ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

SOM MALAYPHONE

VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TỰ HỌC
TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG TÍCH PHÂN LỚP 10, 11
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NƢỚC
CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

/>

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

SOM MALAYPHONE

VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TỰ HỌC
TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG TÍCH PHÂN LỚP 10, 11
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NƢỚC
CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
Chuyên ngành: Lý luận và Phƣơng pháp dạy học bộ môn Toán
Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

dân Lào. đã quan tâm, tạo mọi điều kiện thuận lợi, động viên, khích lệ tôi trong
quá trình học tập.
Tác giá luận văn

SOM MALAYPHONE

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

ii

/>

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................ ii
MỤC LỤC ......................................... iii
CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN .................... iv
DANH MỤC SƠ ĐỒ .................................... v
MỞ ĐẦU ............................................ 1
1. Lí do chọn đề tài ...................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................... 1
3. Giả thuyết khoa học .................................... 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................... 2
5. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................ 2
6. Cấu trúc của đề tài ..................................... 2
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ................. 3
1.1. Nhu cầu đổi mới phƣơng pháp dạy học, một số phƣơng pháp dạy học
tích cực .......................................... 3
1.1.1. Nhu cầu đổi mới phƣơng pháp dạy học .................... 3
1.1.2. Một số phƣơng pháp dạy học tích cực ở trƣờng THPT hiện nay ... 10

2.2.2. Mục đích của biện pháp.............................. 41
2.2.3. Cách thực hiện ................................... 41
2.3. Rèn luyện cho HS kĩ năng xây dựng kế hoạch tự học ............ 43
2.3.1. Cơ sở khoa học của biện pháp ......................... 43
2.3.2. Mục đích của biện pháp.............................. 44
2.3.3. Cách thực hiện ................................... 44
2.4. Rèn luyện những kỹ năng học tập cơ bản phù hợp với nhiệm vụ tự học
môn Toán........................................ 47
2.4.1. Cơ sở khoa học của biện pháp ......................... 47
2.4.2. Mục đích của biện pháp.............................. 47
2.4.3. Cách thực hiện ................................... 47
2.5. Xây dựng hệ thống bài tập phân bậc giúp học sinh tự học ......... 62
2.5.1. Cơ sở của biện pháp ................................ 62
2.5.2. Mục đích của biện pháp.............................. 62
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

iv

/>

2.4.3. Cách thực hiện ................................... 62
2.6. Kết luận chƣơng 2 .................................. 67
Chƣơng 3. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ..................... 68
3.1. Mục đích thực nghiệm ................................ 68
3.2. Đối tƣợng thực nghiệm ............................... 68
3.3. Nội dung thực nghiệm ................................ 68
3.4. Tổ chức thực nghiệm................................. 68
3.5. Đánh giá thực nghiệm ................................ 75
3.6. Kết luận chƣơng 3 .................................. 77
KẾT LUẬN CHUNG .................................. 78

NDDH
NDMH
NVHT
PPDH
PHVĐ
QTHT
QTĐT
QTDH
SV
SGK
THPT
TH
THCS
VĐ

Viết đầy đủ
Cao đẳng sƣ phạm
Công nghệ thông tin
Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân
Dạy học
Động cơ học tập
Đào tạo giáo viên
Giáo viên
Giáo dục
Giải quyết vấn đề
Học sinh
Hoạt động
Hoạt động học tập
Hoạt động học
Hoạt động dạy


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

v

/>

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Nghị quyết hội nghị lần thứ VIII ban chấp hành trung ƣơng Đảng nhân dân
cách mạng Lào (năm 2006) và chiến lƣợc giáo dục từ năm 2006 đến 2020, kế hoạch
giáo dục khóa VII (2010 - 2015 ) nêu rõ: Để giải phóng đất nƣớc vƣợt qua một đất
nƣớc nghèo đến năm2020 nên đào tạo cho con ngƣời có kiến thức cao
, có tay nghề
cao, tự chủ sáng tạo, có khả năng vận dụng vàthƣ̣c hành,...
Nhà trƣờng phổ thông không thể cung cấp cho ngƣời học đủ những kiến thức
để có thể tồn tại và phát triển trong suốt cuộc đời. Do đó, việc dạy học tự học cho
HS là một việc làm cần thiết và quan trọng để ngƣời học có khả năng thích ứng với
mọi sự chuyển biến của xã hội.
Môn Toán là một trong những môn học quan trọng trong trƣờng phổ
thông. Nó có tiềm năng to lớn trong việc phát triển năng lực cho học sinh (HS)
và rèn luyện trí thông minh, sự sáng tạo, đức tính cần cù kiên nhẫn, cẩn thận
của ngƣời lao động.
Ở trƣờng phổ thông, nội dung tích phân là mô ̣t nô ̣i dung quan tro ̣ng trong
chƣơng trin
̀ h Toán trung ho ̣c phổ thông

