1

ĐẶT VẤN ĐỀ
Thuốc là một trong những yếu tố chủ yếu nhằm đảm bảo mục tiêu sức khỏe cho mọi
người nên chi phí cho thuốc luôn chiếm tì ừọng cao trong ngân sách y tế cũng như trong chi
tiêu cho gia đình. Hiện nay chi phí cho thuốc ngày càng tăng nhanh khiến chi phí cho chăm
sóc sức khỏe cũng ngày càng cao.
Trong thời kì bao cấp, thuốc được cung ứng theo kế hoạch với giá của nhà nước, tuy
tình hình khan hiếm thuốc là nhiều, song đã đảm bảo được chất lượng và giá cả phù họp cho
những nhu cầu tối cần thiết trong công tác phòng chữa bệnh. Khi chuyển sang nền kinh tế
mới, chính sách xóa bỏ bao cấp và xóa bỏ chế độ bù lỗ đã trả lại thuộc tính hàng hóa cho
thuốc và giá thuốc dần phản ánh đúng giá trị của nó.
Tuy hiện nay đã bước vào nên kinh tế thị trường, song hệ thống khám chữa bệnh của
nước ta chủ yếu vẫn là loại hình công lập của nhà nước. Chi phí cho thuốc trong khám chữa
bệnh phần lớn vẫn là chi phí tính trên giá thuốc các bệnh viện công lập mua của các công ty.
Do hạn chế về nhân lực và năng lục quản lý, tình trạng giá thuốc sử dụng tại các bệnh viện
chênh lệch cao so với ngoài thị trường và ngay giữa các bệnh viện với nhau diễn ra khá phổ
biến.
Bên cạnh đó mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng đã tác động không nhỏ vào việc
đẩy giá thuốc tăng cao tới bất họp lý khiến sự công bằng trong tiếp cận với thuốc cho đa số


2
nhân dân, đặc biệt là người nghèo không được đảm bảo. Thục tế nguồn kinh phí hạn hẹp
nhiều lúc lại đang được chi dùng một cách không hiệu quả trong việc tiêu dùng thuốc
Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, công tác đấu thầu
thuốc bệnh viện đã có những cải tiến không ngừng về tổ chức, quàn lý cũng như trinh độ
chuyên môn của người thực hiện đấu thầu thuốc. Từ thông tư 20 - năm 2005 và sau đó là
thông tư liên tịch 10-2007 của Bộ Y tế hướng dẫn và quy định các bệnh viện khi mua thuốc
đều phải tiến hành đấu thầu rộng rãi và có báo cáo kết quả trúng thầu lên Bộ phê duyệt đã
phần nào hạn chế tình trạng fren. Song thục tế đây vẫn là một trách nhiệm nặng nề với khối


Hình 1.1 Các phương thức đấu thầu


Đấu Thầu
Đấu thầu một

Phạm Vi Áp Dụng
- Đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế

túi hồ Stf
cho gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp,
Đấu thầu hai túi - Đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế
hồ Sơ

trong đấu thầu cung cấp dịch vụ tư vấn


• Các hình thức lựa chọn nhà thầu:
> Đấu thầu rông rãi
• Khô

số lượng tham gia của nhà thầu ,

------1- • Trong HSMT không được nêu bất cứ điều kiện nào nhằm
hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số
nhà thầu nhằm gây ra sự cạnh tranh không
Theo yêu cầu của nhà tài trợ nước ngoài.
Gói thầu có yêu cầu cao về kỹ thuật hoặc kỹ thuật có
tính đặc thù mà chỉ một số nhà thầu có khả năng đáp ứng


> Chào hàng canh tranh
Gói thầu dưới 2 tỷ đồng.
Đặc tính kỹ thuật được tiêu chuẩn hóa và tương đương
nhau về chất lượng
•
•

1 Chỉ đạo, hướng dẫn Sở Y tế và các cơ sở sản xuất, nhập khẩu, bán buôn, bán lẻ thuốc, các cơ sờ KCB triển khai
thực hiện các hướng dẫn tại thông tư 11 và các văn bản quy phạm pháp quy có liên quan về quản lý giá thuốc.


