ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VILAXAY VANGCHIA

DẠY HỌC KHÁM PHÁ CHỦ ĐỀ HÀM SỐ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, 2019


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Luật Giáo dục nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào năm 2005 đã quy định:
“Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng
tạo của người học; bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn
lên”, “phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động, tư duy sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học; bồi dưỡng
phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động
đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập của HS trong nhà trường” [2].
Những quy định trên phản ánh nhu cầu đổi mới phương pháp giáo dục để giải
quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người mới với thực trạng lạc hậu nói
chung của phương pháp giáo dục hiện nay. Mâu thuẫn này đã làm nảy sinh và thúc
đẩy đổi mới PPDH ở tất cả các cấp trong ngành giáo dục với định hướng đổi mới
PPDH đó là hướng vào việc tổ chức cho người học học tập trong hoạt động và
bằng hoạt động tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo. Định hướng này có thể gọi
là học tập trong hoạt động và bằng hoạt động hay hoạt động hóa người học [9].
Đổi mới PPDH môn Toán theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của HS
nhằm khơi dậy và phát triển khả năng tự học, hình thành cho HS tư duy tích cực,

năng làm bài kiểm tra và bài thi mà ít để ý đến việc thông qua các kiến thức để dạy
HS cách suy luận khoa học; rèn luyện tư duy độc lập, sáng tạo cho HS; ít khuyến
khích các tìm tòi, khám phá. Nói chung việc giảng dạy hiện nay ở trường phổ
thông là dạy kiến thức, mà ít chú ý đến việc dạy cho HS cách học, cách suy nghĩ,
cách giải quyết các vấn đề một cách thông minh, độc lập sáng tạo.
Định hướng đổi mới PPDH ở trường phổ thông trong giai đoạn hiện nay là
làm thay đổi lối dạy truyền thụ một chiều sang dạy học theo “phương pháp dạy học
tích cực” nhằm giúp HS phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo, rèn
luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức
vào các tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn; tạo niềm tin niềm
vui hứng thú trong học tập. Làm cho “học” là quá trình người học tìm tòi khám
phá, phát hiện, luyện tập, khai thác và xử lí thông tin để kiến tạo tri thức và tự hình
thành phẩm chất và năng lực cho bản thân. Để đáp ứng được yêu cầu đổi mới
PPDH, trong những năm vừa qua có rất nhiều PPDH được nghiên cứu và vận dụng
2


vào thực tiễn dạy học trong trường phổ thông nước CHDCND Lào trong đó có
PPDH khám phá. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, PPDH khám phá là PPDH phát
huy tích tích cực, chủ động, sáng tạo của HS. HS được đặt vào vị trí người khám
phá, thông qua các hoạt động học tập, người học tự lực khám phá những điều mình
chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được GV sắp đặt.
Trong quá trình trên, GV có vai trò định hướng để HS khám phá ra tri thức [4].
Bên cạnh việc đổi mới PPDH, việc đổi mới nội dung chương trình SGK là
một hướng để nâng cao chất lượng dạy học trong trường phổ thông. Một trong
những tư tưởng quan trọng của chương trình môn Toán bậc THPT là tăng cường
mạch toán ứng dụng và những ứng dụng của toán học để giúp HS thấy được ý
nghĩa của toán học cũng như để tạo những hứng thú đối với họ. Một trong các nội
dung toán ứng dụng được đưa vào chương trình toán ở trường phổ thông là nội
dung tổ hợp và xác suất.

3. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp sư phạm tổ chức dạy học khám phá nhằm nâng
cao hiệu quả dạy học môn Toán ở trường trung học phổ thông.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về đổi mới PPDH và PP khám phá trong dạy
học môn Toán.
- Đánh giá thực trạng vận dụng PP khám phá ở trường trung học phổ thông
nước CHDCND Lào.
- Đề xuất một số biện pháp sư phạm vận dụng PP khám phá trong dạy học
môn Toán ở trường THPT.
- Thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của các
biện pháp sư phạm đã đề xuất.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và nghiên cứu các tài liệu viết về lí
luận dạy học môn Toán và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài để làm sáng
tỏ về PPDH khám phá.

4


- Phương pháp quan sát, điều tra: Tiến hành dự giờ, trao đổi, tham khảo ý
kiến với một số đồng nghiệp dạy giỏi toán, có kinh nghiệm, tìm hiểu thực tiễn
giảng dạy chủ đề hàm số ở một số trường phổ thông.
- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn HS, GV về dạy và học chủ đề hàm số.
- Thực nghiệm sư phạm: Thực nghiệm giảng dạy một số giáo án tại trường
THPT Xaysomboun (Thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào) nhằm đánh giá
tính khả thi và hiệu quả của đề tài.
- Phương pháp thống kê toán học: Phân tích các số liệu điều tra thực trạng
và số liệu thực nghiệm sư phạm.
6. Cấu trúc luận văn

huống dạy học khám phá đã đề xuất.
Những kết quả thu được ở trên bước đầu cho phép kết luận rằng: nếu quan
tâm đến việc xây dựng và sử dụng hợp lý các tình huống dạy học khám phá sẽ góp
phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán ở trường THPT, đáp ứng được yêu
cầu về đổi mới PPDH môn Toán. Vì vậy, giả thuyết khoa học của luận văn là chấp
nhận được, mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn đã hoàn thành.

