I. PHẦN MỞ ĐẦU
I. 1. Lý do chọn đề tài.
Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức
tốt, có tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành bồi dưỡng nhân cách và phẩm chất năng lực
công dân đáp ứng nhu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Những con người có nhân cách như Luật Giáo dục chỉ ra là do nền giáo dục, do
các nhà trường góp phần hình thành, đó là thế hệ trẻ Việt Nam, chủ nhân tương lai của
đất nước, là thế hệ có đủ tài đức “ Vừa hồng, vừa chuyên” đảm trách sứ mệnh xây
dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Bác Hồ đã dạy “ Người có đức mà không có tài
làm việc gì cũng khó. Người có tài mà không có đức thì vô dụng”, giáo dục là phải bồi
dưỡng được đức, cái vốn quý của con người. Đạo đức là mặt cốt lõi của nhân cách, nó
chi phối mối quan hệ giữa con người với con người, con người với xã hội và thiên
nhiên. Để hình thành và phát triển nhân cách thì phải hình thành và rèn luyện các
phẩm chất đạo đức. Việc giáo dục đạo đức là trách nhiệm của toàn xã hội mà nhà
trường giữ vai trò trọng trách.
Hơn ai hết, là một giáo viên nhiều năm được phân công chủ nhiệm và giảng dạy
lớp 4, tôi nhận thức được việc cung cấp cho các em kiến thức trong sách Hướng dẫn
học là rất quan trọng, làm nền tảng để các em học lên các lớp trên. Nhưng điều quan
trọng hơn nữa là phải có biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phù hợp để
1


nâng cao chất lượng giáo dục theo yêu cầu của xã hội. Xuất phát từ những lý do khách
quan và chủ quan trên nên tôi quyết định chọn đề tài: “Thực hành kĩ năng sống cho
học sinh lớp 4 qua tiết sinh hoạt lớp theo mô hình trường học mới”.
I. 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.
Mục tiêu của đề tài là tìm ra cách thức tổ chức một tiết sinh hoạt lớp cuối tuần nhẹ
nhàng, thoải mái nhưng đạt hiệu quả cao. Trên cơ sở những theo dõi, đánh giá của đội
ngũ cán bộ lớp, học sinh có những hiểu biết cần thiết về tập thể, về vai trò và nhiệm vụ
của bản thân trong việc đóng góp xây dựng tập thể. Nâng cao tính tích cực tự giác

+ Phương pháp quan sát: Quan sát cử chỉ, hành vi, thái độ của học sinh khi tổ
chức hay tham gia các hoạt động NGLL.
+ Phương pháp bằng phiếu hỏi: Tìm hiểu thực trạng, nhận thức của hoạt động
giáo dục đạo đức, kĩ năng sống qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm cho học sinh và các lực
lượng tham gia giáo dục.
3


+ Phương pháp tọa đàm: Trò chuyện, trao đổi với học sinh, giáo viên và phụ
huynh để đánh giá nhận thức, thái độ, hành vi và hạnh kiểm của học sinh từ đó đánh
giá các biện pháp tổ chức tiết sinh hoạt chủ nhiệm và ảnh hưởng của nó đến việc hình
thành nhân cách học sinh.
II. PHẦN NỘI DUNG
II. 1. Cơ sở lý luận
Thực hiện nghị quyết 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của Bộ
giáo dục và đào tạo Về việc phát động phong trào thi đua: "Xây dựng trường học thân
thiện học sinh tích cực" trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013, trong đó nội
dung : Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh phù hợp với lứa tuổi của học sinh.
Căn cứ nhiệm vụ năm học 2014 - 2015 của ngành, của trường về việc chú trọng:
Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh. Đây là một việc làm hết sức cần thiết của xã hội,
các em không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà còn phải được tôi luyện những kĩ năng
sống qua đó tạo cho các em một môi trường lành mạnh, an toàn, tích cực, vui vẻ để
trang bị cho các em vốn kiến thức, kĩ năng, giá trị sống để bước vào đời tự tin hơn.
Vì vậy người giáo viên giữ vai trò chủ đạo trong mọi hoạt động giáo dục của
nhà trường, của lớp. Chính vì thế mỗi giáo viên không chỉ trang bị cho mình kiến thức
vững vàng, chuyên môn giỏi mà đòi hỏi phải có năng lực tổ chức, điều khiển mọi hoạt
động của lớp, trong đó vai trò quan trọng là công tác chủ nhiệm lớp. Muốn làm tốt
công việc này người giáo viên phải biết hướng dẫn học sinh tổ chức tốt tiết sinh hoạt
4


