Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

I. Phần mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu được của tuổi thơ, giúp cho
cảm xúc các em thêm sâu sắc tâm hồn thêm trong sáng, ước mơ thêm bay bổng.
Những cảm xúc đó hằng ngày theo sát, nhắc nhở các em thực hiện năm điều Bác
Hồ dạy, phấn đấu trở thành con người toàn diện, có ích cho đất nước sau này.
Có rất nhiều phương pháp truyền đạt khi dạy hát, dạy tập đọc nhạc, dạy kể
chuyện âm nhạc và cũng tùy thuộc vào mỗi giáo viên có mỗi phương pháp
truyền đạt khác nhau cùng với kinh nghiệm của mỗi người.
Riêng đối với nội dung dạy “Tập đọc nhạc’’ có rất nhiều giáo viên nghĩ
rằng chỉ đàn lên là học sinh đọc được, sai chỗ nào thì dừng lại sửa. Với tôi cách
nghĩ đó nên áp dụng cho phương pháp dạy hát thì phù hợp hơn. Khi nghe giáo
viên đàn bài hát có sẵn lời ca thì các em hát theo được, còn đọc nhạc mà chỉ
nghe thôi thì chỉ có học sinh giỏi mới thực hiện được, phải cho các em được
quan sát trực tiếp vào bảng phụ, chỉ từng nốt nhạc cụ thể cho các em thấy được
nốt nằm ở vị trí đó là nốt gì để các em nắm được. Các em nắm được nốt rồi thì
mới kết hợp cho nghe đàn và được nghe nhiều lần. Để giúp các em đọc được và
thực hành tốt phải thực hiện một lúc cả 3 giác quan như: mắt nhìn - tai nghe miệng đọc kết hợp gõ phách, qua đó giúp các em phaùt trieån tai nghe và phaùt
trieån giọng. Vì vậy giáo viên phải có những phương pháp, kinh nghiệm tối ưu
để truyền đạt, với tôi trên lớp tôi luôn dạy hết mình, luôn quan tâm, theo sát học
sinh trong tiết dạy của mình, luôn áp dụng phương pháp nhẹ nhàng, thích hợp
tùy vào từng đối tượng học sinh, cùng với mong muốn đưa Tập đọc nhạc thực
sự gần gũi với các em đồng thời đem lại hiệu quả cao khi giảng dạy nội dung
này.
Tôi mong muốn được chia sẽ với tất cả đồng nghiệp nhằm học hỏi, trao đổi
và rút kinh nghiệm để ngày càng có những phương pháp dạy tập đọc nhạc hiệu
quả hơn nữa, thông qua đề tài: “Bồi dưỡng kĩ năng tập đọc nhạc cho học sinh
Tiểu học”
I.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

- Phương pháp thực hành\
- Khảo sát trình độ học sinh
II. Phần nội dung
II.1. Cơ sở lý luận
Hiện nay trên Thế Giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về vai trò của âm nhạc
đối với đời sống của con người và sự tác động của âm nhạc tới sự hình thành và phát
triển nhân cách sống đăc biệt là lứa tuổi tiểu học.
M. Gorki nhận xét: “Âm nhạc có tác động kì diệu đến tận đáy lòng, nó khám phá ra
các phẩm chất cao quí của con người. Chính vì vậy, người lớn cần đặc biệt quan tâm
đến việc giáo dục âm nhạc cho trẻ càng sớm càng tốt”.
Ở Việt Nam cũng có một số nhà sư phạm nghiên cứu về một số phương pháp
giảng dạy âm nhạc trong các trường phổ thông. Như Giáo sư Dương Viết Á chuyên
nghiên cứu các làn điệu dân ca để vào các trường học phổ thông,Nhạc sĩ Hoàng Long
là chủ biên của sách nghệ thuật 1,2,3,NXB Giáo dục Hà Nội 2001-2003.Đồng thời
cũng là chủ biên của cuốn sách Hỏi đáp về phương pháp dạy học 1,2,3 và Nghệ thuật
4,5NXB Giáo dục, Hà Nội, 2004.
Việc lựa chọn các phương pháp dạy học không còn là vấn đề mới mẻ,nhưng dạy
như thế nào, phối hợp các phương pháp dạy học ra sao để học sinh học mà không bị
nhàm chán, không bị gò bó hay ép buộc, làm cho học sinh cảm thấy thích thú, hào
Hồ Thị Lương

