Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1. Cơ sở lí luận.
Môn GDCD trong nhà trường THPT trang bị cho họ sinh kiến thức về hai lĩnh
vực chính là đạo đức và chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước. Dạy học đạo
đức để góp phần bồi dưỡng phẩm chất, năng lực, nhân cách cho thế hệ trẻ Việt Nam
trong thời kì mới. Dạy học pháp luật để giúp cho các em có hiểu biết cơ bản về pháp
luật Việt Nam, hình thành kĩ năng sống và làm việc theo Hiến Pháp và Pháp Luật.
Tuy nhiên cả hai mảng kiến thức này đều có nhiều khái niệm lí luận trừu tượng. Học
sinh khó lĩnh hội được trong quá trình học tập trên lớp và nảy sinh cảm giác tẻ nhạt,
nhàm chán, không coi trọng môn học. Đối với giáo viên, dạy học là một nghệ thuật.
Nghệ thuật trong dạy học môn GDCD là người giáo viên phải biết biến cái khó
thành dễ, cái phức tạp thành cái đơn giản, cái trừu tượng thành cái đơn giản, cụ thể
bằng cách làm đa dạng hóa giờ học để thu hút sự chú ý của học sinh. Các em sẽ thấy
học môn GDCD cũng thật bổ ích và thú vị. Muốn vậy giáo viên phải biết vận dụng
linh hoạt nhiều phương pháp trong một giờ dạy đặc biệt là các phương pháp mới.
Một trong các phương pháp mới đó là “tổ chức trò chơi”.
Hiện nay, chúng ta đang thực hiện đổi mới phương pháp trong giảng dạy
để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình lĩnh hội
kiến thức. “Tổ chức trò chơi ”là một phương pháp đáp ứng được các yêu cầu đó.
Tham gia vào trò chơi trong giờ học do giáo viên tổ chức là học sinh đã vượt lên
chính bản thân mình, chiến thắng tính nhút nhát, hòa mình vào tập thể đồng thời
cũng tự mình suy nghĩ, giải đoán đáp án thậm chí còn tự mình sáng tạo ra đáp án
mới, cách làm mới. Đây thực sự là cách để học sinh chủ động lĩnh hội, khắc sâu kiến
thức bài học.
Xu hướng tích hợp trong dạy học GDCD ở nhà trường phổ thông hiện nay
đòi hỏi giáo viên không chỉ có kiến thức chuyên nghành mà phải biết vận dụng các




Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10
thức, đơn điệu nhàm chán, chưa phù hợp với bài học, với thực tiễn, với đối tượng
học sinh địa phương đang sống.
Từ những lí do trên đây, tôi chọn đề tài: “Tổ chức trò chơi trong dạy học môn
GDCD phần đạo đức lớp 10” cho sáng kiến kinh nghiệm của mình.
II. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
1. Mục đích: Thực hiện đề tài này, tôi muốn đưa ra cách thức tổ chức các trò
chơi một cách cụ thể để các bạn đồng nghiệp có thể coi đó như một tài liệu tham
khảo bổ ích, phục vụ thiết thực cho công tác giảng dạy bộ môn ở nhà trường THPT.
2. Nhiệm vụ: Để thực hiện được mục đích trên, bài sáng kiến của tôi phải giả
quyết các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu tài liệu có liên quan đến đề tài để xây dựng cho mình một cơ sở lí
luận thích hợp
- Tìm hiểu thực tế giảng dạy môn GDCD ở một số trường THPT trong địa phương
và ngoài địa phương để nắm bắt cụ thể tình hình, cách thức tổ chức trò chơi trong
dạy học bộ môn của các giáo viên khác để tham khảo.
III. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1. Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của sáng kiến này là “Cách
thức tổ chức các trò chơi trong dạy học môn GDCD lớp 10” .
2. Phạm vi nghiên cứu: Trong khuôn khổ của một sáng kiến kinh nghiệm, tôi
hạn chế phạm vi nghiên cứu của đề tài là: “Phương pháp tổ chức trò chơi trong dạy
học môn GDCD lớp 10 ở trường THPT”.
IV. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10
1. Ý nghĩa lí luận: Thực hiện đề tài này, tôi mong muốn góp một tiếng nói vào
việc áp dụng phương pháp mới vào dạy học các môn ở nhà trường THPT nói riêng