xây dựng của Lãnh đạo nhà trường, đồng nghiệp, phụ huynh và học sinh.
Học sinh đã được thực hiện theo mô hình trường học mới từ các lớp trước nên
các em có ý thức học tập, biết vâng lời, sinh sống trên cùng một địa bàn. Các em gắn
bó, coi lớp học là ngôi nhà thứ hai của mình nên có thái độ tích cực và hợp tác. Có kĩ
năng vận dụng kiến thức học được vào thực tế cuộc sống.
* Khó khăn.
Học sinh một số em còn rụt rè, nhút nhát, một vài em còn có tính ỉ lại, chưa
chăm học và tham gia phong trào của lớp một cách miễn cưỡng.
Một vài gia đình có hoàn cảnh khó khăn, nhà đông con, bố mẹ đi làm ăn xa các
em phải ở với người thân nên thiếu đi sự quan tâm của cha mẹ.
Cơ sở vật chất của trường, của lớp chưa đáp ứng mô hình trường học mới: Sĩ số
lớp đông, phòng học còn hẹp, khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động vui chơi và
hoạt động học tập của các nhóm học sinh.
Đây là mô hình trường học mới được thử nghiệm nên bản thân tôi còn vừa làm,
vừa học hỏi và vừa rút kinh nghiệm.
6


b. Thành công, hạn chế.
* Thành công.
Sau những giờ sinh hoạt lớp, tôi nhận thấy các em có tiến bộ hơn rõ rệt. Các kĩ
năng sống cần thiết được hình thành: Cơ bản các em rất ngoan, luôn tự hoàn thành các
nhiệm vụ học tập trên lớp mà các nhóm trưởng giao, hoàn thành bài vở ở nhà, nề nếp
tốt, lao động vệ sinh trường lớp sạch sẽ, chấp hành tốt mọi nội quy của trường của lớp
đề ra, không còn đối tượng học sinh cá biệt. Các em nhiệt tình giúp nhau trong học tập
để cùng tiến bộ, chia sẻ và hợp tác trong mọi công việc chung của lớp một cách tự
giác.
Tiết sinh hoạt lớp đa dạng, phong phú về hình thức tổ chức, nội dung luôn mới
mẻ và cập nhật những vấn đề mà lứa tuổi các em quan tâm nên bản thân các em rất
thích thú và hào hứng tham gia các hoạt động của tiết sinh hoạt lớp.

những tài liệu này để xây dựng nội dung riêng phù hợp với tình hình thực tế lớp mình.
Bước vào đầu năm học, trường tôi đã tổ chức một buổi tham luận về tác dụng
của việc tổ chức tốt, có hiệu quả tiết sinh hoạt lớp trong giáo dục học sinh, liên quan
8


đến xây dựng môi trường học tập thân thiện. Giáo viên được trao đổi chia sẻ những
khó khăn, thu thập thêm kinh nghiệm, những ý kiến sáng tạo, các biện pháp đã tổ chức
mang lại hiệu quả. Lãnh đạo nhà trường nhận xét, gợi ý một số cách tổ chức có tính
giáo dục giúp giáo viên tham khảo, lựa chọn. Nhà trường đã tổ chức chuyên đề về sinh
hoạt tập thể, thường xuyên có sự trao đổi của cụm trường,...
Học sinh đã có những kĩ năng cần thiết trong việc tự quản lớp học cũng như
điều khiển các bạn trong lớp, trong nhóm làm việc mà giáo viên chỉ là người hướng
dẫn, gợi ý đúng theo yêu cầu của mô hình trường học mới.
* Mặt yếu.
Trong những năm qua, mặc dù tiết sinh hoạt cuối tuần đã được thực thi một
cách ổn định ở các trường Tiểu học. Tuy nhiên vẫn chưa được chú trọng đúng mức
đến các hình thức tổ chức. Việc dự giờ thao giảng rút kinh nghiệm chưa mang tính phổ
biến. Thời gian đầu tôi còn lúng túng, chưa có giải pháp hữu hiệu, chưa có tài liệu hay
giáo án mẫu để vận dụng vì vậy nội dung sinh hoạt còn cứng nhắc, khô khan về hình
thức làm cho học sinh cảm thấy nhàm chán. Bản thân tôi phải vừa học, vừa làm, vừa
làm vừa rút kinh nghiệm nên hiệu quả công việc đôi khi còn chưa cao.
Học sinh một số em lúc đầu chưa tự giác và nhiệt tình hưởng ứng. Còn tình
trạng làm việc riêng, nói chuyện gây ồn ào.
Một vài phụ huynh khi được mời tham gia tiết sinh hoạt lớp theo mô hình
trường học mới chưa hiểu hết bản chất của tiết học nên nghĩ con mình được tham gia
vui chơi nhiều ảnh hưởng đến thời gian học kiến thức.
9



