B TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TR
NG
T NG C C BI N VÀ H I
O VI T NAM
C C I U TRA VÀ KI M SOÁT TÀI NGUYÊN
MÔI TR
NG BI N

D án : Ki m soát ô nhi m môi tr

ng bi n do các ho t đ ng

kinh t - xã h i vùng bi n Qu ng Ninh - H i Phòng, à N ng Qu ng Nam và Bà R a V ng Tàu - Thành ph H Chí Minh

K HO CH KI M SOÁT Ô NHI M MÔI TR

NG BI N

KHU V C QU NG NINH – H I PHÒNG
(D th o)

HÀ N I, N M 2013


B TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TR
NG
T NG C C BI N VÀ H I
O VI T NAM
C C I U TRA VÀ KI M SOÁT TÀI NGUYÊN-MÔI TR

NG BI N


BVMT

:

B o v Môi tr

ng

B NN&PTNT :

B Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn

B KH&CN

:

B Khoa h c và Công ngh

BT

:

B ot n

CTNH

:

Ch t th i nguy h i


KSON

:

Ki m soát ô nhi m

KHH

:

K ho ch hành đ ng

ng

KHQGKSON :

K ho ch qu c gia ki m soát ô nhi m

KTXH

Kinh t -xã h i

:

KHQGKSONB :

K ho ch Qu c gia Ki m soát ô nhi m

PEMSEA


:

Qu n lý t ng h p

QPPL

:

Quy ph m pháp lu t

QLTH B

:

Qu n lý T ng h p

TN&MT

:

Tài nguyên và môi tr

TSS

:

T ng l

TCCP

ng trình Môi tr

ng Liên h p qu c

ii


M CL C
CÁC T VI T T T .........................................................................................................................ii
DANH M C HÌNH .........................................................................................................................vi
DANH M C B NG ......................................................................................................................vii
GI I THI U K HO CH KI M SOÁT Ô NHI M BI N KHU V C QU NG
NINH – H I PHÒNG ......................................................................................................................1
Quá trình xây d ng K ho ch........................................................................................................4
Ph ng pháp xây d ng.....................................................................................................4
T ch c th c hi n xây d ng K ho ch .........................................................................5
PH N I. TH C TR NG VÀ NHU C U C N THI T
XÂY D NG K
HO CH KI M SOÁT Ô NHI M BI N KHU V C QU NG NINH - H I
PHÒNG
N 2020 ...........................................................................................................................9
1.1.
i u ki n t nhiên c a khu v c .......................................................................................9
1.1.1. V trí đ a lý ............................................................................................................9
1.1.2.
a hình, đ a m o ............................................................................................10
1.1.3. Ch đ thu , h i v n.........................................................................................12
1.1.4. Khí h u, bi n đ i khí h u ................................................................................14
1.2. Các ho t đ ng phát tri n kinh t - xã h i Khu v c ................................................15
1.2.1.

2.5.2. T ng c ng công tác đi u tra c b n v ch t l ng môi tr ng bi n,
xây d ng h th ng thông tin môi tr ng t ng h p c a khu v c ph c v ki m
soát ô nhi m bi n ..........................................................................................................69
2.5.3. Ng n ng a và gi m thi u ô nhi m bi n có ngu n g c t đ t li n, ch
y u t các h th ng sông và t các khu đô th , khu công nghi p, khu khai
thác khoáng s n ven bi n ............................................................................................70
2.5.4. Ng n ng a và gi m thi u ô nhi m bi n có ngu n g c t bi n, chú
tr ng ng n ng a và gi m thi u ô nhi m bi n do d u do các ph ng ti n v n
t i, khai thác h i s n, du l ch b ng tàu thuy n và các s c tràn d u ............72
2.5.5.
ào t o, nâng cao n ng l c cho các c p qu n lý, t ng c ng ho t
đ ng thanh tra trên bi n khu v c ..............................................................................73
2.5.6. Thúc đ y h p tác qu c t và khu v c ...........................................................74
2.6. L a ch n các d án, hành đ ng u tiên .....................................................................75
2.6.1. Các tiêu chí l a ch n u tiên .........................................................................75
2.6.2.
xu t các K ho ch hành đ ng u tiên ...................................................77
2.7. Gi i pháp th c hi n ............................................................................................................92
2.7.1. Nâng cao hi u l c th c thi pháp lu t v BVMT ........................................92
2.7.2. Áp d ng các thành t u khoa h c k thu t h tr cho KSONB ..............92
2.7.3. Áp d ng các công c kinh t , công c k thu t .........................................92
2.7.4. T ng c ng tuyên truy n, giáo d c và nâng cao ý th c c ng đ ng
nhân dân vùng ven bi n ...............................................................................................93
2.7.5. Gi i pháp quy ho ch ........................................................................................94
2.8. T ch c th c hi n K ho ch ...........................................................................................94
2.8.1. C ch th c hi n ...............................................................................................94
2.8.2. Phân công th c hi n .........................................................................................95
2.8.3. D ki n tài chính cho các d án, hành đ ng đ xu t ..............................96
2.9. Giám sát/đánh giá th c hi n K ho ch .......................................................................97


