BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
-----  ----PHẠM THỊ THANH HOA

TÍCH HỢP LIÊN MÔN VẬT LÝ- CÔNG NGHỆ,
CHỦ ĐỀ MÁY PHÁT ĐIỆN, VẬT LÝ 12 THPT
BẰNG DẠY HỌC DỰ ÁN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN – 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
-----  ----PHẠM THỊ THANH HOA
TÍCH HỢP LIÊN MÔN VẬT LÝ- CÔNG NGHỆ,
CHỦ ĐỀ MÁY PHÁT ĐIỆN, VẬT LÝ 12 THPT
BẰNG DẠY HỌC DỰ ÁN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học Vật lý
Mã số: 60 14 01 11
Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS-TS. PHẠM THỊ PHÚ

NGHỆ AN – 2015


LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phạm Thị Phú đã
định hướng đề tài, tận tình hướng dẫn trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

:

Trung học phổ thông

DHDA

:

Dạy học dự án

TNSP

:

Thực nghiệm sư phạm

TN

:

Thực nghiệm

ĐC

:

Đối chứng


MỞ ĐẦU

thời gian, học sinh chỉ tiếp thu những kiến thức cơ bản nên dẫn đến nhàm chán. Vì
vậy, nếu tích hợp hai nội dung này trong một chủ đề trong môn Vật lí thì giờ học sẽ
sinh động hơn, học sinh sẽ có thời gian nghiên cứu nội dung sâu sắc hơn, đảm bảo


được tính logic trong dạy học. Mặt khác, dạy học về Máy phát điện là dạy học các
kiến thức về ứng dụng kĩ thuật của Vật lý, có thể thực hiện bằng dạy học dự án. Dạy
học dự án là một mô hình dạy học lấy hoạt động của học sinh làm trung tâm, đáp
ứng được mục tiêu dạy học hiện nay là theo định hướng chuyển từ nền giáo dục
nặng về trang bị kiến thức sang nền giáo dục thiên về phát triển năng lực người học,
trong đó năng lực giải quyết vấn đề là một năng lực cốt lõi.
Từ các lí do trên, chúng tôi chọn đề tài là “ Tích hợp liên môn Vật lý – Công
nghệ , chủ đề Máy phát điện, Vật lí 12 THPT bằng dạy học dự án”.
2. Mục đích nghiên cứu
Xây dựng và thử nghiệm kế hoạch dạy học dự án chủ đề Máy phát điện, tích
hợp được mục tiêu môn Vật lí và môn Công nghệ, góp phần phát triển năng lực giải
quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh.
3. Giả thuyết khoa học
Nếu tích hợp mục tiêu dạy học phần Máy phát điện thuộc môn Vật lí và môn
Công nghệ lớp 12 THPT thành một chủ đề trong môn Vật lí và áp dụng dạy học dự
án cho chủ đề này thì sẽ vừa nâng cao được chất lượng nắm vững kiến thức vừa bồi
dưỡng được cho học sinh năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu
- Lý luận về dạy học tích hợp liên môn
- Lý luận về dạy học dự án
- Quá trình dạy học Vật lí
- Quá trình dạy học Công nghệ.
* Phạm vi nghiên cứu
- Dạy học Máy phát điện thuộc môn Vật lí 12 THPT

học dự án
Về ứng dụng
Xây dựng bộ hồ sơ dạy học tích hợp liên môn Vật lí- Công nghệ, chủ đề Máy
phát điện bằng dạy học dự án gồm bản in và phim ghi hình giờ học.
8. Cấu trúc luận văn
MỞ ĐẦU ( 03 trang)
NỘI DUNG
Chương 1. Dạy học tích hợp liên môn Vật lý – Công nghệ bằng dạy học dự án
( 18 trang)
Chương 2. Xây dựng kế hoạch dạy học tích hợp liên môn Vật lý – Công nghệ,
chủ đề Máy phát điện bằng dạy học dự án (20 trang)
Chương 3. Thực nghiệm sư phạm (14 trang)
KẾT LUẬN (01 trang)
TÀI LIÊU THAM KHẢO (01 trang)
PHỤ LỤC (27 trang)


