MỤC LỤC
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
NỘI DUNG
I.
Các khái niệm liên quan
1. Pháp chế
2. Bảo đảm pháp chế
3. Biện pháp pháp lý bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà

1
2
2
2
2
3
3

nước.
4. Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước
3
II.
Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước – Một biện 3
pháp pháp lý bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước
1. Phạm vi của hoạt động giám sát
2. Hình thức thực hiện hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước
3. Nội dung hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước
III. Vai trò của hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước

3
4

MỞ ĐẦU
Bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là một trong những yêu
cầu cấp thiết nhằm làm cho những quy định của pháp luật trong lĩnh vực quản lý
hành chính nhà nước được thực hiện hiệu quả trong thực tế, đem lại lợi ích cho nhà
nước, cho xã hội và cho người dân nói chung. Pháp chế là một khái niệm rộng lớn,
không chỉ chứa đựng nội dung pháp luật mà còn chứa đựng những nội dung chính


trị, xã hội và con người. Do vậy, việc bảo đảm pháp chế được tăng cường, hoàn
thiện là một yêu cầu khách quan của quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay và cũng là một yêu cầu của quá trình hoàn thiện
con người và các quyền của họ trong xã hội, đặc biệt là trong quá trình quản lý
hành chính nhà nước. Một trong những biện pháp pháp lý quan trọng bảo đảm pháp
chế trong quá trình quản lý hành chính nhà nước là hoạt động giám sát của cơ quan
quyền lực nhà nước đối với cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp. Thực hiện tốt
yêu cầu này là một đòi hỏi cấp thiết của Nhà nước ta hiện này. Nhận thức tầm quan
trọng của vấn đề này, trong bài tập lớn học kì em xin chọn đề tài “Phân tích vai
trò của hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước đối với việc đảm
bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước”.
Do nhận thức còn nhiều hạn chế nên bài làm không tránh khỏi những thiếu sót,
em rất mong các thầy cô chỉ bảo.
Em xin chân thành cảm ơn !

NỘI DUNG
I.

Các khái niệm có liên quan.

1. Pháp chế
Pháp chế là một nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy

pháp pháp lý bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.
Nói đến pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là nhấn mạnh đến trật tự
pháp luật nhằm bảo vệ và phát triển quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, củng
cố và duy trì địa vị pháp lý hành chính của các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội.
Đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước bao gồm các biện pháp pháp
lý sau:
1. Phạm vi của hoạt động giám sát
Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước được thực hiện đối với cơ
quan hành chính nhà nước cùng cấp
Theo đó, ở Trung ương hoạt động giám sát được thực hiện bởi Quốc hội. Đây
vừa là chức năng, vừa là nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội. Đối tượng giám sát tối
cao là các cơ quan, tổ chức và cá nhân do Quốc hội thành lập, bầu hoặc phê chuẩn:
bao gồm: Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân
tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, những người đứng đầu các cơ quan này và
các thành viên của Chính phủ.
Ở địa phương, hoạt động giám sát được thực hiện bởi Hội đồng nhân dân các
cấp – “cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương”. Hội đồng nhân dân thực hiện
hoạt động giám sát đối với hoạt động của Ủy ban nhân dân, các cơ quan chuyên
môn của ủy ban nhân dân cũng như các đơn vị trực thuộc.
2. Hình thức thực hiện hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước.
a. Hình thức thực hiện hoạt động giám sát của Quốc hội

Bài tập lớn học kỳ - Luât hành chính Nhà nước

Page 3


Hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các cơ quan nhà nước được thực hiện
thông qua nhiều hình thức khác nhau:
-


đại biểu là lãnh đạo cơ quan kiểm sát và xét xử ở địa phương.
3. Nội dung hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước
a. Hoạt động giám sát của Quốc hội
Theo khoản 2 Điều 2 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm
1992 (được sửa đổi, bổ sung năm 2001) thì Quốc hội có nhiệm vụ và quyền hạn:
“Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân thủ theo Hiến pháp, luật và nghị quyết
của Quốc hội; xét báo cáo hoạt động của Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc
hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao;” ; đồng
thời, theo khoản 2 Điều 2 Luật tổ chức Quốc hội năm 2001 (được sửa đổi, bổ sung
năm 2007) thì “Quốc hội ...thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt
động của Nhà nước”.

