Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

Lời mở đầu
Qua hơn 10 năm thực hiện đổi mới cơ chế quản lý kinh tế theo tinh
thần nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12/1986), nền kinh tế
nứơc ta đã đạt được những thành tựu to lớn, góp phần vào việc đẩy mạnh
công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước. Trong cơ chế quản lý
mới. Thuế thực sự trở thành công cụ quản lý sắc bén của Nhà nước đối
với mọi thành phần kinh tế. Yên cầu chủ yếu đặt ra cho thuế là phải bao
quát hết các nguồn thu để nguồn thu từ thuế trở thành nguồn thu chủ yếu
cho ngân sách Nhà nước. Thuế phải có tác dụng khuyến khích, giải phóng
mọi tiềm năng đảm bảo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các thành
phần kinh tế, tăng cường năng suất lao động, đảm bảo công bằng xã hội.
Để đáp ứng yêu cầu trên, trong những năm qua, hệ thông pháp luật
thuế đã từng bước được ban hành, bổ sung và sửa đổi phù hợp với công
cuộc cải cách kinh tế và đổi mới công tác quản lý nhà nước. Nhà nước ta
đã thực hiện chính sách thuế bình đẳng và thống nhất giữa các thành phần
kinh tế, đã điều chỉnh hợp lý giữa các nguồn thu quan trọng từ nội bộ nền
kinh tế, đáp ứng nhu cầu chi ngân sách Nhà nước và góp phần thúc đấy
sản xuất, lưu thông hành hoá phát triển.
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế. Luật thuế giá trị gia tăng và
thuế thu nhập doanh nghiệp đã được Quốc hội thông qua và được áp dụng
từ ngày 01/01/1999 nhằm khắc phục của luật thuế doanh thu, tạo môi
trường thuận lợi cho đầu tư trong và ngoài nước, bảo hộ hợp lý và khuyến
khích sản xuất trong nước, đặc biệt là đối với hàng xuất khẩu.


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

Qua hơn lăm năm thực hiện hai luật thuế mới, ngành thuế đã hoàn
thành xuất sắc nhiệm vu thu ngân sách. Tổng số thuế thu các năm đều


CHƯƠNG 1: VAT VÀ THẤT THU VAT CỦA NƯỚC TA.

1.1. Tổng quan về VAT.
1.1.1. VAT.


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

Thuế VAT được áp dụng lần đầu tiên tại Pháp năm 1954. Sau đó
được triển khai rộng rãi sang các nước khác. Dùa trên nội dung của thuế
VAT, mỗi nước xây dùng cho mình một luật thuế riêng phù hợp với điều
kiện kinh tế của mỗi quốc gia và hầu hết đã thu được kết quả tốt , cải
thiện được tình hình tài chính của đất nước. Đến nay, Thuế VAT đã
được khẳng định là một sắc thuế ưu việt, được áp dụng hầu hết các nước
trên thế giới.
Ở Việt Nam, chính sách thuế trước đây chưa phù hợp với thông lệ
quốc tế, làm cản trở quá trình mở rộng quan hệ hợp tác với các nước trong
khu vực và trên thế giới. Để khắc phục và tạo tiền đề để đưa nước ta bước
sang giai đoạn mới, giai đoạn đẩy mạnh CNH- HĐH đất nước, mở rộng
hợp tác với các nước trong khu vực và trên thế giới. Việt Nam đã cải cách
thuế bước 2 nhằm phát huy nội lực, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh
của nền kinh tế Việt Nam mét cách rõ ràng, cụ thể, sâu sắc và hoà nhập
với kinh tế trong khu vực và trên thế giới.
Vậy thuế GTGT là gì?
Thuế GTGT là thuế tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hoá,
dịch vụ phát sinh ở từng khâu trong quá trình sản xuất, lưu thông, tiêu
dùng hàng hoá( nói cách khác là đánh trên phần giá trị chênh lệch giữa giá
“ đầu ra” và giá đầu vào do các cơ sở SXKD tạo ra trong quá trình sản
xuất, kinh doanh dịch vụ).

Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

- Thuế giá trị gia tăng theo cấu trúc thuế tỷ lệ, có Ýt mức thuế
suất, đơn giản trong quá trình tính toán và thu thuế, thể hiện chính xác bản
chất GTGT. Ngoài mức thuế suất 0% mà phần lớn các nước đang áp dụng
cho hàng hoá xuất khẩu nhằm hoàn lại phần thuế đã thu ở khâu trước, Nhà
nước khuyến khích sản xuất hàng xuất khẩu, tạo điều kiện cho hàng xuất
khẩu cạnh tranh trên thị trường quốc tế, các nước thường quy định từ 2
đến 3 mức thuế tuỳ theo tính chất của từng loại hàng hoá dịch vô. Ở nước
ta, thuế GTGT được điều chỉnh còn lại 3 mức thuế (trước đây là 4 mức)
là: 0%, 5%, và 10%.
- Có hai cách xác định GTGT:
+ Theo phương pháp trực tiếp: theo phương pháp này
GTGT được xác định bằng tiên lương cộng lại với lợi nhuận, phương
pháp này chính xác nhưng xác định khó.
+ Phương pháp gián tiếp: theo phương pháp này GTGT
được xác định bằng giá trị hàng bán ra trừ đi giá trị mua vào tương ứng.
Trên thực tế, cách này dễ xác định, được dùng tính thuế GTGT mặc dù nó
thiếu chính xác.

1.1.2.Vai trò của thuế GTGT trong nền kinh tế ở nước ta.
- Đảm bảo nguồn thu to lớn, ổn định cho NSNN, thể hiện.
Đối tượng nép thuế GTGT là tất cả các tổ chức, cá nhân sản
xuất, kinh doanh hoạc nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ chịu thuế. Đối tượng
chịu thuế là tất cả các loại hàng hoá, dịch vụ được sản xuất, cung ứng dịch
vụ trong nước hay nhập khẩu đều là đối tượng chịu thuế GTGT. Nh vậy,


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục


việc sử dụng hoá đơn chứng từ trong quan hệ mua bán và cung ứng hàng
hoá, dịch vụ.
Về hoàn thuế: quy định hoàn thuế cho các cơ sở có mua sắm
TSCĐ, cơ sở kinh doanh xuất khẩu được hoàn thuế đầu vào tương ứng,
các cơ sở thuế đầu vào phát sinh lớn hơn số thuế đầu ra liên tục trong 3
tháng … đã khuyến khích đầu tư mở rộng trong hoạt động sản xuất, tạo
điều kiện về vốn cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Như vậy, thuế GTGT có vai trò rất lớn trong hoàn cảnh cụ thể
của nền kinh tế nước ta hiện nay, Mục đích của việc áp dụng thuế GTGT
nhăm kiểm soát mọi hoạt động sản xuất kinh doanh để dần dần lạnh
mạnh quan hệ thị trường, tạo môi trường bình đẳng giữa các thành phần
kinh tế, khuyến khích xuất khẩu, tạo điều kiện thuận lợi phát huy hết thế
mạnh về lao động, kỹ thuật, tiền vổn trong nước, duy trì công bằng xã
hội, đảm bảo nguồn thu ổn đinh cho NSNN.

1.1.3.Thất thu thuế sự cần thiết phải chống thất thu thuế GTGT
trong giai đoạn hiện nay.
Bất kì quốc gia nào, thuế luân luân đóng một vai trò quan trọng
đối với đời sống kinh tế xã hội, là nguồn thu chủ yếu của NSNN và là
công cụ quan trọng của nhà nước để quản lý, điều tiết sản xuất kinh doanh
cũng như phân phối, tiêu dùng thúc đẩy kinh tế phát triển đúng hướng,


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

đảm bảo công bằng xã hội. ở nước ta hiện nay, thuế đã trở thành nguồn
thu chủ yếu của NSNN. Sè thu từ thuế đã chiếm trên 90% tổng thu
NSNN. Và hệ thống thuế hiện hành đã đem lại kết quả thu vào NSNN
ngày càng tăng qua các năm, đáp ứng về cơ bản yêu cầu chi thường xuyên
ngày càng tăng của NSNN, giảm tỷ lệ bội chi, góp phần kiềm chế lạm


trèn lậu thuế nh không đăng ký kinh doanh , đăng ký thuế, khai man
doanh số… dẫn đến dẫn đến các khoản đó phải thu nhưng không thu
được.
-

