BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

VÕ THỊ HẰNG TRANG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN
CHÍNH TRỊ CHO ĐẢNG VIÊN MỚI Ở ĐẢNG BỘ
KHỐI CÁC CƠ QUAN HUYỆN CAN LỘC, TỈNH HÀ TĨNH
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


2

NGHỆ AN - 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

VÕ THỊ HẰNG TRANG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN
CHÍNH TRỊ CHO ĐẢNG VIÊN MỚI Ở ĐẢNG BỘ
KHỐI CÁC CƠ QUAN HUYỆN CAN LỘC, TỈNH HÀ TĨNH
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Chuyên ngành: LL &PP dạy học bộ môn Giáo dục Chính trị
Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Lương Bằng

Trang

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ĐVM

Đảng viên mới

THPT

Trung học phổ thông

THCS

Trung học cơ sở

TTHNDN&GDTX

Trung tâm hướng nghiệp dạy nghề và giáo dục
thường xuyên

CTCP TMDV

Công ty cổ phần thương mại dịch vụ

BMSG

Bình Mỹ Sài Gòn

CTCP XD NT


cán bộ, đảng viên không đáp ứng yêu cầu thì việc thực thi đường lối, chính sách
của Đảng, Nhà nước sẽ dẫn đến những sai lầm, khuyết điểm. Chính vì thế, sinh
thời Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập ra Đảng Cộng Sản Việt Nam luôn
chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, trong đó Người đặc biệt
quan tâm đến việc học tập lý luận của đảng viên, bởi theo Người lý luận không
có thực tiễn là lý luận suông, thực tiễn không có lý luận là thực tiễn mù quáng.
Trong thời điểm hiện nay, trên thực tế trong Đảng Cộng Sản Việt Nam đã
có một số không nhỏ đảng viên bị suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức và lối
sống làm giảm sức chiến đấu của Đảng và lòng tin của nhân dân đối với Đảng.
Chính vì thế để tiếp tục sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa và
đồng thời để giữ vững, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng buộc đảng viên
phải có lập trường giai cấp, bản lĩnh chính trị đồng thời có đủ kiến thức, năng
lực vững vàng để thực hiện công cuộc đổi mới mới và tuyên truyền cho nhân
dân đi theo Đảng.


6
Một Đảng mạnh không phải chỉ ở số lượng đảng viên mà chính là chất
lượng đảng viên. Chính vì thế phải hết sức coi trọng nhận thức chính trị, phẩm
chất đạo đức lối sống của quần chúng khi xem xét để kết nạp đảng viên.
Thực tế ở tỉnh Hà Tĩnh nói chung và huyện Can Lộc nói riêng cho thấy,
hàng năm vẫn có một tỷ lệ đảng viên bị xếp loại đảng viên vi phạm tư cách.
Điều này xuất phát từ công tác quản lý, giáo dục đảng viên của các tổ chức đảng
nhưng có nguyên nhân sâu xa là công tác bồi dưỡng lý luận để nâng cao nhận
thức chính trị cho đảng viên chưa được quan tâm đúng mức. Bên cạnh đó, sự tác
động của xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế mang lại những thời cơ
tốt nhưng cũng không ít thách thức cho nhân dân Việt Nam. Chiến lược diễn
biến hòa bình, bạo loạn lật đổ và sự du nhập các luồng văn hóa khác nhau ngày
càng tác động lớn đến lập trường, bản lĩnh, tư tưởng của một số cán bộ đảng

lý luận chính trị với mong muốn có một đề tài hoàn chỉnh để góp phần thúc đẩy
việc nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị cho Đảng viên mới Đảng bộ
khối các cơ quan trên địa bàn huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.
3. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
3.1. Mục đích
Trên cơ sở làm rõ vai trò và thực trạng bồi dưỡng lý luận chính trị cho
Đảng viên mới Đảng bộ khối các cơ quan huyện Can Lộc, luận văn đề xuất quan
điểm và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận
chính trị cho Đảng viên mới Đảng bộ khối cơ quan huyện Can Lộc trong giai
đoạn hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ
Phân tích vai trò của lý luận chính trị và công tác bồi dưỡng lý luận chính
trị cho Đảng viên mới.
Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho Đảng
viên mới Đảng bộ khối các cơ quan trên địa bàn huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.
Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý
luận chính trị, nâng cao nhận thức chính trị cho Đảng viên mới của Đảng bộ
khối các cơ quan huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.


