A.PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trẻ em vi phạm pháp luật một trong những vấn đề nóng trong xã hội.
Cùng với sự đi lên , chuyển mình mạnh mẽ của kinh tế , văn hóa . tư
tưởng,..tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa, sự va đập giữa nhiều luồng văn
hóa .. đã không ít những vấn đề tiêu cực , những tệ nạn xã hội nảy sinh và
ngày càng diễn biến phức tạp
Vấn đề trẻ em VPPL và phạm tội đã và đang được các nước trên thế
giới quan tâm, lo lắng, Liên Hợp quốc đã ban hành một số Công ước quy tắc
liên qua đến công tác phòng chống vi phạm pháp luật của người chưa thành
niên. Ở nước ta công tác đấu tranh phòng chống VPPL và phạm tội là trách
nhiệm của Đảng, nhà nước , cơ quan, tổ chức đoàn thể, nhân dân .Trong
những năm qua Đảng ta đã ban hành nhiều chủ trương chinh sách và Pháp
luật nhằm bảo đảm sự phát triển toàn diện của trẻ em và người chưa thanh
niên . Chính phủ và các ban ngành địa phương đã đề cập nhiều chương trình
dự án dùng nhiều biện pháp để tăng cường bảo vệ an ninh trật tự , an toàn xã
hội, đấu tranh phòng và chống VPPL nói chung trong đó có vi phạm của trẻ
em nói riêng. Tuy nhiên tình hình trẻ em VPPL ở nước ta hiện nay vẫn có xu
hướng tăng và diễn ra phức tạp. Đặc biệt đó là có một bộ phậm thanh thiếu
niên tham gia vào các tỏ chức , phạm tội có sử dụng bạo lực tính chất côn đồ
hunh hãn., thực hiện hành vi giết người, cướp của, chống người thi hành công
vụ, đâm thuê chém mướn ..để lại hậu quả nghiêm trọng…
2.Tình hình nghiên cứu đề tài.
Nhìn chung mảng đề “ Công tác xã hội đối với Trẻ em vi phạm pháp
luật” từ trước tới nay đã có rất nhiều học giả tập trung nghiên cứu và đạt được
những kết quả đáng khích lệ. Với tư cách là sinh viên đang nghiên cứu về vấn
đề này em xin được mạnh dạn đưa ra những ý kiến của mình về Công tác xã
hội đối với trẻ em vi phạm pháp luật.
1



các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ do các chủ thể có năng lực hành vi
thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý gây hậu quả thiệt hại cho xã hội
Trẻ em VPPL: là đại lượng dùng để chỉ tất cả các loại VPPL từ hành
chính dân sự đến lao động do trẻ em thực hiện (Theo ủy ban bảo vệ và chăm
sóc Bà mẹ và trẻ em Việt Nam ). Các hành vi phạm pháp mang tính chất hành
chính hay dân sự đã bị phát hiện hoặc đã hoặc chưa xử lí.
Công tác xã hội (CTXH) với trẻ em phạm pháp là ngành trợ giúp các
đối tượng đã có hành vi phạm pháp ở mức đọ khác nhau có thể chấn chỉnh
hành vi của mình hòa nhập với cộng đồng và phát triển bình thường .
II: Thực trạng trẻ em vi phạm pháp luật
Mặc dù Đảng, nhà nước, các cơ quan ban nghành, chính quyền các cấp đã
đề ra nhiều chương trình chính sách, tăng cường nhiều biện pháp bảo vện an ninh
xã hội , đâu tranh phòng chông VPPL. Nhưng tình hình trẻ em vi VPPL hiện nay
3


có xu hướng tăng về số lượng và đa dạng về hình thức , phức tạp về tính chất mức
độ.
Các vụ án xảy ra không chỉ ở thành thị mà còn ở thôn quê, miền núi, vùng
sâu , vùng xa. Số can phạm ở lứa tuổi vị thành niên nhưng hành vi phạm tội rất dã
man như giết người, cướp của, buôn bán ma túy, cưỡng dâm, lấy cắp của công….
Những tệ nạn này là mối lo âu của xã hội, các ngành chức năng và bậc phụ huynh.
Kết quả điều tra của Cơ quan cảnh sát phòng chống tội phạm cho thấy
những năm gần đây gần 40% trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật xuất than từ gia
đình có cha mẹ làm nghề buôn bán. Trong đó số trẻ em được trực tiếp phỏng vấn
có trên 72% khai là đang sống với bố mẹ, được cha mẹ nuôi dưỡng.
Trong số trẻ em vi phạm pháp luật có 17% trẻ bụi đời, sống lang thang, vô
gia cư, 72% trẻ em vi phạm pháp luật cho rằng các em không nhận được sự quan
tâm, chăm sóc đầy đủ của gia đình, cha mẹ
Theo thông kê của thông tấn xã Việt Nam Năm 2007 và tháng 3 năm

