BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ BÍCH HỢP

VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở HUYỆN CẨM XUYÊN
TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

NGHỆ AN -– 2014


2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ BÍCH HỢP

VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở HUYỆN CẨM XUYÊN
TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY

Chuyên ngành : Chính trị học
Mã số

: 60310201

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ


Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, Huyện ủy Cẩm Xuyên đã cung cấp cho luận văn
những tư liệu thực tế quý giá.
Tôi xin được cảm ơn sự góp ý chân thành của quý Thầy giáoy , Cô giáo
trong hội đồng khoa học và sự động viên nhiệt tình của các anh, chị, em và
các bạn bè, đồng nghiệp. trong lớp Cao học Chính trị khóa 20.
Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện luận văn, nhưng là
lần đầu nghiến cứu một đề tài lớn, tiếp cận tài liệu chưa thật nhiều và sâu sắc
nên chắc chắn luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót cần được bổ
sung. Tác giả mong nhận được sự góp ý của quý Thầy, ,Cô trong hội đồng
khoa học và bạn bè, đồng nghiệp để luận văn được hoàn chỉnh hơn.


3
Xin chân thành cảm ơn!
Cuối cùng xin gửi lời tri ân
đến gia đình, bạn bè và tất cả những người thân yêu đã luôn động viên, khích
lệ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.!
Vinh, ngày 24 tháng 10 năm 2014
Học viên

Nguyễn Thị Bích Hợp

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

- Ban chấp hành trung ương

- BCHTƯ

- Công nghiệp hóa, - hiện đại hóa


4

- Văn hóa chính trị

- VHCT

- Xã hội chủ nghĩa

- XHCN

MỤC LỤC


1

A. MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chính trị là lĩnh vực hoạt động rộng lớn và quan trọng của loài người.
Lịch sử hoạt động chính trị gắn liền với lịch sử đấu tranh xây dựng xã hội và
phát triển đời sống con người. Văn hóa chính trị (VHCT) được hình thành và
phát triển cùng với văn hóa nói chung. Chính trị thể hiện trình độ hoạt động
của con người, vì vậy là sản phẩm của văn hóa.Với tư cách là một phương
diện của văn hóa, VHCT với các tính chất, đặc điểm, chức năng của mình lại
nâng cao trình độ chính trị cho con người. Điều đó, có nghĩa VHCT không
phải là biểu hiện bề ngoài của chính trị, mà thẩm thấu trong cơ thể chính trị;
nó là sức sống và do đó là sức mạnh bên trong của đời sống chính trị. Như
vậy VHCT có vai trò vô cùng to lớn trong hoạt động chính trị, nó không chỉ
phản ánh đời sống chính trị, mà còn nằm ngay trong mọi thành phần, mọi
hoạt động chính trị của con người, nó tác động mạnh mẽ và toàn diện tới
phương hướng, tính chất, nội dung, kết quả và hiệu quả của hoạt động chính

Nâng cao VHCT trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong tất cả các
chủ thể chính trị đang hoạt động trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội ở nước
ta hiện nay, trong đó có đội ngũ giáo viên THPT ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh
Hà Tĩnh là một yêu cầu bức thiết của sự nghiệp đổi mới đất nước nói chung
và sự nghiệp đổi mới giáo dục - đào tạo nói riêng, nhằm xây dựng những chủ
thể chính trị có trình độ VHCT, thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị mà Đảng,
nhân dân giao phó. Đề tài: “Văn hóa chính trị của đội ngũ giáo viên trung
học phổ thông ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay”, vì vậy, có ý
nghĩa cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn, đồng thời rất bức thiết đối với nước ta
hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
VHCT có tầm quan trọng như vậy, song về phương diện lý luận, nó
được quan tâm nghiên cứu rất muộn và hạn chế ở nước ta, dường như nó bị
hòa tan trong các khoa học chính trị. Do vậy, VHCT cũng chưa được quan

