Reỡn luyóỷn kyợ nng sổớ duỷng dỏỳu cỏu õóứ nỏng cao chỏỳt lổồỹng bọỹ mọn Tióỳng Vióỷt vaỡ
Tỏỷp Laỡm Vn

CHUYấN

ti:
RẩN LUYN K NNG S DNG DU CU NHM NNG CAO
CHT LNG B MễN TING VIT V TP LM VN
A. t vn :
I. Li m u:
Vn hc l nhõn hc.Vn hc giỳp con ngi thanh lc tõm hn v hng
n v p Chõn Thin M. L mt trong nhng mụn hc gúp phn hon thin
nhõn cỏch con ngi..
B mụn Ng Vn t lõu ó c B GD&T a vo ging dy trong nh
trng ph thụng v c xem l mt mụn hc chớnh. Dy Ng vn trong trng
THCS khụng nhm o to cỏc em thnh nhng ngh s, cỏc nh vn, nh th hay
nhng nh nghiờn cu chuyờn nghip. Th nhng mun lm c iu ú tt yu
phi bt u t hụm nay. Trng hc ngoi vic truyn th nhng kin thc c bn
cho cỏc em tip tc nhng cp hc cao hn cn phi chỳ ý n giỏo dc thm m.
V Ng Vn l mt trong nhng mụn hc cn thit cho s phỏt trin hi hũa cỏc
em.
Dy Ng Vn trong trng THCS l bc u giỳp cỏc em hỡnh thnh nng
lc thm m, kh nng t duy, úc sỏng to phong phỳ. Giỳp cỏc em bit cm nhn
v rung cm trc cỏi p, phỏt hin ra nhng cỏi p ngay trong i sng gn gi
vi mỡnh. c bit l hỡnh thnh cho cỏc em nng lc núi v vit, s dng ngụn t,
cõu cú hiu qu.
B mụn Ng Vn trong trng THCS gm 3 phõn mụn, ú l: Vn hc
( vn bn), Ting Vit v Tp lm vn. Trong ú Ting Vit l mt phõn mụn trc
tip rốn luyn cho cỏc em nng lc t duy v kh nng s dng ngụn ng, s dng
cõu mt cỏch hiu qu. s dng cõu nhm din t ý mt cỏch hiu qu thỡ luụn
cú s gúp mt ca mt nhõn t vụ cựng quan trng, ú chớnh l du cõu. Vic s

phy); lp 7: du chm lng v du chm phy, du gch ngang; lp 8: du ngoc
n v du hai chm, du ngoc kộp, ụn luyn v du cõu), chỳng tụi thy mt
thc trng ú l: cỏc em tuy cú nm c v mt lớ thuyt nhng kh nng thc
hnh cha cao, cha bit ỏp dng tt vo vic gii bi tp. Cỏc em cha cú c k
nng s dng du cõu thớch hp khi vit mt on vn, bi vn, c bit l cỏc bi
Ting Vit. Chớnh iu ú ó to nờn nhng li rt ln trong bi vit ca cỏc em.
iu tra kt qu thc t ca cỏc nm hc trc:
Khong 70-80% hc sinh nm c lớ thuyt; 60-70% hc sinh bit t du cõu
ỳng v trớ cỏc bi tp Ting Vit cho sn SGK. Nhng khụng quỏ 50% hc
Tọứ Vn - GDCD - Nhaỷc

Trang 2

Trổồỡng THCS Quang Trung


Reỡn luyóỷn kyợ nng sổớ duỷng dỏỳu cỏu õóứ nỏng cao chỏỳt lổồỹng bọỹ mọn Tióỳng Vióỷt vaỡ
Tỏỷp Laỡm Vn

sinh bit s dng du cõu thớch hp trong bi tp lm vn ca mỡnh. c bit cú
nhng em trong c bi tp lm vn ch s dng hai n ba du chm, du phy,
thm chớ khụng s du cõu no ht. ó cú khụng ớt giỏo viờn phn nn v iu ny
mi khi chm bi tp lm vn ca cỏc em. õy l mt thc trng ỏng lo ngi
cỏc em hc sinh v l vn ỏng quan tõm i vi giỏo viờn núi chung v giỏo
viờn mụn Ng Vn núi riờng.
2. i vi giỏo viờn:
Thc t cho thy rng vic dựng du cõu khụng h n gin chỳt no nu
chỳng ta khụng cú thỏi cn trng khi vit. Mun dựng ỳng du cõu khụng
nhng phi cú kin thc m cũn phi cú thỏi cn trng. Chớnh vỡ th trong quỏ
trỡnh dy hc v du cõu, mc dự ó truyn ti ht lớ thuyt cho hc sinh nhng ụi