9
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề lý luận và
thực tiễn của việc nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị cho Đảng
viên mới Đảng bộ khối các cơ quan trên địa bàn huyện Can Lộc.
Phạm vi nghiên cứu: Luận văn chủ yếu tập trung nghiên cứu công tác
bồi dưỡng lý luận chính trị cho đối tượng cụ thể là Đảng viên mới Đảng bộ khối
các cơ quan trên địa bàn huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn dựa trên lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí

11
CHÍNH TRỊ CHO ĐẢNG VIÊN MỚI
1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
1.1.1. Khái niệm lý luận
Lý luận chính trị là gì? Để hiểu rõ bản chất của vấn đề này, cần phải
nghiên cứu từ khái niệm “lí luận” và “chính trị”.
Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, nhận thức là quá trình
phản ánh biện chứng, tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào trong
đầu óc con người dựa trên cơ sở thực tiễn. Quá trình này không đơn giản, thụ
động, máy móc, nhận thức không có sẵn, bất di bất dịch mà là quá trình phản
ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người một cách năng động, sáng tạo,
biện chứng. Đó là quá trình đi từ không biết đến biết, từ biết ít đến biết nhiều, từ
không đầy đủ và chưa chính xác trở thành đầy đủ và chính xác hơn.
Nhận thức của con người trải qua hai giai đoạn là nhận thức cảm tính và
nhận thức lý tính. Nhận thức cảm tính là giai đoạn đầu của quá trình nhận thức,
đó là giai đoạn mà con người sử dụng các giác quan để tác động trực tiếp vào sự
vật nhằm nắm bắt sự vật ấy. Nhận thức lý tính hay tư duy trừu tượng là giai
đoạn cao của nhận thức, nó phản ánh gián tiếp, trừu tượng và khái quát những
thuộc tính, những đặc điểm bản chất của đối tượng. Đây là giai đoạn nhận thức
thực hiện chức năng quan trọng nhất là tách ra và nắm lấy cái bản chất có tính
quy luật của các sự vật, hiện tượng. Nếu nhận thức cảm tính mới chỉ dừng lại ở
cái bề ngoài, chưa phân biệt được cái riêng và cái chung, bản chất và hiện
tượng ... thì nhận thức lý tính có thể giúp ta đi sâu vào những mối liên hệ bản
chất, phổ biến tất nhiên, bên trong của sự vật, vì vậy nhận thức lý tính đạt đến
trình độ phản ánh sâu sắc hơn, chính xác hơn và đầy đủ hơn cái bản chất của đối
tượng.
Lý luận là một hệ thống những tri thức được khái quát từ kinh nghiệm
thực tiễn phản ánh những mối quan hệ bản chất, tất nhiên, mang tính quy luật