2


3
niệm, chưa được hiểu như một lĩnh vực văn hóa độc lập với những nét đặc thù
với tính chất và bản chất riêng, với sức mạnh và vai trò quan trọng của nó.
Từ đầu những năm 90 của thế kỷ XX, ở Việt Nam một vài cơ quan mới
đặt vấn đề nghiên cứu chính trị như một khoa học độc lập với đối tượng, chức
năng, phương pháp nghiên cứu riêng. Và có thể nói cũng từ đó VHCT mới
được nhìn nhận và quan niệm như một lĩnh vực tri thức, một phương diện
biểu hiện đặc thù với sức sống và sức mạnh riêng của nó trong đời sống xã
hội nói chung, trong hoạt động chính trị nói riêng.
Cho đến giữa những năm 90 của thế kỷ trước, một số công trình nghiên
cứu của văn hóa chính trị bắt đầu xuất hiện ở nước ta. Ban đầu là những bài
báo, bài tạp chí đăng trên những tạp chí khoa học như: Tạp chí Cộng sản, Tạp

luận văn Thạc sỹ “Văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ thành phố Đà Nẵng
trong giai đoạn đổi mới hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Thủy; luận văn
Thạc sỹ “ Văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện, tỉnh
KonTum hiện nay thực trạng – giải pháp” của tác giả Nguyễn Minh Đức; luận
văn Thạc sỹ
“Văn hóa chính trị của đội ngũ giảng viên đại học ở nước ta hiện nay –
thực trạng và giải pháp” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Thủy. Các luận án,
luận văn đó đã bước đầu đem lại những đóng góp có ý nghĩa cho việc xây
dựng VHCT, làm rõ đặc điểm, vai trò của VHCT trong đời sống chính trị - xã
hội.
Sự phát triển của bản thân chính trị học nói chung và lý luận về VHCT
nói riêng đang đặt ra một cách bức thiết việc nghiên cứu sâu sắc về VHCT
trong từng con người cụ thể với tư cách là những chủ thể chính trị trong hệ
thống chính trị Việt Nam. Đội ngũ cán bộ giáo viên THPT trên cả nước nói
chung và đội ngũ giáo viên THPT ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh nói
riêng là một lực lượng chính trị to lớn và hết sức quan trọng trong sự nghiệp
đào tạo ra những chủ thể chính trị mới hoạt động trên các lĩnh vực của đời
sống xã hội. Nâng cao VHCT cho đội ngũ này là một yêu cầu cấp bách hiện
nay. Đề tài luận văn này muốn đi sâu nghiên cứu VHCT, nhằm đưa VHCT tới
mọi hoạt động sống của các chủ thể chính trị, trong đó có việc nâng cao

4


5
VHCT cho đội ngũ giáo viên THPT ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Đề
tài “Văn hóa chính trị của đội ngũ giáo viên trung học phổ thông ở Huyện
Cẩm Xuyên, Tỉnh Hà Tĩnh hiện nay” được thực hiện như là sự tiếp nối những
công trình đã có ở trên; nhằm tạo một bước phát triển mới về phương diện lý
luận cũng như thực tiễn của quá trình xây dựng đội ngũ giáo viên THPT hiện

để phân tích, làm rõ những vấn đề VHCT cũng như vai trò của nó trong hoạt
động chính trị của chủ thể chính trị; kế thừa các thành tựu nghiên cứu của
những người đi trước về VHCT; dựa trên những quan điểm của Đảng và Nhà
nước ta về nguồn lực con người để phân tích nhu cầu về chủ thể chính trị theo
yêu cầu cách mạng hiện nay.
- Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và
duy vật lịch sử; tiếp cận đối tượng từ chính trị học; các phương pháp lịch sử - lôgíc,
phân tích - tổng hợp, khái quát hóa, trong quá trình thực hiện luận văn.
6. Đóng góp về lý luận và thực tiễn cuả luận văn
Dựa vào những nội dung cơ bản của VHCT mà những người đi trước đa
nghiên cứu, luận văn phân tích, làm rõ tầm quan trọng và sự tác động đặc thù
của VHCT tới đội ngũ giáo viên THPT ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh và
đưa ra những giải pháp sát thực, hữu hiệu nhằm nâng cao VHCT cho đội ngũ
giáo viên THPT ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh nói riêng và giáo viên
THPT trên cả nước nói chung trong giai đoạn đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo hiện nay.
- Về lý luận, luận văn làm rõ những đặc điểm, yêu cầu về VHCT đối với
đội ngũ giáo viên THPT ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh trong việc nâng
cao chất lượng của đội ngũ cán bộ này.
- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho những người quan tâm đến
VHCT và vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ giáo viên trong các trường THPT
trên địa bàn huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh nói riêng và các trường THPT
trong cả nước nói chung.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
được kết cấu thành 3 chương, 6 tiết.