CHƯƠNG I
DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN VẬT LÝ – CÔNG NGHỆ
BẰNG DẠY HỌC DỰ ÁN
1. 1. Dạy học tích hợp [6], [13]
1.1.1. Dạy học tích hợp là gì [6]
Dạy học tích hợp là phương pháp dạy học trong đó giáo viên tổ chức hướng
dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực
khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành những
kiến thức, kĩ năng mới, phát triển được những năng lực cần thiết nhất là năng lực
giải quyết vấn đề.
1.1.2. Vì sao phải dạy học tích hợp [6]
- Do sự thay đổi về mục tiêu giáo dục
Mục tiêu giáo dục phổ thông nhằm tạo ra những con người được phát triển hài

Dạy học tích hợp liên môn mang lại các lợi ích thiết thực đó là dựa trên các
chủ điểm kiến thức, kỹ năng của một số môn học để vận dụng giải quyết những vấn
đề nảy sinh trong thực tiễn sẽ góp phần rèn luyện phẩm chất và năng lực cho học
sinh, đặc biệt là năng lực chuyên biệt, giúp HS có các kĩ năng sống để ứng phó
trong cuộc sống và góp phần giảm tải kiến thức ở các môn học liên quan.
1.1. 4. Đặc điểm của dạy học tích hợp [13]
1.1.4.1. Lấy người học làm trung tâm
Dạy học lấy người học làm trung tâm được xem là phương pháp đáp ứng yêu
cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục nhất là đối với giáo dục nghề nghiệp, có khả năng
định hướng việc tổ chức quá trình dạy học thành quá trình tự học, quá trình cá nhân
hóa người học. Dạy học lấy người học làm trung tâm đòi hỏi người học là chủ thể
của hoạt động học, họ phải tự học, tự nghiên cứu để tìm ra kiến thức bằng hành
động của chính mình, người học không chỉ được đặt trước những kiến thức có sẵn ở
trong bài giảng của giáo viên mà phải tự đặt mình vào tình huống có vấn đề của
thực tiễn, cụ thể và sinh động của nghề nghiệp rồi từ đó tự mình tìm ra cái chưa
biết, cái cần khám phá học để hành, hành để học, tức là tự tìm kiếm kiến thức cho
bản thân.
Trong dạy học lấy người học làm trung tâm đòi hỏi người học tự thể hiện
mình, phát triển năng lực làm việc nhóm, hợp tác với nhóm, với lớp. Sự làm việc
theo nhóm này sẽ đưa ra cách thức giải quyết đầy tính sáng tạo, kích thích các thành
viên trong nhóm hăng hái tham gia vào giải quyết vấn đề.
Sự hợp tác giữa người học với người học là hết sức quan trọng nhưng vẫn chỉ
là ngoại lực, điều quan trọng nhất là cần phải phát huy nội lực là tính tự chủ, chủ
động nổ lực tìm kiếm kiến thức của người học. Còn người dạy chỉ là người tổ chức
và hướng dẫn quá trình học tập, đạo diễn cho người học tự tìm kiếm kiến thức và
phương thức tìm kiếm kiến thức bằng hành động của chính mình. Người dạy phải


dạy cái mà người học cần, các doanh nghiệp đang đòi hỏi để đáp ứng nhu cầu
nguồn nhân lực có chất lượng cao cho nền kinh tế- xã hội chứ không phải dạy cái

việc nghề nghiệp theo tiêu chuẩn đặt ra và đã được xác định trong việc phân tích
nghề khi xây dựng chương trình. Xu thế hiện nay của các chương trình dạy nghề


