ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN VĂN KIÊN

THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI
VÀO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH HÀ NAM

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN VĂN KIÊN

THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI
VÀO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH HÀ NAM

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60340410

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN TRÚC LÊ

Hà Nội - 2015

7. Hội đồng nhân dân: HĐND
8. Khu công nghiệp: KCN
9. Khu chế xuất: KCX
10. Nhà đầu tƣ: NĐT
11. Ngƣời lao động: NLĐ
12. Trách nhiệm hữu hạn: TNHH
13. Sản xuất công nghiệp: SXCN
14. Sản xuất kinh doanh: SXKD
15. Uỷ ban nhân dân: UBND


DANH MỤC BẢNG BIỂU
TT

Bảng

Nội dung bảng biểu

Trang

số
1

3.1

Tình hình thu hút FDI vào các KCN theo các năm

55

2


59

Nam qua các năm
6

3.6

Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các

60

doanh nghiệp FDI trong KCN tỉnh Hà Nam
7

3.7

Kết quả khảo sát tính minh bạch trong việc thực hiện
các thủ tục hành chính để đƣợc hoạt động trong KCN

66

8

3.8

Kết quả khảo sát hệ thống giao thông của các KCN
tỉnh Hà Nam.

67

5. Kết cấu của Luận văn: ............................................................................... 3
CHƢƠNG 1..................................................................................................... 4
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ
THỰC TIỄN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI
VÀO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP ............................................................... 4
1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ........................................ 4
1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THU HÚT FDI VÀO KCN........................... 7
1.2.1. Tổng quan về FDI ............................................................................................. 7
1.2.1.1. Khái niệm, đặc điểm, hình thức FDI ............................................................. 7
1.2.1.2. Thu hút FDI .................................................................................................... 10
1.2.2. Tổng quan về KCN......................................................................................... 10
1.2.2.1. Khái niệm KCN ............................................................................................. 10
1.2.2.2. Đặc điểm KCN .............................................................................................. 11
1.2.2.3. Quan hệ giữa việc phát triển các KCN và thu hút FDI .............................. 12
1.2.3. Nội dung thu hút FDI vào các KCN ........................................................... 13
1.2.3.1. Đặc điểm của việc thu hút FDI vào KCN ................................................... 13
1.2.3.2. Nội dung của việc thu hút FDI vào KCN. .................................................. 14
1.2.4. Các nhân tố ảnh hƣởng đến thu hút FDI vào KCN ................................ 20
i


1.2.4.1. Các nhân tố liên quan đến môi trƣờng quốc tế. .......................................... 20
1.2.4.2. Các nhân tố liên quan đến nƣớc tiếp nhận đầu tƣ. .................................... 21
1.2.4.3. Các nhân tố thuộc về môi trƣờng trong KCN............................................. 23
1.2.5. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả thu hút FDI vào các KCN ..................... 24
1.3. KINH NGHIỆM THU HÚT FDI VÀO CÁC KCN ......................... 311
1.3.1. Kinh nghiệm quốc tế ....................................................................................311
1.3.1.1. Kinh nghiệm thu hút FDI vào KCN của Thái Lan..................................... 31
1.3.1.2. Kinh nghiệm thu hút FDI vào KCN của Ấn Độ.......................................333
1.3.2. Kinh nghiệm của một số địa phƣơng trong nƣớc .................................344