-2-

Trường TH Lý tự trọng


Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

hứng, phấn khởi sau mỗi giờ học nhạc thì bản thân tôi qua nhiều năm trực tiếp giảng
dạy âm nhạc cũng đã ứng dụng một số phương pháp dạy học nhằm bồi dưỡng kỹ năng

nốt ở trên khuông nhạc
Hồ Thị Lương

-3-

Trường TH Lý tự trọng


Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

b. Thành công – hạn chế
* Thành công
Đa số học sinh đều háo hức tham gia các hoạt động giáo dục âm nhạc và đã
biết phân biệt rõ các hình nốt nhạc, trường độ các nốt, đọc tương đối đúng tên
gọi và cao độ các nốt nhạc. Đọc tương đối tốt các bài Tập đọc nhạc có trong
chương trình.
* Hạn chế
Ở độ tuổi này các em còn hiếu động nên chưa tập trung chú ý khi giáo viên
hướng dẫn. Khi đọc bài Tập đọc nhạc trước lớp các em còn thiếu tự tin dẫn đến
đọc chưa chính xác cao độ, đọc sai tên nốt nhạc
c. Mặt mạnh - mặt yếu
* Mặt mạnh
Đa số các em nắm chắc kiến thức môn học, kết quả học tập của học sinh
khối 4 và khối 5 trong thời gian qua có nhiều chiều hướng tích cực, chất lượng
nâng cao, tất cả các em đều hoàn thành môn học. Âm nhạc giúp các em có tinh
thần thoải mái để hứng thú học các môn học khác.
* Mặt yếu
Khả năng ghi nhớ của các em chưa tốt, có khi tiết học này nhớ, tiết sau đã
quên. Việc cảm nhận về cao độ, tiết tấu đối với học sinh tiểu học còn hạn chế
d. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động

phát triển chưa hoàn chỉnh nên các em học dễ thuộc nhưng nhanh quên,
mỗi tiết học âm nhạc thời lượng chỉ có 35 đến 40 phút mà phân môn Tập
đọc nhạc chỉ có thời gian khoảng 20 phút để học một bài Tập đọc nhạc nên
ít có thời gian để kiểm tra, chỉnh sửa cho từng học sinh. Hơn nữa ở lớp 3
các em chỉ có một tiết học để làm quen với các nốt nhạc nên lên lớp 4 các
em chưa nhớ hết vị trí các nốt nhạc trên khuông. Vậy, làm thế nào để giúp
học sinh đọc tốt các bài Tập đọc nhạc, nhớ vị trí, tên gọi, hình nốt, trường
độ các nốt nhạc là điều trăn trở của tôi mỗi khi đến lớp.
Để các em học tập tốt hơn. Mỗi giáo viên cần có tâm với nghề, phải tự
học, tự tìm tòi, nghiên cứu các phương pháp dạy học phù hợp đối với từng
nhóm đối tượng học sinh. Căn cứ vào tài liệu hướng dẫn môn học, vào
chuẩn kiến thức kỹ năng để kết hợp nhiều phương pháp trong một tiết học,
tổ chức các trò chơi âm nhạc giúp các em hứng thú học tập, giúp các em
mạnh dạn, tự tin hơn trước tập thể và trong quá trình học tập chắc chắn các
em sẽ hứng thú học tập và đạt kết quả cao hơn.
II.3. Giải pháp, biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Để thực hiện đề tài bản thân tôi xác định mục tiêu của đề tài này là
giúp học sinh xác định đúng vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc, phân biệt
đúng hình các nốt nhạc, ghi nhớ trường độ của mỗi hình nốt nhạc, đọc
đúng cao độ các bài Tập đọc nhạc trong chương trình Tập đọc nhạc Tiểu
học.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
1. Luyện tập cao độ
Đối với học sinh tiểu học, đây là một phần tương đối khó. Muốn vậy thì
không phải chờ đến lớp 4 khi có phần tập đọc nhạc trong bài học mới vội vàng
cho học sinh tập đọc cao độ của bài theo đàn. Điều đó không thể mang lại kết
quả khả quan được. Với tôi, ngay từ lớp 1 tôi đã cho các em thường xuyên nghe
giai điệu của bài hát, làm quen với chuỗi âm thanh đi lên, đi xuống, đi ngang
qua các trò chơi như: Nghe giai điệu đoán tên bài hát, nhận biết chuỗi âm thanh