Qu ng Ninh – H i Phòng 2005-2011
Hình 12 . S phân b th m c bi n Vi t Nam
Hình 13. Di n bi n tình tr ng r n san hô
Hình 14. T l đóng góp COD t các ngu n vào vùng bi n H i
Phòng – Qu ng Ninh
Hình 15. T l đóng góp BOD t các ngu n vào vùng bi n H i
Phòng – Qu ng Ninh
Hình 16. T l đóng góp N-T t các ngu n vào vùng bi n H i
Phòng – Qu ng Ninh
Hình 17. T l đóng góp N-P t các ngu n vào vùng bi n H i
Phòng – Qu ng Ninh
Hình 18. T l đóng góp TSS t các ngu n vào vùng bi n H i
Phòng – Qu ng Ninh

6
7
9
18
18
24
25
25
26
29
29
32
33
46
46
46

38
45
47
75
77

vii


GI I THI U K HO CH KI M SOÁT Ô NHI M BI N KHU V C
QU NG NINH – H I PHÒNG
Khu v c Qu ng ninh - H i Phòng có vùng bi n t ng đ i r ng l n v i
b bi n dài trên 350 km t c a sông Thái Bình t i Trà C , n m trong vùng
kinh t tr ng đi m phía B c Vi t Nam. Các huy n, th ven bi n c a Qu ng
ninh bao g m: Qu ng Yên, Tiên Yên, Vân n, Hoành B , Cô Tô, Qu ng Hà,
thành ph H Long, th xã C m Ph và th xã Móng Cái v i dân s là 854.311
ng i chi m kho ng 72,8 % dân s toàn t nh. Các qu n, huy n, th ven bi n
c a H i Phòng g m: Thu Nguyên, H i An, Ki n Thu , Tiên Lãng, Cát H i,
đ o B ch Long V và th xã
S n v i dân s là 903.710 ng i chi m kho ng
48% dân s Thành ph H i Phòng.
Khu v c Qu ng Ninh - H i Phòng có khu di s n thiên nhiên Th gi i
V nh H Long, có V nh Bái T Long, đ o Cát Bà cùng hàng ngàn đ o l n nh ,
t o nên vùng bi n có k quan đ p có m t không hai trên th gi i. Vùng bi n
Khu v c có đa d ng sinh h c phong phú, giàu tài nguyên thiên nhiên và giá tr
v n hoá và l ch s , thích h p phát tri n các ngành kinh t d a vào bi n, đ c
bi t là ngành du l ch bi n đ o. Hi n t i và trong t ng lai, Khu v c này v n là
vùng du l ch quan tr ng c p qu c gia và qu c t .
Nh ng n m g n đây, ho t đ ng phát tri n kinh t xã h i và phát tri n đô
th di n ra m nh m nh vào v th c a Khu v c. Trong đó phát tri n v công