6


TÀI LIỆU THAM KHẢO

A. Tiếng Việt
1. Nguyễn Ánh, Đỗ Tiễn Đạt, Đào Thái Lai, Phạm Thanh Tâm, Nguyễn Văn Tuấn
(2006), Hỏi - Đáp về dạy học Toán, Nxb Giáo dục.
2. Bộ Giáo dục Lào (2008), Luật giáo dục Lào, Nxb Giáo dục Lào.
3. Bộ Giáo dục Lào (2009), Chiến lược giáo dục giai đoạn 2009-2020, Viêng Chăn.
4. Bộ Giáo dục Lào (2009). Khung phát triển ngành giáo dục từ 2009-2015, Viêng
Chăn.
5. Bộ Giáo dục Lào (2010), Sổ tay nhà quản lý giáo dục. Nxb Giáo dục.
6. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006). Tài liệu bổi dưỡng GV thực hiện chương trình,
SGK lớp 10 môn Toán, Hà Nội.
7. Nguyễn Hữu Châu (2008), Những vấn đề cơ bản về chương trình và quá trình
dạy học, Nxb Giáo dục.
8. Nguyễn Thị Diễm (2013), Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học đại số 10.
Luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục. Trường Đại học Vinh.
9. Dự án phát triển giáo dục THPT (2006), Đổi mới PPDH theo hướng phát huy
tính tích cực nhận thức của HS THPT: Một số ví dụ cho các môn học. Tài liệu
sản phẩm Dự án của nhóm chuyên gia PPDH.
10. Đảng nhân dân cách mạng Lào (2011), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc

22. Nguyễn Thị Vân Hương, Nguyễn Thị Hồng Quý (2009). Quy trình vận dụng
dạy học khám phá để giáo dục môi trường trong môn tự nhiên và xã hội. Tạp
chí Giáo dục, số 220 kì 2 tháng 8.
23. Phan Huy Khải (2008), Các chuyên đề toán trung học phổ thông: Các bài toán
tổ hợp, Nxb Giáo dục Việt Nam.
24. Nguyễn Phú Khánh (2010). Phân dạng phương pháp giải các chuyên đề giải
tích lớp 12, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
25. Nguyễn Bá Kim (1999), Học tập trong hoạt động và bằng hoạt động, Nxb
Giáo dục, Hà Nội.
26. Nguyễn Bá Kim (2004), Phương pháp dạy học môn Toán, Nxb Đại học Sư
phạm, Hà Nội.
8


27. Krutecxki A. V (1982), Tâm lý học lứa tuổi và sư phạm, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
28. M. Alêcxêep, V.Onhsuc, M.Crugliac, V.Zabôtin (1976), Phát triển tư duy học
sinh, Nxb Giáo dục Hà Nội.
29. Trần Thành Minh, Nguyễn Thuận Nhờ, Nguyễn Anh Trường (2004), Giải toán
tích phân, giải tích tổ hợp, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
30. Bùi Văn Nghị (2008), Phương pháp dạy học những nội dung cụ thể môn Toán,
Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
31. Bùi Văn Nghị (2009), Vận dụng lý luận vào thực tiễn dạy học môn Toán ở
trường phổ thông, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
32. Phan Trọng Ngọ (2005), Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường,
Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
33. Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt (1987), Giáo dục học, tập 1, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
34. Phouthong VONGPHANKHAM (2016), Rèn luyện kỹ năng giải bài tập giải
tích cho sinh viên trường Cao đẳng Bách Khoa nước CHDCND Lào. Luận văn

trường phổ thông. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội.
49. Đào Tam (2007), Phương pháp dạy học hình học ở trường THPT, Nxb Đại học
Sư phạm, Hà Nội.
50. Đào Tam, Lê Hiển Dương (2008) , Tiếp cận các phương pháp dạy học không
truyền thống trong dạy học toán ở trường đại học và trường phổ thông. Nxb Đại
học Sư phạm, Hà Nội.
51. Trần Đình Châu - Nguyễn Văn Hiến (2010), “Tổ chức các hoạt động khám phá
trong dạy học toán cao cấp”, Tạp chí Giáo dục (229) kì 1 tháng 1.
52. Bùi Văn Nghị (2009), Vận dụng l luận vào thực tiễn dạy học môn Toán ở
trường phổ thông. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội.
53. Nguyễn Thị Vân Hương - Nguyễn Thị Hồng Quý (2009), “Quy trình vận dụng
dạy học khám phá để giáo dục môi trường trong môn tự nhiên và xã hội”, Tạp chí
Giáo dục (220) kì 2 tháng 8.
54. Geoffrey Petty (2009), Teaching Today: A Practical Guide - Fourth Revised
Edition [Dạy học ngày nay – Hướng dẫn thực hành – Tái bản c chỉnh l lần thứ
4]. Nelson Thornes.

10


55. Jerome S. Bruner (1976), The Process of Education - Revised edition [Quá
trình giáo dục – Bản chỉnh l ]. Harvard University Press.
B. Tiếng Anh
56. David Dean and Deanna Kuhn (2006), Direct instruction vs. discovery: The
long view, Science Education 91 (3): 384–397.
57. Strven Farr (2010), Teaching as leadership: The hihtly effective teacher guide
to closing the achievment gap, Jossey-Bass, A wiley Imprint, San Francisco,
United States of America.
58. Sally Wehmeire (2005), Oxford advanced Learner’s Distionary. Oxford
University Press.