xích lại gần nhau hơn, tạo cho các em sự tự tin, có cảm giác được chia sẻ và bày tỏ
những điều em muốn nói. Đây cũng là đề tài giúp giáo viên có cơ hội nghiên cứu, tổ
chức các hoạt động dạy học phong phú, đa dạng, hiệu quả hơn, đồng thời giáo dục
được ý nghĩa các ngày chủ điểm trong năm, giúp các em tham gia học tập và sinh hoạt
một cách hứng thú, nhiệt tình, sôi nổi, và đôi khi sự động viên tinh thần của giáo viên
đối với học sinh trong giờ sinh hoạt lớp cũng có thể là món quà tinh thần quý giá có ý
nghĩa sâu sắc, lâu dài, giúp các em phát triển và tiến bộ.
Trong những năm gần đây, toàn Ngành đã chú trọng đến công tác đổi mới nội
dung, phương pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nhưng vẫn chưa đáp ứng được
nhu cầu phát triển mà xã hội đặt ra. Một bộ phận không nhỏ giáo viên còn chú trọng
vào việc trang bị kiến thức cho học sinh mà xem nhẹ việc rèn luyện kĩ năng tổ chức, kĩ
năng thực hành cho học sinh. Còn một số quan điểm lệch lạc chỉ nên tập trung vào
việc học các môn học chính thức trong chương trình mà xem nhẹ công tác giáo dục
cho các em ý thức công dân, tinh thần đoàn kết và các kĩ năng sống thông qua các hoạt
11


động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Điều này đã dẫn đến tình trạng nhiều học sinh rụt rè,
nhút nhát trước đám đông. Các em không thể trình bày được những ý kiến của mình
trước tập thể. Có em còn không dám đứng trước lớp để trình bày một bài hát, kể một
câu chuyện hoặc trình bày một vấn đề mà mình quan tâm, nhất là đối với các em là
học sinh người dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, không phải các em không biết, không phải
các em không muốn, cũng không phải các em không thích mà nguyên nhân chính là
các em chưa được chỉ dẫn, chưa được trải nghiệm, chưa được rèn luyện,…Vấn đề
được đặt ra là: môn học nào giúp cho các em có được những trải nghiệm đó và ai là
người đưa các em vào các hoạt động đó để các em rèn luyện ?
Thực tế đã cho thấy, nếu học sinh chỉ quan tâm vào việc học tập các môn chính
thức mà không tham gia các hoạt động ngoại khóa, các phong trào văn hóa văn nghệ,
thể dục thể thao thì các em sẽ thiếu linh hoạt, thiếu tự tin khi đứng trước đám đông
hoặc đứng trước lớp để trình bày một bài hát hay một vấn đề nào đó. Và ngược lại nếu

13


học tập. Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiến mỗi cá nhân được bộc lộ,
khẳng định hay bác bỏ, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới. Bài học vận
dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm sống của người thầy giáo để đào tạo những
con người năng động, sớm thích nghi với đời sống xã hội. Hình thành và phát triển ở
học sinh các kỹ năng quan sát, mô tả, phân tích, so sánh, đánh giá mối quan hệ giữa
các sự kiện trong xã hội, đồng thời vận dụng các tri thức đã học vào thực tiễn cuộc
sống. Qua đó khơi dậy và bồi dưỡng tình yêu đất nước, hình thành thái độ đúng đắn
đối với bản thân, gia đình, cộng đồng, kích thích tính ham hiểu biết khoa học của học
sinh, lòng tự hào dân tộc,... Phát huy mọi khả năng để xây dựng một tương lai xứng
đáng với lịch sử của dân tộc. Tiết sinh hoạt lớp còn với mục đích giúp các em từng
bước hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng năng lực đáp ứng mục tiêu giáo dục Tiểu học.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
b. 1. Xác định yêu cầu cơ bản của tiết sinh hoạt lớp.
- Đánh giá kết quả các hoạt động trong tuần về mọi mặt bao gồm: học tập, thực
hiện nội quy nhà trường, các phong trào thi đua, vấn đề kỉ luật, các sự kiện, sự việc có
liên quan đến tinh thần và ý thức phấn đấu của cá nhân, nhóm và lớp.
- Tổ chức đăng kí thi đua giữa các nhóm học sinh, giữa các thành viên trong lớp
theo một chủ đề nào đó.
- Tiến hành sơ kết, tổng kết thi đua sau một tuần, một tháng, sau một đợt thi đua
hoặc sau một học kì.
14


