PHẦN MỞ ĐẦU

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân
dân và vì nhân dân là một chủ trương lớn đã được ghi nhận trong các nghị
quyết của Đảng và được Nhà nước thể chế hóa trong Hiến pháp. Một trong
những tiêu chí quan trọng để xây dựng Nhà nước pháp quyền là phải xác định
mối quan hệ giữa cá nhân và nhà nước, mối quan hệ này được xác định chặt
chẽ về phương diện luật pháp và mang tính bình đẳng. Mô hình quan hệ giữa
Nhà nước và cá nhân được xác định theo nguyên tắc: Đối với cơ quan nhà
nước chỉ được làm những gì luật cho phép; đối với công dân được làm tất cả
trừ những điều luật cấm.
Thực hiện chủ trương đổi mới, trong những năm qua Đảng và Nhà
nước ta tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế nhiều thành phần theo cơ chế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa; kinh tế - xã hội của cả nước luôn có sự
tăng trưởng khá, đời sống nhân dân được nâng cao, bộ mặt thành thị và nông
thôn được cải thiện đáng kể. Kinh tế - xã hội phát triển, thu nhập người dân có
sự cải thiện và nâng lên, nên việc cải tạo, sửa chữa, xây mới nhà ở tại các khu
trung tâm ngày càng trở thành nhu cầu bức thiết của người dân.
Địa bàn phường Hàng Mã với vị trí đắc địa của quận Hoàn Kiếm, có
Chợ Đồng Xuân, chợ đêm,…. Với đặc điểm địa bàn như vậy, nên không thể
đứng ngoài vòng xoáy của những đợt gia tăng giá đất, nhu cầu xây dựng, sửa
chữa nhà ở dân cư tăng nhanh, …. Tuy nhiên, hiểu biết về pháp luật của một bộ
phận nhân dân có mặt hạn chế nên nhiều trường hợp xây dựng nhà vi phạm các
quy định chung của nhà nước, có không ít trường hợp xây dựng không phép,
xây dựng sai phép, lấn chiếm diện tích sử dụng chung,… ảnh hưởng đến công
tác quản lý nhà nước và đoàn kết nội bộ trong cộng đồng dân cư.
Bản thân là chuyên viên Phòng Tư pháp, được lãnh đạo Phòng giao
nhiệm vụ theo dõi, hướng dẫn UBND phường Hàng Mã trong triển khai thực
hiện công tác tư pháp. Trong đó có mảng công tác về xử lý vi phạm hành

1

việc làm, đã giảm bớt những khó khăn mà bà đã phải gánh chịu.
Quá trình làm ăn, gia đình bà Phạm Mai Phương đã tiết kiệm, dành
dụm được một số tiền có khả năng xây dựng được gian cửa, gian nhà; ngày
20/6/2013, bà có đơn xin cấp Giấy phép xây dựng gửi đến Ủy ban nhân dân
phường, với chức năng, thẩm quyền được giao thì Ủy ban nhân dân phường
không có thẩm quyền cấp Giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ đô thị. Với
hoàn cảnh như vậy, ngày 21/6/2013, Ủy ban nhân dân phường đã có văn bản
trả lời bà và hướng dẫn bà đến Ủy ban nhân dân quận Hoàn Kiếm (bộ phận
một cửa) để làm thủ tục xin cấp Giấy phép xây dựng theo quy định.
Sau thời hạn 12 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được yêu cầu, ngày
09/7/2013, Ủy ban nhân dân quận Hoàn Kiếm đã cấp cho bà Phạm Mai
Phương Giấy phép xây dựng số 45/UBND-GPXD. Với suy nghĩ rằng, có
Giấy phép trong tay, bà sẽ tự do muốn xây dựng công trình lúc nào cũng
được, không cần thông báo với chính quyền phường Hàng Mã.
Ngày 20/8/2013, Ủy ban nhân dân phường Hàng Mã đã phát hiện ra bà
Phạm Mai Phương đã tổ chức thi công xây dựng nhà ở; với hành vi khi xây
dựng công trình mà chủ đầu tư không thông báo ngày khởi công bằng văn bản
cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xây dựng công trình trước 07 ngày theo quy
định. Hành vi này đã vi phạm vào quy định tại Khoản 1, Điều 10 Nghị định số
23/2009/NĐ-CP ngày 27/02/2009 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm
hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản
xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản
lý phát triển nhà và công sở; với mức tiền phạt từ 500.000 đồng đến
2.000.000 đồng.
3


Quá trình xử phạt vi phạm hành chính, ngoài áp dụng mức tiền phạt
(1.250.000 đồng), Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Hàng Mã còn yêu cầu bà
phải thực đúng các quy định về điều kiện khởi công xây dựng công trình.