mi bi hc. Nhim v ca giỏo viờn l giỳp cỏc em hiu rừ v nm vng c
cụng dng ca tng loi du cõu. Mc dự l phn lớ thuyt nhng giỏo viờn khụng
nờn cho hc sinh c mt cỏch mỏy múc cỏc khung ghi nh trong mi bi hc m
phi giỳp cỏc em t rỳt ra c cụng dng ca du cõu thụng qua cỏc bi tp
phn tỡm hiu bi.
khc sõu hn v phn ny cho hc sinh, chỳng tụi ngh sau khi hc sinh
rỳt ra c cụng dng ca cỏc du cõu thỡ giỏo viờn nờn cho cỏc em lm mt s bi
tp nhanh ngoi SGK.
Vớ d: Em hóy t mt cõu cú s dng du ngoc kộp dựng ỏnh du tờn
tỏc phm, t bỏo c dn ? ( Bi Du ngoc kộp Lp 8). Hoc giỏo viờn yờu cu
hc sinh ỏnh du cõu thớch hp vo mt cõu cho sn ó xúa du.
Nhng bi tp nhanh nh th s giỳp cỏc em vn dng nhanh phn lớ thuyt
va hc, ng thi to c hng thỳ dn dt cỏc em i vo phn bi tp.
2. Rốn luyn qua cỏc bi tp trong SGK:
Gii cỏc bi tp trong SGK l cụng vic quan trng trong mi tit dy Ting
Vit. Vic hc sinh cú gii c bi tp hay khụng phn ỏnh cho chỳng ta thy
c mc hiu bi ca cỏc em. Cỏc tit hc v du cõu cng nh vy.
Bi tp thụng dng, n gin trong cỏc tit hc v du cõu cỏc khi lp 6,
7, 8 l: gii thớch cụng dng ca du cõu trong cỏc on trớch cho sn; t du cõu
thớch hp vo ch trng.
Trong thc t, a s cỏc em u gii c nhng bi tp ny vỡ nú cũn tng
i n gin.
Mt kiu bi tp cú yờu cu cao hn ú l vit mt on vn theo ch cho
sn cú s dng cỏc du cõu va hc. Vi kiu bi tp ny, ũi hi cỏc em phi bit
kt hp va t duy va vn dng lớ thuyt vo thc hnh. Thc t dy hc cho thy
Tọứ Vn - GDCD - Nhaỷc

Trang 4

Trổồỡng THCS Quang Trung

trỡnh lm bi tp, ng thi mt thi gian ca tit hc vỡ õy khụng phi l
nhng on vn quỏ xa l vi cỏc em.

Tọứ Vn - GDCD - Nhaỷc

Trang 5

Trổồỡng THCS Quang Trung


Reỡn luyóỷn kyợ nng sổớ duỷng dỏỳu cỏu õóứ nỏng cao chỏỳt lổồỹng bọỹ mọn Tióỳng Vióỷt vaỡ
Tỏỷp Laỡm Vn

Vớ d: sau khi hc xong bi Du chm lng, Du chm phy v bi Du
gch ngang (lp 7) chỳng ta s cho hc sinh lm bi tp m rng nh sau:
Hóy t du chm lng, du chm phy v du gch ngang vo v trớ thớch
hp trong on vn sau:
Va lỳc ú cú ting ngi kờu rm r, cng nghe, cng ln. Li cú ting o
o nh thỏc chy xit ri li cú ting g, chú, trõu, bũ ku vang t phớa.
By gi ai ny trong ỡnh, u nụn nao s hói. Tht nhiờn mt ngi nh
quờ, mớnh my lm lỏp, qun ỏo t m, tt t chy xụng vo th khụng ra li:
Bm quan ln ờ v mt ri !
( Hc sinh s t du ỳng l: du chm phy sau t chy xit, du gch
ngang trc t bm, du ba chm sau t bm v t quan ln).
* Dng th hai: dựng cỏc bi tp lm vn sai nhiu li v du cõu ca hc
sinh luyn tp. Trong chuyờn ny, chỳng tụi c bit quan tõm n dng bi
tp ny. Bi õy l li cỏc em thng xuyờn mc phi trong quỏ trỡnh lm tp lm
vn.
Thc t cho thy rng, khi hc v du cõu phn ln cỏc em nm c lớ
thuyt v bit ỏp dng vo lm bi tp ngay sau ú. Nhng khi vit mt on vn