5.889

Xét
xử(người)
2.940
2.930
3.404
5.171
5.247

Theo số liệu thống kê của cục cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã
hội ( bộ công an) . thì trong 6 tháng đầu năm 2008 đã xảy ra 5.746 vụ, với
4


khoảng 9.000 người chưa thành niên vi phạm hình sự, tăng 2% số vụ so. Số
vụ án do người chưa thanh niên gây ra chiếm con số rất lớn . chiếm khoảng
20% tổng số vụ hình sự. Trong đó lứa tuổi cao nhất là từ 16 đến dưới 18
chiếm khoảng 60% các vụ án không chỉ xuất hiện ở thành phố, thị xã mà còn
xuất hiện ở nông thôn , bản làng miền núi ,vùng sâu , vùng xa…
Về độ tuổi: Theo thống kê của cục cảnh sát điêu tra tội phạm về trật tự
xã hội thi tình hình tội phạm do người chưa thành niên từ 16 đến 18 tuổi thực
hiện có chiều hướng gia tăng và chiếm tỉ lệ cao nhất , khoảng 60% . Từ 16-18
chiếm khoảng 32% và dưới 14% chiếm 8% trong tổng các vụ phạm tội do
người chưa thành niên và trẻ em gây ra.
Về cơ cấu tội phạm :Theo thống kê mới nhát của Viện kiểm soát nhân
dân tối cao và Cục cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự an toàn xã hội, thì
hành vi vi phạm pháp luật của người chưa thành niên tập trung vào nhóm tội
phạm sở hữu, xâm phạm tính mạng , sức khỏe nhân phẩm và danh dự con
người , một số tội phạm an toàn công cộng , trất tự công cộng … Trong đó tội

Thực trang trẻ em VPPL có nhiều nguyên nhân gây ra nhưng xuất phát
từ thực tiễn công tác đấu tranh phòng chống chống vi phạm và tội phạm, đồng
thời thông qua thông kê tội phạm có thể rút ra 4 nguyên nhân sau ;
Thư nhất: Từ phía gia đình:
Tại gia đình nhân cách của trẻ bắt đầu được hình thành, phát triển và
hoàn thiện cùng với sự tác động của nhà trường và xã hội. Do vậy khi đứa trẻ
lớn lên đều mang dấu ấn nhất định của gia đình. Nhân cách tác động từ các
thành viên khác trong gia đình đặc biệt là cha mẹ chúng. Vai trò của gia đình
trong quản lí giáo dục trẻ em – đặc biệt là cha mẹ- có vai trò đặc biệt quan
trọng . Quản lí và giáo dục của gia đình là một quá trình liên tục và lâu dài từ
khi trẻ sinh ra cho đến khi trưởng thành. Gia đình nào tạo dựng được môi
trường tốt , giáo dục có nề nếp kỉ cương . Mặc dù kinh tế khó khăn nhưng vấn
có cuộc sống hạnh phúc ,con cái có lối sống trong sáng lành mạnh. Ngược lại
môi trường giáo dục gia đình không tốt dẫn đên con cai có hàh vi phạm pháp.
Những thiếu sót sai lầm có thể do:
6


Lựa chọn phương pháp quản lí giáo dục không đúng như: thõa mãn đầy
đử yêu cầu vật chất khi yêu cầu đó không chính đáng , khoong phù hợp với
lứa tuổi kinh tế gia đình . Nuông chiều thái quá khong bắt làm lụng ,coi nhẹ
hoặc bỏ qua lỗi lầm,…Ngược lại có gia đình do bố mẹ thiếu hiểu biết nên
không tìm cách khuyên răn con mà thay vào đó là cách dạy con bằng đánh
đập hành hạ. Đây cũng là nguyên nhân gây ra hành vi phạm tội.
Do gia đình thiếu trách nhiệm , không quan tâm quản lí giáo dục con, ỉ
lại cho nhà trường và xã hội như: Bố mẹ mãi làm ăn, đi công tác, ốm đau
,bệnh tật không quản lí con trong học tập. Khiến con bỏ nhà đi chơi hàng
tháng, chơi game , phạm pháp mà bố mẹ vẫm không hề hay biết gì. Đến khi
được cơ quân chức năng báo thì đã quá muộn.
Gia đình gặp hoàn cảnh đặc biệt như: Bố mẹ li hôn, đang bị phạt án tù