đều được xây dựng trên cơ sở tổ hợp các năng lực cần có của người lao động trong
thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Phương pháp được dùng phổ biến để xây dựng
chương trình là phương pháp phân tích nghề (DACUM) hoặc phân tích chức năng
của từng nghề cụ thể. Theo các phương pháp này, các chương trình đào tạo nghề
thường được kết cấu theo các mô đun năng lực thực hiện. Điều này cũng đồng nghĩa
với việc các nội dung giảng dạy trong mô đun phải được xây dựng theo hướng “tiếp
cận theo kỹ năng”.
Dạy học tích hợp có thể hiểu là một hình thức dạy học kết hợp giữa dạy lý
thuyết và dạy thực hành, qua đó ở người học hình thành một năng lực nào đó hay kỹ
năng hành nghề nhằm đáp ứng được mục tiêu của mô đun. Dạy học phải làm cho
người học có các năng lực tương ứng với chương trình. Do đó, việc dạy kiến thức lý
thuyết không phải ở mức độ hàn lâm mà chỉ ở mức độ cần thiết nhằm hỗ trợ cho sự
phát triển các năng lực thực hành ở mỗi người học. Trong dạy học tích hợp, lý
thuyết là hệ thống tri thức khoa học chuyên ngành về những vấn đề cơ bản, về
những quy luật chung của lĩnh vực chuyên ngành đó. Hơn nữa, việc dạy lý thuyết
thuần túy sẽ dẫn đến tình trạng lý thuyết suông, kiến thức sách vở không mang lại
lợi ích thực tiễn. Do đó, cần gắn lý thuyết với thực hành trong quá trình dạy học.
Thực hành là hình thức luyện tập để trau dồi kỹ năng, kỹ xảo hoạt động giúp cho
người học hiểu rõ và nắm vững kiến thức lý thuyết. Đây là khâu cơ bản để thực hiện
nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn. Thực hành phải
có đủ phương tiện, kế hoạch, quy trình luyện tập gắn ngay với vấn đề lý thuyết vừa
học. Để hình thành cho người học một kỹ năng thì cần phải dạy cho họ biết cách kết
hợp và huy động hợp lý các nguồn nội lực (kiến thức, khả năng thực hiện và thái
độ) và ngoại lực (tất cả những gì có thể huy động được nằm ngoài cá nhân). Như
vậy, người dạy phải định hướng, giúp đỡ, tổ chức, điều chỉnh và động viên hoạt
động của người học. Sự định hướng của người dạy góp phần tạo ra môi trường sư

GV luôn quan tâm đặt các quá trình học tập vào định hướng tích hợp, song vẫn duy
trì các môn học riêng rẽ (do bản chất các môn học, hoặc do các môn học được các
GV khác nhau dạy). Ở trường THPT nước ta hiện nay, chương trình, SGK, GV
giảng dạy theo các môn học, hầu như không có nội dung dạy học nào trong SGK
mang tính liên môn được trình bày tường minh. Cách tích hợp thứ hai là cần thiết
song hiếm khi được thực hiện.
Cách tích hợp thứ ba: Tích hợp những môn học có mục tiêu bổ sung cho
nhau. Dạng tích hợp này duy trì những mục tiêu riêng trong mỗi môn học, đồng
thời liên kết các môn này một cách hài hòa trên cơ sở xây dựng các đề tài/chủ đề.
Việc triển khai thực hiện dạy học chủ đề sẽ đồng thời thực hiện mục tiêu của các
môn học liên quan đồng thời giải quyết được vấn đề thực tiễn.
Trong đề tài này, chúng tôi hiện thực hóa kiểu tích hợp thứ ba này.
Cách tích hợp thứ tư: Tích hợp các môn học xung quanh những mục tiêu
chung cho nhiều môn học. Cách tích hợp này yêu cầu phải soạn những mục tiêu


chung cho nhiều môn học, mục tiêu chung này gọi là mục tiêu tích hợp. Ở đây cần
xác định các kỹ năng phải hình thành, trong khi các nội dung vẫn mang tính bộ
môn. Phương pháp tổng quát là tìm những mục tiêu chung cho các môn học, khuếch
đại các mục tiêu đó để tạo ra mục tiêu tích hợp giữa các môn học. Mục tiêu tích hợp
được thực hiện trong những tình huống tích hợp (giải quyết bằng việc phối hợp các
kiến thức, kỹ năng từ nhiều môn khác nhau).
1.1.6. Những khó khăn khi thực hiện dạy học tích hợp [6]
Dạy học tích hợp liên môn mang lại nhiều lợi ích thiết thực nâng cao chất
lượng và hiệu quả dạy học, đặc biệt khắc phục tính hàn lâm lý thuyết khi nghiên
cứu các khái niệm, định luật khoa học. Tuy nhiên trong triển khai đang gặp khó
khăn đó là GV chưa được trang bị lý thuyết về dạy học tích hợp nói chung và dạy
học tích hợp liên môn nói riêng. Cơ sở lý luận về dạy học tích hợp chưa được đưa
vào giáo trình lý luận dạy học đại cương và lý luận dạy học bộ môn. Gần đây có tài
liệu dịch song nội dung dịch chưa thoát rất khó vận dụng cho GV khi tự học vấn đề