3.2.2. Hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài. 59
3.3. Đánh giá việc thu hút FDI vào KCN tỉnh Hà Nam ............................ 60
3.3.1. Những ƣu điểm trong thu hút FDI vào KCN và những tác động đến
KT-XH của tỉnh......................................................................................................... 60
3.3.1.1. Ƣu điểm: ......................................................................................................... 60
3.3.1.2. Tác động đến phát triển KT-XH của tỉnh: .................................................. 62
3.3.2. Kết quả khảo sát thực tế đánh giá của NĐT về các nhân tố tác động
đến thu hút FDI vào KCN tỉnh Hà Nam .............................................................. 65
3.3.2.1. Về thủ tục hành chính ................................................................................... 65
3.3.2.2. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật................................................................................... 66
3.3.2.3. Lao động và chất lƣợng lao động…………………………………...69
3.3.2.4. Về lý do đầu tƣ vào các KCN tỉnh Hà Nam……… ….……………70
3.3.3. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động thu hút vốn đầu
tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào các KCN tỉnh Hà Nam..................................71
3.3.3.1. Tồn tại, hạn chế………………………………………………...…...71
3.3.3.2. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên………………….74
CHƢƠNG 4................................................................................................... 77
NHỮNG GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG THU HÚT FDI VÀO CÁC KCN
TỈNH HÀ NAM GIAI ĐOẠN 2016 – 2020 ................................................ 77

iii


4.1. Bối cảnh tình hình trong nƣớc và quốc tế tác động đến thu hút FDI
vào KCN tỉnh Hà Nam ................................................................................. 77
4.2. Định hƣớng tăng cƣờng hoạt động thu hút vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc
ngoài (FDI) của tỉnh Hà Nam giai đoạn 2016 – 2020 ................................ 78
4.2.1. Về cơ cấu vốn ................................................................................................... 78
4.2.2. Định hƣớng ngành ........................................................................................... 79
4.2.3. Định hƣớng đối tác .......................................................................................... 80

Để tiếp tục phát huy vai trò của FDI vào các KCN trong việc thực hiện
mục tiêu phát triển kinh tế xã hội theo chủ trƣơng của tỉnh, việc nghiên cứu
đánh giá nhằm đƣa ra những biện pháp cụ thể trong thu hút FDI vào KCN giai
đoạn 2016-2020 là hết sức cần thiết.
Nhằm tiếp tục cải thiện môi trƣờng đầu tƣ, củng cố niềm tin của các
nhà đầu tƣ nƣớc ngoài, tạo điều kiện để thành phần kinh tế này phát triển,
đóng góp nhiều hơn vào sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh; xuất
phát từ thực tiễn của địa phƣơng, tác giả lựa chọn đề tài “Thu hút vốn đầu tư
trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các khu công nghiệp tỉnh Hà Nam’’với mục
đích đánh giá và nghiên cứu thực trạng thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài vào các
khu công nghiệp tỉnh Hà Nam, từ đó có thể kiến nghị và đề xuất một số giải
1


pháp để tăng cƣờng hơn nữa thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài vào các khu công
nghiệp của địa phƣơng.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Đề tài tập trung nghiên cứu tình hình thu hút vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc
ngoài vào các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Nam từ đó đề xuất giải
pháp nhằm khuyến khích và thu hút vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào các
khu công nghiệp của địa phƣơng.
2.2. Mục tiêu cụ thể
+ Góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn thu hút đầu tƣ trực
tiếp nƣớc ngoài vào các khu công nghiệp.
+ Đánh giá tình hình thu hút vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào các
khu công nghiệp và các chính sách thu hút đầu tƣ trên địa bàn tỉnh Hà Nam.
+ Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm tăng cƣờng thu hút vốn đầu tƣ
trực tiếp nƣớc ngoài vào các khu công nghiệp của tỉnh Hà Nam.
3. Đối tƣợng nghiên cứu

THỰC TIỄN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC
NGOÀI VÀO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP
1.1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu

Trong lĩnh vực đầu tƣ, đặc biệt là đầu tƣ FDI vào các khu công nghiệp đã
có nhiều công trình nghiên cứu của các nhà kinh tế, nhà quản lý, các nhà hoạch
định chính sách và đã có nhiều công trình đƣợc công bố nhƣ: (1) Sách: “Phát
triển các KCN, KCX trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá” của
Nguyễn Chơn Trung và Trƣơng Giang Long (Nxb Chính trị quốc gia – năm
2004). (2) Sách: “Hƣớng dẫn đầu tƣ vào các khu công nghiệp, khu chế xuất,
khu công nghệ cao ở Việt Nam” của Nguyễn Mạnh Đức, Lê Quang Anh (Nxb
Thống kê -2000 ). Hai cuốn sách này đã làm rõ đƣợc một số lý luận về khu
công nghiệp và các thủ tục hƣớng dẫn, các thủ tục đầu tƣ vào các khu công
nghiệp nói chung. Tuy nhiên, trong sách chỉ trình bày những vấn đề cơ bản
chƣa đi nghiên cứu đến công tác thu hút đầu tƣ vào các khu công nghiệp.
(3) Luận án tiến sĩ kinh tế: “Hoàn thiện công tác xúc tiến đầu tƣ nhằm
phát triển các khu công nghiệp ở Việt Nam” - tác giả Nguyễn Thị Thu Hƣơng
(Đại học Kinh tế Quốc dân - 2004). Tác giả đã nghiên cứu quá trình hình
thành và phát triển các khu công nghiệp, làm rõ tác động của hoạt động xúc
tiến đầu tƣ đến việc thu hút đầu tƣ phát triển các khu công nghiệp. Qua đó, đề
ra các giải pháp hoàn thiện công tác xúc tiến đầu tƣ của Việt Nam nói chung.
(4) Luận án tiến sĩ kinh tế: “Thu hút đầu tƣ phát triển khu công nghệ
cao thành phố Hồ Chí Minh”, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Dung (Học viện Ngân
Hàng – 2009). (5) Luận án tiến sĩ kinh tế: “Những giải pháp nhằm phát triển
các khu công nghệ và khu chế xuất tại thành phố Hồ Chí Minh đến năm
2010” tác giả Nguyễn Quyết Chiến (Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh
- 2003). Hai tác giả này nghiên cứu những vấn đề chung về khu công nghệ
4

5


Mặc dù vậy, các công trình khoa học đã đƣợc công bố là những tài liệu
tham khảo có giá trị cho việc nghiên cứu và viết luận văn này . Trên cơ sở đó ,
luận văn tiế p tục nghiên cƣ́u theo hƣớng chuyên sâu , cụ thể trên phạm vi một
tỉnh nhằ m chỉ rõ những ƣu điểm, chỉ ra những mặt ha ̣n chế và nguyên nhân của
việc thực thi chính thu hút FDI vào KCN của tỉnh, tƣ̀ đó đề xuấ t giải pháp nhằm
hoàn thiện chính sách thu hút FDI vào KCN của địa phƣơng.
Do vậy tác giả đã chọn đề tài “thu hút FDI vào các KCN của tỉnh Hà
Nam” làm luận văn tốt nghiệp, đi sâu nghiên cứu hệ thống các vấn đề lý luận về
thu hút FDI trong các KCN, trên cơ sở đó, kết hợp với thực tiễn tình hình địa
phƣơng để đề ra một số giải pháp nhằm tăng cƣờng thu hút FDI vào KCN tỉnh
Hà Nam, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế chung của tỉnh.
Nghiên cứu đề tài này, luận văn có những đóng góp mới về mặt học
thuật, lý luận và thực tiễn như sau:
(1) Trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu trƣớc đây về thu hút FDI, kết hợp
với khảo sát thực tiễn, luận văn đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận về thu
hút FDI vào các khu công nghiệp và mối quan hệ giữa phát triển khu công
nghiệp với thu hút FDI.
(2) Luận văn cũng đã luận giải các nội dung, nhân tố ảnh hƣởng và hệ
thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của hoạt động thu hút FDI vào các khu
công nghiệp theo cách tiếp cận vĩ mô dƣới góc độ của nhà quản lý.
(3) Luận văn nghiên cứu thực trạng thu hút, tình hình thực hiện các chỉ tiêu
thu hút và các nhân tố chính ảnh hƣởng đến hoạt đông thu hút FDI vào KCN của
tỉnh Hà Nam. Thông qua việc đánh giá thực trạng thu hút vốn FDI vào các KCN
của tỉnh Hà Nam, luận văn đã tìm ra những thành công và các tác động của nó
đến việc phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Hà Nam.
(4) Bên cạnh đó Luận văn cũng chỉ ra những tồn tại hạn chế trong thu hút
FDI vào KCN của tỉnh, trong đó có cả những hạn chế về môi trƣờng đầu tƣ cũng

