BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY MÔN GIÁO
DỤC CÔNG DÂN VỀ CHỦ ĐỀ PHÁP LUẬT
MỤC LỤC
NỘI DUNG

Trang

PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHUYÊN ĐỀ MỘT SỐ
KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY MÔN GDCD VỀ CHỦ ĐỀ GIÁO
DỤC PHÁP LUẬT

3

I. LÝ DO CHỌN CHUYÊN ĐỀ.

3

1. Cơ sở lí luận

3

2. Cơ sở thực tiễn

3

II. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU, PHẠM VI CHUYÊN ĐỀ,
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4



6

1. Công ước liên hợp quốc về quyền trẻ em.

6

2. Quyền được bảo vệ chăm sóc va giáo dục của trẻ em Việt Nam.

8

3. Quyền và nghĩa vụ của công dân gia đinh.

9

4. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân.

10

III. KẾT QUẢ THỰC HIỆN (lớp 8).

12
1


1. Kết quả giảng dạy qua bai kiểm tra.

12

2. Kết quả khác.

2
3
4
5
6
7

CHỮ VIẾT TẮT
CSVC
GD-ĐT
PPDH
GDCD
GV
HS
CNTT

NỘI DUNG
Cơ sở vật chất
Giáo dục đào tạo
Phương pháp dạy học
Giáo dục công dân
Giáo viên
Học sinh
Công nghệ thông tin

2


PHẦN I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHUYÊN ĐỀ
MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY MÔN GDCD VỀ CHỦ ĐỀ



gia pháp luật thường xuyên vì thế, xây dựng chương trinh giáo dục pháp luật
trong nhà trường là giải pháp mang tính lâu dài.
2. Cơ sở thực tiễn.
Ở trường THCS môn Giáo dục công dân của mỗi lớp 6, 7, 8, 9 đều gồm 2 phần
là Đạo đức và Pháp luật, với thời lượng tương đương nhau. Qua khảo sát thực tế
tôi nhận thấy đa số giáo viên đều có thể dạy tốt các bài học đạo đức, nhưng lại
gặp khó khăn trong việc giảng dạy các bài học thuộc chủ đề pháp luật. Vậy làm
thế nào để các em có thể lĩnh hội, vận dụng được những kiến thức pháp luật một
cách có hệ thống, bài bản mà không bị đơn điệu, khô khan, nhàm chán trong
từng chủ đề pháp luật. Điều đó đòi hỏi những giáo viên dạy môn Giáo dục công
dân phải biết lựa chọn kiến thức, phương pháp, hình thức tổ chức phù hợp với
từng bài, từng chủ đề, từng đối tượng học sinh. Vấn đề trước hết phải kể đến đó
là xã hội, gia đình và bản thân ngành giáo dục còn chú trọng các môn khoa học
nhằm nâng cao trí tuệ mà chưa chú ý nâng cao nhân cách cho học sinh, nghĩa là
chỉ chú ý rèn tài mà chưa chú ý rèn đức. Biểu hiện cụ thể mà ai cũng thấy rõ là
môn GDCD chưa bao giờ được Bộ Giáo dục và Đào tạo xếp vào môn thi tốt
nghiệp hay vào trung học phổ thông dù chỉ một lần. Điều này không chỉ làm
cho học sinh mà cả giáo viên chủ quan,coi là môn học phụ và chỉ ý thức được
rằng miễn là dạy - học đủ bài, đúng chương trình là đạt yêu cầu. Chính môn
GDCD không được chọn vào các môn thi trong các kì thi quan trọng nên sách
tham khảo, sách bài tập còn ít, đặc biệt là sách viết về phương pháp dạy học bộ
môn này thì càng hạn chế.
Một vấn đề nữa là lượng thời gian dành cho bộ môn này còn ít (1
tiết/tuần). Sách mới viết hiện nay nội dung rất phong phú, hợp với trình độ học
sinh nhưng nếu giáo viên dạy bộ môn mà không có sự đầu tư, liên hệ, ứng dụng
thực tiễn thì giờ học sẽ rất nhàm chán,thậm chí học sinh không chú ý lắng nghe.
Thực tế đã cho thấy hầu hết học sinh không hứng thú học bộ môn này.
Thông qua việc dự giờ các lớp và tình hình giảng dạy chung của khối lớp