6



8
trở thành cultura nghĩa là cày cấy, gieo trồng, chăm sóc. Từ vun trồng gắn với
nghề nông, xã hội phát triển, theo quy luật, ngôn ngữ cultura dần dần thêm
những nghĩa mới, là vun trồng tinh thần, ở đây hiểu là có học vấn, có giáo
dục, sự mở mang trí tuệ tinh thần con người.
Trong thời kì Phục Hưng thế kỷ XV- XVI, ở phương Tây nhằm khôi
phục lại nền văn minh rực rỡ Hi Lạp – La Mã cổ đại, người ta muốn phát triển
khả năng phi thường của con người trên nhiều phương diện, đặc biệt là văn
chương và nghệ thuật, từ văn hóa có thêm nghĩa chỉ năng lực sáng tạo của con
người, đề cao con người, con người là tột đỉnh sáng tạo của tạo hóa.
Đến thế kỷ XVIII, từ văn hóa được đưa vào khoa học, sử dụng như một
thuật ngữ khoa học. Năm 1974, từ văn hóa xuất hiện và được đưa vào từ điển
Đức. Các nhà khai sáng cũng đã quan tâm đến văn hóa và có những khái niệm
khác nhau về văn hóa. Vonte dùng khái niệm văn minh để miêu tả các thời kỳ
phát triển của khoa học, nghệ thuật, đạo đức, pháp luật, nhà nước. Rútxô quan
niệm văn hóa là hiện tượng xã hội. Như vậy ở thế kỷ XVIII, văn hóa đã trở
thành một khái niệm được nhiều nhà nghiên cứu phân tích, đề cập trong các
nghành khoa học xã hội và nhân văn. Khái niệm văn hóa vì vậy cũng trở nên
đa nghĩa, phong phú hơn.
Sang thế kỷ XIX, từ nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau, các nhà
khoa học ở các nước Anh, Đức, Pháp, Mỹ, trong các công trình khoa học đã
hướng tới xác định văn hóa như đối tượng nghiên cứu của một nghành khoa
học độc lập. Ở Đức 1955, Cơlem đã cho xuất bản bộ sách gồm hai tập: Khoa
học về văn hóa. Năm 1871 E. Taylo công bố công trình Văn hóa nguyên thủy.
Với sự xuất hiện của tác phẩm này, ngành khoa học văn hóa chính thức được
khẳng định.
Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác, trong quá trình lao động, ý thức
của con người xuất hiện, và ngay trong hoạt động lao động đó, con người đã
tạo ra văn hóa.


với ý nghĩa bao quát và cao đẹp nhất của nó, bao gồm cả một hệ thống các
giá trị: tư tưởng và tình cảm, đạo đức và phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sức

9


10
nhạy cảm tiếp thụ cái mới từ bên ngoài, ý thức bảo vệ bản lĩnh và bản sắc của
cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sức chiến đấu để tự bảo vệ mình và
không ngừng lớn mạnh” [13; 10].
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra định nghĩa về văn hóa: :“Vì lẽ sinh tồn
cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra
ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa hoc, tôn giáo, văn hoc, nghệ
thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương
thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn
hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó
mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi
hỏi của sự sinh tồn” [29; 431]. Hồ Chí Minh nêu rõ, hoạt động sáng tạo văn
hóa là hoạt động có ý thức có mục đích của loài người. Văn hóa với quan
niệm rộng bao gồm toàn bộ những giá trị vật chất, những giá trị tinh thần và
phương thức sinh hoạt.
Xuất phát từ thực tiễn phát triển của dân tộc, trong Nghị quyết Hội nghị
Ban Chấp hành Trung ương lần thứ năm (khóa VIII), Đảng ta đã tiếp cận văn
hóa dưới góc độ toàn bộ những giá trị tinh thần, tạo nên nền tảng tinh thần
của xã hội và chia thành 8 lĩnh vực cơ bản, trong đó tư tưởng, đạo đức, lối
sống và đời sống văn hóa đươc coi là lĩnh vực quan trọng nhất hiện nay.
Trong Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta tiếp tục khẳng
định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội vừa là mục tiêu, vừa là động
lực phát triển kinh tế - xã hội. Văn hóa khơi dậy tiềm năng, phát huy sức sáng
tạo của con người, tạo ra sự phát triển hài hòa gữa đời sống vật chất và tinh