- Phương pháp dậy kém hiệu quả dẫn đến việc học sinh không hiểu
bài , dẫn đến không có hứng thú học tập, chán học và có hành vi nghịch ngợm
trong lớp. Từ đó dẫn tới các em trốn học lang thang, tham gai vào các nhóm
băng cướp tội phạm. Chính vì vậy mà cơ cấu trẻ em phạm tội chủ yếu là trẻ
em bỏ học.
- Nguyên nhân thứ hai: Đó là do việc quản lí học sinh học tập ở một số
trường chưa tốt. Nhà trường buông lỏng trong quản lí sẽ dẫn đến các hiện
tượng bên ngoài xã hội xâm nhập vào học đường. Các em có học lực kem, gia
đình có hoàn cảnh khó khăn không được phát hiện không nhận được sự trợ
giúp từ thầy cô bạn bè kịp thời , từ đó dễ bị lôi kéo vào con đường tội phạm.
- Nguyên nhân thứ ba là do: Tấm gương của thầy cô giáo, trong trường
có một số thầy cô giáo có lối sống, thái độ nghề nghiệp và quan niệm giá trị
sai lệch đã ảnh hưởng xấu đến học sinh . Làm cho học sinh có tâm lí chán nản
, không yêu lớp không yêu trường . Học sinh cảm thấy mâu thuẫn với nhứng
điều hay ý đẹp được học ở trên lớp với nhân cách của thầy cô.
- Ngoài ra còn do cơ sở vất chất trong trường còn thiếu :trang thiết bị
,đồ dùng dậy học , nội dung giảng dậy chậm đổi mới\. Nhiều trường chỉ chú
trọng đến thành tich do vậy đã xem nhẹ việc giáo dục. Trong giáo dục chưa
chú trọng giáo dục pháp luật, nần cao ý thức pháp luật ý thức chấp hành pháp
8


luật cho học sinh . Chưa chú trọng giáo dục giới tính và dậy nghề. Vì thế
nhiều em có quan niệm sai trái về đạo dức thiếu hiểu biết pháp luật. Đây cũng
là một trong những nhân tố khiến tình trạng trẻ em vi phạm pháp luật ngày
càng tăng.
- Cuối cùng là do sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường chưa chặt
chẽ, thường xuyên ,còn mang tính hinh thức.Đây chính là điều kiện thuận lợi
làm cho các em bị ảnh hưởng xấu từ môi trường xã hội xung quanh, ngoài
môi trường gia đình, trường học. Do không được uốn nắn kịp thời cho nên

tổ chức…
Thứ tư : Do chính bản thân đối tượng:
Trẻ em có những đặc thù riêng , đó là nhóm đối tượng còn chưa hoàn
thiện về thể chất và tinh thần. Ổ độ tuổi này trẻ luôn hướng tới sự ham thích
nhưng điều mới lạ, hiếu động muốn thể hiện mình , muốn thể hiện tính anh
hùng hảo hán. Do đó có những hành vi chỉ ví cái nhìn thiếu thiện cảm hay chỉ
ví xích míh nhỏ mà có những hành vi phạm tội nghiêm trọng như cố ý gâu
thương tích , giết người hoặc bị các đối tượng xấu trong xã hội kích động , lôi
kéo vào con đường vi phạm pháp luật.
-

Sự thiếu hiểu biết về pháp luật , nhận thức kém .

IV .HẬU QUẢ
Không chỉ để lại hậu quả cho trẻ có hành vi VPPL , người bị phạm tội,
mà nó còn ảnh hưởng tới người thân, gia đình,nhà trường và toàn xã hội.
Trước tiên là đối với bản thân trẻ phạm tội.sau khi có hành vi, vi phạm
pháp luật sẽ bị xử phạt, ảnh hưởng đến đạo đức nhân cách của trẻ, kìm hãm
sự phát triển của trẻ ảnh hưởng đến tương lai sau này của trẻ, ảnh hưởng tới
tương lai sau này của trẻ….
Còn đối với gia đình của trẻ có hành vi VPPL thì nó ảnh hưởng
đến đời sống kinh tế, và chịu nhiều tác động của dư luận. Kinh tế giá
đình suy sụp.