(THPT), là một nội dung không thể

thiếu trong các kỳ thi tố t nghiê ̣p THPT , thi vào trƣờng da ̣y nghề , cao đẳng và

của một số biện pháp sƣ phạm đã đề xuất , rút ra bài học thực tế để áp dụng vào
giảng dạy.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận

: Nghiên cƣ́u sách giáo khoa , sách

phƣơng pháp da ̣y ho ̣c , các sách tham khảo , luâ ̣n văn, luâ ̣n án , tạp chí chuyên
ngành... có liên quan đến đề tài.
- Phương pháp quan sát, điều tra: Tìm hiểu thực tế dạy học nội dung tích
phân và dạy học tự học môn Toán ở Lào.
- Phương pháp nghiên cứu tổ ng kế t kinh nghiê ̣m : Tổ ng hơ ̣p kinh nghiê ̣m
của các nhà nghiên cứu , nhà giáo dục , giáo viên có nhiều kinh nghiệm trong
dạy học toán.
- Phương pháp thực nghiê ̣m sư phạm : Tổ chƣ́c thƣ̣c nghiê ̣m sƣ pha ̣m để
xem xét tin
́ h khả thi và hiệu quả của một số biện pháp sƣ phạm đã đề xuất.
6. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, một dung luận văn đƣợc trình bày
trong ba chƣơng:
Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn.
Chương 2. Vâ ̣n du ̣ng phƣơng pháp dạy học

tự học trong da ̣y ho ̣c nội

dung tích phân ở lớp 10, 11 nƣớc CHDCND Lào.
Chương 3. Thực nghiệm sƣ phạm.
2
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN


3
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

/>

ánh trong những văn bản pháp quy của nhà nƣớc. Luật Giáo dục nƣớc
CHDCND Lào đã quy định: “Phƣơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy
tính tích cực, tự giác, chủ động, tƣ duy sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm
của từng lớp học, môn học; bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học, rèn luyện kĩ năng
vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,
hứng thú học tập của HS”.
Quy định này đã trở thành định hƣớng cho việc đổi mới PPDH ở nƣớc Lào
hiện nay, có thể gọi tắt là định hƣớng hoạt động(HĐ) mà tinh thần cơ bản là:
PPDH cần tạo cơ hội cho ngƣời học học tập trong HĐ và bằng HĐ tự
giác, chủ động và sáng tạo.
Mỗi nội dung dạy học điều liên hệ với những HĐ nhất định. Đó trƣớc hết
là những HĐ đã đƣợc tiến hành trong quá trình lịnh sử hình thành và ứng dụng
những tri thức đƣợc bao hàm trong nội dung này, cũng chính là những HĐ để
ngƣời học có thể kiến tạo và ứng dụng những tri thức trong nội dung đó. Trong
quá trình DH, còn phải kể tới cả những HĐ có tác dụng củng cố tri thức, rèn
luyện những kĩ năng và hình thành những thái độ có liên quan.
Phát hiện đƣợc những HĐ nhƣ vậy trong mỗi nội dung là vạch đƣợc một
con đƣờng để ngƣời học chiếm lĩnh nội dung đó và đạt đƣợc những mục tiêu dạy
học khác, cũng đồng thời là cụ thể hóa đƣợc mục tiêu dạy học nội dung đó và chỉ
ra đƣợc một cách kiểm tra xem mục tiêu dạy học có đạt đƣợc hay không và đặt
đƣợc đến mức độ nào. Cho nên điều căn bản của phƣơng pháp dạy học là khai
thác những HĐ nhƣ trên tiềm tàng trong mỗi nội dung để đạt đƣợc mục tiêu dạy
học. Quan điểm này thể hiện rõ nét mối liên hệ giữa mục tiêu, nội dung và
phƣơng pháp dạy học. Nó hoàn toàn phù hợp với luận điểm cơ bản của giáo dục
học cho rằng con ngƣời phát triển trong HĐ và học tập diễn ra trong HĐ.