phương thức hay mô hình dạy học. Sau đây tôi giới thiệu những nội dung cơ bản
nhất của DHDA.
1.2. Dạy học dự án [20], [6]
1.2.1. Khái niệm [6]
Dạy học dự án là một mô hình dạy học lấy học sinh làm trung tâm. Kiểu dạy
học này phát triển kiến thức và kỹ năng của học sinh thông quan quá trình học sinh
giải quyết một bài tập tình huống gắn với thực tiễn được gọi là dự án. Dự án đặt học
sinh vào vai trò tích cực là người giải quyết vấn đề, người ra quyết định, điều tra
viên hay người viết báo cáo và cuối cùng phải tạo ra được những sản phẩm thực tế.
Thường thì học sinh sẽ làm việc theo nhóm và hợp tác với các chuyên gia bên ngoài
và cộng đồng để trả lời các câu hỏi và hiểu sâu hơn nội dung, ý nghĩa của bài học.
Học theo dự án đòi hỏi học sinh phải nghiên cứu và thể hiện kết quả học tập của
mình thông qua cả sản phẩm lẫn phương thức thực hiện.
1.2.2. Đặc điểm của dạy học dự án [6]
Trong các tài liệu về DHDA có rất nhiều đặc điểm được đưa ra. Các nhà sư
phạm Mỹ đầu thế kỷ 20 khi xác lập cơ sở lý thuyết cho phương pháp dạy học này
đã nêu ra 3 đặc điểm cốt lõi của DHDA là định hướng HS, định hướng thực tiễn và
định hướng sản phẩm. Có thể cụ thể hóa các đặc điểm của DHDA như sau:
- Định hướng thực tiễn: Chủ đề của dự án xuất phát từ những tình huống thực
tiễn xã hội, thực tiễn nghề nghiệp cũng như thực tiễn đời sống. Chứa đựng những
vấn đề phù hợp với trình độ và khả năng của người học.
- Có ý nghĩa thực tiễn xã hội: Các dự án học tập góp phần gắn việc học tập
trong nhà trường với thực tiễn trong đời sống xã hội.
- Định hướng hứng thú: Chủ đề và nội dung của dự án tạo dựng phù hợp thu
hút được hứng thú của học sinh, thúc đẩy mong muốn học tập của học sinh, tăng
cường năng lực hoàn thành những công việc quan trọng và mong muốn được đánh


giá. Khi đó, giá trị của việc học đối với học sinh cũng tăng lên. Trong dạy học theo
dự án, cơ hội cộng tác làm việc với các bạn cùng lớp cũng làm tăng hứng thú học

trong đa số trường hợp các dự án học tập tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt


động thực tiễn, thực hành. Những sản phẩm này có thể sử dụng, công bố, giới
thiệu.
1.2.3. Mục tiêu dạy học trong dạy học theo dự án [6]
Mục tiêu của dạy học theo dự án mang tính định hướng rõ ràng. Dạy học theo
dự án hướng tới phát triển kĩ năng tư duy bậc cao, không chỉ đảm bảo nội dung môn
học về cả kiến thức và kĩ năng có thể vượt qua giới hạn của môn học. Học sinh được
rèn luyện trong một môi trường hoàn toàn mới, có thể hoặc không bị bó hẹp bởi một
thời gian cố định. Song điều quan trọng và mới mẻ nhất là học sinh sẽ luôn luôn được
tham gia giải quyết những nhiệm vụ mang ý nghĩa thực tiễn và tránh được sự nhàm
chán. Các dự án hoàn toàn phải có định hướng thực tiễn vì trong quá trình thực hiện
dự án học sinh phải sử dụng lí thuyết đã học để xử lý các tình huống của thực tiễn xã
hội. Ngoài ra dạy học theo dự án còn hướng tới phát triển kĩ năng sống cho học sinh
như: kĩ năng trong công việc, kĩ năng thu thập và xử lý thông tin, kĩ năng trình bày,
giữ vững lập trường…
Đây là cơ sở lý luận để chúng tôi chọn DHDA làm phương thức dạy học tích
hợp liên môn Vật lý- Công nghệ; bởi nội dung dạy học các ứng dụng kỹ thuật của
Vật lý và nội dung dạy học môn Công nghệ là những thiết bị kỹ thuật, những sáng
chế này là kết quả giải quyết bài toán thực tiễn của nhà khoa học. Nếu đặt bài toán
thực tiễn này cho HS, các em sẽ được làm nhà sáng chế để tái sáng chế thiết bị kỹ
thuật. Qua đó đạt được các mục tiêu của DHDA, hình thành năng lực giải quyết vấn
đề thực tiễn cho HS.
1.2.4. Các giai đoạn của dạy học dự án [6]
Dạy học theo dự án bao gồm các giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Chọn đề tài và xác định mục đích của dự án
- Giai đoạn 2: Xác định đề cương, kế hoạch thực hiện
- Giai đoạn 3: Thực hiện dự án, chú ý đến sản phẩm
- Giai đoạn 4: Thu thập kết quả và công bố sản phẩm