• Đấu thầu thuốc: Trong đấu thầu thuốc, tiêu chí giá không phải là điều kiện tiên quyết mà
thuốc càn phải được lựa chọn, sử dụng an toàn, họp lý, có hiệu quả trong chữa bệnh và
phải luôn đảm bảo chất lượng cao nhất trong khoảng kinh phí cho phép
• Các hình thức thường áp dụng trong ngành dược là [20]:
TT Hình thức
1 Đấu thầu rộng rãi

Áp dụng
Được áp dụng tại tất cả các bệnh viện
trong mua sắm thuốc thuộc danh mục
thuốc
thiết yếu
Với những
biệt dược được Bộ Y tế cho

2 Chỉ định thầu
3 Mua săm trực tiếp


kỳ 1 năm một làn, thống nhất danh sách và thông báo bằng văn bản danh sách các

nước trong khu vực thuộc phạm vi tham khảo giá thuốc để các cơ sở thực hiện việc kê
khai giá thuốc theo hướng dẫn.
• Định

kỳ 1 năm một lần công bố giá thuốc do ngân sách nhà nước và Quỹ bảo hiểm y tế

chi trả, công bố giá tham khảo các mặt hàng trúng thầu kỳ trước của các cơ sờ KCB.
Trường hợp có diễn biến bất thường về giá thuốc, tiến hành công bố giá tối đa để bnh ổn
thị trường thuốc.
2.

Bô Y tể. Bô Tài chỉnh và Bô Cône thươns:

• Theo

thẩm quyền chỉ đạo của các cơ quan Y tế, Tài chính, Quản lý thị trường các cấp

thường xuyên phối hợp thanh fra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về
lưu thông, xuất khẩu, nhập khẩu thuốc và quy định của pháp luật về quản lý giá thuốc.
3.

Bô Y tế ủv auvển cho Cue quản lý Dươc Vìêt Nam:

• Chủ

trì, phối hcrp với Thương vụ Việt Nam tại các nước định kỳ khảo sát giá thuốc tại

các nước trong khu vực để phục vụ công tác quản lý nhà nước về giá thuốc trong nước.



• Kiểm tra, giám sát hoạt động cạnh tranh, chống độc quyền và các hành vi vi phạm pháp
luật cạnh tranh.
B. Quản lý hoạt động đẩu thầu thuốc vào hệ thống cơ sởy tế công lập

Quản lý cấp nhà nước

1. Bộ Y tể phối hợp các Bô. cơ man mans Bô, cơ auan thuôc Chính phủ có cơ sở V 2 3

2

Tổ chức kiểm fra về đấu thầu mua thuốc đối với cơ sở y tế công lập thuộc phạm vi quản lý.

•

Thanh tra các Bộ, Ngành, Thanh tra Sở Y tế, Sở Ke hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính thực hiện thanh tra việc
đấu thầu thuốc của các cơ sờ y tế công lập theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao của pháp luật.
3

Các Bộ, Ngành (Bộ Y tế, Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Vụ quản lý đấu thầu...) kết hợp để đưa ra các văn
bản pháp quy, các nghị định, các thông tư liên tịch, quy chế, chỉ thị để quản lý, điều chỉnh công tác và các
hoạt động y tế trong đó bao gồm cả hoạt động đấu thầu sao cho phủ hạp.


2. Trách nhiêm và auvền han của Bô Kế hoach và Đầu tu:
•

Bộ chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động đấu
thầu.


Luật đấu thầu số 61/2005/QH có hiệu lực từ ngày 01/04/2006 quy định về các hoạt
động đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ mua sắm hàng hóa, xây lắp.

•

Nghị định số 11/2006/NĐ-CP ngày 29/9/2006 của Chính phủ hướng dẫn thi hành luật
đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo luật xây dựng.