PHA
MI
RÊ
ĐÔ

Hoặc:

Hồ Thị Lương

-6-

Trường TH Lý tự trọng


Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

ĐÔ học sinh đã được chuẩn bị kĩ
Bằng sự bồi dưỡng lâu dài và thường xuyên,
SI
năng đọc cao độ của nốt nhạc khá thuần thục và chuẩn xác.
LA
2. Luyện tập tiết tấu
Tuy phần tiết tấu tương SON
đối đơn giản hơn phần luyện cao độ nhưng không
phải vì vậy mà học sinh dễ dàng thực hiện. Bởi độ dài của các hình nốt nhạc
PHA
không phải được đo bằng
cm như trong toán học mà được tính bằng độ dài vang
MI
lên của âm thanh. Đối với học sinh tiểu học thì đó là sự trừu tượng khó nắm bắt.



Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

Đây là phần khó nhất trong bài bởi vì chính phần này sẽ đánh giá kĩ năng
thực hành của học sinh được tổng hợp từ hai phần trên. Ở lứa tuổi tiểu học sự
kết hợp cùng lúc vừa nhớ tên nốt, độ cao, vị trí và hình tiết tấu của nốt nhạc đó
là điều không hề đơn giản đối với các em. Nên tôi phải có sự chuẩn bị để rèn
luyện cho các em từ những lớp dưới. Cũng thông qua trò chơi giúp các em nhớ
nốt trên khuông như trò chơi: "Khuông nhạc bàn tay" . Có thể có hai cách thực
hiện trò chơi này như:
- Tôi chỉ các vị trí nốt tương ứng trên bàn tay, học sinh nói tên nốt.
- Tôi nói tên nốt, học sinh chỉ trên bàn tay của mình.
Ngoài ra còn có thể tổ chức cho học sinh tham gia trò chơi: "Gắn nốt nhạc
trên khuông"…
VD: Tôi chọn 2 nhóm, mỗi nhóm 7 học sinh. Mỗi nhóm được rút thăm một
đề bài và yêu cầu các nhóm nối tiếp nhau gắn các nốt nhạc có trong thăm lên
khuông nhạc. Nhóm nào gắn nhanh, đúng thì được thưởng một nốt nhạc xinh.
Ban giám khảo là đại diện một số học sinh của lớp
VD: Trò chơi “ Lời chào nốt nhạc”
Khi bước vào lớp Tôi chào học sinh: Rê, Pha, La, Đô
( Hoặc: Đồ Rê Mi Pha Sol La Si Đô)
Học sinh sẽ chào lại: Đồ, Mi, Sol, Si
( Hoặc: Đô Si La Sol Pha Mi Rê Đồ)
Thông qua các trò chơi thì việc nhớ tên nốt đối với học sinh trở nên dễ
dàng hơn, dễ khắc sâu vào trí nhớ của các em hơn. Đó cũng chính là sự thành
công trong việc thực hiện phương châm: "Học mà chơi, chơi mà học"
Hay tạo điều kiện để các bạn học khá giỏi giúp đỡ các bạn yếu hơn ghi nhớ
vị trí các nốt nhạc cũng là một biện pháp hiệu quả
4. Thực hành đọc bài tập đọc nhạc:

Tụi luụn quan tõm, theo sỏt hc sinh trong tit dy ca mỡnh, ỏp dng
phng phỏp nh nhng, thớch hp tựy vo tng i tng hc sinh giỳp cỏc em
hiu bi, nm vng kin thc, thc hnh c.
Trờn lp tụi luụn dy ht mỡnh, xem em no c cha c thỡ dựng
Khuụng nhc bn tay HS nh li tờn gi v v trớ cỏc nt nhc, v kim tra
em ú cỏc tit k tip n khi em nm c thỡ thụi .
Ngoi phng phỏp v kinh nghim truyn t thỡ vic chun b bi trc
khi lờn lp l vụ cựng quan trng, giỳp Tụi t tin, dy tt, tit hc t hiu qu.
dy mt tit tp c nhc lp 4 tụi chun b tht k:
Th nht: S dng n phớm in t
Th 2: t hp õm cho bi TN.a s cỏc bi u vit ging ụ trng
Hp õm ẹụ trng: C
Hp õm Pha trng: F
Hp õm Son by:
G7
Th 3: n thnh tho bi TN sau ú va n va xng õm, ri tp
ỏnh nhp vi ln.
Th 4: n v ủoùc phn luyn tp cao (SGK)
Th 5: c kt hp goừ tit tu:
Vớ d:
Nt moực n: c l n (Goừ1 cỏi nhanh)
Nt en: c l en (Goừ 1 cỏi)
Nt trng: c l trng (Goừ 2 cỏi)
Hoaởc:
Nt múc n: c l rinh (Goừ 1 cỏi nhanh)
Nt en: c l tựng (Goừ 1 cỏi)
H Th Lng

-9-


- 10 -

Trường TH Lý tự trọng


Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

Bài TĐN số 8: Bầu trời xanh (Trích )
Nhạc và lời: Nguyễn Văn Quỳ

Tôi chuẩn bị 02 caâu haùt ñaàu baøi hát Bầu trời xanh là:

Hồ Thị Lương

- 11 -

Trường TH Lý tự trọng


Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

Và viết hợp âm cho bản nhạc để đệm cho học sinh hát và viết thêm
các hợp âm cho 02 câu của bài tập đọc nhạc trên (5 hợp giống trên: Am- A7Dm- G- C).
Thứ 10: Chuaån bị đồ dùng dạy học:
-Đàn phím điện tử.
- Một trong các nhạc cụ gõ như:

Song loan.

Hồ Thị Lương


Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

6.Giáo dục tình cảm thẩm mĩ
Qua mỗi giờ học nhạc học sinh không chỉ được trang bị những kiến thức,
kĩ năng của một phân môn nghệ thuật mà thông qua mỗi bài học Tôi đã Giáo
dục các em tính thẩm mĩ, năng động, tự tin, hòa nhã với bạn bè. Khơi gợi lên
trong tâm hồn các em tình yêu quê hương, đất nước, yêu con người. Dạy các em
biết yêu lao động, vâng lời cha mẹ, thầy cô. Hình thành cho trẻ một tâm hồn
nhạy cảm, yêu cái đẹp. Giúp các em cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong âm
nhạc và trong đời sống để qua đó giúp các em hoàn thiện nhân cách của mình.
c. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp
Giáo viên phải nắm vững về chuyên môn, có kỹ năng sư phạm tốt, sáng
tạo, đổi mới trong tổ chức các hoạt động học tập.
Chuẩn bị kỹ bài dạy trước khi đến lớp. Tìm hiểu và nắm được trình độ tiếp
thu của từng học sinh để giao nhiệm vụ và có những hình thức, phương pháp
dạy học phù hợp để đảm bảo tất cả học sinh đều tích cực tham gia học tập với ý
thực tự giác, chủ động, tích cực.
Cơ sở vật chất phục vụ môn học phải tương đối đầy đủ như: phòng học
rộng rãi để học sinh tham gia trò chơi, đàn ócgan, thanh phách, mõ, trống, các
nốt nhạc đồ chơi.... tạo không khí vui tươi, sôi động khi học sinh thực hành.
Có sự phối hợp của giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh học sinh, ý thức tụ
học của học sinh.
Giáo viên chuyển việc truyền thụ của học sinh thành việc hướng dẫn học
sinh tự học. Lớp học diễn ra với nhiều hình thức như: Làm việc theo cặp, làm
việc cá nhân, làm việc theo nhóm...Học sinh được học trong môi trường thoải
mái, không bị gò bó, luôn được gần gũi với thầy cô, bạn bè, được sự giúp đỡ của
các bạn trong lớp, phù hợp với tâm sinh lý của các em. Tạo môi trường học thân
thiện, an toàn.
d. Mối quan hệ giữa giải pháp, biện pháp