Từ phía cán bộ nép thuế: biện pháp quản lý ĐTNT chưa chặt

chẽ, xác định chưa sát doanh sè Ên định … gây hậu quả thất thu thuế vào
NSNN.
Hiện tượng thất thu thuế gây hậu quả rất nghiêm trọng, ảnh hưởng đến
đời sống kinh tế xã hội của nước ta. Cụ thể là:
Làm giảm nguồn thu NSNN, không những không đáp ứng được
nhu cầu chi NSNN, làm cho tình trạng bội chi của ngân sách diễn ra
thường xuyên mà làm hạn chế vai trò, tác dụng của thuế đối với nền kinh
tế, gây ra lạm phát.
Thất thu thế làm cho thuế không phát huy mạnh mẽ mục tiêu đảm
bảo công bằng xã hội giữa các thành phần kinh tế, giữa các tầng líp dân
cư, ảnh hưởng lớn đến sự bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh giữa các
thành phần kinh tế, ảnh hưởng đến phát triển của nền kinh tế nói chung và
không đảm bảo điều hoà lợi Ých giữa nhà nước, thị trường và mỗi người
dân.
Ngoài ra thất thu thuế còn ảnh hưởng nghiêm trong tới hiệu lực
của các luật thuế, gây sự thiếu tin tưởng, làm giảm ý thức chấp hành pháp
luật thuế của các ĐTNT. Từ đó làm ảnh hưởng đến vai trò quản lý thống
nhất của nhà nước.


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục


2.1.1.Đặc điểm kinh tế xã hội trên địa bàn quận Hai Bà Trưng.
Quận Hai Bà Trưng là một trong tám quận nội thành của thủ đô
Hà Nội, nằm ở cửa ngõ phía nam của thành phố, một vị trí thuận lợi để
phát triển kinh tế thương mại. Nằm trên trục đường giao thông quan trọng
của cả nước, tuyến đường quốc lé 1A , với hai tụ điểm giao thông lớn là
bến xe phía Nam và ga Giáp Bát, quận Hai Bà Trưng lag quận có số
lượng hàng khách cũng như lưu lượng phương tiện giao thông qua lại lớn
nhất của thành phố Hà Nội. Quận Hai Bà Trưng có diện tích gần 15 km2
với gần 25 phường hành chính, là nơi tập trung nhiều cơ quan, xí nghiệp
lớn như: nhà máy dệt 8/3, nhà máy riệu Hà Nội, nhà máy dệt kim Đông
Xuân… ; các trường đại học, trung học dậy nghề: đại học Kinh Tế Quốc
Dân, đại học Bách Khoa Hà Nội, đại học Xây Dựng… ; các khu trung tâm
vui chơi giải trí : công viên Lê-nin , công viên Thanh Nhàn … do vậy có
ảnh hưởng rất lớn đến tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của toàn
quận Hai Bà Trưng.
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế của cả
nước, các thành phần kinh tế trên địa bàn quận Hai Bà Trưng cũng phát
triển mạnh mẽ về cả số lượng, quy mô. Hoạt động chủ yếu trong các


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

ngành nghề: thủ công nghiệp, thương nghiệp, ăn uống, dịch vụ … trong
đó thương nghiệp là ngành phát triển mạnh nhất. Đến nay, toàn quận đã
có 4 chợ lớn là: chợ Hôm, chợ Mơ, chợ Hoà Bình chợ Trương Định và có
rất nhiều tụ điểm buân bán tập trung ở các phố lớn như:phố Huế, Phùng
Khắc Khoan, TrÇn Nhân Tông…
Từ năm 1999, thực hiện theo sự phân công quản lý đối tượng nép
thuế (ĐTNT), khi áp dụng hai luật thuế mới, ĐTNT thuộc sự quản lý của
chi cục thuế quận Hai Bà Trưng có sự thay đổi. Các ĐTNT áp dụng thuế

01 đội hành chính tổ chức: thực hiện chức năng giúp ban lãnh

đạo điều hành công tác tổ chức cán bộ, đảm bảo cơ sỏ vật chất kĩ thuật
cho việc thưc hiện nhiệm vụ của toàn chi cục.
-