Phòng và Qu ng Ninh m i ch t p trung gi i quy t các v n đ ô nhi m trên đ t
li n và m t s vùng duyên h i, nh ng nhi u nhi m v liên quan ki m soát ô
nhi m trên bi n ch a đ c chú tr ng ho c ch a đ c c th hoá, nh vi c
ki m tra, giám sát vi c thu gom, v n chuy n và x lý ch t th i đ i v i tàu,
thuy n, c s , công trình khai thác khoáng s n ven bi n và ki m soát, x lý
vi c x , th i b t h p pháp trên bi n,…
Vi c ki m soát ô nhi m hi n nay th ng t ch c th c hi n theo t ng đ a
ph ng và ch a k t n i hai t nh li n k giáp bi n v i nhau, ch a chú tr ng đ n
ki m soát ô nhi m bi n nên hi u qu ch a cao vì nh h ng ô nhi m trên bi n
khác h n trên đ t li n do tính ch t lan to , do dòng ch y, gió nên nh h ng
r ng, không nh ng ch trên khu v c bi n c a đ a ph ng mà còn lan to sang
đ a ph ng khác, khu v c khác, th m chí là nh h ng đ n các qu c gia li n
k nh s c tràn d u n m 2007, x th i n c ballást mang t vùng này sang
vùng khác,....
M t khác, các t nh ch a xây d ng K ho ch ki m soát ô nhi m bi n c a
t nh và c ng ch a xây d ng K ho ch ki m soát ô nhi m bi n theo khu
v c/vùng đ th c s b o đ m vi c b o v môi tr ng bi n, góp ph n th c hi n
thành công Chi n l c bi n c a Vi t Nam.
Vi c ch ng chéo v ch c n ng và nhi m v , vi c ph i h p gi a các c
quan qu n lý, l c l ng th c thi lu t pháp trên bi n, l c l ng tham gia ki m

2


soát ô nhi m bi n c a các B , ngành, đ a ph ng ch a g n k t ch t ch , còn
nhi u b t c p do trên bi n liên quan nhi u c quan qu n lý khác nhau.
S tham gia c a c ng đ ng đ a ph ng vào ti n trình qu n lý ki m soát
ô nhi m bi n hoàn toàn th đ ng và không th ng xuyên, do còn thi u các quy
đ nh m t cách c th v quy n h n và trách nhi m c a h nên ch a t n d ng
đ c ki n th c b n đ a, l i ích, nguy n v ng và công vi c c a chính h . Lôi

•

Ngh quy t s 09/NQ/TW, ngày 09 tháng 02 n m 2007 c a H i ngh l n
th t Ban ch p hành Trung ng
ng khóa X v Chi n l c Bi n
Vi t Nam đ n n m 2020;

3


•

•

•

•

Ngh đ nh s 25/2009/N -CP ngày 06 tháng 3 n m 2009 c a Chính ph
quy đ nh v qu n lý t ng h p tài nguyên và b o v môi tr ng bi n, h i
đ o;
Quy t đ nh s 256/2003/Q -TTg ngày 02 tháng 12 n m 2003 c a Th
t ng Chính ph phê duy t Chi n l c B o v môi tr ng Qu c gia đ n
n m 2010 và đ nh h ng đ n n m 2020;
Các Công
CLC92;

c qu c t mà Vi t nam tham gia nh : Công

c MARPOL,


ng

4


- Thu th p, phân tích, k th a các k t qu nghiên c u c a các ch ng
trình, đ tài khoa h c, các d án qu c t có liên quan t i T nh Qu ng
Ninh và TP H i Phòng.
- Nghiên c u các tài li u v pháp lu t, các chính sách, các qui đ nh và
các ch ng trình hành đ ng u tiên b o v môi tr ng qu c gia đ áp
d ng cho t nh Qu ng Ninh và TP H i Phòng.
- Ph ng pháp h i th o, chuyên gia, phân tích và th o lu n – đã t ch c
hai h i th o t i Hà N i và Qu ng Ninh nh m th o lu n, l y ý ki n các
chuyên gia Trung ng và đ a ph ng và các bên liên quan đ hoàn
thi n v c u trúc và n i dung K ho ch KSONB khu v c Qu ng Ninh
– H i Phòng.
- Ph ng pháp đi u tra xã h i h c nh m tìm ra các v n đ môi tr
liên quan đ n bi n khu v c.

ng

T ch c th c hi n xây d ng K ho ch
- Thành l p nhóm xây d ng K ho ch ki m soát ô nhi m bi n khu v c
Qu ng Ninh - H i Phòng.
- Xác đ nh quy trình xây d ng và khung c u trúc K ho ch ki m soát ô
nhi m bi n khu v c Qu ng Ninh - H i Phòng. (Hình 1 và Hình 2).
- T ch c đi u tra, kh o sát, thu th p, t ng h p, phân tích các tài li u, d
li u liên quan v đi u ki n t nhiên, tài nguyên môi tr ng và tình hình
phát tri n kinh t - xã h i c a hai t nh Qu ng Ninh và H i Phòng.