- Sinh hoạt theo chủ đề thường gắn với các ngày kỉ niệm lớn, gắn với các sự
kiện chính trị, văn hóa, xã hội ở trong nước và trên thế giới, những sự kiện của địa
phương, của nhà trường hay của tập thể lớp.
- Các hoạt động văn hóa nghệ thuật: biểu diễn văn nghệ, vui chơi giải trí, thi đố

tiến hành một cách nhẹ nhàng, tránh nặng nề gây ức chế cho học sinh. Vì vậy giáo
viên chỉ cần nêu ra khuyết điểm, chỉ ra hướng khắc phục và tỏ rõ ý tin tưởng vào sự
phấn đấu của các em.
+ Triển khai công việc tuần học tới.
Giáo viên cần chuẩn bị nội dung đầy đủ, chi tiết, rõ ràng. Đồng thời giao trách
nhiệm cụ thể cho từng cá nhân phụ trách. Sau đó tổ chức đăng kí thi đua giữa các
nhóm, giữa các thành viên trong lớp theo một chủ đề nào đó.
Đáng lưu ý trong hoạt động này là lấy ý kiến của các thành viên trong lớp bằng
việc biểu quyết và đồng thuận về nội dung hoạt động đã triển khai. Tránh tình trạng
giáo viên triển khai còn học sinh chỉ biết thực hiện. Có như thế thì kế hoạch mới mang
tính toàn diện, thể hiện sự đồng thuận cao, thực hiện nội dung kế hoạch được thuận lợi
16


và mang lại hiệu quả. Đây được xem là khâu cuối cùng và mang tính chất quyết định
cho việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tuần tới.
B. Hoạt động thực hành
Sinh hoạt chủ đề, chủ điểm – thể hiện năng khiếu (thực hành kĩ năng sống
thông qua các trò chơi, đố vui, thi văn nghệ, kể chuyện, thơ ca, hò vè,…)
+ Tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương đất nước, an toàn giao thông.
+ Văn hóa nghệ thuật.
+ Tổ chức các trò chơi tập thể.
+ ………………..
C. Hoạt động ứng dụng
Nhận xét chung tiết học.
Dặn dò học sinh hoàn thành và chuẩn bị tốt nhiệm vụ của tuần học tiếp theo.
b. 3. Giáo án mẫu của tiết sinh hoạt lớp
SINH HOẠT LỚP TUẦN 10
Chủ đề: PHÉP ỨNG XỬ TRONG SINH HOẠT GIA ĐÌNH
I. MỤC TIÊU


4. Giáo viên chủ nhiệm đánh giá nhận - HS lắng nghe.
xét.
18


+ Những nội dung, yêu cầu lớn triển
khai trong tuần học trước.
+ Nhận xét đánh giá các mặt tuần học đã
qua.
+ Triển khai công việc tuần học tới.
B. Hoạt động thực hành
- MC: Giới thiệu nội dung chương trình: - HS làm việc theo gợi ý của GV và MC.
1. Giới thiệu về ý nghĩa của chủ đề.
2. Trò chơi: Nhìn hình đoán ý.
3. Hoàn thành câu ca dao tục ngữ còn
khuyết.
4. Phần thể hiện năng khiếu: Thi hát,
đọc thơ, kể chuyện đã nghe, đã đọc về
chủ đề gia đình.
5. Kết thúc chương trình.
C. Hoạt động ứng dụng
- GV nhận xét, đánh giá hoạt động thực

- HS lắng nghe và thực hiện.

hành.
- Dặn HS về nhà biết áp dụng kiến thức
đã học vào thực tế.
- Chuẩn bị tiết sinh hoạt chủ đề 20/ 11.