01 đội kế hoạch nghiệp vụ, thực hiện chức năng tham mưu cho

lãnh đạo về việc phân bổ kế hoạch, xác đinh mức thuế Ên định, nhận xét
đánh giá quy mô của từng phường, chợ để tham mưu cho ban lãnh đạo
duyệt bộ thuế, tính thuế, phát hành thông báo thuế, đối chiếu số thu kho
bạc, thực hiện công tác kế toán, thống kê thuế, quản lý và cấp phát sổ sách
kế toán, Ên chỉ, hoá đơn.
-

01 đội thanh tra kiểm tra: thực hiện nhiệm vụ kiểm tra tình hình

thực hiện luật thuế của các ĐTNT, xử lý những hiện tượng vi phạm, kiểm
tra sổ sách kế toán , hoá đơn của các ĐTNT, kiểm tra việc chấp hành các
chế độ thu, nép thuế của các đội thuế, bộ phận tính thuế.
-

01 đội buôn chuyến.


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

-

18 đội thuế phường: thực hiện nhiệm vụ quản lý thu tất cả

quận Hoàn Kiếm. Trên phạm vi Chi cục quản lý thì thuế ngoài quốc
doanh chiếm một tỷ trọng lớn nhất, chiếm khoảng 80% trong tổng số thuế.
Số thu từ khu vực này ngày một tăng qua các năm. Cụ thể:
Thuế ngoài quốc doanh qua các năm.
Đơn vị: 1000đ
Năm 2004

Thuế NQD

Năm 2005

Tuyệt đối

Tỷ trọng

Tuyệt đối

Tỷ trọng

198.568.00
0

100%

209.680.00
0

100%

19%

Loại thuế

Thực hiện

1

GTGT

47.025.000

2

TNDN

55.256.000

3

Môn bài

14.568.000

4

Tiêu thụ đặc biệt

3.588.000

5


phổ biến. Vì vậy mà hiện tượng kinh doanh mà không đăng ký dinh
doanh, đăng ký nép thuế còn diễn ra rất nhiều và nếu không kiểm soát
chặt chẽ sẽ dẫn đến thất thu lớn cho ngân sách Nhà nước.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý ĐTNT, ngay
từ đầu mỗi năm, Chi cục thuế đã chỉ đạo cho các đội thuế phường, chợ tạo
điều kiện thuận lợi để các hộ kinh doanh được đăng ký kê khai nép thuế.
Trên cơ sở đó kiểm tra, kiểm soát số hộ thực kinh doanh trên địa bàn
phường đăng ký kinh doanh nép thuế ở chi cục là bao nhiêu. Từ đó đề ra


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

những biện pháp cụ thể, phấn đấu đưa 100% các hộ sản xuất kinh doanh
vào diện quản lý thuế.
Để thực hiện tốt 2 luật thuế GTGT và TNDN chi cục thuế Hai Bà
Trưng dưới sự chỉ đạo của Cục thuế Hà Nội và với sự phối hợp của các
ngành các cấp có liên quan, đã tiến hành ra soát lại các cơ SXKD, cấp
đăng ký mã số thuế cho các ĐTNT. Và mấy năm vừa rồi, thông qua công
tác rà soát các đối tượng kinh doanh, cấp mã số thuế chi cục thuế đã đưa
thêm được rất nhiều hộ vào quản lý thu thuế (năm 2004 đã đưa thêm 655
hộ), và đến cuối năm 2005 chi cục đã cấp mã số thuế cho 17855 đối tượng
SXKD trong đó số thực tế quản lý là 17246 đối tượng.
Sở dĩ đạt được kết quả này là do chi cục nhận thức được tầm quan
trọng của việc quản lý ĐTNT đối với việc đảm bảo nguồn thu cho
NSNN, đồng thời đảm bảo công bằng trong xã hội. Ban lãnh đạo chi cục
đã nhắc nhở các cán bộ quản lý cần bám sát địa bàn được phân công, phối
hợp chặt chẽ với các ngành, các cấp có liên quan như: UBND phường, đội
tư vấn thuế phường, ban quản lý thuế chợ… để nắm rõ tình hình những hộ
mới ra SXKD mà chưa đăng ký kinh doanh để kịp thời thông báo, quy
định về thuế. Đồng thời rà soát những hộ có đăng ký kinh doanh nhưng