bit õu li rt ln i vi ngi ỏnh mt nú giy ny mt thỡ cú th n Xó xin
li c nhng cũn tin thỡ bit tỡm õu ra. Tụi cm chic tỳi thm nh i np
cho thy Tõm thỡ thy mt em hc sinh ang tỡm mt vt gỡ ú tụi lin chy li v
hi em ang tỡm gỡ vy thỡ em tr li em ang tỡm chic tỳi thm trong ú cú nm
mi ngn v t giy chng nhn h nghốo .
+ on vn 2 ( HS: Nguyn Vn Na K v vic dn bựn non sau trn l
ln nm 2009).
Em va i n trng thỡ nhỡn thy ngụi trng nh mt bói chin trng
v em cựng cỏc bn dn bựn non trong cỏc phũng hc v ngoi sõn trng em
cựng cỏc bn úng li nhng bn gh b h hng
V cũn rt nhiu nhng on vn, bi vn tng t nh th nhng vỡ thi
gian cú hn nờn chỳng tụi xin c phộp khụng dn ra õy.
Qua ú, ta thy rừ rng ý thc v kh nng s dng du cõu trong quỏ trỡnh
vit bi tp lm vn cũn rt thp. Vỡ vy, nu giỏo viờn ch ng a nhng on
vn nh th ca cỏc em vo quỏ trỡnh gii bi tp trờn lp chớnh l giỳp cỏc em t
nhn ra li v du cõu ca mỡnh v cú ý thc rốn luyn k nng s dung du cõu
nhm nõng cht lng bi lm.

Tọứ Vn - GDCD - Nhaỷc

Trang 7

Trổồỡng THCS Quang Trung


Reỡn luyóỷn kyợ nng sổớ duỷng dỏỳu cỏu õóứ nỏng cao chỏỳt lổồỹng bọỹ mọn Tióỳng Vióỷt vaỡ
Tỏỷp Laỡm Vn

II. Tit dy minh ha:.
Tiết 59 :

Thi gian: 25 phỳt.

Tọứ Vn - GDCD - Nhaỷc

Trang 8

Trổồỡng THCS Quang Trung


Reỡn luyóỷn kyợ nng sổớ duỷng dỏỳu cỏu õóứ nỏng cao chỏỳt lổồỹng bọỹ mọn Tióỳng Vióỷt vaỡ
Tỏỷp Laỡm Vn

STT
1
2
3
4

Du cõu
Du chm
Du chm than
Du chm hi
Du phy

5

Du chm lng

6


- ỏnh du ranh gii cỏc b phn ca mt phộp lit kờ
phc tp.
- ỏnh du b phn gii thớch, chỳ thớch trong cõu
- ỏnh du li núi trc tip ca nhõn vt.
- ỏnh du phn chỳ thớch (gii thớch, thuyt minh, b
sung thụng tin)
- ỏnh du (bỏo trc) phn gii thớch, thuyt minh cho
phn trc ú.
- ỏnh du (bỏo trc) li dn trc tip hay li i thoi
- ỏnh du t, ng, on dn trc tip.
- ỏnh du t, ng, cõu hiu theo ngha c bit, ma mai
- ỏnh du tờn tỏc phm, t bỏo,...

Ni cỏc ting trong mt t phiờn õm tờn ngi, a
phng, tờn sn phm nc ngoi.

Hot ng 3: Luyn tp
Mc tiờu: HS vn dng kin thc vo bi tp thc hnh.
Phng phỏp: Vn ỏp gii thớch, tho lun nhúm, trũ chi.
Thi gian: 25 phỳt.

Tọứ Vn - GDCD - Nhaỷc

Trang 9

Trổồỡng THCS Quang Trung


Reỡn luyóỷn kyợ nng sổớ duỷng dỏỳu cỏu õóứ nỏng cao chỏỳt lổồỹng bọỹ mọn Tióỳng Vióỷt vaỡ
Tỏỷp Laỡm Vn

8

Du ngoc n

9

Du hai chm

10

Du ngoc kộp

11

Du gch ni

I. Cng c kin thc:
Tr li cõu

*Tng kt v du cõu:

hi
Quan sỏt

Cụng dng
- Kt thỳc cõu trn thut
- Kt thỳc cõu cu khin v cm thỏn
- Kt thỳc cõu nghi vn
- Phõn cỏch cỏc thnh phn v cỏc b phn cõu
- Biu th b phn cha lit kờ ht

Tỏỷp Laỡm Vn

Rốn luyn k nng s dng du cõu
GV gi HS c bi tp 1 trang 152
SGK
Chộp on vn di õy vo v bi
tp v in du cõu thớch hp vo ch
cú du ngoc n.