đồng thời phải đảm bảo nội dung thiết thức, sinh động.
2. Phạm vi chuyên đề:
Giáo dục ý thức pháp luật cho học sinh chính là giúp các em có thêm
những hiểu biết về những "chuẩn mực pháp luật" biết xử lí các tình huống bắt
gặp trong cuộc sống. Trong khuôn khổ của đề tài, tôi không thể nêu cụ thể nội
dung kiến thức và phương pháp dạy học ở từng tiết, từng chủ đề, ở từng khối lớp
mà tôi chỉ đưa ra bằng một bài học cụ thể với nhiều phương pháp dạy học khác
nhau tạo lên sự tương tác hoạt động giữa thầy và trò đó chỉ là một số kinh
nghiệm của tôi đã rút ra được trong suốt những năm giảng dạy giáo dục công
nhân ở trường THCS.
3. Phương pháp nghiên cứu:

5


Trên cơ sở các chương trình bồi dưỡng thường xuyên hàng năm Sách giáo
khoa giáo dục công dân để đưa ra một số giải pháp để nâng cao chất lượng dạy
và học giáo dục pháp luật ở trường THCS theo chương trình đổi mới.
Dạy một tiết học giáo dục pháp luật có thể sử dụng rất nhiều đồ dùng +
kết hợp với đa dạng các phương pháp dạy học như: Máy chiếu, tranh ảnh, bảng
biểu, phiếu học tập tình huống, câu hỏi và phương pháp đàm thoại, đóng vai,
thảo luận nhóm, trò chơi.... Tuỳ nội dung từng bài mà sử dụng cho phù hợp.
Như vậy sẽ đạt được hiệu quả cao trong công tác giảng dạy.
Đề tài được viết được trên các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp phỏng vấn.
- Phương pháp thống kê toán học.
- Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm.
III. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH:
1. Sưu tầm tư liệu:

môi trường ngày càng lớn. Từng chủ đề có sự xắp xếp, bố trí các nội dung dạy
học theo nguyên tắc phát triển từ thấp đến cao, về nhận thức cũng như nhu cầu
tu dưỡng rèn luyện, phù hợp với lứa tuổi học sinh trong từng giai đoạn. Về pháp
luật chương trình bố trí học từ những nội dung thuộc hiện thực pháp luật đang
diễn ra trong cuộc sống đến những nội dung về chế độ chính trị, nền pháp chế xã
hội chủ nghĩa Việt Nam. Nội dung kiến thức ở mỗi khối lớp tôi xây dựng theo
kiểu tích hợp đồng tâm phát triển.
II. NỘI DUNG KIẾN THỨC, PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG.
Trong khuôn khổ hạn hẹp của đề tài tôi chỉ xây dựng một chủ đề trong
năm chủ đề của chương trình giáo dục pháp luật trong trường THCS đề các đồng
chí tham khảo.
Chủ đề 1: Quyền trẻ em. Quyền và nghĩa vụ công dân trong gia đình.
Phương pháp hình thức tổ chức dạy học.
7


1. Công ước liên hợp quốc về quyền trẻ em.
a. Những quyềncơ bản của trẻ em theo Công ước Liên hợp quốc.
- Học sinh thảo luận nhóm - giúp các em hiểu nội dung các quyền trẻ em.
- Chia học sinh thành nhóm, mỗi nhóm thành 6-8 em.
- Phát cho mỗi nhóm một bộ phiếu rời (mỗi phiếu ghi một quyền trẻ em)
và bộ tranh rời tương đương với quyền đó)
- Dán những bức tranh vào tờ giấy to và dán những phiếu ghi nội dung.
quyền phù hợp xuống phía dưới tranh đó.
- Các nhóm trình bày kết quả.
- Học sinh trong lớp bổ sung.
- Giáo viên chốt lại đáp án.
- Giáo viên kết luận về những cơ bản của trẻ em.
b. Ý nghĩa của quyền trẻ em và bổn phận của trẻ em.
- Học sinh thảo luận lớp theo câu hỏi:

- Trẻ em có quyền được vui chơi giải trí.
- Trẻ em có năng khiếu được phát hiện và bồi dưỡng.
- Trẻ em được quan tâm chăm sóc về sức khoẻ.
- Trẻ em được học tập, những em có hoàn cảnh khó khăn không phải trả
học phí.
- Trẻ em được tiếp cận nhiều thông tin bày tỏ ý kiến và tham gia hoạt
động xã hội.
Bài tập 3: Vợ chồng anh Lai có hai cháu: Cháu Cương 9 tuổi, cháu Hiền
7 tuổi. Cả hai cháu đều chưa được đến trường học. Cán bộ Uỷ ban nhân dân xã
cùng một số cô giáo ở trường Tiểu học thường xuyên đến vận động, khuyên anh
chị Lai cho hai cháu đi học nhưng anh Lai không nghe và nói để các cháu ở nhà
lao động giúp đỡ gia đ.nh thêm mấy năm nữa cũng chẳng sao. Mà gia đình anh
chị có phải thuộc diện quá khó khăn đâu. Khổ thân hai cháu nhỏ bị bố mẹ bắt ở
nhà không cho đi học.
Hỏi: Anh Lai suy nghĩ như vậy có đúng không và không cho con mình đi
học thì có vi phạm pháp luật không? Hay đấy là quyền của anh chị?
Trả lời:
Anh Lai suy nghĩ như vậy là hoàn toàn sai, vì công việc nhà nông bao giờ
chẳng nhiều, nếu cứ để các cháu ở nhà giúp đỡ gia đình thì ở đến bao giờ? Dù
cón nhiều việc nhà, việc đồng ruộng thì cũng phải để con mình đi học chứ. Hơn
nữa, không cho hai cháu đi học là vi phạm pháp luật đấy. Điều 8 Luật Phổ cập
giáo dục tiểu học quy định: "Cha mẹ có trách nhiệm tạo điều kiện cho con hoàn
thành phổ cập giáo dục tiểu học". Luật Giáo dục, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo
dục trẻ em cũng đều quy định cha mẹ có trách nhiệm tạo điều kiện cho con mình
9


trong độ tuổi quy định được học tập để đạt trình độ giáo dục phổ cập.Cha mẹ
không có quyền giữ con ở nhà không cho đi học khi con mình đang ở độ tuổi đi
học. Pháp luật không cho cha mẹ quyền ấy. Trong việc đảm bảo thực hiện quyền