10


Ảnh hưởng tới sức khỏe của các thành viên khác, tổn thất về mặt tình
cảm… Bố mẹ cãi nhau , đỗ lỗi trách nhiệm cho nhau..
Đối với xã hội:. Ảnh hưởng đến trật tự trước hết việc trẻ lạm dụng các

Theo điều 70- Chương X- Bộ luật hình sự thì người chưa thành niên
phạm tội thì tòa án có thể quyết định áp dụng một trong số biên pháp tư pháp
có tính giáo dục, phòng ngừa như : Giaó dục tại nhà, tại địa phương, đưa vào
trịa giáo dưỡng, trại cải tạo…
Các cơ qua ban nghành củng phải có phương hướng
Xây dựng và thự hiện cơ chế phát huy sức mạnh tổng hợp cử toàn bộ
hệ thống chính trị , nâng cao trách nhiệm vai trò cử động của cá nghành, các
đoàn thể, tổ chức xẫ hội và toàn thể các tầng lớp nhân dân tham gia phòng
ngừa, phát hiện, đấu tranh chống các lợi tội phạm, tệ nan xã hội nói chung và
các hành vi , vi phạm pháp luật nói riêng.
Đổi mới và thực hiện nghiêm chỉnh cơ chế phối hợp cuae toàn bộ hệ
thống chính trị , nâng cao trách nhiệm vai trò chủ đạo, phát huy chức năng
của các cơ sơ đảng, cac cơ qua nhà nước, các đơn vị vũ trang, cac tổ chức
chính trị xã hội. Xây dựng lực lượng công an nhân dân và cơ qua bảo vệ luật
pháp khác thật sự trong sạch vững mạnh. Để thực hiện tốt vai trò nòng cốt,
xung kích trong phong trào đấu tranh, chống vi phạm pháp luật.
Xây dựng bổ sung hoàn thành hệ thống pháp luật và tổ chức tuyên
truyền giáo dục ý thức chấp hành pháp luật để phục vụ kịp thời , có hiệu quả
trong công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm trước mắt và lâu dài.
Tiếp tục nâng cao chất lượng công tác quản lí giáo duc, cải tạo người
chưa thành niên với nhiều hình thức, giúp họ cải tạo tiến bộ, hoàn lương
tái hòa nhập gia đình, cộng đồng xã hội.
Các bộ, nghành, ủy ban nhân dân các địa phương hàng năm phải sơ
kết và có kế hoạch tiếp tục chỉ đạo thực hiện văn bản pháp luật của Quốc

12


Hội, ủy ban thường vụ Quốc Hội về phòng chống , chống tội phạm và vi
phạm pháp luật.

thành, không VPPL, và không mắc tệ nạn xã hội, đảm bảo cuộc sống gia đình
để cac em có cuộc sống tối thiểu như ăn, ở, mặc, sinh hoạt ,học hành.
Thứ hai: Tăng cường sự phối hợp giữa gia đinh, nhà trường và các cơ
quan chức năng tròn công tác quản lí, giáo dục các em trong công tác phòng
chống VPPL của học sinh, sinh viên trong trường học . Đưa nội dung pháp
luật vào chương trình giáo dục chính khóa ở các cấp học, phối hợp với gia
đình trong công tác quản lí , giáo dục, học sinh, sinh viên bả vệ an ninh trật
tự trong khu vực nhà trường.
Thứ ba, tăng cường công tác quản lí, tuyên truyền phát huy hiệu lực ,
hiệu quả của cơ quan nhà nước trên các kĩnh vực sau đây:
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền ,phổ biến pháp luật, ý thức tôn trọng
pháp luật , trách nhiệm công đân trong phòng chống tội phạm, thông qua các
loại hình văn hóa phổ biến rộng rãi từ những ngưởi tốt. Phản ảnh kịp thời
những tiêu cực , giúp các cơ quan chuyên trách phát hiện kịp thời những hành
vi VPPL . Thường xuyên kiểm tra kiên quyết khắc phục những hành vi không
lành mạnh trong hoạt động báo chí, văn học, nghệ thuật.. xử lí nghiêm minh
các hành vi phạm pháp.
Nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước về an ninh trật tự ,củng cố các lực
lượng nghiệp vụ trực tiếp phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm ,nhất là ác
lực lưởng cơ sở , bảo vệ dân phố ,ban chuyên trách của các cơ quan xí nhiệp .
Đẩy mạnh phong trào quần chúng tham gia bảo vệ an ninh tổ quốc , liên tục
phát động quần chúng tấn công trấn áp tội phạm . Kịp thời phát hiện đấu tranh
ngăn chặn các tội phạm nguy hiểm. Phối hợp với các ngành nội chính tiến
hành kiển tra, truy tố, xét xử kịp thời các đối tượng phạm tội, nghiên cứu dụ
báo tình hình tội phạm, đề xuất chử trương, biện pháp đấu tranh phù hợp.
Triển khai việc dậy nghề cho các đối tưởng các trại giam, đưa chương
trình việc làm vào các trại giáo dưỡng, cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh giải