nghĩa rộng nói trên. Văn hóa được xem như cốt lõi của bản lĩnh, bản sắc và
truyền thống tốt đẹp của một dân tộc, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử
dân tộc, tạo nên sức sống trường tồn của dân tộc.
Với cách tiếp cận như trên văn hóa có thể được hiểu, là một tập hợp bao
gồm hệ thống các giá trị: tư tưởng và tình cảm, đạo đức và phẩm chất, trí tuệ
và tài năng, sức nhạy cảm tiếp thu cái mới từ bên ngoài, ý thức bảo vệ bản
lĩnh và bản sắc của cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sức chiến đấu để tự
bảo vệ mình và để không ngừng lớn mạnh.

11


12
Trong xã hội có giai cấp, một nhân tố cấu thành rất quan trọng của văn
hóa đó là VHCT. Bản chất của văn hóa là sự sáng tạo vươn tới các giá trị
nhân văn, nâng đỡ hạnh phúc cho con người. Mọi sự sáng tạo hướng tới tiêu
diệt con người, làm tha hóa con người đều là phản văn hóa.
Chính vì thế, trong hoạt động chính trị, văn hóa là hoạt động cốt lõi nhất,
nếu hoạt động chính trị nào đi ngược lại chủ nghĩa nhân văn, phá hoại hòa
bình, tách rời các giá trị chân - thiện - mỹ đều bị xem là những hiện tượng
phản văn hóa.
1.1.1.2 Khái niệm chính trị và mối quan hệ chính trị - văn hóa nhìn từ
góc độ văn hóa học
Chính trị xuất hiện khi xã hội phân chia thành giai cấp và hình thành nhà
nước. Thuật ngữ chính trị xuất phát từ tiếng Hi Lạp có nghĩa là những công
việc liên quan tới nhà nước, là nghệ thuật cai trị nhà nước, là phương pháp
nhất định để thực hiện các mục tiêu của gia.
Trong lịch sử phát triển của xã hội, chính trị đã từng là lĩnh vực hoạt
động, là công cụ đặc quyền của những nhóm xã hội thống trị để buộc những
người bị trị phải phục tùng và thực hiện lợi ích của họ. Do vậy, chính trị được

Theo Các Mác: “giai cấp nào muốn nắm quyền thống trị, ngay cả khi
người thống trị của nó đòi hỏi phải thủ tiêu toàn bộ hình thức xã hội cũ và sự
thống trị nói chung, như trong trường hợp của các giai cấp vô sản, thì giai cấp
ấy trước hết phải chiếm lấy chính quyền, để đến lượt mình, có thể hiểu lợi ích
của bản thân mình như là lợi ích phổ biến, điều mà giai cấp ấy buộc phải thực
hiện trong bước đầu” [26; 48]. Như vậy chính trị bao giờ cũng gắn liền với
giai cấp, giai cấp nào muốn nắm được chính quyền, xóa bỏ xã hội cũ và xây
dựng xã hội mới, trước hết phải dành lấy chính quyền.
Các Mác đã viết: “Tuyệt đối từ bỏ chính trị là không thể được, tất cả các
tờ báo chủ trương từ bỏ chính trị cũng đều làm chính trị. Vấn đề là làm chính
trị như thế nào và làm loại chính trị gì. Vả chăng đối với chúng ta không thể
từ bỏ chính trị. Đảng công nhân với tư cách là chính Đảng đã tồn tại trong
phần lớn các nước. Chúng ta không được phá hoại nó bằng sự cổ vũ từ bỏ
chính trị. Thực tiễn của cuộc sống hiện đại, sự áp bức chính trị của chính phủ

