BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ HỒNG OANH

NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO
HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC LỐI SỐNG
CHO HỌC SINH
TRƯỜNG THPT PHAN BỘI CHÂU, TỈNH NGHỆ
AN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PPDH BỘ MÔN GIÁO DỤC CHÍNH
TRỊ
MÃ SỐ: 60.14.10

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


2
VINH - 2009


3

A. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Lịch sử nhân loại đã bước sang một kỷ nguyên mới, yêu cầu đặt ra của
các quốc gia là tạo mọi cơ hội để phát triển đất nước. Sự phát triển như vò bão
của cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ cùng với xu hướng toàn cầu hoá
nền kinh tế đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển của các nước trên thế giới.

trung ở lứa tuổi này.
- Trường THPT Phan Bội Châu là mái trường có bề dày truyền thống hiếu
học, học sinh vào trường là những em học giái ở những địa phương khác nhau.
Đa số các em có tư cách đạo đức tốt, có lối sống lành mạnh, vừa có ý thức ham
học hái, cầu tiến bộ. Tuy nhiên, bên cạnh đó do sự tác động và ảnh hưởng của
mặt trái cơ chế thị trường nên hiện nay công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho
học sinh đã và đang đặt ra bức xúc cho công tác giáo dục của nhà trường.
Từ những yêu cầu bức thiết trên, với mong muốn góp một phần sức lực
của mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
THPT nói chung và Trường THPT Phan Bội Châu nói riêng, chúng tôi chọn
vấn đề: “Những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức,
lối sống cho học sinh Trường THPT Phan Bội Châu, Tỉnh Nghệ An trong
giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm qua, đã có nhiều công trnh nghiên cứu, nhiều bài viết
về vấn đề đạo đức, lối sống và giáo dục đạo đức dưới góc độ tâm lý học như:
Một số công trình nghiên cứu về giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh
niên, sinh viên, học sinh trong những năm gần đây như: “Tình hình tư tưởng
đạo đức, lối sống của sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng thuộc các tỉnh
Bắc miền Trung”của PGS - TS Đoàn Minh Duệ (năm 1997), Đại học Vinh;
Luận án tiến sĩ triết học của Đỗ Tuyết Bảo: “Giáo dục đạo đức cho học sinh
các trường phổ thông cơ sở ở Thành phố Hồ Chí Minh trong thời k đổi mới


5
hiện nay”; Công trình nghiên cứu về “lối sống” của Giáo sư Vò Khiêu (năm
1974), Nxb Khoa học xã hội, Hà nội.
Các công trình nghiên cứu trên đó đề cập tới công tác giáo dục đạo đức,
lối sống cả về mặt lý luận và thực tiễn, các tác giả đó đưa ra những giải pháp
thiết thực nhằm định hướng cho công tác giáo dục đạo đức, lối sống. Những

6. Đóng góp của luận văn
Luận văn làm rừ hơn vai trò của việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh THPT, qua đó đề xuất một số phương hướng và giải pháp phự hợp để nâng
cao hiệu quả giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh Trường THPT Phan Bội
Châu trong giai đoạn hiện nay.
7. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
Luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho các nhà giáo dục trong công tác
giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THPT.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, cấu trúc luận
văn gồm có 2 chương 9 tiết.


7

B. NỘI DUNG
Chương 1
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO HỌC SINH THPT - YấU CẦU
CẤP THIẾT TRONG SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC HIỆN NAY
1.1. Vai trò của việc giáo dục đạo đức, lối sống trong quỏ trình nâng
cao chất lượng giáo dục học sinh THPT hiện nay
1.1.1 . Một số quan điểm về đạo đức, lối sống
Từ trước đến nay đó có rất nhiều quan điểm khác nhau về đạo đức, lối
sống. Đạo đức là một bộ phận trọng yếu trong kiến trúc thượng tầng, là một
hình thái ý thức xã hội. Đạo đức cùng với các yếu tố như: thể chế chính trị, triết
học, tôn giáo, pháp luật, văn học, nghệ thuật…đều phản ánh tồn tại xã hội.
Ở Phương Đông, phạm trù “đạo” và “đức” xuất hiện trong các học
thuyết chính trị - xã hội của Nho giáo, Lóo giáo...
Ở Phương Tây, ngay từ thời cổ đại, các nhà triết học kể cả theo trường
phái duy vật hay duy tâm đều bàn về đạo đức. Khỏc với Phương Đụng coi đạo

Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THPT có ý nghĩa đặc biệt quan
trọng đối với việc hình thành nhân cách, lối sống tốt đẹp của các em.
1.2 . Những nội dung và hình thức giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh THPT hiện nay.
1.2.1 . Nội dung giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THPT
Ngày nay, giáo dục đạo đức cho học sinh THPT là giáo dục lòng trung
thành với Đảng, hiếu với Dân, yêu quê hương đất nước, có lòng vị tha nhân ái,
cần cự liêm khiết và chính trực. Đó là đạo đức Xã hội chủ nghĩa, là đạo đức của
cá nhân, tập thể và chủ nghĩa nhân đạo mang tính chân thực tích cực, khỏc với
đạo đức vị kỷ, cá nhân. Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh gắn chặt với
giáo dục tư tưởng, chính trị, giáo dục truyền thống dân tộc và bản sắc văn hoá