muốn lớn của chúng ta trong giáo dục là đào tạo HS thành những thế hệ thông
minh sáng tạo” (trích theo Phan Trọng Luận 1996 - 1997, tr. 77). HS chỉ có thể
phát huy sáng tạo khi họ đƣợc học tập trong HĐ và bằng HĐ”.
Thứ hai, ngƣời học đƣợc khuyến khích HĐ học tập độc lập hoặc hợp tác.
Mặc dầu trong quá trình học tập vẫn có cả những pha học sinh HĐ dƣới
sự dẫn dắt của thầy hoặc của sự hỗ trợ của bạn, nhƣng HĐ độc lập của HS là
thành phần không thể thiếu để đảm bảo việc học thành công. Mặt khác, do bản
chất xã hội của việc học tập, phƣơng diện hợp tác, giao lƣu ngày càng đƣợc
5
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

/>

quan tâm và nhấn mạnh trong PPDH, những yếu tố nhƣ học theo nhóm, theo
cặp, học sinh trình bày, tranh luận,... ngày càng đƣợc tăng cƣờng.
Nói HĐ học tập diễn ra một cách độc lập hoặc trong hợp tác không có
nghĩa hai hình thức này phải đƣợc cân bằng trong thời gian và không gian một
cách máy móc. Tùy theo mục tiêu hoàn cảnh cụ thể, HS khi thì HĐ độc lập, khả
thi hợp tác giao lƣu, có khi thực hiện xen kẽ, nhƣng trong toàn bộ quá trình dạy
học thì cả hai hình thức điều rất quan trọng, ta không thể xem nhẹ mặt nào.
1.1.1.2. Tri thức được cài đặt trong những tình huống có dụng ý sư phạm
Tri thức là đối tƣợng của HĐ học tập để dạy một tri thức nào đó, thầy
giáo thƣờng không thể trao ngay cho HS tri thức đó; cách làm tốt nhất thƣờng
là cài đặt tri thức đó vào những tình huống thích hợp để HS chiếm lĩnh nó
thông qua HĐ tự giác, tích cực và sáng tạo của bản thân.
Theo thuyết kiến tạo trong tâm lí học, học tập (HT) là một quá trình
trong đó ngƣời học xây dựng kiến thức cho mình bằng cách thích nghi với môi
trƣờng sinh ra những mâu thuẫn, những khó khăn và những sự mất cân bằng.
Một môi trƣờng không có dụng ý sƣ phạm là không đủ để chủ thể (học sinh)
kiến tạo đƣợc tri thức theo đúng yêu cầu mà xã hội mong muốn. Vì vậy, điều

số thuật ngữ trong môn văn học sinh có thể và cần biết cách tra từ điểm. Để tự
học giải bài tập toán học, khi mà sự suy nghĩ của riêng cá nhân mình không thể
giải quyết đƣợc vấn đề đặt ra, học sinh có thể và cần biết đọc sách, trong đó mức
độ hỗ trợ của sách có thể chỉ dừng ở việc cho đáp số nhƣng cũng có thể ở mức
cao hơn là hƣớng dẫn cách giải. Học sinh cần biết cách sử dụng những phƣơng
tiện hỗ trợ đó đúng chỗ, đúng lúc và đúng cách. Trong điều kiện công nghệ
thông tin và truyền thông phát triển mạnh, biết tự học có nghĩa là biết tra cứu
những thông tin cần thiết, biết khai thác những ngân hàng dữ liệu của những
trung tâm lớn, cả cả trên Internet để hỗ trợ cho nhiệm vụ học tập của mình.
Thứ tư, dạy việc học, dạy tự học không thể tách rời dạy đánh giá và tự
đánh giá. Biết đánh giá và tự đánh giá là một tiền đề quan trọng để học tốt.
Trong dạy học hiện đại, đánh giá không còn là “độc quyền” của giáo viên cần
hƣớng dẫn học sinh “tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học”, “tạo điều kện
thuận lợi để học sinh đƣợc tham gia đánh giá lẫn nhau”, bởi vì “tự đánh giá
7
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN
/>

