Kinh Nghiện – Rèn luyện kĩ năng tập đọc nhạc cho học sinh THCS

I - PHẦN MỞ ĐẦU
I.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
I.1.1. Cơ sở lí luận
- Âm nhạc là bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh và nhịp điệu để diễn tả tư
tưởng tình cảm của con người, nó có tính truyền cảm trực tiếp, bao gồm cả âm
thanh của giọng hát và âm thanh của các loại nhạc cụ. Âm nhạc xuất hiện từ rất
lâu đời và gắn bó mật thiết với con người từ nhỏ cho đến hết cuộc đời. Có thể
nói, âm nhạc là một nhu cầu tất yếu của cuộc sống. Việc học âm nhạc đã khó,
việc dạy âm nhạc còn khó hơn. Ở trường THCS, học sinh được học âm nhạc
không phải để trở thành những ca sĩ hay nhạc sĩ chuyên nghiệp mà việc học âm
nhạc là để giúp học sinh cân bằng nội dung học tập, tạo không khí hăng say
trong học tập.
- Chương trình âm nhạc ở trường THCS có 3 phân môn :
+ Học hát
+ Nhạc lí – Tập đọc nhạc
+ Âm nhạc thường thức
I.1.2. Cơ sở thực tiễn
Tiên Yên là một huyện miền núi của Tỉnh Quảng Ninh, nhưng một số
năm gần đây sự nghiệp giáo dục đã có nhiều thay đổi có tính khả thi. Hệ thống
trường lớp đã khang trang hơn, các thiết bị đồ dùng được trang bị tương đối đầy
đủ. Số lượng giáo viên và chất lượng ngày càng được nâng cao, đặc biệt là giáo
viên dạy bộ môn năng khiếu đã được bổ sung đầy đủ.
Nhưng là huyện miền núi có nhiều dân tộc anh em, tuy trường THCS Thị
Trấn là trường trọng điểm trong huyện nhưng một số em vẫn còn nhút nhát, tự
ti, hơn nữa trình độ và khả năng tiếp thu của các em chậm hơn các huyện bạn.
Nhưng được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là sự quan tâm sâu
sát của Ban giám hiệu nhà trường nên trong các cuộc thi văn nghệ của huyện
các em đều đạt kết quả tốt.
Nguyễn Quang Vinh

một số giáo viên chưa thực sự nắm vững đặc trưng của bộ môn. Bản thân nghệ
thuật Âm nhạc nói chung và môn Âm nhạc ở trường THCS nói riêng là nguồn
cảm hứng, là sự kích thích tinh thần say mê học tập của học sinh. Khả năng phổ
cập, truyền bá của Âm nhạc hết sức rộng lớn.
Nguyễn Quang Vinh

Trường THCS Thị Trấn Tiên Yên


Kinh Nghiện – Rèn luyện kĩ năng tập đọc nhạc cho học sinh THCS

Xuất phát từ thực tế dạy học ở trường THCS hiện nay, áp dụng phương
pháp dạy học mới: Là học sinh tự chủ động chiếm lĩnh kiến thức, giáo viên là
người hỗ trợ.
I.1.2.2.Về phía học sinh :
Học sinh trong trường THCS các em là lứa tuổi có nhiều thay đổi về đặc
điểm tâm sinh lý, bắt đầu có sự e ngại, một số em đã thể hiện giọng điệu của
người lớn, sự hồn nhiên của trẻ thơ đã có sự giảm sút. Vì môn học Âm nhạc là
môn năng khiếu cho nên một số em đã tỏ ra không thích học hay còn e ngại khi
trình bày một bài hát hoặc đọc bài TĐN trước tập thể lớp. Từ sự thay đổi về mặt
tâm sinh lý lứa tuổi, một số học sinh còn xem môn học Âm nhạc là một “môn
phụ”, các em chỉ quan tâm đến môn học khác do các em đã định hướng. Mà các
em chư nhận thấy được môn học Âm nhạc có ý nghĩa giúp các em có thêm tinh
thần học tập thư giãn, thoải mái về tư tưởng. Nhưng một số em còn cảm thấy
tiết học nhạc rất nặng nề. Các em đã hiểu sai vấn đề giáo viên cần phải có biện
pháp khắc phục ngay. Theo tôi, có rất nhiều lí do: Có thể do học sinh không có
năng khiếu, chưa biết cách học nhạc, không có sở thích học âm nhạc hoặc do
giáo viên dạy chưa có kinh nghiệm, phương pháp và cách tổ chức lớp chưa hợp
lí làm cho học sinh không có hứng thú học...
I.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

I.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu lí luận: Phân tích và tổng hợp lí thuyết, phân loại hệ thống lí
thuyết, đọc nghiên cứu SGK, tài liệu.
- Nghiên cứu thực tiễn: Quan sát , điều tra , trao đổi.
- Ngoài ra, tôi còn sử dụng một số phương pháp hổ trợ: tập hợp , thống kê.
- Để nghiên cứ đề tài này tôi tiến hành tham khảo các tài liệu như một số biện
pháp đổi mới phương pháp dạy học bộ môn Âm nhạc
- Thực nghiệm các tiết dạy ở các khối lớp với các phân môn, các bước của các
dạng bài.

