SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG TRONG MÔN ĐỊA LÝ LỚP 11"

1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- Hiện nay, nội dung giáo dục kỹ năng sống đã được nhiều quốc gia trên thế giới đưa vào
dạy học cho học sinh các trường phổ thông dưới nhiều hình thức khác nhau.
- Đối với Việt Nam đây là nội dung mới thực hiện thông qua nhiều chương trình, dự án
như “Giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục phòng chống ma tuý..”.
- Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và
nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ
theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỷ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kỹ năng sống đó
là: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống. Mục
tiêu giáo dục phổ thông đã và đang chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức sang
trang bị những năng lực cần thiết cho các em học sinh. Phương pháp giáo dục phổ thông
cũng đã và đang được đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng
tạo của người học, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc
theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm
2


đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh. Đặc biệt rèn luyện kỹ năng sống cho học
sinh được xác định là một trong những nội dung cơ bản của Phong trào thi đua “Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn
2008-2013 do Bộ giáo dục và đào tạo chỉ đạo.

phân tích, so sánh, phán đoán; tìm kiếm và xử lý thông tin về các sự vật hiện tượng địa
lý.
+ Một số phương pháp dạy học đặc trưng của bộ môn có nhiều khả năng hình thành và
rèn luyện kỹ năng tư duy cho học sinh. Việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo
4


định hướng tích cực hóa người học, với các phương pháp dạy học tích cực như: Phương
pháp dạy học nhóm, giải quyết vấn đề… tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các
kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề…
- Chương trình lớp 11 gồm hai phần:
A. Khái quát nền kinh tế xã hội Thế giới.
B. Địa lý khu vực và quốc gia.
Từ thực trạng trên, tôi xin trình bày sáng kiếm kinh nghiệm với đề tài:
“Giáo dục kỹ năng sống trong môn Địa lý lớp 11”

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I. BIỆN PHÁP, CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN.
5


1. Mục đích, nghiên cứu
Môn Địa lý, với đặc điểm về nội dung và phương pháp dạy học đặc trưng sẽ góp phần
vào việc giáo dục các kỹ năng sống, tập trung vào các kỹ năng nòng cốt đối với giáo dục
phổ thông Việt Nam như:
- Tự nhận thức: Thể hiện sự tự tin khi được trình bày ý tưởng của cá nhân trước bạn bè và
thầy cô; có nghị lực để hoàn thành các nhiệm vụ được giao… Xác định giá trị bản thân
thể hiện ở thái độ đồng tình hay phản đối trước những hành động tiêu cực.
- Giao tiếp: Lắng nghe và phản hồi tích cực trong quá trình trao đổi nội dung bài học

7


kế hoạch và quản lý thời gian. Làm việc hợp tác trong nhóm, học sinh sẽ phải trao đổi,
tranh luận,..với nhau, trong bối cảnh đó học sinh phải biết kiểm soát cảm xúc, giữ bình
tĩnh, biết cách ứng phó với căng thẳng, tránh gây mâu thuẫn.
2. Đối tượng và yêu cầu nghiên cứu.
- Giới hạn của đề tài: Giáo dục kỹ năng sống trong chương trình địa lý lớp 11.
- Đối tượng: Giáo viên và học sinh trong giảng dạy và học tập môn địa lý.
3. Phương pháp.
- Thông qua kinh nghiệm giảng dạy môn địa lý trong nhiều năm.
- Phối hợp nhiều phương pháp dạy học tích cực và một số kỹ thuật dạy học tích cực tạo
điều kiện thuận lợi hình thành kỹ năng tư duy, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn
đề…
II. CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Xác định các nội dung được thực hiện.
- Một bài giáo dục kỹ năng sống thường được thực hiện theo bốn bước/ giai đoạn sau:
+ Khám phá.
+ Kết nối.
8


+ Thực hành.
+ Vận dụng.
 Mỗi bước phải xác định được: Mục đích, mô tả quá trình thực hiện, vai trò của Giáo
viên và Học sinh
- Nội dung từng bài học phải xác định được:
+ Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục :
 Tự nhận thức
 Giao tiếp

của các điều kiện tự nhiên, dân cư, xã hội đối với sự
phát triển kinh tế của Liên Bang Nga.
Động não, thuyết
Tư duy : Phân tích tư liệu để tìm hiểu các điều kiện
10


tự nhiên, dân cư, xã hội của Liên Bang Nga.
Làm chủ bản thân : Quản lý thời gian trao đổi
nhóm, thực hiện nhiệm vụ được phân công trong

giảng tích cực, làm
việc nhóm nhỏ,
hỏi - đáp

tìm hiểu các điều kiện tự nhiên, dân cư, xã hội của
Liên Bang Nga.
2. Bài soạn vận dụng :
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Kiến thức:
- Biết được vị trí, phạm vi lãnh thổ LB Nga.
- Trình bày được đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và phân tích được thuận lợi,
khó khăn của chúng đối với sự phát triển kinh tế.
- Phân tích được các đặc điểm dân cư, xã hội và ảnh hưởng của chúng đối với sự phát
triển kinh tế.
2.Kĩ năng:
- Sử dụng bản đồ (lược đồ) đê nhận biết và phân tích đặc điểm tự nhiên, phân bố dân cư
của LB Nga.
11


Nga- Việt đang mở rộng và có nhiều phát triển tốt đẹp. Đất nước Nga từ nền kinh tế bị
khủng hoảng trong thập niên 90 của thế kỉ XX đang hồi phục và vươn lên mạnh mẽ.