sống xung quanh, nhất là các vấn đề có tính thời đại.
Xuất phát từ nội dung bài học, GV đưa ra một chủ đề với những gợi ý hấp
dẫn, thực sự có thể lôi cuốn HS, kích thích HS hứng thú tham gia thực hiện thông
qua các hoạt động học tập như:
- Học thông qua việc phục vụ cộng đồng: Những dự án này thường gắn liền
với cộng đồng địa phương và HS có thể áp dụng bài học trong lớp học vào tình
huống thực tế. Ví dụ, tạo những vật dụng hay đồ chơi từ các vật liệu phế thải cho
các em nhỏ trong “Mái ấm tình thương”.
- Mô phỏng và đóng vai: Những dự án này được thiết kế nhằm cung cấp cho
HS một kinh nghiệm thực tế đầu tay. HS sẽ vào vai một người khác, sống trong một
tình huống mô phỏng tái tạo lại thời gian và không gian nhất định. Mô phỏng và
đóng vai là cách rất hữu hiệu để phản ánh lịch sử, mang lại nhiều hiệu quả hay tạo
được sự thấu cảm tốt. Ví dụ, để nâng cao ý thức về “An toàn giao thông”, HS hóa


thân vào một vở kịch hay xây dựng một video clip với nội dung nói về hậu quả của
một tai nạn giao thông.
- Xây dựng và thiết kế: Những dự án này dựa trên nhu cầu thực tế hay có thể
được tạo nên bởi chuỗi sự kiện đáng tin cậy. Các dự án này đòi hỏi HS phải xây
dựng được mô hình thực sự hay lập kế hoạch đề xuất giải pháp cho các vấn đề thực
tế. Ví dụ, chế tạo tên lửa nước.
- Hợp tác trực tuyến: Những dự án này là các nhiệm vụ giáo dục thực hiện trực
tuyến. Các dự án cung cấp kinh nghiệm học tập thực tế khi hợp tác trực tuyến với
các lớp khác, các chuyên gia hay cả cộng đồng.
- Tra cứu web: Đây là các hoạt động yêu cầu định hướng trong đó một số hay
tất cả các thông tin mà người học sử dụng được lấy từ nguồn Internet. Các dự án
này được thiết kế nhắm đến việc lĩnh hội và tích hợp kiến thức.
Dự án là một bài tập tình huống mà HS phải giải quyết bằng các kiến thức
theo nội dung bài học, đặt HS vào tình huống có vấn đề nhưng việc giải quyết vấn
đề đòi hỏi tính tự lực cao ở HS.

câu hỏi khái quát phải gắn với nhu cầu có thực trong thực tế cuộc sống, sở thích của
HS và gây được sự tò mò, sự hứng thú muốn khám phá ở HS.
* Câu hỏi bài học
Câu hỏi bài học cũng là câu hỏi mở nhưng hướng HS đi vào trọng tâm một bài
học, một chủ đề cụ thể. Câu hỏi bài học đòi hỏi phải đủ rộng để bao quát hầu hết
các chủ đề của bài học, giúp HS tự khám phá và thể hiện những hiểu biết của mình
quanh các vấn đề cốt lõi của dự án một cách sáng tạo, độc đáo, duy trì sự hứng thú
ở HS. Với câu hỏi bài học có nhiều hơn một câu trả lời đúng duy nhất nên cũng đòi
hỏi HS phải tư duy bậc cao. Câu hỏi bài học hỗ trợ việc nghiên cứu câu hỏi khái
quát.
* Câu hỏi nội dung
Câu hỏi nội dung là những câu hỏi cụ thể, trọng tâm, tập trung trực tiếp vào
các chuẩn kiến thức và mục tiêu học tập; là câu hỏi hỗ trợ cho các câu hỏi khái quát
và câu hỏi bài học. Câu hỏi nội dung được xếp vào loại câu hỏi “đóng”, nó đòi hỏi
phải có câu trả lời đúng, rõ ràng, cụ thể, không thể bác bỏ.
1.2.5.5. Đánh giá trong DHDA
Đánh giá là một hoạt động thường xuyên trong quá trình dạy và học, nó giữ
một vai trò quan trọng trong việc quyết định chất lượng đào tạo.
Trong DHDA, có thể sử dụng ba hình thức đánh giá như sau: đánh giá liên tục
quá trình học tập, đánh giá thông qua việc nhìn lại quá trình (tự đánh giá) và đánh
giá đồng đẳng.
* Đánh giá liên tục quá trình học tập