Bài tập lớn học kỳ - Luât hành chính Nhà nước

Page 4


Theo đó, nội dung quyền giám sát của Quốc hội bao hàm hoạt động theo dõi và
kiểm tra tính hợp hiến và hợp pháp đối với nội dung các văn bản quy phạm pháp
luật do các cơ quan nhà nước chịu sự giám sát trực tiếp của Quốc hội ban hành (của
Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ,
Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao)
cũng như tính hợp hiến, hợp pháp đối với hoạt động tổ chức và thực hiện pháp luật
trong thực tiễn của các cơ quan nhà nước đó.
Trong việc thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của các cơ quan nhà
nước, Quốc hội thực hiện quyền này tập trung trước hết đối với hoạt động của cơ
quan hành chính nhà nước. Quốc hội thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động
của cơ quan hành chính nhà nước tức là thực hiện quyền lực nhà nước về mặt tổ
chức đối với bộ máy hành chính nhà nước. Chỉ Quốc hội mới có quyền: “Bầu,

III.

Vai trò của hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước

đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.
-

Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân đã khẳng định

tính thực tiễn nhằm đảm bảo các quy phạm pháp luật do cơ quan quyền lực nhà
nước đặt ra phù hợp với thực tiễn quản lý hành chính nhà nước, xác lập, duy trì
một trật tự quản lý hành chính hiệu quả.
Thông qua hoạt động giám sát, Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp thực
hiện quyền lực nhà nước một cách thường xuyên và trực tiếp chỉ đạo cũng như
kiểm tra mọi mặt công tác của cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp. Trên cơ sở
xem xét các báo cáo của Chính phủ, Quốc hội có thể cho ý kiến hoặc trực tiếp yêu
cầu Chính phủ có những điều chỉnh nhất định về chủ trương, kế hoạch hoặc các
biện pháp quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện trong từng lĩnh vực nhất định của
Chính phủ. Trường hợp cần thiết, Quốc hội có thể có đánh giá, quyết định về nội
dung báo cáo của Chính phủ trong nghị quyết chung của kỳ họp Quốc hội hoặc ra
nghị quyết riêng về từng nội dung mà Chính phủ đã báo cáo. Tuỳ từng nội dung
Chính phủ báo cáo mà Quốc hội có thể cho ý kiến, quyết định chủ trương, phương
hướng để Chính phủ thực hiện; phê chuẩn hoặc không phê chuẩn vấn đề mà Chính
phủ trình ra.
Thông qua việc xem xét các báo cáo của Chính phủ, Quốc hội thực hiện được sự
giám sát một cách toàn diện các hoạt động của Chính phủ, trong đó tập trung vào
những vấn đề quan trọng nhất, đồng thời cũng thông qua xem xét các báo cáo của
Chính phủ mà Quốc hội nắm bắt được tình hình tuân thủ pháp luật trong quản lý
hành chính nhà nước. Từ đó, Quốc hội có cơ sở thực tiễn để tiếp tục đề ra những
chủ trương, định hướng mới để tổ chức thực hiện, điều chỉnh kịp thời những chủ

bảo vệ trật tự quản lý hành chính nhà nước đã được xác lập. Thông qua việc tiếp
xúc cử tri, nghe đề nghị cũng như yêu cầu và khiếu nại của cử tri về việc thực hiện
nhiệm vụ của cơ quan hành chính và các cán bộ có thẩm quyền ở cơ quan ấy, các
đại biểu Quốc hội có thể phát hiện những hành vi vi phạm pháp luật hành chính. Từ
đó, có những biện pháp xử lý kịp thời, đảm bảo trật tự quản lý hành chính nhà nước
ở cả Trung ương và địa phương.
-