Hoạt động của GV và HS

Nội dung chính

HĐ 1: Cá nhân/ cặp

I. Vị trí địa lý và lãnh thổ

Bước 1: HS dựa vào hình 10.1 SGK,
13


vốn hiểu biết và trả lời các câu hỏi:
- LB Nga có vị trí ở đâu? Xác định vị
trí của LB Nga trên bản đồ thế giới.
- Nêu đặc điểm của diện tích lãnh thổ
LB Nga.
- Đọc tên 14 nước láng giềng với LB
Nga.
- Kể tên một số biển và đại dương
bao quanh LB Nga.
- Cho biết ý nghĩa của vị trí địa lý,
diện tích lãnh thổ đối với việc phát
triển kinh tế LB Nga.
- Cho biết ý nghĩa của vị trí địa lý,
lãnh thổ đối với việc phát triển kinh
tế LB Nga.

Bước 2:
- HS trình bày, GV chuẩn kiến thức.

đá, dầu mỏ, vàng, kim cương,
sắt, kẽm, thiếc... Một số loại có

- GV yêu cầu cả lớp cùng xem bảng
15


8.1 và trả lời các câu hỏi giữa bài trữ lượng lớn nhất nhì thế giới.
trong SGK.

* Rừng: Có diện tích đứng đầu
thế giới.
* Sông hồ: Nhiều sông lớn có
giá trị thủy điện, hồ Bai-can sâu
nhất thế giới.
* Khí hậu ôn đới lục địa chiếm
phần lớn diện tích lãnh thổ,
- Phía Bắc khí hậu hàn đới.
- Phía Nam khí hậu cận nhiệt.
III. Dân cƣ và xã hội
1. Dân cư:

HĐ 3: Cá nhân/ cặp
Bước 1: HS phân tích bảng 10.2,
hình 10.3 ( tháp dân số).
- Dựa vào kênh chữ , vốn hiểu biết,
trình bày đặc điểm thành phần dân

17


khích nhập cư...).

người/km2. Nhưng phân bố

- Dân cư giảm với nhịp độ 700.000 không đều:
người/ năm. Chính phủ có giải pháp: + Tập trung ở phía Tây.
tăng tỉ suất sinh, giảm tỉ suất tử, áp + 70% dân số sống ở thành
dụng chính sách nhập cư có hiệu quả, phố.
quan tâm tới người già, tăng lương
hưu. Dự án tăng dân số của Tổng
thống V.Putin thực hiện trong 10 năm
từ 2007 lên tới 1,1 tỉ USD.
HĐ 4: Cả lớp
GV yêu cầu HS đọc mục II.2, kết hợp
vốn hiểu biết, tìm ý chứng minh LB
Nga có tiềm lực văn hóa và khao học
lớn.
GV nêu thêm:
- Các tác phẩm văn học nổi tiếng:

2. Xã hội:
- Nhiều công trình kiến trúc, tác

Sông Đông êm đềm, Chiến tranh và phẩm văn học nghệ thuật, nhiều
18



A. Trắc nghiệm
1. Ý nào thể hiện đúng nhất sự rộng lớn về lãnh thổ của LB Nga.
A. Diện tích lớn nhất thế giới, chiếm phần phía Bắc châu Á.
B. Diện tích rất lớn, chiếm phần lớn đồng bằng châu Âu thuộc châu Âu.
C. Nằm cả trên phần châu lục Á và Âu, có diện tích lớn nhất thế giới.
D. Chiếm phần lớn đồng bằng Đông Âu và toàn bộ phần Bắc Á.
2. LB Nga đứng đầu thế giới về trữ lượng:
A. Dầu mỏ, khí đốt, quặng sắt.
B. Than đá, quặng kaly, rừng.
C. Quặng săt, quặng kim loại màu.
D. Dầu mỏ, vàng, kim cương.
3. Địa hình LB Nga thấp ở phía Đông, cao ở phía Tây
A. Đúng.

B. Sai.

B. Tự luận
1. Điều kiện tự nhiên LB Nga có những thuận lợi và khó khăn gì đối với phát triển kinh
tế?
20


2. Nêu một số tác phẩm văn học, nghệ thuật, công trình khoa học và các nhà khoa học nổi
tiếng của LB Nga.
VII. HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP
- Trả lời các câu hỏi cuối bài.
- Sưu tầm tư liệu về kinh tế LB Nga.

21