đúng và điều chỉnh hoạt động kịp thời” là một năng lực rất cần cho quá trình
dạy học, giáo dục của nhà trƣờng và “cho sự thành đạt trong cuộc sống mà nhà
trƣờng phải trang bị cho HS” [4].
1.1.1.4. Tự tạo và khai thác những phương tiện dạy học để tiếp nối và gia tăng
sức mạnh của con người
Phƣơng tiện dạy học, từ tài liệu in ấn và những đồ dùng dạy học đơn
giản tới những phƣơng tiện kĩ thuật tinh vi nhƣ thiết bị nghe nhìn, công nghệ
thông tin và truyền thông,... giúp thiết lập những tình huống có dụng ý sƣ
phạm, tổ chức những HĐ và giao lƣu của thầy và trò.
Đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông, với kĩ thuật đồ họa nâng
cao có thể mô phỏng nhiều quá trình, hiện tƣợng trong tự nhiên, xã hội và trong
con ngƣời mà không thể hoặc không nên để xảy ra trong điều kiện nhà trƣờng,

tích cực, chủ động và sáng tạo gắn liền với việc tạo niềm lạc quan học tập dựa
trên lao động và thành quả của bản thân ngƣời học.
1.1.1.6. Xác định vai trò mới của người thầy với tư cách người thiết kế, ủy thác,
điều kiển và thể thức hóa
Về yếu tố thầy giáo với HĐ học, HĐ hóa ngƣời học dễ dẫn tới việc ngộ
nhận về sự giảm sút vai trò của ngƣời thầy.
Một mặt, cần phải hiểu rằng hoạt động hóa ngƣời học, sự xác lập vị trí
chủ thể của ngƣời học không hề làm suy giảm, mà ngƣợc lại còn nâng cao vai
trò, trách nhiệm của ngƣời thầy. Đối với học sinh, không có vai trò của ngƣời
thầy thì ngƣời học không thể đảm nhiệm vị trí chủ thể, không thể HĐ tự giác,
tích cực, chủ động và sáng tạo trong trong quá trình học tập.
Mặt khác, sẽ là bảo thủ nếu cho rằng tính chất vai trò của ngƣời thầy vẫn
nhƣ xƣa. Trong khi đẳng định vai trò của thầy không suy giảm, cần phải thấy
rằng tính chất của vai trò này đã thay đổi: thầy không phải là nguồn phát tin
duy nhất, thầy không phải là ngƣời ra lệnh một cách khiên cƣỡng, thầy không
phải là ngƣời HĐ chủ yếu ở hiện trƣờng. Vài trò, trách nhiệm của thầy bây giờ
là ở chỗ khác, quan trọng hơn, nặng nề hơn, những tế nhị hơn, cụ thể là:
- Thiết kế là lập kế hoạch, chuẩn bị quá trình dạy học về mặt mục tiêu,
nội dung, phƣơng pháp phƣơng tiện và hình thức tổ chức.
- Ủy thác là biến ý đồ dạy của thầy thành nhiệm vụ học tập tự nguyện tự
giác của trò, là chuyển giao cho trò không phải những tri thức dƣới dạng có sẵn
mà là những tình huống để trò HĐ thích nghi;
9
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

/>

- Điểu khiển, kể cả điều khiển về mặt tâm lí, bao gồm sự động viên,
hƣớng dẫn trợ giúp và đánh giá;
- Thể thức hóa là xác nhận những kiến thức mới phát hiện thống nhất