1. Bài tập 1/152
Tr li cõu
hi

Con chú cỏi nm gm phn bng chc
vy uụi ri rớt ( , ) t ra dỏng b vui
mng ( . )
Anh Du l th t cng tin vo vi c
v mt xanh ngt v bun rt nh k sp
b tự ti( .)
Cỏi Tớ ( , ) thng Dn cng v tay reo
(: )
( - ) A ( ! ) Thy ó v ( ! ) A ( !) Thy
ó v (! )...
Mc k chỳng nú (, ) anh chng m yu
im lng da gy lờn tm phờn ca ( , )
nng nhc chng tay vo gi v bc lờn
thm ( .) Ri lo o i n cnh phn
( ) anh ta ln knh lờn trờn chic chiu
rỏch (. )
Ngoi ỡnh ( , ) m p chan chỏt (, )

by.
Cỏc nhúm
nhn xột

Trang 11

a.
Trong bui lao ng chiu hụm
qua(, )tụi v Ngc ang ct c thỡ
cht thy mt chic tỳi thm( , )trong
ú cú nm mi ngn ng v mt t
giy chng nhn h nghốo(. )
Tụi bo(: )
( - ) Hóy em tr li cho ngi b
ỏnh ri( ! )
Ngc núi(: )
Trổồỡng THCS Quang Trung


Reỡn luyóỷn kyợ nng sổớ duỷng dỏỳu cỏu õóứ nỏng cao chỏỳt lổồỹng bọỹ mọn Tióỳng Vióỷt vaỡ
Tỏỷp Laỡm Vn

vi ngi ỏnh mt nú giy ny mt
thỡ cú th n Xó xin li c nhng
cũn tin thỡ bit tỡm õu ra. Tụi cm
chic tỳi thm nh i np cho thy
Tõm thỡ thy mt em hc sinh ang
tỡm mt vt gỡ ú tụi lin chy li v
hi em ang tỡm gỡ vy thỡ em tr li
em ang tỡm chic tỳi thm trong ú

b.
Em va i n trng thỡ nhỡn thy
ngụi trng nh mt bói chin trng.
Em cựng cỏc bn dn bựn non trong
cỏc phũng hc v ngoi sõn trng.
Cỏc bn úng li nhng bn gh b h
hng.

Hot ng 4: Cng c bi hc.
Mc tiờu: HS khỏi quỏt v khc sõu kin thc va c hc.
Phng phỏp: Tổ chức trò chơi.
Thi gian: 6 phỳt.
GV t chc cho HS chi trũ chi
HOA THM, TRI NGT

Tr li cõu

GV nờu th l trũ chi
Hot ng 5: Dn dũ :

Khc sõu kin thc v du cõu

hi

Thi gian: 2 phỳt.
HD cỏc ni dung t hc

Vit on vn ngn ( T 4 n 6 cõu)
cú ni dung t chn theo kiu din dch
trong ú cú s dng 3 loi du: Chm

lm vn ca mỡnh cng nh trong cuc sng sau ny.úc k nng s dng du
cõu ttt trong cỏc bi tp lm va m cngnh trong cuc sng xó hi sau ny.
Trờn õy l mt vi ý kin, phng phỏp ca nhúm vn chỳng tụi v vic rốn
luyn k nng s dng du cõu cho hc sinh. Trong quỏ trỡnh vit v thc hin
chuyờn s khụng trỏnh khi nhng thiu sút. Rt mong nhn c s gúp ý chõn
thnh ca cỏc ng nghip chuyờn t hiu qu cao hn khi ỏp dng vo
thc t dy hc; vic rốn luyn k nng s dng du cõu cho hc sinh t hiu
qu cao nht. V cht lng b mụn Ting Vit, Tp lm vn c ngy cng
nõng cao.

Tọứ Vn - GDCD - Nhaỷc

Trang 13

Trổồỡng THCS Quang Trung