13
sữa chữa, bổ sung cho lý luận đã có và tổng kết, khái quát thành lý luận mới.
Tuy nhiên, khác với kinh nghiệm, lý luận mang tính trừu tượng và khái quát cao
nên nó đem lại sự hiểu biết sâu sắc về bản chất, về tính quy luật của các sự vật
hiện tượng khách quan. Lý luận thể hiện tính chân lý sâu sắc hơn, chính xác
hơn, hệ thống hơn, do đó, phạm vi ứng dụng của nó cũng phổ biến, rộng hơn
nhiều so với tri thức kinh nghiệm.
Chính vì vậy, lý luận có vai trò rất lớn đối với thực tiễn, lý luận là “kim
chỉ nam” cho hành động, soi đường, chỉ đạo thực tiễn. Như vậy, lý luận được
hiểu là hệ thống tri thức được khái quát từ thực tiễn khách quan trong tự nhiên,
xã hội và tư duy của con người, được biểu đạt đưới dạng các khái niệm, phạm
trù, quy luật, tư tưởng, quan điểm... nhằm giúp con người cải tạo thực tiễn.
1.1.2. Khái niệm chính trị
Kho tri thức của nhân loại rất đa dạng và phong phú, ở mỗi ngành, mỗi
lĩnh vực có hệ thống lý luận đặc thù riêng. Vậy chính trị là gì? Lý luận chính trị
là gì? Khi đề cập đến chính trị có rất nhiều quan điểm khác nhau. Tuỳ theo cách
tiếp cận cũng như việc bảo vệ lợi ích cho giai cấp mình mà người ta đưa ra các
quan điểm cho phù hợp. Theo quan niệm của các nhà kinh điển Mácxít thì chính
trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, dân tộc, quốc gia đối với quyền lực nhà
nước. Chính trị là một hiện tượng xã hội đặc biệt, nó xuất hiện cùng với sự phân
chia xã hội thành giai cấp và nhà nước. Sự thăng trầm của lịch sử nhân loại, xét
đến cùng đều có nguồn gốc sâu xa từ những thay đổi trong lĩnh vực chính trị. Vì
tính phức tạp của nó mà cho đến nay vẫn còn nhiều tranh luận xung quanh khái
niệm chính trị. Thuật ngữ chính trị có nguồn gốc từ hy lạp cổ, “politica” nghĩa là
những công việc của nhà nước, là nghệ thuật cai trị đất nước, đó còn là một tổ
chức xã hội nằm dưới một quyền lực nhất định, quyền lực nhà nước.
C.Mác và Ph.Ăngghen xem xét chính trị với tư cách là một hiện tượng xã
hội - chính trị mang tính lịch sử, chỉ ra vai trò to lớn của nó trong đời sống xã hội.

hợp quy luật của quốc gia, dân tộc” [14, 9].
1.1.3. Khái niệm lý luận chính trị
1.1.3.1. Khái niệm lý luận chính trị


15
Từ khái niệm lý luận và khái niệm chính trị ở trên đây thì lý luận chính trị
được hiểu là lý luận trong lĩnh vực chính trị, là hệ thống các quan điểm, chủ
trương, đường lối, chính sách của một Đảng, một giai cấp để giành, giữ và thực
thi quyền lực Nhà nước. Lý luận chính trị ra đời khi xã hội có giai cấp và đấu
tranh giai cấp để đại diện cho lợi ích của một Đảng, một giai cấp nhất định trong
xã hội. Như vậy, lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin là lý luận chính trị của giai
cấp vô sản, là hệ tư tưởng chân chính nhất của giai cấp vô sản và chính đảng của
mình - Đảng Cộng Sản. Đó là kim chỉ nam của giai cấp vô sản trong cuộc đấu
tranh giải phóng mình, giải phóng nhân dân lao động khỏi áp bức bóc lột của
giai cấp tư sản và trả con người về đúng vị trí của nó.
Trong cuốn Phương pháp giảng dạy lý luận chính trị do Ban Tuyên giáo
Trung ương xuất bản năm 2008 cho rằng: “Lý luận chính trị là từ ghép giữa lý
luận và chính trị. Ở đây, lý luận được giới hạn ở lĩnh vực chính trị, khái niệm chỉ
mối liên hệ giữa các giai cấp trong xã hội có giai cấp, xung quanh vấn đề giành
hoặc giữ chính quyền của giai cấp mình. Do vậy, lý luận chính trị được hiểu là
những vấn đề lý luận gắn liền với cuộc đấu tranh giữa các giai cấp trong xã hội
có giai cấp, xung quanh vấn đề giành và giữ chính quyền” [5,16].
Lý luận chính trị ở Việt Nam hiện nay là hệ thống những nguyên lý của
chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng,
chính sách, pháp luật của Nhà nước cùng những tinh hoa tư tưởng chính trị của
dân tộc và nhân loại. Nó phản ánh tính quy luật của các quan hệ kinh tế- chính
trị- xã hội, thể hiện lợi ích và thái độ của giai cấp công nhân và nhân dân lao
động đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Căn cứ vào
những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng giai đoạn cách mạng, Đảng ta xác

trọng nhằm giải quyết những vấn đề bức xúc do thực tiễn đất nước và thời đại
đặt ra. Tuy nhiên, việc học tập đó phải không ngừng được bổ sung, phát triển
trên cơ sở thực tiễn để lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí


17
Minh luôn có sức sống mãnh liệt trong sự nghiệp cách mạng, trong sự phát triển
trường tồn của dân tộc.
Nghị quyết hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương khoá IX đã đề ra
nhiệm vụ đối với công tác lí luận trong tình hình mới bao gồm những vấn đề sau:
“1. Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận, tiếp tục làm sáng
tỏ hơn lý luận về chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
2. Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền giáo dục lý luận
chính trị, tạo sự thống nhất cao hơn nữa trong Đảng, sự đồng thuận trong
nhân dân...
3. Công tác tư tưởng, lý luận phải góp phần giải quyết những vấn đề kinh
tế- xã hội bức xúc, chống chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực dụng, chặn
đà suy thoái về đạo đức, lối sống.
4. Chủ động tiến công, triển khai có hiệu quả cuộc đấu tranh trên mặt trận
tư tưởng, lý luận, làm thất bại chiến lược “Diễn biến hoà bình”, âm mưu bạo
loạn lật đổ của các thế lực thù địch” [17, 95-96].
Lý luận chính trị bao gồm những tri thức tổng hợp, liên ngành mang tính
đảng, tính giai cấp rõ rệt, đồng thời có tính khái quát hóa, trừu tượng hóa và tính
dự báo khoa học cao. Học tập lý luận chính trị, bồi dưỡng, giáo dục lý luận chính
trị chính là xây dựng, phát triển, truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, các quan điểm đường lối của Đảng, hình thành hệ giá trị cách mạng và
khoa học trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Điều này khẳng định vai trò và
tầm quan trọng to lớn của nó đối với nhận thức và hành động của từng cá nhân
nói riêng và sự phát triển của toàn xã hội nói chung, đồng thời cho thấy sự khó
khăn, phức tạp của quá trình sáng tạo, nhận thức và vận dụng lý luận chính trị.

khái niệm, mối quan hệ phổ biến, mang tính bản chất, những nội dung tổng quát
và những tri thức cụ thể... được khái quát từ thực tiễn, được đúc rút từ những
kinh nghiệm, được dự báo có căn cứ khoa học. Như vậy, lý luận không bất biến,
mà luôn thay đổi không ngừng, được bổ sung, làm giàu qua thực tiễn, qua kinh
nghiệm và những dự báo khoa học. Trải qua thời gian, với sự vận động không


19
ngừng của cuộc sống, có những vấn đề lý luận trở nên lỗi thời, lạc hậu, không
còn phù hợp với thực tiễn; cũng có những vấn đề mới nảy sinh từ chính thực tế
cuộc sống, đòi hỏi phải được phát hiện, lý giải bản chất, tính quy luật, dự báo
khả năng xu hướng vận động của nó để đề ra những quyết sách kịp thời, đúng
đắn trong quản lý, phát triển đất nước. Điều đó cũng có nghĩa là, công tác lý
luận là công tác thường xuyên của Đảng. Để lãnh đạo thành công sự nghiệp cách
mạng, đòi hỏi Đảng Cộng Sản phải không ngừng đổi mới, phát triển, hoàn thiện
hệ thống lý luận cách mạng. Muốn đổi mới, phát triển, hoàn thiện hệ thống lý
luận cách mạng, trước hết phải nhận thức đúng đắn, đầy đủ vai trò, vị trí, tầm
quan trọng của công tác lý luận. Lý luận là căn cứ khoa học nhằm lý giải những
vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Công cuộc xây dựng và phát triển đất nước vận
động không ngừng trong một thế giới toàn cầu hóa, biến đổi nhanh chóng khó
lường, nhiều vấn đề mới phát sinh, đòi hỏi phải được lý giải, chỉ ra thực chất, xu
hướng vận động, thái độ ứng xử và giải pháp giải quyết. Thực tiễn muôn màu,
nhiều chiều, luôn vận động và biến đổi, trong khi lý luận thường không bao hàm
hết tất cả mọi mặt của đời sống xã hội, do vậy, lý luận cần liên tục được bổ
sung, hoàn thiện. Nếu hệ thống lý luận bất biến, xơ cứng, không được bổ sung,
hoàn thiện sẽ không thể lý giải được những vấn đề thực tiễn phát sinh, không
làm tròn sứ mệnh dẫn đường của mình.
Thực chất công tác lý luận là quá trình sáng tạo ra hệ tư tưởng và đường
lối chính trị của một giai cấp.
Một quốc gia không thể phát triển nếu thiếu triết lý và chiến lược phát