•

Thông tư liên tịch của Bộ Y tế, Bộ Tài chính số 10/2007/TTLT-BYT-BTC ngày
10/8/2007 hướng dẫn thực hiện đấu thầu cung ứng thuốc trong các cơ sở Y tế công lập.

•

Luật Dược số 34/2005/QH11 ngày 14/6/2005;

•

Pháp lệnh giá số 40/2002/UBTVQH10;

•

Nghị định số 79/2006/NĐ- CP của Chính phủ qui định chi tiết thi hành một số điều của
Luật Dược;


•


Thông tư số 134/2007/TT- BTC ngày 23/11/2007 của Bộ Tài chính hưóng dẫn Nghị
định số 24/2007/NĐ- CP qui định chi tiết thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

1.2.3Ckức năng nhiệm vụ đấu thầu thuốc của bệnh viện

Hình 1.3ĩ Chức năng cung ứng thuắc của khoa Dược


Sau khi đã xây dựng được danh mục thuốc phù hợp với mô hình bệnh tật của bệnh viện,
phác đồ điều trị, việc mua sắm thuốc mang tỉnh chất quyết dinh đảm bảo danh mục thuốc
được lựa chọn luôn sẵn có, chất lượng cao trong nguồn kinh phí cho phép. Chính vỉ thế đây
là hoạt động góp phần quyết định không nhỏ tới chất lượng cung ứng thuốc của một khoa
dược bệnh viện
Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, công tác đấu thầu
thuốc bệnh viện đã có những cải tiến không ngừng về tổ chức, quản lý cũng như trình độ
chuyên môn của người thực hiện đấu thầu thuốc.
Trong đó nhiệm vụ chính của khoa dược trong công tác đấu thầu thuốc bao gồm:
•

Xây dựng & Bổ xung danh mục thuốc bệnh viện để trình hội đồng thuốc và điều trị

•

Xây dựng tính toán nhu cầu sử dụng trong kỳ thầu sắp tới

•

Xây dựng bảng giá dự kiến cho các thuốc đấu thầu

•

Lập kế hoạch đấu thầu

CHUẨN BỊ ĐẤU
THẦU
r

'

TỔ CHỨC ĐẤU
THẦU

Thông báo mời thầu

\

XÉT THẦU
r

r

!

C a \ THẨM ĐINH VÀ
PHÊ
DUYỆT KẾT QUẢ
ĐẤU
CÔNG BỐ KQĐT

•


Tônthầu
nhà thầu
trứng thầu
Giá trứng thầu
Loại hạp đồng, thời gian thực
Chi tiết hốa
Các xem xét khác


Danh mục thuốc bệnh việnfl6J

1.2.3.2
•
•

Nhiệm vụ đầu tiên của HĐT&ĐT là xây dựng danh mục thuốc bv
Danh mục thuốc bệnh viện là sự cộng tác chặt chẽ giữa cán bộ Y và Dược ữong bệnh
viện. Đó là cơ sở để đảm bảo cung ứng thuốc chủ động, có kế hoạch cho nhu cầu điều
trị họrp lí, an toàn, có hiệu lực phù hợp với khả năng khoa học kĩ thuật và kinh phí của
bệnh viện.

•

Danh mục thuốc bệnh viện là văn bản có ý nghĩa pháp lý sâu sẵc về mặt khoa học y
học,về kinh nghiệm chuyên môn, về kinh tế và về Y đức

•

Căn cứ để xây dựng danh mục thuốc bệnh viện là :
Mô hình bệnh tật tại bệnh viện,

•

Hội đồng họp ít nhất mỗi tháng một lần và những khi cần thiết.
> Chức năng:
•

Tư vấn cho giám đốc bệnh viện về các vấn đề liên quan đến thuốc và điều trị. Thực
hiện tốt chính sách Quốc gia về thuốc toong bệnh viện.