45%
80%
phách, nhịp, tiết tấu
Học sinh đọc đúng các bài
60%
90%
Tập đọc nhạc
Qua thực tiễn dạy học chương trình sách giáo khoa mới, đối với môn Âm
nhạc tôi nhận thấy các em đã mạnh dạn, tự tin, hứng thú trong khi học hát và đối
với phần tập đọc nhạc các em đã thành công trong việc đọc chính xác cao độ,
tiết tấu và ghép lời ca của bài. Điều đó chứng tỏ rằng học tập đọc nhạc không
chỉ khô khan, nhàm chán, khó khăn mà nó vẫn có những lý thú riêng nhờ sự
động viên, khuyến khích, quan tâm của giáo viên đến từng em học sinh và quan
trọng nhất là sự vận dụng sáng tạo của giáo viên trong quá trình giảng dạy và
bồi dưỡng kĩ năng tập đọc nhạc cho các em.
Qua các bước thực hiện trong tiết dạy như trên, tôi thấy học sinh tiếp thu
bài chủ động, hứng thú và yêu thích môn học. Bước đầu các em đã biết cảm thụ
âm nhạc , góp phần vào hiệu quả chung của nhà trường.
II.4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề
nghiên cứu.
Đa số học sinh đều yêu thích và hứng thú khi học Hoạt động giáo dục Âm
nhạc. Các em yêu thích các nốt nhạc, thích đọc bài Tập đọc nhạc, các em đã xác
định đúng vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc.
Một số em có năng khiếu đã biết tự đọc bài Tập đọc nhạc, giúp đỡ các bạn
trong nhóm hoàn thành nhiệm vụ học tập môn Âm nhạc.
Một số em chưa mạnh dạn, học yếu đã có ý thứ học tập, đã biết đọc các nốt
nhạc và tham gia học tập cùng nhóm
III. Phần kết luận, kiến nghị
III.1. Kết luận
Mục đích của dạy học là học sinh tiếp nhận kiến thức mà giáo viên truyền

chiếu, ti vi, đầu đĩa, phòng học chức năng…
- Có kế hoạch bồi dưỡng kiến thức âm nhạc và kĩ năng đàn hát thường
xuyên cho đội ngũ giáo viên âm nhạc để họ có điều kiện được tham gia học hỏi,
trao đổi kinh nghiệm để nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc trong nhà
trường.
Những giải pháp trên đã được chứng minh ở một số lớp tại trường
Tiểu học Lý Tự Trọng tôi thấy thực hiện những giải pháp trên là đúng. Vì
thế tôi mạnh dạn thực hiện giảng dạy trong những năm học tới. Vì thời gian
có hạn nên tôi mới tìm ra được một số giải pháp trên, nhưng tôi sẽ cố gắng
hơn nữa để tìm ra một số giải pháp tối ưu hơn, để đóng góp cho nền giáo
dục Âm nhạc trong trường Tiểu học Lý Tự Trọng được tốt hơn và nền giáo
dục Âm nhạc của toàn ngành nói chung giúp học sinh phát triển toàn diện
về “Đức - Trí - Thể - Mĩ”./.
Buôn Trấp, ngày 22 tháng 02 năm 2015
Người viết

Hồ Thị Lương
Hồ Thị Lương

- 16 -

Trường TH Lý tự trọng


Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
.........................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................

I Mở đầu……………………………………………………………...… ….trang 1
Lý do chọn đề tài………………………………………………………...........trang 1
Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài………………………………………….…......trang 1
Đối tượng nghiên cứu………………………………………………….….......trang 2
Phạm vi nghiên cứu…………………………………………………….......…trang 2
Phương pháp nghiên cứu……………………………………………….…......trang 2
II. Nội dung……………………………………………………………….....trang 2
Cơ sở lý luận …………………..………………………………………, ....…trang 2
Thực trạng……………………………………………………………..…...... trang 2
Giải pháp, biện pháp…………………………………………………..….......trang 5
Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu………...........trang 15
III. Kết luận, kiến nghị…….……………………………………………........trang 16
Kết luận………………………………………………………………….......trang 16
Kiến nghị………………………………………………………………….... trang 16
Nhận xét của hội đồng sống kiến………………………………….................trang 17
Tài liệu tham khảo…………………………………………………….…...…trang 18
Mục lục.............................................................................................................trang 19

Hồ Thị Lương

- 19 -

Trường TH Lý tự trọng


Bồi dưỡng kỹ năng học Tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học

MỤC LỤC
....
Trang