GV đánh giá qua các sản phẩm của hoạt động và quá trình học tập của HS,
được thực hiện thông qua kết quả học tập - thành tích học tập của HS, khả năng
thuyết trình, bài kiểm tra, các kết quả quan sát trong quá trình học.
* Đánh giá thông qua quá trình nhìn lại (tự đánh giá)
HS tự liên hệ phần nhiệm vụ đã thực hiện bằng các tiêu chí đánh giá và quyết
định xem mức độ hoàn thành của mình đã đáp ứng yêu cầu của mục tiêu bài học

- HS hứng thú, tích cực và sẵn sàng bắt tay vào thực hiện dự án
1.2.5.7. Giáo án nghiệm thu dự án
Giáo án được thiết kế nhằm đạt được mục tiêu:
- HS hứng thú, tích cực và tự tin thuyết trình sản phẩm dự án
- Hợp thức hóa các kiến thức chuẩn qua dự án
- Đánh giá dự án, rút kinh nghiệm
1.3. Dạy học tích hợp liên môn Vật lý - Công nghệ bằng dạy học dự án
1.3.1. Nội dung dạy học tích hợp liên môn Vật lý- Công nghệ
Trong môn Vật lý và môn Công nghệ đều có nội dung dạy học các ứng dụng
kỹ thuật của Vật lý, đây là một trong năm loại kiến thức cơ bản của Vật lý. Tuy
nhiên môn Vật lý và môn Công nghệ có mục tiêu riêng ; môn Vật lý thiên về
nguyên lý: Nguyên lý hoạt động và nguyên tắc cấu tạo của thiết bị kỹ thuật, giải
thích được cơ chế hoạt động (nguyên tắc vật lý) của thiết bị, vẽ được sơ đồ cấu tạo
(nguyên tắc vật lý) của thiết bị mà không chú ý đến mặt kỹ thuật, môn Công nghệ
thì thiên về mặt kỹ thuật của thiết bị: cấu tạo, kích thước, vật liệu, vận hành, kỹ
năng lắp đặt, sử dụng sửa chữa, bảo dưỡng. Vì thế hoàn toàn có thể tích hợp mục
tiêu 2 môn học này vào dạy học các thiết bị kỹ thuật trong môn Vật lý thành chủ đề,
dạng như chủ đề Máy điện, Máy nhiệt, Dụng cụ quang học…
Trong phạm vi đề tài này, tôi chọn chủ đề Máy phát điện.
1.3.2. Lựa chọn mô hình DHDA cho dạy học tích hợp liên môn Vật lý- Công
nghệ
Nội dung dạy học được lựa chọn cho dạy học tích hợp liên môn Vật lý- Công
nghệ là ứng dụng kỹ thuật của Vật lý. Có hai con đường dạy học ứng dụng kỹ thuật
của Vật lý đó là:
* Con đường thứ nhất
Quan sát cấu tạo của đối tượng kĩ thuật đã có sẵn và tìm hiểu, giải thích
nguyên tắc hoạt động của nó dựa trên các định luật vật lí. Tiến trình nghiên cứu
con đường này gồm các giai đoạn chính sau:
Giai đoạn 1: Quan sát thiết bị máy đã có cho vận hành và xác định chính xác
tác động ở đầu vào và kết quả thu được ở đầu ra. Kết quả thu được ở đầu ra chính