13


14
hiện tồn đối với công nhân nhằm mục đích chính trị. Cổ vũ họ từ bỏ chính trị
có nghĩa là đẩy họ vào vòng tay của chính trị tư sản. Từ bỏ chính trị là hoàn
toàn không thể được, đặc biệt là sau khi công xã Pari đã đưa hoạt động chính
trị của giai cấp vô sản vào chương trình nghị sự…”[ 27; 551- 552 ].
Như vậy bản chất giai cấp của hoạt động chính trị đã được Các Mác
khẳng định rõ ràng: chính trị là hoạt động thực hiện lợi ích giai cấp. Nhưng
lợi ích giai cấp khác nhau thì mục tiêu chính trị cũng khác nhau.
Theo V.I.Lênin: “chính trị có lô gích khách quan của nó, không phụ
thuộc vào những dự tính của cá nhân này hay cá nhân khác, của đảng này hay
đảng khác” [36; 246 ]. Đây là một quan niệm khẳng định chính trị không phải
hình thành theo ý muốn của mỗi người, mỗi đảng mà gắn với điều kiện lịch

theo Người, chính trị và văn hóa tồn tại trong thể thống nhất: Chính trị với
văn hóa, văn hóa với chính trị có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Sau khi
giành được độc lập Người đã nhấn mạnh:… “ Xưa kia chính trị bị đàn áp, nền
văn hóa của ta vì thế không nảy sinh được. Nay nước ta đã độc lập, tinh thần
được giải phóng, cần phải có một nền văn hóa hợp với khoa học, hợp với
nguyện vọng của nhân dân” [2; 10 ].
Vì thế, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Văn hóa không đứng ngoài
mà ở trong kinh tế và chính trị”. Khái niệm “ở trong” theo Người, chính là
mối quan hệ toàn diện và hữu cơ của văn hóa với chính trị, chính tri với văn
hóa. Hoạt động văn hóa nào cũng mang tính chất chính trị và mọi hoạt động
chính trị đều mang tính văn hóa, văn hóa phải trở thành động lực và mục tiêu
của hoạt động chính trị.
Như vậy, tiếp cận vấn đề từ chủ nghiac Mác - Lênin, có thể xem chính
trị là một lĩnh vực của đời sống xã hội, thể hiện mối quan hệ giữa các giai
cấp, các dân tộc, các quốc gia trong vấn đề giành, giữ, sử dụng hoặc chi phối
quyền lực nhà nước.
Cùng với sự phát triển của đời sống chính trị, những kinh nghiệm chính
trị được tích lũy ngày càng phong phú và sâu rộng. Một trong những động
lực quan trọng thúc đẩy xã hội phát triển chính là văn hóa. Văn hóa là động

15


16
lực của sự phát triển xã hội cũng như sự phát triển hiện thực chính trị. Nhu
cầu nâng cao hiệu quả hoạt động chính trị đã khái quát hóa kinh nghiệm chính
trị thành lý luận chính trị, từ đó tạo điều kiện cho sự tìm tòi, tiếp cận đúng về
quan niệm văn hóa chính trị
1.1.1.3. Khái niệm văn hóa chính trị
Từ bản chất của văn hóa và chính trị như đã xác định trên, ta thấy chính