- Giáo viên chốt lại . chính
MỘT SỐ TƯ LIỆU THAM KHẢO BÀI TẬP HÌNH ẢNH ỨNG DỤNG
QUYÊN ĐƯỢC CHĂM SÓC VÀ GIAO DỤC CỦA TRẺ EM VIỆT NAM
Bài tập 1: Chị Hiền mở quán bán hàng ăn uống, giải khát tại thị trấn.
Quán của chị em rất đông khách, không chỉ có người lớn mà còn có cả một số
trẻ em 14-15 tuổi. Bọn trẻ đến quán chị uống rượu, hút thuốc. Chị Hiền rất chiều
chúng, cho bạn trẻ nợ dần nhiều lần 14 mới phải trả tiền rượu, thuốc. Tối thứ
bảy vừa rồi, trong lúc bọn trẻ đang uống rượu ở quán chị Hiền ông chủ tịch thị
trấn cho công an đến lập biên bản, phạt chị 200.000đ Hỏi: Việc ông chủ tịch thị
trấn cho công an đến phạt tiền đối với chị Hiền là đúng hai sai?
Trả lời:
Trẻ em, do còn non nớt về thể chất và tinh thần nên việc các em uống
rượu không chỉ làm tổn hại đến sức khoẻ, đến sự phát triển bình thường mà còn
ảnh hương lớn đến sự hình thành nhân cách của các em. Nhà nước ta rất quan
tâm đến việc bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, được ban hành các quy định
pháp luật ngăn cấm việc lôi kéo, dụ dỗ trẻ em uống tượu, hút thuốc và trừng trị
nghiêm khắc các hành vi này. Chị Hiền đã có hành vi bán rượu, thuộc lá cho trẻ,
xúi giục, tạo điều kiện cho trẻ em uống rượu, hút thuốc, chỉ nghĩ đến lợi ích của
mình mà không nghĩ đến tác hại của hành vi này. Chị đã vi phạm khoản 2 điều
14 Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em: "Nghiêm cấm việc lôi kéo trẻ
đánh bạc, cho trẻ em uống rượu, hút thuốc, dùng chất kích thích có hại cho sức
khoẻ", đồng thời vi phạm điểm c, khoản 1 Điều 25 Nghị định 49/ CP về xử phạt
vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự.Hành vi vi phạm của chị Hiền
cần phải bị xử l. theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp này chị phải
chịu hinh thức phạt tiền là đúng.
3. Quyền và nghĩa vụ của công dân gia đinh.
a. Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ ông bà.
- Giáo viên chia học sinh thành nhóm.

Bài tập 2: Hỏi năm nay 18 tuổi, em đã đi làm nên có thu nhập riêng. Bố
Hải mất sớm. Mẹ Hải hơn 50 tuổi, do cuộc sống vất vả hay ốm đau, bệnh tật, gia
đình Hải có 4 anh em, cuộc sống còn nhiều khó khăn.
Hỏi: Hải có nghĩa vụ đóng góp để nuổi mẹ và các em không? Pháp luật
quy định như thế nào về nghĩa vụ này?
Trả lời:
Xét về tình cảm, đạo đức và pháp luật thì Hải có nghĩa vụ đóng góp mộ
phần thu nhập của mình để nuôi mẹ và các em, thực hiện đạo lý và nghĩa vụ của
người con cũng như trách nhiệm của một thành viên trong gia đình. Nghĩa vụ
này được quy định trong khoản 2 Điều 36 và khoản 2 Điều 44 Luật Hôn nhân và
gia đinh, thể hiện ở hai nội dung sau đây:
12


- Con có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi mẹ ốm đau,
già yếu, tàn tật.
- Con từ đủ 15 tuổi trở lên còn sống chung với gia đình có nghĩa vụ chăm
sóc đời sống chung của gia đình, nếu có thu nhập thì đóng góp vào các nhu cầu
thiết yếu của gia đình
4. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân.
a. Khái niệm hôn nhân.
- Học sinh nhắc lại quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình (Bài 12
lớp 8).
- Giáo viên tổ chức cho học sinh thảo luận lớp.
- Học sinh làm việc cá nhân.
- Học sinh cả lớp trao đổi các vấn đề sau:
+ Cơ sở của tình yêu chân chính.
+ Những sai trái thường gặp trong tình yêu chân chính.
+ Hôn nhân đúng pháp luật là như thế nào?
+ Thế nào là hôn nhân trái pháp luật.