9
dân tộc, giáo dục pháp luật nhà nước XHCN, cung cấp cho học sinh những
phương thức ứng xử đóng trước vấn đề của xã hội.
Giáo dục đạo đức, lối sống đòi hái không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ
những tri thức đạo đức, mà quan trọng hơn là kết quả giáo dục phải được thể
hiện thành tình cảm, niềm tin, hành động thực tế của học sinh
Trước hết, các giá trị cần được lựa chọn để định hướng cho học sinh
THPT phải đáp ứng được mục tiêu giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ phục vụ đất
nước, đủ sức hoàn thành nhiệm vụ do cuộc sống đặt ra.
Bên cạnh đó, khi tiến hành giáo dục lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội, chúng ta không thể tách rời khái việc giáo dục thế giới quan cách mạng
và nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa cho học sinh.
Công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THPT trong giai đoạn
hiện nay còn phải giúp cho học sinh có ý thức cộng đồng, tinh thần khoan dung,
mình vì mọi người, chống chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, bảo vệ mụi trường sống.
Nhà trường cần chú trọng đến những phẩm chất đạo đức để giáo dục cho các
em nhằm nâng cao đạo đức cách mạng, lối sống lành mạnh và có nhân cách cao

hiểu và vận dụng được một số kiến thức pháp luật trong cuộc sống hàng ngày,
không có học sinh vi phạm nghiêm trọng về mặt đạo đức. Hầu hết các em có lối
sống lành mạnh, có tư cách đạo đức tốt, sống trung thực, có tinh thần hiếu học,
tin tưởng vào đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Bảng 1. Số lượng Đoàn viên là học sinh được kết nạp vào Đảng
từ năm 2007 đến 2009
Năm

Số Đoàn viên học đối tượng Đảng

Số Đảng viên được kết nạp

2007

6

3

2008

6

4

2009

8

6



Không thấy có lợi gì khi phải quan tâm đến người khỏc

10,79

(Bỏo cáo tổng kết công tác giáo dục chính trị, tư tưởng năm học 2008 -2009
của Đoàn Trường THPT Phan Bội Châu)
Bảng 3. Điều tra thái độ của học sinh khi tham gia các hoạt động tập thể
Hào hứng, tự
nguyện (%)

Thụ động
(%)

Không muốn
tham gia (%)

1. Tham gia các hoạt động
xã hội từ thiện

63.5

21.3

15.2

2. Tham gia phong trào
Thanh niên tình nguyện

60.8


(Bỏo cáo tổng kết công tác Đoàn năm học 2008 -2009
của Đoàn Trường THPT Phan Bội Châu)
Về phía giáo viên luôn trau dồi đạo đức cách mạng, đạo đức nhà giáo, tự
học hái nâng cao trình độ chuyên mụn nghiệp vụ luôn là tấm gương sáng cho
học sinh noi theo.


12
Tuy nhiên bên cạnh những thành tích mà thầy và trò Trường THPT Phan
Bội Châu đó đạt được trong những năm qua còng đang biểu hiện những bất cập,
yếu kộm trong công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh.
Về phía học sinh: Do tác động của cơ chế thị trường mà công tác giáo dục
đạo đức, lối sống vẫn luôn bị xếp sau trong cuộc ganh đua quyết liệt vào trường
chuyên, lớp chọn, vào đội tuyển quốc gia nên đa số các em không coi phấn đấu
về mặt đạo đức là một tiêu chuẩn quan trọng, định hướng trong quỏ trình phấn
đấu của mình.
Hơn nữa, do học sinh của trường có đầu vào tương đối cao, được bồi
dưởng và rốn luyện về mặt kiến thức rất tốt, sau này sẽ trở thành nguồn nhân
lực cao đáp ứng sự nghiệp CNH - HĐH đất nước. Một số học sinh có thể
trưởng thành sau khi ra trường được đi du học sang các nước khỏc, tiếp nhận
tinh hoa của nhân loại, nếu như ngay trong mụi trường nhà trường THPT không
có sự định hướng đóng đắn sẽ làm các em sau khi đào tạo xong sẽ không mang
những kiến thức được học về phục vụ đất nước, dễ lóng quên truyền thống và
các chuẩn mực đạo đức của dân tộc.
Về phía nhà trường: Công tác giáo dục đạo đức, lối sống chưa được quan
tâm đóng mức, không đầu tư thoả đỏng cho những hoạt động ngoại khoá, tham
gia sinh hoạt tập thể, thậm chí còn xem nhẹ mụn Giáo dục công dân.
Vậy nguyên nhân của thực trạng trên xuất phát từ đâu?
Nước ta đang có những bước chuyển lín từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập

NHỮNG PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC LỐI SỐNG
CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT PHAN BỘI CHÂU
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
2.1. Những phương hướng về công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho
học sinh Trường THPT Phan Bội Châu
2.1.1. Quỏn triệt quan điểm của chủ nghĩa Mỏc - Lênin, Tư tưởng Hồ
Chí Minh trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
Để làm tốt công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trường THPT
Phan Bội Châu thì việc làm đầu tiên nhà trường cần phải quỏn triệt đường lối,
chủ trường của Đảng và Nhà nước, tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh cho giáo
viên và học sinh, đặc biệt tổ chức tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh”, xây dựng các chuẩn mực đạo đức để học sinh
rốn luyện và phấn đấu.
Bên cạnh đó nhà trường còng phải có biện pháp theo dừi, giám sát để
đánh giá, xếp loại chính xỏc, khỏch quan đạo đức của từng học sinh.
2.1.2. Kết hợp chặt chẽ giáo dục Gia đình, Nhà trường và Xã hội
Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh cần phải kết hợp giữa giáo dục
Gia đình, Nhà trường và Xã hội thành một quỏ trình thống nhất, liên tục và
hoàn chỉnh, phải coi đó là một nguyên tắc cơ bản.
2.1.3. Quỏ trình giáo dục thống nhất của gia đình, nhà trường và xã
hội không thể tách rời quỏ trình tự giáo dục của học sinh
Hệ thống giáo dục này chỉ đạt kết quả cao chừng nào đối tượng được
giáo dục nhận thức được giá trị của việc giáo dục đạo đức, lối sống và biến
thành những nguyên tắc chi phối mọi suy nghĩ và hành động của mình.


15
Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THPT là một công việc hết sức
khú khăn và gian khổ, đòi hái chúng ta phải kiên trì, bền bỉ, phải biến quỏ trình

tích cực trong quỏ trình rốn luyện, giáo dục đạo đức, lối sống trong nhà trường.
2.2.3. Tăng cường công tác quản lý học sinh, ngăn chặn và xử lý kịp
thời các hiện tượng tiêu cực trong học sinh, xây dựng mụi trường giáo dục
đạo đức, lối sống lành mạnh
Công tác quản lý học sinh trong nhà trường giữ vị trí quan trọng đối với
công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh.
Học sinh Trường THPT Phan Bội Châu phần đụng sống ở ký túc xỏ và ở
các phòng trọ xung quanh trường. Ngoài giê lên lớp, cuộc sống của học sinh là
ở đây, mọi cách nhìn lệch lạc, chạy theo thị hiếu, sống buông thả… còng bắt
nguồn từ đây.
2.2.4. Đổi mới nhận thức của toàn xã hội về giáo dục đạo đức, lối sống
và phương pháp giáo dục đạo đức, lối sống, nâng cao vai trò của các tổ chức
chính trị - xã hội ở Trường THPT Phan Bội Châu
Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức đối với các thành viên tham
gia công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh là biện pháp quản lý có ý
nghĩa quan trọng. Vì có nhận thức đóng, là cơ sở để định hướng đến một kết
quả hoàn thiện.
Đối với các bậc phụ huynh: Gia đình là tế bào của xã hội. Đạo đức gia
đình luôn gắn liền với đạo đức xã hội, gia đình có ảnh hưởng sâu sắc, trực tiếp
đến tình cảm và hành vi của các em.
Đối với nhà trường: Do nhận thức chưa đầy đủ, chưa đồng bộ trong công
tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh nên trong nhà trường hiện nay đang
còn hiện tượng tách rời giữa “Dạy chữ” và “dạy người”, nhiều giáo viên hiện
nay chỉ lo truyền thụ kiến thức trong sỏch vở mà không chú ý đến việc vận
dụng những kiến thức này vào trong đời sống xã hội.


17
Đối với tổ chức Đoàn Thanh niên:
Học sinh THPT là lứa tuổi có tính tập thể rất cao, quan hệ bạn bố chiếm

hội. Các giá trị đạo đức tiến bộ hình thành khi có sự tác động một cách tích cực
từ mụi trường xã hội. Chính vì vậy, giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
phải định hình được nội dung và phương pháp giáo dục phự hợp với tâm sinh lý
của lứa tuổi, các chuẩn mực đạo đức mới đáp ứng yêu cầu của sự phát triển xã
hội. Từ đó nhằm cung cấp cho các em hệ thống tri thức khoa học về đạo đức, để
hình thành ý thức đạo đức, rốn luyện kỹ năng, thúi quen đạo đức trong đời sống
hằng ngày.
Để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
cho các trường THPT Nói chung và Trường THPT Phan Bội Châu phải thực
hiện đồng bộ những giải pháp để tạo nên hiệu quả tối ưu nhằm giáo dục học
sinh thành những người có tư cách đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng
và niềm tin vững chắc đối với con đường cách mạng của Đảng, Bỏc Hồ và nhân
dân ta đó lựa chọn và dày công vun đắp.


19

Luận văn được hoàn thành tại Trường Đại học Vinh

Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. Đoàn Minh Duệ

Phản biện 1:

TS. Trần Viết Quang

Phản biện 2:

TS. Nguyễn Thị Lan