Thứ ba, phƣơng pháp dạy học là phƣơng tiện để đạt mục tiêu dạy học
nhƣng chúng phân biệt với phƣơng tiện dạy học vì chúng là phƣơng tiện tƣ
tƣởng, không phải là phƣơng tiện vật chất.
- Phƣơng pháp dạy học tích cực.
Đề tồn tại và phát triển, con ngƣời luôn phải chủ động, tích cực cải biến
môi trƣờng tự nhiên và xã hội xung quanh mình. Tính tích cực là một phẩm
chất vốn có của con ngƣời, tính tích cực học tập - thực chất là tính tích cực
nhận thức, đặt trƣng ở khát vọng hiểu biết, cố gắng trí lực và có nghị lực cao
trong quá trình chiếm lĩnh tri thức. Tính tích cực học tập đƣợc thể hiện qua các
cấp độ từ thấp đến cao nhƣ: bắt chƣớc, gắng sức làm theo mẫu của thầy, của
bạn; tiếp đến là tìm tòi, độc lập giải quyết vấn đề nêu ra, tìm kiếm các cách giải
quyết khác nhau về một vấn đề; cao nhất là sáng tạo để tìm ra cách giải quyết
mới độc đáo.
Phƣơng pháp dạy học tích cực là một thuật ngữ rút gọn đƣợc dùng ở
nhiều nƣớc, để chỉ những phƣơng pháp giáo dục, dạy học theo hƣớng phát huy
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của ngƣời học. Phƣơng pháp dạy học tích cực
có bốn đặc trƣng là: dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của
học sinh; dạy và học chú trọng rèn luyện phƣơng pháp tự học; tăng cƣờng học
tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác; kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh
giá của trò.
- Một số phƣơng pháp dạy học tích cực ở trƣờng THPT hiện nay
Kết quả nghiên cứu thực tiễn cho thấy, ở một số trƣờng THPT trong
những năm gần đây đã đạt đƣợc nhiều tiến bộ trong việc đổi mới phƣơng pháp.
Mặc dù thuyết trình vẫn còn là phƣơng pháp dạy học(PPDH) đƣợc sử dụng
thƣờng xuyên nhất, nhƣng đã có sự kết hợp với các PPDH khác, tăng cƣờng thí
nghiệm, thực hành, làm việc nhóm, sử dụng các PPDH tích cực.
Các phƣơng pháp giáo dục trung học phổ thông (THPT) hiện nay đang
đƣợc áp dụng có thể kể đến thuyết trình, trực quan, đàm thoại, làm việc nhóm,
11
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

12
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

/>

Tự học có thể diễn ra trên lớp, trong quá trình nghe giảng, ở nhà tự học, tự
nghiên cứu tài liệu và ngay trong quá trình thảo luận với bạn bè”.
Do đó, có thể hiểu tự học là quá trình tích lũy, thay đổi kinh nghiệm của
cá thể bởi chính sự tƣơng tác của cá thể với nhân tố môi trƣờng. Tự học là học
ở trình độ độc lập, tự giác, chủ động. Bản chất của tự học là quá trình ngƣời
học cá nhân hóa việc học nhằm thỏa mãn các nhu cầu học tập, tự giác tiến hành
các hành động học tập (bằng các thao tác tƣ duy, các hoạt động thực hành, các
hoạt động giao tiếp, các hoạt động tự kiểm tra, đánh giá,...) để thực hiện có hiệu
quả mục đích và nhiệm vụ học tập.
Quá trình tự học là quá trình chủ thể nhận thức biến đổi bản thân để chiếm
lĩnh tri thức, dựa vào năng lực, hành động của chính bản thân chứ không nhờ
hành động của ngƣời khác.
Rèn luyện phƣơng pháp học tập không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu
quả dạy học mà còn là một mục tiêu DH. Từ lâu, các nhà sƣ phạm đã nhận thức
đƣợc ý nghĩa của việc dạy phƣơng pháp học. Do đó, để việc tự học của học
sinh đạt hiệu quả thì cần dạy cho học sinh tự học, tức là giáo viên cần nắm
đƣợc phƣơng pháp dạy học tự học.
Phƣơng pháp dạy học là cách thức hoạt động và giao lƣu của thầy gây nên
những hoạt động và giao lƣu cần thiết của trò nhằm đạt đƣợc mục tiêu DH.
Theo Bùi Văn Nghị [8], phƣơng pháp DH tự học là cách thức tác động của
GV vào quá trình TH của HS. Hệ phƣơng pháp DH tự học nằm trong hệ
phƣơng pháp DH Toán.
Trong khuôn khổ của luận văn này, chúng tôi tiếp cận khái niệm phƣơng
pháp dạy học tự học theo quan niệm của tác giả Bùi Văn Nghị.
1.2.2. Mối quan hệ giữa tự học và phương pháp dạy học tự học

