CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ÐẾN TÁI SỐC TRONG SỐC SỐT XUẤT HUYẾT
DENGUE Ở KHOA NHI BỆNH VIỆN ÐA KHOA VĨNH LONG, 2003 - 2004
Phan Văn Năm*, Võ Thị Thu Hương*

TÓM TẮT
Mục tiêu: Xác định các yếu tố liên quan đến tái sốc trong sốc sốt xuất huyết Dengue ở trẻ em tại khoa nhi
bệnh viện đa khoa Vĩnh Long.
Thiết kế nghiên cứu: Phân tích hồi cứu bệnh chứng.
Ðối tượng: Tất cả trẻ em bị sốc sốt xuất huyết Dengue (SXH-D) (độ III và độ IV) nhập vào khoa nhi bệnh
viện đa khoa Vĩnh Long từ 2003 đến 2004.
Kết quả: Có 143 bệnh nhi chẩn đoán sốc SXH-D (độ III và độ IV) nhập vào khoa nhi BVĐK Vĩnh Long từ
2003 đến 2004, được xác định bằng kỹ thuật Mac-Elisa phát hiện kháng thể IgM,bao gồm 133 trường hợp SXHD độ III và 10 trường hợp SXH-D độ IV.Đa số 7-14 tuổi 123 (86%),nhũ nhi 4 (2,80%), nam 69 (48,25%),nữ 74
(51,75%).Tất cả bệnh nhi đều trong tình trạng sốc (100%).Có 54(37,76%) trường hợp tái sốc,trong đó xuất
huyết tiêu hoá (XHTH) 6 (11,32%),SXH-D độ IV 7(12,96%), còn sốt lúc sốc 6 (11,11%), run tiêm truyền 7
(13,21%),vào sốc ngày thứ tư 22 (40,74%), tiểu cầu máu giảm (≤ 50.000/mm3) 2 (3,70%), bạch cầu máu giảm (

xử trí không đúng phác đồ, sốc nặng không hồi phục
do bệnh nhi đến trễ (1,2,4). Trong những năm qua,
hiện tượng"tái sốc trong sốc SXH-D" là một vấn
đề mà được rất nhiều thầy thuốc quan tâm lo
lắng. Do đó chúng tôi nghiên cứu với mục
đích:Tìm ra các yếu tố liên quan đến tái sốc trong sốc
sốt xuất huyết Dengue với sự gia tăng suất độ tái sốc
trong sốc SXH-D ở trẻ em. Nhằm góp phần cho
việc điều trị có hiệu quả, giảm tỉ lệ tử vong và
giảm chi phí điều trị.

Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu tổng quát
Xác định các yếu tố liên quan đến tái sốc
trong sốc SXH-D ở trẻ em.
Mục tiêu chuyên biệt
1/ Xác định sự liên quan giữa các đặc điểm
về dịch tễ như giới tính nhóm tuổi với sự gia
tăng suất độ tái sốc trong sốc SXH- D.
2/ Xác định mức độ kết hợp giữa: Còn sốt lúc
vào sốc; Ngày bắt đầu vào sốc; Xuất huyết tiêu
hóa; Run tiêm truyền; SXH-D độ III và độ IV ; Tế
bào bạch cầu máu (>10.000/mm3); Tế bào tiểu cầu
máu (≤ 50.000/mm3) với sự gia tăng suất độ tái
sốc trong sốc SXH-D.

PHƯƠNG PHÁP - ÐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Phương pháp nghiên cứu
Phân tích hồi cứu bệnh chứng.


OR. P2 + (1 - P2) OR = 2 => n = 143

Phương tiện nghiên cứu
Phát hiện kháng thể IgM bằng kỹ thuật MacElisa do Viện Pasteur thành phố Hồ Chí Minh
thực hiện.

Ðối tượng nghiên cứu
Tiêu chuẩn chọn bệnh
Chẩn đoán lâm sàng SXH -D độ III và độ IV
(theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới năm
1997 và của Bộ Y tế )(6), được điều trị tại khoa nhi
bệnh viện đa khoa Vĩnh Long từ 2003 đến 2004.
- Dấu hiệu lâm sàng
Sốt cao liên tục từ 5-7 ngày, xuất huyết da
niêm, gan to đau và sốc.
- Cận lâm sàng
Hematocrite tăng (≥20% bình thường), tiểu
cầu giảm (2 giây...) và cần phải thay
đổi phương thức điều trị mới được xem là tái sốc.
Nhóm chứng: Những bệnh nhi mắc SXH-D
độ III hoặc độ IV đáp ứng tốt với điều trị theo
phác đồ của Bộ Y tế.