Không chỉ thế, hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước là

một cơ chế kiểm soát hoạt động quản lý hành chính nhà nước hữu hiệu để đảm bảo
sự công bằng giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý khi tham gia vào quản lý
hành chính nhà nước. Thông qua việc giám sát thực hiện các quy phạm pháp luật
luật hành chính như các hình thức chất vấn của đại biểu Quốc hội, việc tiếp xúc cử
tri, qua phản ánh của cử tri đại biểu có thể phát hiện ra những hành vi vi phạm
trong quản lý hành chính nhà nước của cá nhân, tổ chức hoặc của cả những người
Bài tập lớn học kỳ - Luât hành chính Nhà nước

Page 7


đứng đầu cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Từ đó, đại biểu Quốc hội có
thể xem xét và có biện pháp xử lý kịp thời, đảm bảo trật tự quản lý hành chính nhà
nước cũng như đảm bảo công bằng giữa các chủ thể khi tham gia quan hệ pháp luật
hành chính.
-

Đối với việc lập chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật của Quốc

hội trong lĩnh vực quản lý hành chính cũng như các lĩnh vực khác của xã hội, thông


Thực tiễn hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước đối

với việc bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước. Những hạn
chế còn tồn tại và nguyên nhân của tình trạng đó.
1. Thực tiễn hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước đối với
việc bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.
Trước hết có thể thấy rằng, hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước
ta được coi trọng và thực hiện như một biện pháp không thể thiếu trong mọi quá
trình quản lý, là sự bảo đảm cho Nhà nước thực hiện được sứ mạng của mình trong
việc thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại và quản lý xã hội ngày càng tốt hơn,
tạo điều kiện cho mọi nguồn lực được phát huy trong quá trình phát triển của đất
nước.
Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước cùng với các hoạt động
khác (kiểm tra, thanh tra) gắn bó chặt chẽ với những yêu cầu của việc thực hiện
những nhiệm vụ của Nhà nước trong từng giai đoạn cách mạng, từng thời kỳ lịch
sử của đất nước. Với các hình thức tổ chức, phạm vi hoạt động khác nhau, hoạt
động của cơ quan này đã tạo ra một tổng thể các cơ chế kiểm soát có hiệu quả mọi
tiến trình của xã hội, góp phần quan trọng trong việc bảo đảm tính kỷ cương, kỷ
luật và dân chủ trong hoạt động của bộ mày nhà nước, trong việc thực hiện quyền
lực nhà nước trên cả ba mặt: lập pháp, hành pháp và tư pháp.
Hai là, hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước ngày càng được thể
chế hoá, từ những qui định trong Hiến pháp đến các đạo luật và văn bản dưới luật.
Trên thực tế, hoạt động giám sát được thực hiện khá đồng bộ và toàn diện trên mọi
lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội, tạo lập được một sự kiểm soát thường xuyên,
liên tục và chặt chẽ ngay từ bản thân hoạt động của bộ máy nhà nước đến mọi hành
vi của các tổ chức và cá nhân. Làm được như vậy là vì, bản thân hoạt động giám sát
được thực hiện trên cơ sở các qui định của một hệ thống các văn bản pháp luật
thường xuyên được bổ sung hoàn thiện. Mặt khác sự phối hợp hoạt động giữa các
cơ quan đã được hình thành và phát huy được hiệu quả hoạt động của từng cơ quan