xây dựng trên địa bàn theo phân cấp của Chính phủ.
+ Điều 113, 114, 115 về Thanh tra xây dựng có quy định về nhiệm vụ
của thanh tra xây dựng trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý theo thẩm
quyền hoặc kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý các vi phạm
pháp luật về xây dựng; có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân có liên quan cung
cấp tài liệu và giải trình những vấn đề cần thiết; áp dụng các biện pháp ngăn
chặn theo quy định của pháp luật; lập biên bản thanh tra, xử lý theo thẩm
quyền hoặc kiến nghị với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thực hiện
các biện pháp xử lý; có trách nhiệm thực hiện chức năng, nhiệm vụ, trình tự,
thủ tục thanh tra theo quy định.
+ Điều 116, quy định quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân thuộc đối
tượng thanh tra.
+ Điều 117 quy định quyền khiếu nại, tố cáo, trách nhiệm giải quyết
khiếu nại, tố cáo; cá nhân có quyền khiếu nại, tố cáo; cơ quan quản lý nhà
nước có thẩm quyền về xây dựng các cấp có trách nhiệm giải quyết khiếu nại,
tố cáo của các tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền của mình; trong trường hợp
nhận được khiếu nại, tố cáo không thuộc thẩm quyền của mình thì có trách
nhiệm chuyển đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết và thông báo
bằng văn bản cho người khiếu nại, tố cáo biết.
+ Điều 118 quy định về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố
cáo: Việc khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo được thực hiện theo
quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.
- Luật Nhà ở năm 2005; Luật sửa đổi, bổ sung Điều 126 của Luật Nhà ở
và Điều 121 của Luật Đất đai.
+ Điều 1 quy định phạm vi điều chỉnh về sở hữu nhà ở và quản lý nhà
nước về nhà ở.

5




Phạt tiền đến 10% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng quy
định tại Điều 24 của Luật Xử lý vi phạm hành chính nhưng không quá
5.000.000 đồng;
Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị không
vượt quá mức xử phạt tiền (như đã nêu trên);
Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các Điểm a, b, c và
đ Khoản 1, Điều 28 của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
+ Điều 66 quy định về thời hạn ra quyết định xử phạt vi phạm hành
chính: Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính phải ra quyết định
xử phạt vi phạm hành chính trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày lập biên bản vi
phạm hành chính.
+ Điều 67 quy định về ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính.
+ Điều 70 quy định về gửi quyết định xử phạt vi phạm hành chính để
thi hành.
- Nghị quyết số 24/2012/QH13 ngày 20/6/2012 của Quốc hội, Khóa
XIII về việc thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính.
- Nghị định số 23/2009/NĐ-CP ngày 27/02/2009 của Chính phủ về xử
phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản;
khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng
kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở.
Điều 10. Xử phạt chủ đầu tư có hành vi vi phạm quy định về điều kiện
khởi công xây dựng công trình
1. Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với chủ đầu tư
không thông báo ngày khởi công bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp xã
nơi xây dựng công trình trước 07 ngày theo quy định.
…

7



8


Đến thời điểm hiện tại (tháng 11/2015) một số văn bản pháp luật đã
được thay thế, cụ thể:
- Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2014)
- Luật Xây dựng năm 2014 (có hiệu lực thi hành kể từ ngày
01/01/2015)
- Luật Nhà ở năm 2014 (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2015)
- Nghị định số 121/NĐ-CP ngày 10/10/2013 của Chính phủ về xử phạt
vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai
thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ
thuật; quản lý phát triển nhà và công sở (có hiệu lực thi hành kể từ ngày
30/11/2013) thay thế nghị định số 23/2009/NĐ-CP ngày 27/02/2009.
- Thông tư số 02/2014/TT-BXD ngày 12/02/2014 của Bộ xây dựng
Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số
121/2013/NĐ-CP ngày 10/10/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm
hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản
xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản
lý phát triển nhà và công sở (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 02/4/2014) thay
thế Thông tư số 24/2009/TT-BXD ngày 22/7/2009.
Vì vậy, căn cứ pháp lý để các vụ việc vi phạm về trật tự xây dựng trên
địa bàn quận Hoàn Kiếm ở thời điểm hiện tại là các văn bản như: Luật Đất đai
năm 2013, Luật Nhà ở năm 2014, Luật Xây dựng năm 2014, Nghị định số
121/NĐ-CP ngày 10/10/2013, Thông tư số 02/2014/TT-BXD ngày
12/02/2014,…
2. Xác định mục tiêu cần giải quyết
* Mục tiêu trước mắt:
Cần phải xác định và thực hiện theo đúng nguyên tắc xử phạt vi phạm

- Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân theo quy định
của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012.
10


- Nêu cao tinh thần, trách nhiệm, nghĩa vụ của công chức theo Luật Cán
bộ, công chức năm 2008.
- Xác định trách nhiệm của người có thẩm quyền nếu để xảy ra vi phạm
trong xử lý hành chính như kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo
quy định của Luật Cán bộ, công chức năm 2008, Bộ Luật Hình sự năm 1999,
Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước năm 2009, …
III. PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ
1. Về nguyên nhân:
- Ý thức chấp hành pháp luật, nhất là pháp luật trên lĩnh vực xây dựng
của một bộ phận nhân dân trên địa bàn phường chưa cao.
- Công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực xây dựng của cơ quan
chuyên môn thuộc quận còn hạn chế, chưa kịp thời theo dõi, kiểm tra, hướng
dẫn việc xây dựng đối với nhà ở đã được cấp Giấy phép.
- Công tác phối hợp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật nói
chung và pháp luật về xây dựng nói riêng cho nhân dân có mặt còn hạn chế.
- Việc áp dụng các nghị định cũ (các nghị định viện dẫn Pháp lệnh xử
lý vi phạm hành chính năm 2002) về xử phạt vi phạm hành chính trong một
số lĩnh vực là chưa đảm bảo đúng quy định về hiệu lực của các văn bản pháp
luật, do vậy, trên thực tế đã có một số chủ thể vi phạm nêu lý do Pháp lệnh đã
hết hiệu lực nên các nghị định quy định xử phạt trong từng lĩnh vực cụ thể
đương nhiên hết hiệu lực để gây khó khăn cho người có thẩm quyền xử phạt
trong quá trình áp dụng pháp luật.
- Hiện nay, theo quy định của pháp luật hiện hành không còn lực lượng
Thanh tra xây dựng cấp phường. Ngày 29/3/2013, Chính phủ ban hành Nghị
định số 26/2013/NÐ-CP về tổ chức và hoạt động của thanh tra ngành xây

hiện đúng quy định về điều kiện khởi công xây dựng công trình.
- Ưu điểm: Người vi phạm không phải nộp tiền, không gây ảnh hưởng
đến kinh tế của gia đình bà Phạm Mai Phương. Cơ quan Nhà nước không phải
12


đầu tư thời gian, công sức vào việc xử lý hành vi vi phạm. Mặt khác, tạo tâm
lý tốt cho người vi phạm tin tưởng hơn vào chính quyền phường Hàng Mã về
mặt lý và mặt tình trong xử lý vi phạm pháp luật theo thẩm quyền.
- Nhược điểm: Sẽ đánh mất tính nghiêm minh của pháp luật, làm cho
người vi phạm coi thường pháp luật. Không có tính răn đe đối với người xung
quanh, gây ra sự so sánh, so bì hình thức xử lý vi phạm nếu có cùng vi phạm
như vậy xảy ra. Mặt khác, nếu người vi phạm không bị áp dụng hình thức xử
phạt chính mà bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trong trường hợp này
sẽ vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả
được quy định tại Khoản 2, Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm
2012.
2. Phương án 2: Giải quyết thông qua Tổ trưởng tổ hòa giải ở cơ sở,
tới giải thích cho gia đình bà Phạm Mai Phương về hành vi vi phạm, từ đó
gia đình bà sẽ hiểu và lên phường để trình báo sự việc.
- Ưu điểm: Người vi phạm sẽ hiểu hành vi vi phạm của mình sau khi
được Tổ trưởng tổ hòa giải phân tích, phát huy tốt công tác hòa giải tại khu
dân cư.
- Nhược điểm: Có thể bà Phạm Mai Phương sẽ không chịu nghe ý kiến
của Tổ trưởng tổ hòa giải, cho rằng việc mình làm là đúng, coi thường pháp
luật. Như vậy các quy định của pháp luật về trật tự xây dựng sẽ không có tính
răn đe, không được chấp hành trên thực tế.
3. Phương án 3: Tiến hành lập Biên bản vi phạm hành chính. Theo
thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính quy định tại Khoản 1, Điều 38
Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Chủ tịch Ủy ban nhân dân

dựng.
V. KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHƢƠNG ÁN ĐÃ
LỰA CHỌN
1. Mục đích, yêu cầu:
Thực hiện Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Nghị định số
23/2009/NĐ-CP ngày 27/02/2009 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành
14


chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất,
kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý
phát triển nhà và công sở.
Để triển khai có hiệu quả việc xử lý vi phạm hành chính đối với bà Phạm
Mai Phương tại số 16 Lý Nam Đế, phường Hàng Mã. Khi tiến hành cần xác
định rõ mục đích, yêu cầu của việc tiến hành kiểm tra, xử lý, như sau:
- Nhận định đặc điểm, tình hình công trình vi phạm trật tự xây dựng:
Công trình xây dựng do bà Phạm Mai Phương làm chủ đầu tư tại số 16 phố Lý
Nam Đế, phường Hàng Mã; địa điểm chật hẹp, có nhiều người, phương tiện
qua lại, là nơi tập trung các hoạt động kinh doanh, buôn bán sầm uất.
- Quá trình tiến hành kiểm tra, thiết lập hồ sơ xử lý hành chính phải
đảm bảo tuyệt đối an toàn, thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của
pháp luật.
- Trong quá trình thực hiện tiếp tục thuyết phục gia đình bà Phạm Mai
Phương chấp hành các quy định của pháp luật có liên quan, không để ảnh
hưởng đến an ninh trật tự.
- Phải đảm bảo sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các lực lượng của UBND
phường với các cơ quan chức năng và các lực lượng khác tham gia thiết lập
hồ sơ xử lý.
2. Thời gian, địa điểm tiến hành:
Thời gian, địa điểm: Đúng 08 giờ 00 ngày 20/8/2013, tất cả các lực

a) Phân công nhiệm vụ:
- Đồng chí Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường: chịu trách nhiệm chung,
trực tiếp chủ trì, điều hành các cơ quan chức năng và các lực lượng trong quá
trình thực thi nhiệm vụ; xử lý các tình huống phát sinh (nếu có).
- Đồng chí cán bộ Tư pháp - hộ tịch phường: Trực tiếp thiết lập Biên
bản vi phạm hành chính, yêu cầu đảm bảo theo đúng mẫu quy định (được ban
16


hành kèm theo Nghị định số 81/2013/NĐ-CP); khi lập xong tiến hành thông
qua biên bản và lấy chữ ký của các thành phần có liên quan.
- Công an phường Hàng Mã: Yêu cầu đồng chí Trưởng Công an
phường phân công 01 đồng chí trong Ban chỉ huy trực tiếp chỉ huy tại hiện
trường, có trách nhiệm bảo vệ an toàn cho các lực lượng thực thi nhiệm vụ.
- Lực lượng quản lý xây dựng phường: Phối hợp với cán bộ Tư pháp hộ tịch phường để lập biên bản.
- Các lực lượng khác: Tham gia theo yêu cầu của kế hoạch.
b) Trình tự và các bước thực hiện:
Đúng 08 giờ 00 ngày 20/8/2013, các lực lượng tập trung tại Trụ sở Ủy
ban nhân dân phường để triển khai kế hoạch.
Đúng 8 giờ 30 cùng ngày, các lực lượng có mặt tại số 16 phố Lý Nam
Đế để tiến hành làm nhiệm vụ theo sự phân công.
c) Ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính và tổ chức thi hành
Quyết định:
- Cán bộ Tư pháp - hộ tịch Ủy ban nhân dân phường tham mưu giúp
Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường dự thảo Quyết định xử phạt vi phạm hành
chính với mức tiền phạt là 1.250.000 đồng (Một triệu hai trăm năm mươi
nghìn đồng); biện pháp khắc phục hậu quả: Yêu cầu người vi phạm phải thực
đúng các quy định về điều kiện khởi công xây dựng công trình.
- Sau khi Quyết định được ban hành, cán bộ Tư pháp - hộ tịch có trách
nhiệm phối hợp cùng các cán bộ khác của phường có liên quan tổ chức giao

PHẦN KẾT LUẬN
Tóm lại, vấn đề xử lý vi phạm hành chính đối với bà Phạm Mai Phương
có hành vi vi phạm hành chính về điều kiện về điều kiện khởi công xây dựng
công trình xây dựng được phân tích trên cơ sở Luật Xây dựng, Luật Nhà ở,
Luật Xử lý vi phạm hành chính và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn thi
hành. Qua nghiên cứu, phân tích diễn biến tình huống xét thấy việc xử phạt
của Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Hàng Mã đối với bà Phạm Mai
Phương là đúng thẩm quyền và việc áp dụng mức tiền phạt, biện pháp khắc
phục hậu quả là đảm bảo tuân thủ theo đúng quy định.
Qua việc phân tích diễn biến, xem xét, lựa chọn phương án là phù hợp
với thực tiến và đảm bảo tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về xử lý vi
phạm hành chính, nhằm giải quyết vụ việc đúng pháp luật, không ảnh hưởng
đến dư luận xã hội; các phương án đặt ra đều đảm bảo yếu tố chặt chẽ, an toàn
và đạt được hiệu quả trong thực thi nhiệm vụ, hạn chế đến mức thấp thất
những sơ suất không đáng có trong quá trình thực thi nhiệm vụ./.

19