24

Không tái sốc
Có tái sốc

Nam

Tế bào bạch cầu / máu tăng (> 10.000 /mm3 )
Tế bào BC

N.bệnh N.chứng T.số/T.suấ Fisher
(n=52) (n=89) (%)
t (%)
(%)
3
< 10.000/mm 48(92,31) 85(95,51) 133(94,33)
3
> 10.000/mm 4(7,69)
4(4,49)
8(5,67) P =0,467
Tổng số
52
89
141

Tế bào tiểu cầu / máu giảm (≤ 50.000 /mm3)
Tế bào TC

N.bệnh N.chứng T.số/T.suất Fisher

Tổng số
54
89
143

Ngày vào N.bệnh
N.chứng
sốc
(n=54)(%) (n=89)(%)
Ngày5 32(59,26) 70(78,65)
hoặc 6
Ngày 4 22(40,74) 19(21,35)
Tổng số
54
89

T.số/T.suất
(%)
102(71,33)

χ2

41(28,67)
143

P= 0,013

BÀN LUẬN

Nữ

Không
XHTH
Có XHTH 6 (11,32)
Tổng số
53

0 (0)
89

6 (4,23)
142

Fisher

P = 0,002

Run tiêm truyền
Run TT

N.bệnh N.chứng T.số / T.suất
(n=53)(%) (n=89)(%)
(%)
46(86,79) 84(94,38) 130(91,55)

Không
run TT
Có run TT 7(13,21)
Tổng số
53


Lứa tuổi mắc bệnh nhiều nhất 7-14 tuổi(1,4,5,6).
Nhũ nhi mắc bệnh ít nhất, phù hợp với nhận xét
của các tác giả Nguyễn Trọng Lân, Nguyễn
Thanh Hùng, Lê Bích Liên trong đề tài nghiên
cứu SXH-D ở trẻ nhủ nhi (1,2,4).

Liên quan giữa sốc SXH-D có tái sốc với
yếu tố còn sốt khi đã vào sốc
Hầu hết SXH-D khi vào sốc thì sẽ hết sốt
thân nhiệt trở về bình thường(2,5,6). Tuy nhiên
cũng có một số ít trường hợp sốt vẫn còn trong
lúc vào sốc được báo cáo(2,4). Trong nghiên cứu
có 6 trường hợp vào sốc vẫn còn sốt và đều tái

3


sốc (11,11%) so với nhóm chứng (0%). Sự liên
quan này có ý nghĩa thống kê (p = 0,002). Tác giả
Bùi Ðại khi nghiên cứu về mối liên quan giữa
mức độ sốc và thời điểm xuất hiện sốc nhận thấy
rằng: Nhóm còn sốt khi đã vào sốc thì bị sốc sâu
và sốc nặng hơn nhóm hết sốt khi vào sốc.Còn
theo tác giả Nguyễn Thanh Hùng nghiên cứu
SXH-D ở trẻ nhủ nhi có đến (39,7%) trẻ vẫn còn
sốt khi đã vào sốc và sốc SXH-D ở nhũ nhi
thường diễn tiến nặng hơn trẻ lớn.

Liên quan giữa sốc SXH-D có tái sốc với
hiện tượng xuất huyết tiêu hoá

thì dễ bị tái sốc hơn. Ðiều đó phù hợp với nghiên

Chuyên đề Nhi Khoa
4

cứu của tác giả Nguyễn Trọng Lân.

Liên quan giữa sốc SXH-D có tái sốc với tế
bào bạch cầu / máu tăng (>10.000/mm3)
Đa số bạch cầu máu (10.000/mm3). Trong đó có 4 (7,69%) bạch
cầu trong máu tăng có tái sốc so với nhóm chứng
4 (4,49%). Không thấy có sự liên quan giữa sốc
SXH-D và tế bào bạch cầu trong máu
(>10.000/mm3), (p = 0,467). Qua phân tích phân
tầng cho thấy giới tính ảnh hưởng đến mối quan
hệ giữa tế bào bạch cầu trong máu tăng và tái
sốc với (OR = 2,01).

Liên quan giữa sốc SXH-D có tái sốc với tế
bào tiểu cầu/máu giảm(≤ 50.000/mm3)
Tiểu cầu giảm (≤100.000/mmm3) là một triệu
chứng cận lâm sàng quan trọng để chẩn đoán
SXH-D. Tuy nhiên trị số của tiểu cầu phụ thuộc
rất nhiều vào phương pháp và kỹ thuật của
phòng xét nghiệm(34). Trong nghiên cứu này có 2
(3,70%) tiểu cầu giảm (≤50.000/mm3) có tái sốc so
với nhóm chứng 2 (2,25%). Không có sự liên

bào tiểu cầu máu (≤50.000 /mm3) và run tiêm
truyền thì không liên quan đến tái sốc trong
SXH-D có sốc.
Vì vậy chúng ta nên có kế hoạch giám sát
chặt chẽ những yếu tố trên và can thiệp kịp thời
nhằm hạn chế hiện tượng tái sốc, sốc kéo dài,
hạn chế biến chứng góp phần giảm tỉ lệ tử vong
và chi phí điều trị bệnh sốt xuất huyết Dengue.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

2.
3.

4.

5.
6.

Bạch Văn Cam, Lâm Thị Mỹ, Nguyễn Văn Tiến, Tổn thương
các cơ quan trong sốc sốt xuất huyết Dengue kéo dài, Y Học
TP H C M, tập10 -Phụ bản số 1 -2006.
Nguyễn Trọng Lân, Sốt Dengue và sốt xuất huyết Dengue, Nhà
xuất bản Y học 2004.
Nguyễn Thái Sơn (1999),"Rối loạn đông máu trong sốc sốt
xuất huyết Dengue và ý nghĩa tiên lượng", Luận văn tốt
nghiệp nội trú, Chuyên ngành Nhi khoa.
Tạ Văn Trầm (2004), Các yếu tố liên quan đến sốc sốt xuất
huyết kéo dài ở trẻ em, Luận án Tiến sĩ khoa học Y dược, Ðại