giải quyết khiếu tố và việc giải quyết khiếu tố lại chưa được các cấp, các ngành
quan tâm đầy đủ nên số lượng và hiệu quả giải quyết khiếu tố đạt thấp, lượng tồn
đọng lớn khiến nhân dân oán thán, bất bình là vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội
V. Một số kiến nghị giúp hoàn thiện hoạt động giám sát của cơ quan quyền
lực nhà nước đối với việc bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà
nước
Trên cơ sở phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động, những ưu điểm, nhược
điểm trong hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực ở nước ta, để tiếp tục hoàn
thiện cơ chế giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong tình
hình hiện nay, em xin nêu ra một số kiến nghị cơ bản như sau:
Một là, cần tiếp tục đẩy mạnh quá trình cải cách bộ máy nhà nước đồng bộ với
quá trình đổi mới hệ thống chính trị làm rõ sự phân công thực hiện quyền lực nhà
nước trên cả ba mặt: lập pháp, hành pháp, tư pháp; xác định thật rõ tính chất, chức
năng, nhiệm vụ của từng hệ thống các cơ quan trong bộ máy nhà nước. Chỉ có như
vậy mới tạo điều kiện cho việc xác định một cách đúng đắn đối tượng, nội dung và
phương pháp hoạt động giám sát.
Hai là, nâng cao hơn nữa hiệu quả giám sát của Quốc hội thông qua các Uỷ ban
và Hội đồng của Quốc hội, nghiên cứu việc thiết lập một cơ quan có chức năng
Bài tập lớn học kỳ - Luât hành chính Nhà nước

Page 10


giám sát thường xuyên trực thuộc Quốc hội để thực hiện quyền giám sát tối cao của
Quốc hội đối với hoạt động của toàn bộ máy nhà nước. Cơ quan này tiến hành việc
giám sát khi được Quốc hội hoặc các cơ quan của Quốc hội yêu cầu.
Ba là, đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống Viện kiểm sát nhân dân các
cấp với chức năng chủ yếu là thực hiện quyền công tố nhà nước và kiểm sát các
hoạt động tư pháp, không thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật đối
với các cơ quan, tổ chức và công dân; các chức năng này sẽ được chuyển giao cho

năng lực, trình độ của đội ngũ làm công tác giám sát để có đủ điều kiện đi sâu đi
sát, từ đó có thể phát hiện và xử lý kịp thời những vấn đề nảy sinh. Cần nghiên cứu
tăng số đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh chuyên trách một cách hợp lý. Trong Hội
đồng nhân dân tỉnh nên hình thành những tổ, nhóm giám sát chuyên đề theo hướng
chuyên sâu và chuyên nghiệp để tổ chức các đoàn giám sát có kỹ năng và giàu kinh
nghiệm thực tiễn. Thành viên của các đoàn giám sát này phải là những người có
chuyên môn sâu, am hiểu về lĩnh vực được giám sát, có bản lĩnh vững vàng, không
né tránh, không ngại va chạm; đoàn giám sát phải được cung cấp đầy đủ và nắm
chắc các thông tin; thành viên của đoàn giám sát không phải là các cá nhân liên
quan đến các cơ quan, đơn vị chịu sự giám sát để bảo đảm tính khách quan

KẾT LUẬN
Như vậy, hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước là một biện pháp
pháp lý quan trọng đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước. Giám sát
không chỉ là hoạt động có mục đích của Quốc hội, Hội đồng nhân dân mà còn là
một nội dung quan trọng của hoạt động quản lý hành chính nhà nước và là một
hình thức kiềm chế, đối trọng trong việc thực thi quyền lực nhà nước hiện nay.
Thực hiện tốt công tác giám sát là Quốc hội và Hội đồng nhân dân đã trực tiếp chỉ
đạo, kiểm tra và đảm bảo quyền lực nhà nước được thực hiện một cách thường
xuyên đồng thời giúp duy trì trật tự quản lý cũng như bảo đảm công bằng trong
quản lý hành chính nhà nước. Thực hiện tốt công tác giám sát trong lĩnh vực quản
lý hành chính nhà nước không chỉ là một hoạt động tích cực duy trì trật tự quản lý
trong lĩnh vực hành chính mà còn tác động tích cực và chi phối rất lớn hoạt động
của tất cả các lĩnh vực khác trong đời sống xã hội. Vì vậy, trong công cuộc xây
dựng đất nước hiện nay, nhà nước ta hết sức chú trọng và quan tâm đến việc thực
hiện hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước ở trung ương và địa
phương. Từ đó, góp phần hoàn thiện cơ chế giám sát trong quản lý hành chính nhà
nước cũng như góp phần xây dựng nền hành chính nhà nước gọn nhẹ, khoa học và
tiến bộ