MỘT SỐ BÀI TẬP ỨNG DỤNG QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG
DÂN TRONG HÔN NHÂN.
Bài tập 1:
Hỏi: Ở quê cháu, thanh niên hay làm đám cưới sớm khi chưa đến tuổi kết
hôn. Trường hợp các cháu có khả năng như vậy. Cháu và anh Tiến ở cùng thôn,
cháu mới 17 tuổi và anh Tiến cũng mới 18 tuổi nhưng gia đình cháu và gia đình
anh ấy cứ ép chúng cháu lấy nhau.Hai gia đinh đã bàn bạc sẽ tổ chức đám cưới
vào tháng tới. Bố cháu còn doạ, nếu không đồng ý ố cháu sẽ đánh và đuổi cháu
ra khỏi nhà. Cháu không biết phải làm thế nào đây?
Nguyễn Thị Xưa.
Lục Ngạn - Bắc Giang.
Trả lời:
Cả hai cháu đều chưa đến tuổi kết hôn, vì theo quy định tại Điều 9 Luật
hôn nhân, và gia đình về điều kiện kết hôn thì nam từ 20 tuổi trở lên, nữ từ 18
tuổi trở lên mới được kết hôn.Hơn nữa việc kết hôn phải do nam nữ tự nguyện
quyết định, không ai được cưỡng ép hoặc cản trở. Nếu hai cháu cứ bị cưỡng ép
phải cưới nhau bố mẹ các cháu sẽ vi phạm Điều 9 Luật hôn nhân và gia đình và
việc kết hôn của hai cháu sẽ bị coi là kết hôn trái pháp luật, phải bị huỷ bỏ. Còn
trong trường hợp bố mẹ cháu cố ép buộc và đánh đập, uy hiếp tinh thần của cháu
thì khi ấy bố mẹ cháu vi phạm Điều 146 Bộ Luật Hình sự và có thể sẽ bị phạt
cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc bị phạt tù từ 3 tháng đếm 3
năm, tuỳ theo mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra.
14


Bài tập 2:
Hỏi: Em và anh Chính cùng làm công nhân ở Hà Nội, chúng em yêu
thương nhau và quyết định sẽ lấy nhau. Em muốn tổ chức kết hôn cho đàng
hoàng v. đời người chỉ có một lần như thế này. Thế nhưng anh Chính lại khuyên
em không nên tổ chức lễ cưới cho tốn kém, cốt anh và em thương nhau là được

TB

Yếu

2012 - 2013

72

25

35

12

0

2013 - 2014

76

30

38

8

0

2014 - 2015


giáo dục pháp luật.
- Kết hợp với Đoàn, Đội nhà trường tổ chức những cuộc thi, toạ đàm tìm
hiểu về pháp luật.

16


PHẦN III: KẾT LUẬN
I. Bài học kinh nghiệm.
1. Đối với giáo viên:
- Cần chú trọng khâu chuẩn bị của giáo viên và học sinh khi giảng dạy các
bài giáo dục Pháp luật, giáo viên cần giáo dục kỹ năng sống cho học sinh giảng
dạy chu đáo cho các dụng cụ dạy và học và sử dụng thành thạo chúng. Hướng
dẫn học sinh chuẩn bị ở nhà cẩn thận.
- Dành nhiều thời gian cho thực hành, luyện tập. Tạo điều kiện để học
sinh vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế. Biến những kiến thức đã học
thành ý thức tự giác chấp hành "Pháp luật"
- Tổ chức cho học sinh thi sắm vai: Đây là một trong những phương pháp
có hiệu quả cao. Song giáo viên cần lưu ý ổn định lớp để hoạt động dạy - học
đạt hiệu quả tối ưu.
- Kiểm tra đánh giá khích lệ động viên học sinh: Cần làm thường xuyên
đặc biệt là những học sinh . thức chấp hành Pháp luật còn kém.
- Giáo viên giảng dạy phải thường xuyên theo cập nhật những thông tin
liên quan tới vấn đề giáo dục Pháp luật.
2. Đối với học sinh
- Tích cực chuẩn bị tiết học theo hướng dẫn của giáo viên.
- Thường xuyên vận dụng kiến thức tìm hiểu trên lớp và thực tế cuộc
sống.
- Mạnh dạn hỏi những điều chưa rõ về vấn đề Pháp luật và cách sử lí các
tình huống gặp trong cuộc sống.