1. Đặc điểm và tác dụng của việc tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD ở
trường THPT.
Giảng dạy GDCD để gây hứng thú cho học sinh, giáo viên phải đa dạng hóa
các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học bộ môn: Khắc phục tính chất đơn
điệu, nghèo nàn trong việc áp dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.
Trò chơi là phương pháp rất có hiệu quả để thu hút sự tham gia của học sinh. Trong
cuộc chơi mỗi người đều bình đẳng và đều có cố gắng thể hiện hết mình. Vì vậy tổ
chức trò chơi chẳng những là biện pháp để tăng cường hứng thú trong học tập, nâng
cao sự chú ý, thay đổi các trạng thái tâm lí mệt mỏi trong quá trình nhận thức mà
còn là biện pháp rèn luyện các kĩ năng ứng xử giao tiếp, củng cố và phát triển khả
năng tự tin của các em trong học tập và trong ứng xử xã hội. Cụ thể phương pháp
này có tác dụng:
-> Tăng cường khả năng chú ý nắm bắt nội dung bài học của các em.
-> Nâng cao hứng thú cho người học, góp phần làm giảm mệt mỏi, căng thẳng
trong trong học tập của học sinh.
-> Tăng cường khả năng giao tiếp giữa giáo viên và học sinh, và giữa học sinh với
nhau, giúp học sinh rèn luyện khả năng ứng xử, giao tiếp
-> Thu hút cả lớp theo dõi tham gia các hoạt động.
Trong quá trình dạy học môn GDCD có thể vận dụng phương pháp tổ chức trò
chơi nhằm:
- Hình thức tri thức mới
- Hình thành kĩ năng


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10
Ngoài việc tổ chức trò chơi khác nhau còn có tác dụng củng cố tri thức, hình
thành thái độ liên quan đến chuẩn mực hành vi quy định.
Để vận dụng thành công phương pháp tổ chức trò chơi trong giảng dạy phần
đạo đức môn GDCD lớp 10 cần thực hiện những bước sau:
Bước 1: Tôi đã linh hoạt lựa chọn các biện pháp sau:

* Sử dụng trò chơi để hình thành kĩ năng
Xác định mục đích của việc tổ chức trò chơi nhằm hình thành kĩ năng cho các em,
chúng ta tổ chức trò chơi trên cơ sở vận dụng những tri thức của bài học, từ đó giúp
học sinh hình thành được những kĩ năng xử lí tình huống đạo đức, pháp luật. Vì đây
là thời điểm thử nghiệm để học sinh dựa vào lí thuyết giải quyết những vấn đề xảy
ra trong môi trường xung quanh, rèn luyện được kĩ năng lựa chọn cách giải quyết
khi gặp những tình huống đạo đức, pháp luật trong thực tế cuộc sống.
* Sử dụng trò chơi nhằm củng cố tri thức, hình thành thái độ
Khác với việc tổ chức trò chơi vào các thời điểm, mục dích khác nhau như trên,
ở thời điểm tổ chức trò chơi để củng cố, tri thức, hình thành thái độ có mục đích
khác đó là: Để học sinh thâu tóm được nội dung bài học, giúp khắc sâu nhớ rõ hơn
nội dung vừa học xong, từ đó vận dụng vào các tình huống giả định, vào trò chơi giả
định nào đó để học sinh bày tỏ thái độ của mình trước môi trường tập dượt đó. Thời
điểm tổ chức trò chơi với mục đích này thiết nghĩ vào cuối giờ học là hợp lí nhất.
2.2 Lựa chọn nội dung tổ chức trò chơi
Cụ thể nội dung trò chơi cần đảm bảo những yêu cầu như:
- Phù hợp với bài đạo đức mà học sinh đang học, nếu có nội dung “lạ” thì các em
rất khó xác định.
- Nội dung phải vừa sức học sinh, phải đảm bảo đủ thông tin kiến thức mà học sinh
đã nắm được, không dễ quá và cũng không khó quá.
- Nội dung cần phù hợp với cuộc sống thực tế của học sinh, giúp các em dễ vận
dụng vào thực tiễn.
- Nội dung trò chơi phải có tính khả thi, trò chơi đưa ra phải phù hợp với thực tế