Tên HS

Tiêu chí đạt được
……………………

Điểm

Đề nghị thưởng( nhắc

……

nhở)
………………………

Hai

……………

……….
Ba

……………
……………

…………………… ……
…………………… ……

………………………
………………………


…………………… ……
…………………… ……

………………………
………………………

………. ……………
…………………… ……
* Đưa ra tiêu chí thi đua

………………………

Gồm các tiêu chí sau:
- Học tập (50 điểm): Tích cực, tự giác và hoàn thành các nhiệm vụ học tập, đi
học đều và đúng giờ; có ý thức rèn chữ giữ vở, có tinh thần giúp đỡ nhau trong học
tập; biết giữ gìn, khai thác và xây dựng các góc công cụ.
- Nề nếp (20 điểm): Xếp hàng vào lớp và ra về ngay ngắn, trật tự, tham gia tập
thể dục buổi sáng và giữa giờ nghiêm túc, trang phục đến lớp đúng quy định: khăn
quàng, quần áo đồng phục,…chấp hành nghiêm nội quy trường lớp.

21


- Vệ sinh (20 điểm): Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, có ý thức giữ vệ sinh trường
lớp.
- Các hoạt động khác (10 điểm): Tham gia mọi phong trào do trường, lớp tổ
chức.
Các nhóm trưởng, ban tự quản của lớp tổng hợp, căn cứ vào kết quả đạt được để
xếp loại thi đua cá nhân, nhóm.

xét, đánh giá cũng cần biết khen - chê đúng mực, điều đó sẽ khiến các em hứng thú
trong học tập. Về nguyên tắc, khen phải nhiều hơn chê để tạo tâm lý tích cực vì ai
cũng thích khen. Khi khen chê HS cần lưu ý một số vấn đề sau: Khen ngợi phải cụ thể,
gọi tên các phẩm chất; khen ngợi phải chân thật, gây được cảm xúc tích cực nơi người
khen; cần khen ngay hành vi tích cực khi nó vừa xuất hiện nhất là với những em hay
mắc khuyết điểm, những em học yếu, nhút nhát. Khi phê bình HS cũng cần lưu ý là
phê bình hành vi cụ thể chứ không khái quát hoá thành phẩm chất nhân cách; khi phê
bình không được chì chiết, nhắc đi nhắc lại những khuyết điểm đã xảy ra từ lâu.

23


Các em thích được nêu gương và chia sẻ trước tập thể những việc làm tốt của
mình vì vậy giáo viên sử dụng phương pháp nêu gương sẽ rất có hiệu quả. Trong một
số tiết sinh hoạt ngoài việc nêu gương, còn mời các em đó lên trước lớp chia sẻ cách
học tập tốt, nề nếp tốt, lao động tốt và vệ sinh tốt, ví dụ: Sắp xếp thời gian như thế nào
để luôn thuộc bài và hoàn thành bài vở trước khi đến lớp? Làm thế nào để đến trường
đúng giờ và kịp lao động vệ sinh khu vực được phân công? Để giúp được các bạn
trong nhóm hoàn thành các nhiệm vụ học tập bạn phải làm gì? .... Hay củng cố kiến
thức đã học bằng những câu hỏi trắc nghiệm liên quan đến các môn học: Toán, Tiếng
Việt, Khoa học, Lịch sử & Địa lí hay An toàn giao thông,…. Mỗi tiết sinh hoạt là một
chủ đề thảo luận giúp các em được rèn luyện và học tập tốt hơn. Phần sinh hoạt chủ
đề, chủ điểm, văn hóa nghệ thuật cũng không kém phần hấp dẫn. Các em cũng rất sôi
nổi và hứng thú khi tham gia các phong trào mang tính nghệ thuật như múa, hát, kể
chuyện, bày tỏ ý kiến, diễn kịch trước lớp, các em thích khẳng định mình, thích được
biểu dương. Đó cũng là một sân chơi bổ ích; phát huy được tính tích cực, tự giác, năng
lực sở trường của mỗi cá nhân và các em còn được thực hành kĩ năng sống của mình
ngay trên mỗi giờ sinh hoạt khi thảo luận về một chủ đề nào đó, ví dụ: Giúp đỡ ba mẹ
công việc gia đình, học sinh tự chăm sóc bản thân, sống yêu thương nơi khu xóm,…
Các em thích thú được đóng vai, hăng say nói, viết ra những điều mình đã làm được và