tưởng chính trị của Khổng Tử là lấy đạo nhân làm gốc. Theo Khổng Tử: Cái
nhanh thành hiệu của đạo người là việc chính trị, cái nhanh thành của đạo đất
là sự mọc cây cối, ấy việc chính trị cũng như cây lau, cây sậy vậy. Cho nên,
làm chính trị cốt dùng ở người hiền; sữa mình là dùng người hiền; lấy đạo mà
sửa mình, lấy nhân mà sữa đạo. Đạo nhân, theo Khổng Tử là cái gốc của việc
chính trị. Có sữa được mình cho ngay chính, thì những kẻ hiền tài mới theo
mình mà giúp mình, có người hiền tài giúp mình thì việc chính trị rất chóng
có công hiệu, khác nào đất tốt thì cây cối mọc lên nhanh chóng vậy. Người
làm chính trị, cai quản quốc gia, các bậc thánh hiền cần sữa mình cho đến bậc
nhân để xem cái đạo của mình mà thi hành ra khắp thiên hạ. Người quân tử
phải biết làm điều nhân nghĩa.
Trong giáo trình Chính trị học PGS. TS. GVCC Đoàn Minh Duệ và GS.
TS Nguyễn Đăng Dung định nghĩa: “Văn hóa chính trị là một hệ giá trị văn
hóa được con người tiếp nhận và lựa chọn, biến nó thành nhu cầu, thành vũ
khí, phương tiện trong hoạt động chính trị” [8; 354].
Trong cuốn sách “Văn hóa chính trị và việc bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo
nước ta hiện nay” của tác giả Phạm Ngọc Quang định nghĩa: “VHCT là một
phương diện của văn hóa; nó nói lên tri thức, năng lực sáng tạo trong hoạt
động chính trị dựa trên sự nhận thức sâu sắc các quan hệ chính trị hiện thực
cùng những thiết chế chính trị tiến bộ được lập ra để thực hiện lợi ích chính trị
cơ bản của giai cấp hay của nhân dân phù hợp với sự phát triển của lịch sử.
VHCT nói lên phẩm chất và hình thức hoạt động chính trị của con người cùng
những thiết chế chính trị mà họ lập ra để thực hiện những lợi ích giai cấp cơ
bản của chủ thể tương ứng” [45; 19 ].

17


18
Theo “Tập bài giảng chính trị học” của Viện khoa học chính trị HVCTQGHCM: “VHCT là tổng hợp những giá trị vật chất và tinh thần được

19
trình độ học vấn mà còn được thể hiện qua sự khéo léo, nghệ thuật trong các
mối quan hệ chính trị.
VHCT phản ánh năng lực sáng tạo vươn tới các giá trị nhân văn trong
hoạt động chính trị. Các hoạt động này thể hiện ở quan điểm lý luận chính trị,
lý tưởng và tình cảm chính trị, hệ thống thiết chế và thể chế cùng với cá nhân
và cộng đồng tham gia vào đời sống chính trị. Tinh thần cốt lõi của văn hóa
chính trị là các giá trị nhân văn trong xử lý chính trị. Chính trị có văn hóa hay
xử lý chính trị nhân văn là chính trị giải phóng con người khỏi sự áp bức bóc
lột về phương diện giai cấp, dân tộc và xã hội, phấn đấu để ngày càng nâng
cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Đó chính là VHCT được xây
dựng trên nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
1.1.2. Cấu trúc, đặc điểmtính, chức năng của văn hóa chính trị
1.1.2.1. Cấu trúc của văn hóa chính trị
Cấu trúc của VHCT là một hệ giá trị bao gồm nhiều nhân tố cấu thành,
chúng có quan hệ hữu cơ với nhau, tác động qua lại và ảnh hưởng lẫn nhau.
Tri thức, sự hiểu biết, giác ngộ khoa học về chính trị.
Tri thức, sự hiểu biết về chính trị là sự thống nhất hữu cơ giữa tri thức
khoa học (lý luận) và tri thức kinh nghiệm chính trị. Cả hai nhân tố này đều
có tầm quan trọng và tính quyết định như nhau. Thực tiễn cho thấy, không
phải cá nhân nào có trình độ học vấn chính trị cao cũng đều là người có khả
năng nhạy bén, sáng suốt khi đứng trước các vấn đề chính trị. Và ngược lại,
cũng không phải bất kỳ ai có bề dày kinh nghiệm được tích lũy trong hoạt
động thực tiễn cũng có thể giải quyết tốt các vấn đề chính trị nảy sinh. Tuy
nhiên, xét về bản chất và khuynh hướng thì trình độ học vấn chính trị có vị trí
chi phối. Nó có thể khái quát những kinh nghiệm chính trị thực tiễn thành
những vấn đề mang tính lý luận, vạch ra được bản chất và quy luật ẩn dấu sau
những tri thức kinh nghiệm đã được tích lũy.

19