ứng dụng kỹ thuật của vật lý theo con đường này.
Trong đề tài này, chúng tôi hiện thực hóa dạy học liên môn Vật lý- Công nghệ
chủ đề Máy phát điện bằng DHDA là thực hiện dạy học theo con đường sáng chế
(dạy HS sáng tạo kỹ thuật).
1.3.3. Quy trình dạy học tích hợp liên môn Vật lý - Công nghệ bằng dạy học dự
án
Từ nghiên cứu cơ sở lý luận của dạy học tích hợp, dạy học dự án, nội dung
dạy học ở môn Vật lý và môn Công nghệ, chúng tôi xây dựng quy trình dạy học tích
hợp liên môn Vật lý- Công nghệ bằng dạy học dự án theo sơ đồ sau:


Lựa chọn
chủ đề
nghiên
cứu

Xác định mục tiêu
dạy học chủ đề
trong 2 môn VL
& CN

Xác định nội
dung dạy
học trong
chủ đề

Tổ chức dạy học
theo kế hoạch đã
xây dựng


khai dự
án

Thiết kế
bài học
nghiệm
thu dự
án

Xác định mục
tiêu, sản phẩm,
phiếu đánh giá
sản phẩm

Xây dựng bộ
câu hỏi định
hướng

Thiết
kế bài
học
triển
khai dự
án

Sơ đồ 1. Quy trình dạy học tích hợp liên môn Vật lý- Công nghệ bằng DHDA

Trong nội dung đề tài này, chúng tôi đã thực hiện dạy học chủ đề Máy phát
điện theo quy trình này làm ví dụ.
1.4. Tìm hiểu thực trạng dạy học liên môn Vật lý- Công nghệ tại một số trường

hứng thú với môn Công nghệ và đa số HS đặt mục tiêu học tập để thi ĐH-CĐ mà
quên mất việc áp dụng những điều đã học vào thực tiễn cuộc sống ngay từ khi đang
ngồi trên ghế nhà trường. Bên cạnh đó, đa số GV dạy môn Vật lý cũng dạy môn
Công nghệ nên nếu áp dụng dạy học tích hợp các ứng dụng kỹ thuật của Vật lý
trong 2 môn này sẽ rất thuận lợi trong việc kế thừa thực hiện những yêu cầu mà
môn Công nghệ hoặc môn Vật lý không có, góp phần phát triển năng lực giải quyết
vấn đề thực tiễn cho học sinh.


Kết luận chương 1
Trong chương này, chúng tôi chủ yếu tập trung vào nghiên cứu cơ sở lý luận
và thực tiễn có liên quan đến dạy học tích hợp liên môn, dạy học dự án và dạy học
tích hợp liên môn Vật lý - Công nghệ bằng dạy học dự án.Trên cơ sở lý luận này,
chúng ta có thể thấy dạy học tích hợp liên môn bằng dạy học dự án là một trong
những phương pháp dạy và học theo hướng tích cực đáp ứng yêu cầu của thực tiễn
giáo dục nước ta hiện nay, góp phần gắn lý thuyết với thực hành, tư duy với hành
động, nhà trường với xã hội, hình thành ở HS thói quen tự học, tự khám phá kiến
thức, phát triển tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh thần
trách nhiệm, khả năng cộng tác làm việc nhóm. Đó cũng là chính là những phẩm
chất cần có ở mỗi con người để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội ngày nay.
Vật lý học là một môn khoa học thực nghiệm, có liên hệ chặt chẽ với nhiều
môn học khác nên việc vận dụng dạy học tích hợp liên môn bằng DHDA vào việc
giảng dạy Vật lý tương đối khá thuận lợi, đặc biệt là dạy học các ứng dụng kỹ thuật
của vật lý. Mặt khác, đa số GV dạy học môn Vật lý cũng dạy môn Công nghệ nên
thuận lợi trong việc kế thừa và phát triển các kiến thức nếu dạy học tích hợp một số
chủ đề ở hai môn này.
Tuy nhiên qua tìm hiểu thực trạng dạy- học ở một số trường THPT trên địa
bàn tỉnh Nghệ An, chúng tôi nhận thấy việc áp dụng dạy học liên môn, dạy học dự
án còn chưa được triển khai rộng rãi do điều kiện vật chất của lớp học cũng như tâm
lý của giáo viên chưa sẵn sàng thay đổi phương pháp làm việc của mình. Bên cạnh