Nhóm xâyd ng
K ho ch

Các ban, ngành,
c quan,
c ng đ ng

Xây d ng c u
trúc K ho ch

Phác th o
K ho ch

Chuyên gia
Hoàn thi n
K ho ch

H i th o
a ph ng

H i th o TW các bên
liên quan m r ng

H p
Chuyên gia

Ban i u ph i

UBND T nh QN, HP


đ a ph ng

L a ch n và c th hóa
các KHH
u tiên ng n,
trung, dài h n

Các gi i pháp
th c hi n K
ho ch

K
ho ch

Các b c xây d ng K ho ch ki m soát ô nhi m bi n nh sau:
• B c 1: Rà soát v n b n pháp quy và th c tr ng công tác KSON bi n
c p trung ng và đ a ph ng.
• B c 2: Xác đ nh các r i ro / v n đ môi tr ng bi n u tiên đ xác
đ nh các l nh v c qu n lý u tiên trong K ho ch KSONB.
• B c 3:
xu t các m c tiêu / gi i pháp KSON nh m gi i quy t các
v n đ / r i ro môi tr ng.
• B c 4: Rà soát các ch ng trình / d án / đ tài đã và đang đ
khai t i đ a bàn t nh Qu ng Ninh và TP H i Phòng.
• B c 5:
KSONB

c tri n

xu t các nhi m v , KHH , các gi i pháp th c hi n

B . Phía b c giáp vùng bi n c a Trung Qu c, phía nam giáp vùng bi n t nh
Thái Bình. B bi n có h ng ông b c - Tây nam và n m trong v trí có to
đ 20o40'N - 21o40'N và 106o30'E - 108000'E.
Hình 3. Khu v c bi n Qu ng Ninh – H i Phòng

9


1.1.2.
a.

a hình, đ a m o 1

a hình

a hình b bi n H i Phòng-Qu ng Ninh phát tri n trên n n c u trúc đ a
ch t thu c mi n u n n p Caledonit Katazia và mi n tr ng ch ng Mênôzôi
Kainôzôi Hà N i.
c đi m đ a hình b bi n Qu ng Ninh v phía l c đ a là vùng núi th p
và vùng đ i bát úp. Vùng núi th p đ c c u t o b i đá c ng, tu i ch y u là
gi i Mênôzôi, bao g m h t ng Trias ch a than Hòn Gai, h t ng Jura Hà C i
và gi i Palezôi thu c h t ng đá vôi Cacbon-Pecmi, h t ng t n mài. Chúng
phân b ch y u vùng b bi n t Qu ng Yên đ n Hòn Gai-C m Ph . a
hình đ i bát úp đ c c u t o b i đ t đá tu i Jura Hà C i. Chúng phân b t
Tiên Yên - m Hà đ n Móng Cái.
a hình b bi n H i Phòng ch y u là đ ng b ng tích t , b ng ph ng,
c u t o b là đ t đá b r i đ t , ngu n g c sông-bi n và sông bi n-đ m l y
h n h p. Phân cách gi a đ ng b ng b n tr ng H i Phòng v i đ ng b ng Thái
bình là Bán đ o
S n, c u t o b b ng đá c ng thu c h t ng