vốn pháp định của dự án, trừ những trƣờng hợp do Chính phủ quy định.
Có nhiều cách phân loại FDI khác nhau tùy vào từng giác độ tiếp cận.
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, các hình thức FDI bao gồm :
8


- Hợp đồng hợp tác kinh doanh (sau đây gọi tắt là hợp đồng BCC) là
hình thức đầu tƣ đƣợc ký giữa các nhà đầu tƣ nhằm hợp tác kinh doanh phân
chia lợi nhuận, phân chia sản phẩm mà không thành lập pháp nhân.
- Doanh nghiệp liên doanh : là doanh nghiệp do hai bên hoặc nhiều
bên hợp tác thành lập tại Việt Nam trên cơ sở hợp đồng liên doanh hoặc hiệp
định ký giữa Chính phủ nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính
phủ nƣớc ngoài hoặc là doanh nghiệp do doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc
ngoài hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam hoặc do doanh nghiệp liên doanh
hợp tác với nhà đầu tƣ nƣớc ngoài trên cơ sở hợp đồng liên doanh.
- Doanh nghiệp 100% vốn đầu tƣ nƣớc ngoài : là doanh nghiệp do nhà
đầu tƣ nƣớc ngoài đầu tƣ 100% vốn tại Việt Nam.
- Các hình thức BOT, BTO, BT:
Hình thức BOT: Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao là hình
thức đầu tƣ đƣợc ký giữa cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền và nhà đầu tƣ để
xây dựng, kinh doanh công trình kết cấu hạ tầng trong một thời hạn nhất định;
hết thời hạn, nhà đầu tƣ chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho Nhà
nƣớc Việt Nam.
Hình thức BTO: Hợp đồng xây dựng - chuyển giao - kinh doanh là hình
thức đầu tƣ đƣợc ký giữa cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền và nhà đầu tƣ để
xây dựng công trình kết cấu hạ tầng; sau khi xây dựng xong, nhà đầu tƣ
chuyển giao công trình đó cho Nhà nƣớc Việt Nam; Chính phủ dành cho nhà
đầu tƣ quyền kinh doanh công trình đó trong một thời hạn nhất định để thu
hồi vốn đầu tƣ và lợi nhuận.
Hình thức BT: Hợp đồng xây dựng - chuyển giao là hình thức đầu tƣ

việc nâng cao nội lực của quốc gia trong quá trình phát triển và hội nhập.
Nhƣ vậy, các KCN ngày càng phát triển thì các yếu tố về cơ sở hạ tầng
ngày càng đƣợc hoàn thiện hơn. Điều đó từng bƣớc tăng khả năng thu hút vốn
đầu tƣ vào trong KCN, đặc biệt là nguồn vốn FDI.
Ngƣợc lại, các nhà đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào các KCN cũng thúc
đẩy phát triển các KCN. Điều đó thể hiện rất rõ qua việc thu hút đƣợc nhiều
nguồn vốn FDI vào các KCN góp phần phát triển các ngành công nghiệp phụ
12