14




chính là yếu tố cấu thành nên hành vi phạm tội. Đây là giai đoạn chuyển từ trẻ
em sang người lớn sự thay đổi trong sinh lí cũng như môi trường tác động
nhiều đến tâm lí của trẻ.
Tất cả các trẻ em đều có tâm lis trước hết là muốn tự khẳng định mình.
Trong quá trình đi tìm cái riêng, cái bản sắc cá tính các em không thoát khỏi
sự ảnh hưởng của các nhân tố gia đình, bạn bè , nhà trường ,xã hội.. Sự ràng
buộc quản lí kẻm hiệu quả của cha mẹ, pháp luật khiến cho các em không thể
bộc lộ năng lực cũng như sở thích của bản thân, không tìm được hướng
đi,không thực hiện được vai trò của mình…. Trẻ tìm cách giải tỏ tâm lí, giải
tỏa áp lực bằng các hành vi của mình. Trẻ giải quyết những khó khăn , giải
quyết áp lực tâm lí của mình bằng cách tạo ra nhưng trạng thái thần kinh
kích động mạnh.( đánh nhau ,uống rượu..). Những hành vi vượt ngoài sự
kiểm soát của trẻ, của quy tắc chuẩn mực xã hội, hình thành tiền đề của
hành vi phạm pháp .
Không thể bộc lộ mình qua những gì mình thích trẻ tìm cách gây sự
chú ý, chơi trội với người xung quanh. Trẻ em cảm thấy cần phải tạo ra sức
mạnh ,chỗ đứng cho bản thân và con đường nhanh nhất chính là những hành
động trái với nhưng quy tắc chuẩn mực đạo đức của xã hội.
Ở lứa tuổi này tính tự ái không lành mạnh gây cho trẻ những phản ứng
phòng về thô sơ. Trẻ tìm cách biện hộ cho bản thân khi nghĩ rằng có nhiều
người còn xấu hơn nó, để che dấu cho các hành vi sai trái của mình.
Chính sự phát trriểnrchưa hoàn thiện trong nhân cách, sự chưa ổn định
trong tâm lí, tính cách, trẻ luôn hành động để thõa mãn những nhu cầu mới
cảu bản thân. Điều đó làm cho trẻ càng đi sâu vào những tôi lỗi mới, bằng thủ
đoạn mới.
Tóm lại tâm lí của trẻ có hành vi VPPL khá phức tạp. đó là sự hòa quện
của tâm lí lứa tuổi, tâm lí cá nhân và những nhân tố môi trường.
Một số kĩ năng khi tiếp xúc với trẻ em VPPL:

Để giúp trẻ cởi mỏ chúng ta cũng phải cởi mở, luôn tự nhắc mình là
làm mọi việc là vì trẻ, luôn trân trọng việc được nhận sự chia sẽ từ người
khác.
17


Dựa trên cơ sở tiệp cận nhận thức hành vi các nhân viên CTXH hình
thành một số kĩ năng quan trọng trong quá trình tác động động đến các hành
vi VPPL của trẻ em.
Trước hết là kĩ năng thu thập thông tin. Để có được thông tin chính xác
từ thân chủ, nhân viên CTXH phải xây dựng được niềm tin từ thân chủ.
Dựa trên cơ sở tiếp cận nhận thức hành vi nhân viên công tác xã hội có
thẻ tìm ra được nguyên nhân sâu xa cũng như trực tiếp đến nhận thức sai lầm
đến hành vi của thân chủ. Không dừnd lại ở đó, nhân viên CTXH sẽ xây dựng
kế hoạch trị liệu có thể là cá nhân( nhóm),
Nhân viên công tác xã hội phải giúp thân chủ phát huy được nội lực cử
chính mình…Phát huy nội lực chính là sự khai thác nhằm khơi dậy, khai thác
các tiềm năng vốn có của mỗi cá nhân , nhóm yếu thế nhằm phát huy sức
mạnh vốn có của mỗi cá nhân, nhằm giúp các nhóm yếu thế thắp lại niềm tin,.
Phát huy năng lực của chính mình tạo ra sự thay đổi của bản thân . Chính vì
vậy phát huy thế mạnh đóng vai trò là một quy trình vừa là kết quả quá trình
CTXH. Và nhân viên CTXH chính là người tìm ra các tiếm năng , sức mạnh
ấy từ thân chủ của minh.

18


C.KẾT LUẬN
Như vậy, qua những số liệu con số thống kê, chúng ta thấy tình hình trẻ
em vi phạm pháp luật- đang là vấn đề nóng trong xã hội. Chình vì vậy mà