> Nhiệm vụ Hội đàng thuốc vả điểu trị :
•

Xây dựng và trình giám đốc phê duyệt các qui định cơ bản về cung ứng, quản lí và sử
dụng thuốc của bệnh viện

•

Xây dựng và trình giám đốc phê duyệt danh mục thuốc dùng cho bv
•

Xây dựng và trình giám đốc phê duyệt qui trình cấp phát thuốc, theo dõi dùng thuốc
đồng thời giúp giám đốc kiểm toa việc thực hiện khi qui trinh trên được phê duyệt

•

Giám sát kê đơn hcrp lí
•

Tổ chức theo dõi các phàn ứng có hại và các vấn đề liên quan đến thuốc toong bệnh
viện

cũng không cho kết quả gì đáng kể.


1.3.1

Sự phát triển cửa thị trường dược phẩm Việt Nam
Trong những năm gần đây thị trưởng thuốc Việt Nam tăng trưởng ổn định với tốc độ

tăng trưởng là trên 16% và tính tới (hời điểm 1/10/2007, Cục Quản lý được Việt Nam đã
tiến hành cấp 18018 số đãng ký thuốc nhập khẩu và thuốc sản suất tại Viỉệt Nam tương
úng gần 25.000 mặt hảng thuốc lưu hành trên thị trường Việt Nam.[l 1 ]
NghìnUSD
Hùth 1.5:
Trị giá tìầi thuốc sử dụng và tẩn thuốc bình quân đầu người (2001-20Ơ7)
USD

Nguyên nhân của sự tăng trưởng nhanh chống của thị trường dược phẩm nước ta một
phần là do nền kihh tế nước ta liên tục tăng trưởng cao (trung bình 7-8%/nãm). Thu nhập
bình quân đầu người năm 2007 đạt 835 USD.
Do mức sống tăng cao, người dân có điều kiện chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Điều này
được thể hiện rõ qua mức tăng chỉ phỉ tiền thuốc bình quân đầu người của nước ta trong
vòng 7 năm, tiền thuốc bình quân đầu người ở nước ta đã tăng 2,12 lần, đặc biệt trong 3
năm gần đây với mức tăng trưởng 1,65 lần.
Theo dự kiến đến năm 2008, tiền thuốc bình quân đầu người sẽ đạt 15,20 USD. Bên
cạnh đó một phần còn do giá thuốc ngày một tăng khiến chi phí cho thuốc cũng bị đội
lên


1.3,2


tồng nhu cầu sử dụng thuốc của nhân dân).
Theo chiến lược phát triền ngành dược, nước ta phấn đấu đến năm 2010 sẽ đáp ứng
được 60% nhu cầu thuốc trong nước.


Hình 1.7: Mức độ đáp ứng nhu cầu sử dụng thuổc của ngành sx trong nước
(Nguồn: Cục Quản lý Được)
Trong cả nước có 172 cơ sở sản xuất thuốc:


•

93 doanh nghiệp sản xuất thuốc tân dược

•

78 doanh nghiệp sản xuất đông dược

•

06 viện nghiên cứu/doanh nghiệp sản xuất vắc xin, sinh phẩm y tế.

Trong 93 doanh nghiệp sản xuất tân dược có 76 doanh nghiệp đạt GMP (52 doanh
nghiệp đạt GMP-WHO và 24 doanh nghiệp đạt GMP-ASEAN) chiếm gần 90% tổng giá
tri tiền thuốc sản xuất trong nước và 21 doanh nghiệp chưa đạt tiêu chuẩn GMP.
Với việc triển khai GMP, các doanh nghiệp trong nước phải đầu tư về vốn và nhân lực,
trong đó phải nhập khẩu thiết bị hiện đại, mua dây chuyền công nghệ cũng như tăng
cường sản xuất nhượng quyền các sản phẩm công nghệ cao nhằm sản xuất sản xuất thuốc
có chất lượng ổn định.
Các phòng kiểm tra chất lượng của các nhà máy GMP được đầu tư toang thiết bị đáp

hiểm xã hội, thuốc do ngân sách nhà nước chi trả phải thực hiện đấu thầu 06 tháng/lần và
12 tháng/lần theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Giá thuốc trúng thầu không được
cao hơn giá tối đa hiện hành do Bộ Y tế công bố tại thời điểm gàn nhất.

