Giải phẫu và sinh lý não

Giải phẫu và sinh lý não
Bởi:
ĐH Bách Khoa Y Sinh K50

Giới thiệu
Đầu tiên các xung hoạt động được phát ra từ các nơron thần kinh ngoại biên truyền đến
tế bào của cơ thể, và theo hướng đó các xung này được chuyên chở dọc theo sợi trục.
Các xung này đi lên theo đường tủy sống cho đến khi tới phần dưới của hệ thống thần
kinh trung tâm. Tại đây tín hiệu được chuyển tiếp tới các nơron khác. Có ba hay bốn
giai đoạn chuyển tiếp diễn ra trước khi tín hiệu đến những vùng đặc trưng ở vỏ não. Quá
trình xử lý tín hiệu xảy ra ở tất cả các cấp độ, diễn ra trong trạng thái ý thức và nhận
biết có ý thức các tín hiệu khác nhau, do đó mô tả đặc điểm sinh lý cơ thể người. Hoạt
động để trở thành một hệ thống nhất quan trọng của não là đề tài nghiên cứu sôi nổi.
Tuy nhiên sự phức tạp của vấn đề cũng làm chậm mức độ tiến triển nghiên cứu. Trong
mục này sẽ mô tả ngắn gọn về giải phẫu và sinh lý não.

Giải phẫu não
Não chứa 10^10-10^11 nơron thần kinh liên kết chặt chẽ với nhau thông qua sợi trục và
đuôi gai. Bản thân các nơron được tăng thêm đáng kể bởi các tế bào thần kinh đệm. Một
nơron thần kinh có thể nhận kích thích từ 10^3 đến 10^5 nơron khác (Nunez, 1981). Về
mặt phôi học, não được hình thành khi mặt trước của hệ thống thần kinh đã gấp nếp.
Não bao gồm 5 phần chính được mô tả trong hình 5.5:
•
•
•
•
•

Não bao gồm hai bán cầu đại não

Tiểu não điều khiển di chuyển thuận tiện. Hành tủy não giống như tủy sống và đựoc kết
nối trực tiếp với nhau. Nhiều trung tâm phản xạ như trung tâm vận mạch và trung tâm
thở được đặt ở hành tủy não.
Trên vỏ não có thể đặt nhiều diện tích khác nhau cho các chức năng đặc biệt của não
(Pen-field và Rasmussen, 1950; Kiloh, McComas, và Osselton, 1981). Các chức năng
cấp cao diễn ra ở thùy trán, trung tâm thị giác được đặt ở thùy trẩm, vùng cảm giác và
vận động được đặt ở cả hai phía của khe trung tâm. Có một vùng đặc biệt ở trong vỏ cảm
giác và vận động mà các thành phần của nó tương ứng với các phần nhất định của cơ
thể. Kích thước của mỗi vùng tỉ lệ thuận với yêu cầu về mức độ chính xác của quá trình
điều khiển cảm giác và vận động. Những vùng này được miêu tả trên hình 5.6. Đặc biệt
vùng cảm giác tương ứng với môi và tay khá rộng và vùng tương ứng với phần giữa cơ
thể thì nhỏ. Trung tâm thị giác được đặt trong một vùng khác của não. Vùng vận động
và vùng tương ứng với tay và cơ quan phát âm là lớn.

Sự phân chia chức năng cảm giác (trái) và vận động (phải) trên vỏ não (Từ Penfield và
Rasmussen, 1950).

Chức năng của não
Hầu hết các thông tin từ các cơ quan cảm giác truyền qua tủy sống đến não. Có các vùng
đặc biệt ở cả tủy sống và não cho các chức năng khác nhau. Ví dụ như bộ phận nhận
cảm xúc giác trong thân synapse với nơron trung gian tại các nhánh lưng của tủy sống.
Các nơron trung gian này (đôi khi được biết như các noron thần kinh cảm giác thứ cấp)

3/4


Giải phẫu và sinh lý não

thường đi qua các vùng khác nhau của tủy sống và đi đến chất trắng của tủy dẫn đến
não. Ở não, chúng khớp với các nhóm noron thần kinh trung gian thứ hai (hoặc thứ ba)

vùng cảm giác và vận động được đặt ở cả hai phía của chỗ nứt trung tâm. Như được
miêu tả phía trên, có một vùng trong vỏ cảm giác mà các yếu tố phù hợp với mỗi phần
của cơ thể. Theo cách tương tự, một phần não chứa các trung tâm tín hiệu ra lệnh (dây
thần kinh ly tâm) điều khiển hệ thống cơ trong cơ thể. Ở đó cũng có thể tìm thấy những
chỗ nhô ra từ những vùng vỏ riêng biệt đến những bộ phận cơ thể.

4/4