Nguyễn Quang Vinh

Trường THCS Thị Trấn Tiên Yên


Kinh Nghiện – Rèn luyện kĩ năng tập đọc nhạc cho học sinh THCS

- Tham khảo ý kiến, dự giờ, học tập các đồng nghiệp qua các hội thi giáo viên
dạy giỏi…
I.5 ĐÓNG GÓP MỚI VỀ MẶT LÍ LUẬN, THỰC TIỄN
I.5.1 Về mặt lí luận:
Xác định cơ sở lí luận và việc tổ chức rèn kĩ năng tập đọc nhạc cho HS
như thế nào để có hiệu quả trong giờ TĐN ở trường THCS Thị Trấn Tiên Yên.
I.5.2 Về mặt thực tiễn
Phân tích thực trạng học TĐN và đề xuất những biện pháp xử lí vận dụng
rèn kĩ năng đọc nhạc ở phân môn TĐN ở trường THCS Thị Trấn Tiên Yên.
II. PHẦN NỘI DUNG
II.1. CHƯƠNG I : TỔNG QUAN
Một số lý luận về: Rèn luyện kĩ năng tập đọc nhạc cho học sinh THCS
II.1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu

sinh. Năng khiếu của học sinh đó có sẵn ngay từ khi vừa mới lọt lòng mẹ, được
sự chăm sóc nuôi dưỡng tận tụy của bố mẹ, vì vậy người Giáo viên cần phải
đặc biệt quan tâm tới các em có năng khiếu và các em năng khiếu còn kém.
+ Giờ lên lớp:
- Khâu chuẩn bị bài giảng: Đây là khâu đầu tiên trong việc chuẩn bị một
giờ dạy bao gồm: Xác định trọng tâm của bài giảng, phân phối thời gian, cách
thức tiến hành, hệ thống câu hỏi.
- Khâu lên lớp: Phải biết thiết lập mối quan hệ Thầy - Trò, Trò - Thầy, có
như vậy mới nâng cao được chất lượng bài giảng.
* Cơ sở pháp lý:
- Cụ thể hoá các văn kiện chính trị của Đảng, luật Giáo Dục. Luật số 11/
1998/QH 10 quy định về tổ chức hoạt động giáo dục có tới 13 điều nói về nhà
giáo.
+ Vai trò của nhà giáo ( Điều 14 ).
+ Nhiệm vụ và quyền của nhà giáo ( Điều 61- 66).
+ Đào tạo và bồi dưỡng pháp lí ( Điều 67- 69 ).
+ Nhà giáo phải có nhiệm vụ “ Không ngừng học tập và rèn luyện để nâng cao
phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ nêu gương tốt cho người
học” ( Điều 63 khoản 4 LGD ). Và có quyền “ Được đào tạo nâng cao trình độ,
bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ.” ( Điều 64 khoản 2 - LGD ).
Nguyễn Quang Vinh

Trường THCS Thị Trấn Tiên Yên


Kinh Nghiện – Rèn luyện kĩ năng tập đọc nhạc cho học sinh THCS

+ Nhà nước đảm bảo “ Có chính sách bồi dưỡng nhà giáo về chuyên môn
nghiệp vụ để nâng cao trình độ và chuẩn hoá nhà giáo ( Điều 70 - LGD ).
* Cơ sở thực tiễn:

người giáo viên cũng có một số công việc chuẩn bị trước khi lên lớp:
- Nghiên cứu SGK và tài liệu tham khảo để nắm vững mục tiêu, nội dung các
bước, các yêu cầu về rèn luyện kĩ năng trong bài học.
- Xác định các đơn vị kiến thức trong bài học, cách trình bày các đơn vị đó,
phân loại đơn vị trọng tâm, đơn vị khó.
- Dự kiến các tình huống và PPDH phù hợp với từng nội dung kiến thức.
- Soạn giáo án: Lưu ý rằng việc lập kế hoạch cụ thể cho bài học vừa là một
khoa học, vừa là một nghệ thuật. Có thể thiết kế theo nhiều cách phù hợp với
phong cách của từng giáo viên nhưng có một hướng khá tốt là phân chia ra các
hoạt động cụ thể. Có những phần cứng cần đảm bảo, có những phần mềm cần
linh hoạt thay đổi tuỳ vào tình huống dạy học cụ thể.
* Tiến trình các bước dạy tập đọc nhạc bao gồm:
- Bước 1: Giới thiệu bài TĐN để học sinh biết về bản nhạc, tác giả, nội dung bài
- Bước 2: Tìm hiểu, nhận xét bài TĐN để học sinh nhận biết tên nốt, hình nốt
có trong bài TĐN.
- Bước 3: Luyện tập tiết tấu giúp cho học sinh có khả năng nghe, ghi nhớ và tái
hiện âm hình tiết tấu qua các kí hiệu. Giúp các em xây dựng cảm giác về nhịp
điệu, tạo không khí học tập hào hứng.
- Bước 4: Luyện tập cao độ (đọc tên nốt trong bài TĐN trên thang âm) giúp học
sinh ghi nhớ tên nốt trên khuông nhạc, còn tác dụng thay thế khởi động giọng.
- Bước 5: Tập đọc từng câu là bước giúp học sinh lắng nghe, ghi nhớ và thể
hiện giai điệu từng câu nhạc sau khi nghe tiếng đàn của giáo viên.
- Bước 6: Tập đọc cả bài nhằm liên kết các câu nhỏ thành bài hoàn chỉnh.
- Bước 7: Ghép lời ca để học sinh biết phối hợp giữa giai điệu và ca từ, giúp
học sinh biết hát đúng cao độ, trường độ của nốt nhạc, nên cho học sinh gõ đệm
- Bước 8: Củng cố và kiểm tra những kiến thức, kĩ năng vừa học

Nguyễn Quang Vinh

Trường THCS Thị Trấn Tiên Yên