•

Giá thuốc tại thị trường tự do thỉ quản lý giá bán buôn cho cả hệ thống bán buôn để hạn
chế buôn bán lòng vòng. Tăng cường hoạt động của Tổ công tác liên ngành để phát hiện
kịp thòi tính bất hcrp lý cơ cấu giá thành thuốc để giá thuốc phù họp mặt bằng giá chung
cà nước và mặt bằng chung các nước trong khu vực.

(3)

Quản lý giá thuốc do ngân sách nhà nước vả quỹ bảo hiểm y tế, nguồn thu viện phí.

(Tóm tắt thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT-BYT-BTC ngày 10/8/2007 về hướng dẫn đấu
thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế công lập)
•

Phạm vi điều chinh: Đấu thầu mua thuốc phục vụ nhu cầu phòng bệnh, khám và chữa
bệnh trong các cơ sở y tế công lập

•

Nguyên tắc lựa chọn thuốc trong kế hoạch đấu thầu:
o Theo tên Generic: Neu là thuốc hỗn hợp nhiều thành phần, phải ghi đủ các thành
phần của thuốc theo tên generic.


o Trường hợp mời thầu theo tên biệt dược phải ghi kèm cụm từ “ hoặc tương đương

việc xây dựng nhà thuốc đạt GPP theo đứng lộ trình Bộ Y tế đưa ra.


(5)

Hàng tháng công khai thông tin quản lý giá thuốc, tình hình quản lý giá thuốc với
các cơ quan thông tin truyền thông: để tránh việc đua tin phiến diện, thiếu cơ sở
khoa học gây tâm lý hoang mang cho nhân dân.

(6)

Triển khai thực hiện ý kiến chỉ đạo của chính phủ về kiểm soát thị trường giá cả
dược phẩm

(7)
1.3.4

Thanh tra, kiểm tra việc chập hành quản lý nhà nước về giá thuốc trong cả nước.

Tĩnh hình quản lý giá thuốc trên thị trường
Những năm qua, Bộ Y tế và cục quản lý Dược đã khổng ngừng đưa ra căc biện pháp

nhằm bọn chế và ngăn ngừa các đợt tăng giá thuốc và cũng đã đạt được một số thành quả
nhất định
14^
--------------------------------------------------12
y
*9.
10
- -- 09,.—

1.4.1

Thực trạng hoạt động đẩu thầu thuốc ở bệnh viện

Trước năm 2005, cơ sở pháp lý hướng dẫn thực hiện đấu thầu thuốc tại các cơ sờ Y tế công
lập chưa được hoàn thiện. Mỗi bệnh viện tổ chức đấu thầu theo các hình thức khác nhau:
•

Bệnh viện Hữu Nghị từ năm 2000 đă bắt đầu tổ chức đấu thầu hạn chế, thuốc chủ yếu mua
của 8 công ty nhà nước, và từ tháng 7/2004, bệnh viện tổ chức đấu thầu rộng răi, thông
báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.

•

Bệnh viện 108 áp dụng phương thức cung ứng là chào hàng cạnh tranh.

•

Bệnh viện Saint Paul áp dụng hình thức đấu thầu fron gói hoặc hình thức chào hàng cạnh
tranh đối với thuốc độc A-B, thuốc thường, cn đối với thuốc gây nghiện-hướng thần cùng
với vật tư tiêu hao và hóa chất xét nghiệm thì bệnh viện áp dụng hình thức chỉ định thầu.


•

Một số bệnh viện áp dụng đồng thời nhiều hình thức: chi định thầu, chào hàng canh tranh,
đấu thầu rộng rãi như bv Uông Bí-Thụy Điển, Quảng Ninh.
Đến tháng 7-2005 thông tư liên tịch số 20/2005/TTLT - BYT - BTC được ban hành, đó là

thông tư liên tịch đầu tiên hướng dẫn thực hiện đấu thầu cung ứng thuốc trong các cơ sờ y tế