cấp các luận cứ khoa học cho các quyết định chính trị, hoạch định chiến lược,
chính sách, đồng thời là tiếng nói tư vấn, phản biện cho quá trình này thì công
tác lý luận cần thường xuyên đổi mới, phát triển, phát hiện, lý giải và tìm lời
giải đáp cho những vấn đề đặt ra từ thực tiễn. Lý luận phải được xem là khoa
học nền tảng, nghiên cứu lý luận phải diễn ra như một hoạt động khoa học với
những tìm tòi, sáng tạo, khách quan, khắc phục tính thụ động, mô tả, minh họa
cho các quyết định chính trị và vấn đề thực tiễn.


21
1.1.3.3. Đặc trưng của lý luận chính trị
Một là, tính trừu tượng và tính khái quát.
Đây là đặc trưng cơ bản của lý luận nói chung, lý luận chính trị nói riêng.
Tư duy là vấn đề cốt lõi của lý luận nhận thức, nếu không có tư duy thì nhận
thức của con người chỉ dừng lại ở nhận thức cảm tính, không hiểu được bản
chất, quy luật của sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng trong thế
giới hiện thực. Các hình thức thể hiện của lý luận như khái niệm, phạm trù,
nguyên lý…đều là sản phẩm của quá trình khái quát hóa, trừu tượng hóa cao
của tư duy. Vì vậy, lý luận có thể hướng con người trong việc tìm tòi chân lý,
nắm bắt những mối liên hệ khách quan, bản chất, phát hiện ra quy luật chi phối
sự vận động và phát triển của các sự vật, hiện tượng.
Trừu tượng hóa và khái quát hóa là hai quá trình không thể tách rời nhau,
luôn liên hệ chặt chẽ và xâm nhập, bổ sung lẫn nhau. Nhờ đó, con người có
được những tri thức về các mối liên hệ bản chất, tính quy luật trong sự vận động
và phát triển của sự vật. Với đặc tính phản ánh cái chung, cái bản chất có tính
quy luật của các sự vật, hiện tượng, nên quy luật có tính chính xác, chặt chẽ,
lôgíc và có độ tin cậy cao. Mặc dù các khái niệm, phạm trù, nguyên lý…biểu
đạt những khía cạnh, những yếu tố khác nhau nhưng chúng lại có quan hệ chặt
chẽ với nhau, bổ sung, hỗ trợ, thúc đẩy nhau cùng phát triển. Lý luận MácLênin là một điển hình về tính thống nhất, chặt chẽ và lôgic. Do đó, nó là khoa
học về những quy luật chung, phổ biến đang vận động trong thế giới tự nhiên,

vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin, về sự thống nhất giữa tính đảng và
tính khoa học, giữa tính khoa học và tính cách mạng.
Trong lý luận chính trị không có sự tách rời giữa tính đảng và tính khoa
học, mà là sự thống nhất chặt chẽ, là điều kiện, là tiền đề thúc đẩy nhau cùng
phát triển. Trong đó tính đảng càng cao thì tính khoa học càng sâu sắc. Khẳng
định tính thống nhất đó, Ph.Ăngghen viết: “Khoa học càng được tiến hành một
cách dũng cảm và kiên quyết thì nó càng phù hợp với lợi ích và nguyện vọng
của giai cấp công nhân” [12, 451]. Vì vậy, tại Đại hội lần thứ VIII, Đảng ta khẳng
định: “Phát triển và kết hợp chặt chẽ các ngành khoa học xã hội và nhân văn, khoa