tri u r ng.
- B bi n ki u c a sông delta. B bi n ki u này phân b ch y u nam
S n H i Phòng. c tr ng vùng c a sông và mép c a phát tri n các c n
cát. ó là các c a sông V n úc, Thái Bình.
c) Các v ng v nh ven bi n
B bi n H i Phòng - Qu ng Ninh có đ khúc khu u l n, nhi u đ o ven
b , kín gió, t o ra nhi u v ng v nh khác nhau, thu n l i cho vi c xây d ng các
c ng bi n.
- Các v ng v nh bán kín do có các đ o dài ch n ngoài phía bi n. Chúng
thông ra bi n b i các eo bi n C a
i, C a Ti u, C a Bò Vàng. i n
hình cho các v ng v nh này là v nh Móng Cái, Tiên Yên,
m Hà. Các
v nh này có b v nh b t đ i x ng. B phía l c đ a tho i, phát tri n r ng
ng p m n. B phía các đ o V nh Th c, Cái Chiên, Bò Vàng thì d c và
không phát tri n r ng ng p m n. áy v nh th ng có đá ng m. Tr m tích
đáy là cát và bùn.
- V ng v nh bán kín b i nhi u đ o che ch n bên ngoài bi n. ây là các
v nh H Long và Bái T Long. Các v nh này th ng sâu h n và có b đ o
đá vôi vách d c đ ng. V nh đ c hình thành trong quá trình b nh n chìm
c a vùng cánh đ ng karst nhi t đ i vào cu i th i k bi n ti n Fladian.
áy v nh còn đ l i các d u n c a các thung l ng karst c b nh n chìm.
Các thung l ng karst c này có đ sâu 5-6m, đôi ch sâu đ n 10m so v i
m t đáy v nh. Tr m tích d i đáy thung l ng karst c là cát cu i s i, phía
trên là bùn sét.
- V ng v nh kín n m sâu trong l c đ a nh v nh C a L c, h u nh không b
sóng tác đ ng. V nh C a L c có hình d ng là tam giác g n nh khép kín.
V nh này thông ra v nh H Long qua eo Bãi Cháy - Hòn Gai r ng kho ng
200m. B v nh phát tri n các r ch tri u và r ng ng p m n. C a v nh sâu.


đ th ng ra bi n, đ c bi t là t i nh ng khu v c có khai thác khoáng s n t
ông tri u đ n Mông D ng (Qu ng Ninh). T i các khu v c này, hàm l ng
bùn cát t i 50g - 100g/m3.
Các sông H i Phòng có ch đ sông đ ng b ng rõ r t. Nhìn chung có
nhi u phù sa, l u l ng không chênh l ch l n gi a hai mùa m a và mùa khô,
ít tính ch t cu ng l u vào mùa m a.
2

Ph m V n Ninh và nnk: C s Khoa h c l p K ho ch ng phó s c tràn d u khu v c Qu ng Ninh – H i
Phòng

12


b. H i v n
M cn

c

Ch đ m c n c th y tri u khu v c Qu ng Ninh - H i Phòng thu c ch
đ nh t tri u đ u, đi n hình là Hòn Dáu. H u h t các ngày trong tháng (trên
d i 25 ngày) có 1 l n n c lên và 1 l n n c xu ng khá đ u đ n.
Biên đ tri u Khu v c này thu c lo i l n nh t n c ta, đ t t 3,5 - 4,1m
vào k n c c ng. Vào k n c kém m c n c lên xu ng ch m, có lúc g n
nh đ ng. Hàng tháng có ch ng 1-3 ngày có 2 l n n c l n và 2 l n n c
ròng.
Dòng ch y
Trong V nh B c B , c mùa đông và mùa hè đ u t n t i m t xoáy thu n
có tâm n m kho ng gi a V nh. Mùa ông tâm này d ch xu ng phía nam còn
v mùa hè thì d ch lên phía b c. Khu v c ven bi n Qu ng Ninh - H i Phòng

b c (vùng qu n đ o Cô Tô), sóng có h ng đông b c chi m u th v i t n su t
kho ng 35%, trong khi đó vùng bi n H i Phòng Thái Bình, sóng h ng đông
chi m u th v i t n su t vào kho ng 25 - 27%.
V mùa hè, đ c đi m ch đ sóng có nhi u nét t ng đ ng trong c
vùng. T Cô Tô đ n Hòn Dáu, sóng có h ng đông nam và nam chi m u th ,
v i t n su t kho ng 30 - 32% khu v c xung quanh Cô Tô và x p x 40%
khu v c Hòn Dáu. Ngoài ra v mùa hè còn quan sát th y sóng h ng tây nam
nh ng có t n su t nh , d i 10% khu v c Cô Tô, th i k l ng sóng v mùa
hè chi m kho ng 31-32%, trong khi đó Hòn Dáu th i k sóng l ng ch vào
kho ng 12-13%.
M cn