2004

16.865

15.231

2005

17.885

16.763

% quản
lý/kinh
doanh

Sè hé
ghi thu

% ghi
thu/quản
lý

90%

12.869

76,3%


đIểm kinh doanh, số hộ kinh doanh trong ngành phát sinh thường xuyên,
khó quản lý, theo số liệu đIều tra của cơ quan quản lý thị trường thì trong
năm 2005, mặc dù đã kiểm tra, phát hiện và xử phạt rất nhiều trường hợp
những cơ sở kinh doanh “nghỉ giả” song trung bình hàng tháng có 337 số


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

hộ xin nghỉ, nhưng thực tế có khoảng 15% trong vẫn hoạt động kinh
doanh.
Trong tổng số thuế GTGT thất thu, số thất thu từ hộ nghỉ giả
thường khá cao. Ta có thể ước tính số thuế GTGT thất thu do nghỉ giả
thông qua bảng sau:
Ước tính số thuế GTGT thất thu do hiện tượng “nghỉ giả”
Chỉ tiêu
Sè hé ghi thu bình quân tháng

Năm 2005
16.540

Số hộ nghỉ kinh doanh bình quân tháng

337

Tỷ lệ nghỉ giả

2,1%

Số hộ nghỉ giả bình quân tháng


mình phụ trách. Vì vậy chưa theo dõi được sát tình hình các hộ sản xuất
mới ra SXKD, chuyển địa đIểm kinh doanh, thay đổi tên chủ…
+ Đội thuế, cán bộ thuế còn nể nang, chưa cương quyết trong
việc xử lý sai phạm.
+ Lực lượng quản lý, kiểm tra còn quá mỏng trong khi phảI
quản lý số lượng ĐTNT lớn, hoạt động của cán bột thuế phảI làm việc
đơn lẻ, phân tán gây khó khăn cho công tác quản lý.
+ Trình độ nghiệp vụ: kinh nghiệm của một số cán bộ còn hạn
chế, tinh thần đối với công việc chưa cao, chưa đI sâu vào thực tế hoạt
động SXKD.
- Nguyên nhân khách quan:
+ Do ý thức chấp hành pháp luật của các đối tượng kinh doanh
chưa cao, có xu hướng chạy theo lợi nhuận. Nhiều người còn cố tình lẩn
tránh sự kiểm tra, kiểm soát của cán bộ thuế, cố tình trèn, lách thuế bằng
nhiều thủ đoạn.


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

+ Sè lượng ĐTKD có quy mô rất nhiều, hoạt động không ổn
định, thường xuyên thay đổi địa đIểm… cũng làm ảnh hưởng đến tình
hình quản lý ĐTNT, gây thất thu cho NSNN.
+ Chế độ quản lý còn rườm rà, một đơn vị muốn ra kinh doanh
phảI đăng ký với 2 cơ quan, gây phiền hà cho người ĐKKD.
NgoàI ra công tác cấp phát ĐKKD chưa phát huy được hiệu quả,
chưa xử lý nghiêm minh các ĐTKD kinh doanh mà không ĐKKD. Việc
phối hợp, trao đổi thông tin giữa các phòng kế toán quận (nơI cấp phát
ĐKKD) và chi cục thuế còn chưa thường xuyên, chặt chẽ cũng là nguyên
nhân gây nên hiện tượng thất thu cho NSNN.
Qua phân tích tình hình quản lý ĐTNT ở chi cục thuế quận Hai Bà

GTGT là rất khó khăn, đòi hỏi cán bộ thuế phải có trình độ chuyên môn
cao, kinh nghiệm, đi sâu nắm bắt được tình hình SXKD của các hộ SXKD
trên địa bàn, tốc độ lưu chuyển hàng hoá của từng ngành trên thị trường.
Từ đó có căn cứ để kiểm tra, xác định doanh thu tính thuế một cách chính
xác. Tuỳ theo từng loại hình, quy mô sản xuất kinh doanh và mức độ thực
hiện sổ sách kế toán, hoá đơn chứng từ mà yêu cầu về quản lý doanh thu
sẽ khác nhau. Đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh thực hiện tốt chế độ
sổ sách kế toán, căn cứ tính thuế sẽ là doanh thu mà hộ kê khai. Còn đối
với những đối tượng mà không thực hiện tốt hoạc không thực hiện chế độ
sổ sách thì căn cứ tính thuế sẽ là doanh thu do cơ quan thuế Ên định.