ngƣời học. DH cốt lõi là dạy tự học. Mục đích của DH không phải chỉ ở những
kết quả quá trình học tập, ở những tri thức và kĩ năng bộ môn mà điều quan
trọng hơn là ở bản thân việc học, ở khả năng đảm nhiệm, tổ chức và thực hiện
những quá trình học tập có hiệu quả.
Mặt khác, học luôn cần có dạy, tự học chỉ đạt hiệu quả cao khi có sự động
hợp lí của việc dạy.
14
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

/>

Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh chóng, với sự bùng nổ thông
tin, khoa học và công nghệ đang phát triển nhƣ vũ bão thì việc dạy phƣơng
pháp học đƣợc quan tâm ngay từ bậc tiểu học và càng lên bậc cao hơn càng
đƣợc coi trọng. Đây là cách hữu hiệu để chuẩn bị cho lớp ngƣời kế tục thích
ứng với xã hội học tập, trong đó mỗi ngƣời phải có năng lực học tập liên tục
suốt đời.
Trong phƣơng pháp học thì cốt lõi là phƣơng pháp tự học, phƣơng pháp tự
học là cầu nối giữa học tập và nghiên cứu khoa học. Một yếu tố quan trọng đảm
bảo thành công trong học tập và nghiên cứu khoa học là khả năng phát hiện kịp
thời và giải quyết hợp lí những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn. Nếu rèn luyện
cho HS có đƣợc phƣơng pháp, kĩ năng, thói quen tự học, biết linh hoạt vận
dụng những điều đã học vào những tình huống mới, biết tự lực phát hiện đặt ra
và giải quyết vấn đề gặp phải trong thực tiễn thì sẽ tạo cho họ lòng ham học,
chuẩn bị cho họ tiếp tục tự học khi vào đời, dễ dàng thích ứng với cuộc sống,
công tác, lao độmg trong xã hội.
Nhà trƣờng phổ thông không thể cung cấp cho con ngƣời một vốn liếng tri
thức cho cả cuộc đời, nhƣng nó có thể cung cấp một nhân lõi nào đó của các tri
thức cơ bản. Nhà trƣờng phổ thông có thể và cần phải phát triển các hứng thú,
năng lực nhận thức của HS, cũng cấp cho họ những kĩ năng cần thiết của việc tự

lực TH, năng lực làm việc độc lập với sách - một năng lực cần thiết cho mọi
ngƣời để có thể học tập suốt đời.
Thực chất, học với tài liệu cũng chính là học với thầy. Thầy ở đây chính
là ngƣời viết tài liệu; thầy không dạy bằng lời nói mà bằng những con chữ chứa
trong tài liệu. Trên lớp, có thầy dạy hay, có thầy dạy không hay, có thầy dạy
giỏi, có thầy dạy không giỏi. Thầy dạy giỏi là ngƣời biết cách giúp HS chiếm
lĩnh đƣợc kiến thức, rèn luyện đƣợc kĩ năng, phát triển tƣ duy, rèn luyện đƣợc
tính cách. Tài liệu học tập cũng vậy, có quyển viết hay, có quyển viết không
hay. Mỗi tài liệu luôn gắn với một đối tƣợng sử dụng nhất định. Một tài liệu tốt
khi đối tƣợng sử dụng tài liệu đó không chỉ lĩnh hội đƣợc kiến thức trong tài
liệu mà còn thông qua quá trình lĩnh hội đó phát triển đƣợc tƣ duy, tính cách.
Trong HĐ tự học của HS không thể thiếu hình thức TH với tài liệu. Để
rèn luyện, phát triển khả năng TH của HS thì quá trình DH cần đảm bảo điều
kiện về thời gian TH để HS với tài liệu của HS.
16
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

/>