c dâng do bão

i v i vùng ven b bi n Qu ng Ninh - H i Phòng, n c dâng không
l n. T n su t t 35-50% đ i v i m c dâng t 0 - 50cm; 38% đ i v i m c dâng
50-100cm. T n su t đ t m t vài ph n tr m đ i v i m c dâng t 150-250cm.
M c n c dâng l n nh t đã x y ra khu v c này kho ng 220cm, nh
h n so v i vùng Thanh Hoá, Ngh T nh (trên 300cm).
1.1.4. Khí h u, bi n đ i khí h u
Khí h u toàn vùng mang đ c đi m khí h u nhi t đ i gió mùa, m t mùa
đông l nh, ít m a và ch u nh h ng m nh c a khí h u h i d ng. Mùa hè
nóng m, m a nhi u. Khu v c Thành ph H i Phòng nhìn chung ít ch u nh
h ng b i khí h u mi n núi.
Theo các k ch b n v bi n đ i khí h u, đ n n m 2015 l ng m a khu
v c ông B c có th t ng thêm 1,4% so v i th i k 1980-1999. Nh v y,
l ng m a giai đo n 2011-2015 có th s t ng so v i th i k 2005-2010.
Do s bi n đ i khí h u d n đ n hi n t ng n c bi n dâng, dòng ch y
các sông c a t nh Qu ng Ninh s b ch u nh h ng r t l n, ch đ dòng ch y
trong sông thay đ i nhi u, c th là: v mùa c n, m c n c sông có xu th


Di n tích
(km2)

Toàn t nh Qu ng Ninh

Dân s
(ng

i)

M t đ dân s
(ng i/km2)

6,102.4

1,172.546

192

4,365.2

854.311

195

Thành ph H Long

272.0


310.3

34.752

112

513.9

53.968

105

Các huy n ven bi n
Qu ng Ninh

m Hà

Huy n H i Hà

15


Huy n Vân

n

553.2

41.061


1.878.500

1127,7

903.710

801

104,8

105.900

1.011

42,5

46.900

1.103

Huy n Thu Nguyên

242,7

312.100

1.286

Huy n An Lão


3,2

910

285

Các qu n/ huy n ven
bi n
Qu n H i An
Qu n

S n

Huy n đ o B ch Long V

1.236

Ngu n: Niên giám th ng kê Qu ng Ninh, H i Phòng 2011

M t đ dân s c a Qu ng Ninh không cao ch đ t 192 ng i/km2 nh ng
ph n l n t p trung các thành ph và th xã l n nh TP H Long (826
ng i/km2), th xã C m Ph (522 ng i/km2). Trong khi đó H i Phòng, m t
đ dân s vùng ven bi n đ t 801 ng i/km2, n i th a dân nh t là huy n đ o
Cát H i và B ch Long V .
T l dân thành th : T l dân s thành th c a Qu ng Ninh n m 2011
là 53,8%, đ ng th 3 trên toàn qu c (sau TP H Chí Minh và TP à N ng) v i
s dân thành th là 631.531 ng i. T l dân s thành th c a H i Phòng n m
2011 là 47.3% v i s dân thành th là 870.700 ng i.
Tình hình s d ng n
nông thôn

tiêu đ y nhanh quá trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa, nâng cao kh n ng
c nh tranh v kinh t c a c t nh Qu ng Ninh. GDP bình quân đ u ng i n m
2011 c đ t 45,27 tri u đ ng/n m/ng i 4.
T c đ t ng tr ng GDP c a H i Phòng n m 2011 g p 1,8 l n so v i
bình quân chung c a c n c đ t g n 12%; c c u kinh t chuy n d ch theo
h ng t ng t tr ng nhóm ngành d ch v và gi m t tr ng nhóm ngành nông
nghi p. GDP ngành nông nghi p chi m 9,83%, nhóm ngành công nghi p và
xây d ng chi m 37,04% và nhóm d ch v chi m t tr ng cao nh t là 53,13%
GDP c a Thành ph .

3
4

Báo cáo hi n tr ng môi tr

ng Qu ng Ninh, H i Phòng 2010

Niên giám Th ng kê Qu ng Ninh 2005-2011

17