ chuyên môn của lao
động lái phụ xe tại Xí nghiệp xe buýt Thăng Long
 Dưới góc nhìn từ phía hành khách đi xe buýt
Theo khảo sát cho thấy đối tượng sử dụng xe buýt hiện nay chủ yếu là học sinh-sinh viên
(HSSV) với 63,2%, kế đến là công nhân với 6,3%. Những đối tượng khác như cán bộ công
chức, người buôn bán kinh doanh... có tỉ lệ sử dụng xe buýt rất thấp.
Theo nhận xét của hành khách đi xe buýt thì đội ngũ lái phụ xe buýt Thăng Long còn yếu
về mặt ý thức, đạo đức nghề nghiệp nhất là các lái xe trên tuyến 26, tuyến 20, tuyến 16.
Qua phỏng vấn hành khách đi xe buýt thì chỉ có 35% hành khách không phàn nàn về ý
thức phục vụ của đội ngũ lái phụ xe còn lại là không hài lòng về thái độ phục vụ của nhân viên
bán vé cũng như đạo đức nghề nghiệp của công nhân lái xe.
Theo tạp chí “Tấm gương” của Đức mới đây đăng bài của phóng viên D. F. dePonlevoy
viết từ Hà Nội thì du khách nước ngoài không có lý do gì để phải đi xe buýt ở Hà Nội. Một
chuyến taxi giá cao nhất chỉ hết 3 euro (khoảng 60.000 đồng), thêm vào đó là hàng ngàn xe ôm.
Nhưng ai muốn có một chuyến mạo hiểm thực sự, thì hãy lên xe buýt và sẽ không bao giờ quên
được những ấn tượng về chuyến đi này.
Những ai muốn đi xe buýt ở Hà Nội cần phải nhanh nhẹn vì những người lái xe buýt luôn
vội vã. Họ không thích dừng xe. Họ chỉ dừng 2 hoặc 3 giây. Hầu hết là xe chưa kịp dừng hẳn
họ đã đi tiếp. Hành khách phải tập quen với cảm giác là khi lên hoặc xuống xe, dưới đất chân bị
giằng đi.
Đi xe buýt ở Việt Nam không phải là thứ dành cho người già. Có một nguyên tắc rất đẹp
là hành khách trẻ thường đứng lên nhường chỗ cho người già. Việc này có thể do tuổi tác được
Dương Văn Kế_k46
Lớp Quy Hoạch & Quản Lý GTĐT 62
Chương 3 Giải Pháp Hoàn Thiện Công Tác Đào Tạo Và Phát Triển Nguồn Nhân
Lực Lái Phụ Xe Buýt Cho Xí Nghiệp Thăng Long

Theo các lái phụ xe cho biết thì “ chung tôi bị giới hạn về thời gian” nếu vi phạm sẽ bị
phạt tiền. Mặt khác còn do cơ sở hạ tầng giao thông Hà Nội còn yếu nên bắt buộc họ phải vi
phạm quyền lợi của khách hàng để thực hiện đúng quy chế của Xí Nghiệp đề ra.
Trên thực tế một người lái xe Việt Nam có quyền lực vô biên trên xe buýt của mình (Ví
dụ anh ta quyết định chương trình ca nhạc mà hành khách phải nghe). Việc vi phạm sẽ không
được xí nghiệp phạt tiền mà phải làm thêm giờ. chúng tôi chỉ đựợc phép làm 24 ngày trong
tháng nhưng hầu hết chúng tôi phải làm tới 29, 30 ngày. Vì vậy, nhiều người trong chúng tôi
thường rất mệt. Đôi lúc tôi bị ngủ gật sau tay lái”.
Ngoài chuyện giờ giấc ngặt nghèo, áp lực về hoàn cảnh gia đình buộc đội ngũ lao động
phải găng sức ra làm, ảnh hưởng đến sức khỏe và chuyên môn.
Hàng ngày phục vụ trên xe, tiếp xúc với đủ loại hành khách và phải bảo đảm thực hiện
đúng mọi chế độ quy định (có khoảng 100 lỗi vi phạm theo quy chế) là sức ép rất lớn đối với
lái xe, nhân viên bán vé mà không phải ai cũng hiểu, cảm thông.
Măt khác tài xế xe buýt phải chịu đựng căng thẳng quá mức trong quá trình tham gia giao
thông và việc trả lương cho các tài xế xe buýt hiện tại cũng chưa thực tương xứng với áp lực
công việc của họ.
b. Nội dung đào tạo đối với lao động mới tuyển dụng:
 Đối với công nhân lái xe buýt
Cần đào tạo cho đội ngũ lao động này kỹ năng lái xe buýt ở đô thị, ý thức phục vụ hành
khách cộng cộng để từ đó nâng uy tín, chất lượng của ngành VTHKCC.
 Đối với nhân viên bán vé
Dương Văn Kế_k46
Lớp Quy Hoạch & Quản Lý GTĐT 64
Chương 3 Giải Pháp Hoàn Thiện Công Tác Đào Tạo Và Phát Triển Nguồn Nhân
Lực Lái Phụ Xe Buýt Cho Xí Nghiệp Thăng Long
Khác hơn với công nhân lái xe buýt thì nhân viên bán vé cần đào tạo về đạo đức, ý thức
phục vụ, chăm sóc khách hành khách đặt ở vị trí trọng tâm vì nghiệp vụ bán vé tương đối đơn
giản.
Ngoài ra thì tất cả đội ngũ lái phụ xe đều phải học quy chế của TCT cũng như quy đinh
của xí nghiệp, phải được đào tạo cơ bản về nghiệp vụ để có thể thực hiện tốt công việc của


tạo nên

sự

phát

triển
bền

vững

của

kinh

tế

xã

hội

cũng

như

của

một



đến việc

giúp

người

lao

động

có

thể

thực

hiện
có

hiệu

quả

hơn

chức

năng


nâng tỷ phần
vận tải đảm nhận của vận tải hành khách công cộng tại thời điểm năm 2020 lên khoảng 35-
45%) , cũng như để hoàn thành kế hoạch của Tổng Công Ty nguồn nhân lực phải có chất lượng
tốt.
Hiện nay nguồn nhân lực lái phụ xe buýt của Tổng Công Ty cũng như của Xí Nghiệp
Buýt Thăng Long vừa thiếu về lượng về yếu về chất. Để nâng cao chất lượng đội ngũ lao động
lái phụ xe hiện tại, Xí Nghiệp Buýt Thăng Long cần

có

quá

trình

đào

tạo

lại

và

liên

tục

đào
Dương Văn Kế_k46
Lớp Quy Hoạch & Quản Lý GTĐT 65