trợ cho các ngành mà các doanh nghiệp FDI đầu tƣ. Qua đó, việc phát triển
các KCN ngày càng đƣợc mở rộng và phát triển hơn. Bởi mối quan hệ giữa
FDI và công nghiệp phụ trợ trong nƣớc có tính tƣơng hỗ hai chiều và chỉ có
thể phát triển bền vững trên nguyên tắc “đôi bên cùng có lợi”.
Các doanh nghiệp FDI, dù đặt cơ sở sản xuất ở đâu, cũng đều cần một
lƣợng lớn các yếu tố đầu vào. Họ có 3 lựa chọn: nhập khẩu, tổ chức sản xuất
tại chỗ và tìm nguồn cung ứng địa phƣơng (mua từ các doanh nghiệp trong
nƣớc, hoặc cũng có thể từ các doanh nghiệp FDI khác). Rõ ràng là, nếu có
thể sử dụng các yếu tố này ở ngay nền kinh tế nƣớc sở tại, thì họ sẽ giảm
đƣợc đáng kể chi phí sản xuất, đồng thời có thể tập trung vào việc nâng cao
tính chuyên môn hoá, phát huy những thế mạnh của riêng mình. Đặc biệt nếu
các yếu tố này đƣợc tập trung trong các KCN lân cận thì sẽ rất thuận lợi và
giảm chi phí vận chuyển cho các doanh nghiệp FDI, qua đó nâng cao yếu tố
cạnh tranh về giá cả. Qua đó càng giúp các KCN thu hút vốn đầu tƣ vào các
ngày cung ứng đầu vào và các KCN từng bƣớc đƣợc mở rộng và phát triển,
đặc biệt là việc hình thành các vùng công nghiệp với các ngành sản xuất
chính và các ngành công nghiệp phụ trợ liền kề.
Nhƣ vậy, ta có thể thấy việc phát triển các KCN có tác động rất lớn đến
việc thu hút vốn đầu tƣ FDI. Và qua đó, từng bƣớc cải thiện cơ cấu ngành kinh
tế theo hƣớng công nghiệp hóa, tạo nhiều việc làm cho lao động và nâng cao

với việc đầu tƣ vào KCN.
KCN là nơi tập trung nguồn lực để phát triển công nghiệp, đóng góp
vào việc phát triển cơ cấu vùng và ngành công nghiệp nên mục tiêu thu hút
FDI vào KCN phải tập trung thu hút về vốn và công nghệ. Phát huy đƣợc tác
động dẫn dắt và lan tỏa của KCN đối với các vùng và khu vực xung quanh.
1.2.3.2. Nội dung của việc thu hút FDI vào KCN
Để đƣa ra quyết định đầu tƣ ra nƣớc ngoài, bất kì nhà đầu tƣ nào cũng
quan tâm đến những ƣu đãi, lợi ích mà họ đƣợc hƣởng trong quá trính đầu tƣ,
các vấn đề liên quan đến việc thành lập, triển khai và vận hành dự án. Dựa
14


trên những khía cạnh và nội dụng mà các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài quan tâm khi
ra quyết định đầu tƣ, nội dung của hoạt động thu hút FDI vào KCN bao gồm
các nội dung sau :
- Xác định mục tiêu thu hút FDI
- Xây dựng và hoàn thiện môi trƣờng đầu tƣ.
- Xác định các nhà đầu tƣ mục tiêu cho các lĩnh vực/sản phẩm
- Xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tƣ.
Trong các nội dung trên, nội dung xây dựng hoàn thiện môi trƣờng đầu
tƣ và nội dung xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tƣ là
những nội dung quan trọng nhất. Dƣới đây tác giả sẽ phân tích, luận giải từng
nội dung cụ thể nhƣ sau :
 Xác định mục tiêu thu hút FDI
Đối với bất kì quốc gia nào, mục tiêu thu hút FDI cũng là tận dụng
nguồn vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý của nƣớc ngoài để phục vụ cho
việc phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia mình. Tuy nhiên, các mục tiêu
trên ở từng quốc gia, ở từng giai đoạn phát triển của quốc gia đó lại có thự tự
ƣu tiên khác nhau. Nhƣ vây, công việc đầu tiên trong hoạt động thu hút FDI
của mỗi quốc là phải xác định rõ mục tiêu thu hút FDI : bao gồm những mực