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10
trường, lớp kẻo không đủ phương tiện để tổ chức.
2. 3. Sử dụng phương tiện khi tổ chức trò chơi
Từ lâu, qua các giờ thăm lớp dự giờ ở trường tôi và trường bạn, tôi thấy thường
khi cho học sinh chơi trò chơi đa số chỉ tổ chức “suông” mà thiếu sự chuẩn bị như:

dung khác nhau, nó thực sự phát huy hiệu quả. Giờ dạy, học thực sự là một giờ vừa
học vừa chơi, kết hợp giữa học với hành, hấp dẫn học sinh và tạo nên chú ý học
nhiều hơn.

CHƯƠNG II. MỘT SỐ TRÒ CHƠI VẬN DỤNG TRONG GIẢNG
DẠY PHẦN ĐẠO ĐỨC GDCD LỚP 10
Việc sáng tạo và lựa chọn một số trò chơi để vận dụng nhằm nâng cao hiệu qủa
giờ học GDCD lớp 10 trong trường THPT là một vấn đề hết sức cần thiết.
1: Trò chơi sắm vai
Sắm vai là phương pháp học sinh thực hành, làm thử một số cách ứng xử nào
đó trong một tình huống đạo đức, pháp luật giả định. GV cần để học sinh lựa chọn
cách giải quyết một vấn đề xảy ra trong cuộc sống thực tế, nhằm tập dượt cho học
sinh kịp thời ứng phó khi bắt gặp. Khi đó các em sẽ đứng trước những lựa chọn có
thể xấu hoặc tốt...áp dụng vào đầu hoặc cuối giờ học.
Cách thức tiến hành trò chơi
- Đưa tình huống lên máy chiếu
- Cho học sinh các nhóm thảo luận cách giải quyết, hóa trang nhân vật.
- GV đến từng nơi để góp ý cho từng nhóm, sau đó cho các nhóm len diễn.
- Cả lớp và GV nhận xét, tổng hợp và đưa ra cách gải quyết tối ưu nhất.
- Tổng kết, khen thưởng
VD: Khi dạy bài 10: “Quan niệm về đạo đức”, tôi đưa ra tình huống lên máy chiếu.
Em sẽ làm gì trong trường hợp sau đây: Trên đường đi học về, tình cờ em đi cùng


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10
chiều với một phụ nữ vừa bế con, vừa xách một túi nặng? Tại sao em lại làm như
vậy?
Và sau đó yêu cầu 3 nhóm thảo luận và sắm vai thể hiện cách giải quyết của mình.
Sau khi diễn giáo viên cho học sinh kết luận được: Trong trường hợp trên em sẽ
giúp người phụ nữ đó vì trong cuộc sống mỗi cá nhân phải biết tự điều chỉnh hành vi

Những điều
nên tránh trong
tình yêu

Yêu một lúc nhiều người

Có quan hệ tình dục trước hôn nhân

Thực hiện tốt trò chơi này, học sinh sẽ nắm chắc nội dung cần thiết nhất của phần
học, dễ nhớ hơn nữa sẽ thay đổi không khí giờ học.
3: Trò chơi tiếp sức
Áp dụng trò chơi này nhằm huy động tính tích cực của hầu hết học sinh trong
lớp, em nào cũng phải động não suy nghĩ và hoạt động kể cả học sinh yếu kém. Trò
chơi này áp dụng khi GV nêu yêu cầu HS tìm những chuẩn mực đạo đức hay pháp


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10
luật. Biểu hiện của chuẩn mực đạo đức hay pháp luật trong cuộc sống hàng ngày rất
nhiều, vì thế các em có thể thảo luận và nêu ra những biểu hiện đó.
Cách thức tiến hành trò chơi
- Chuẩn bị bảng phụ và phiếu học tập cá nhân
- Trên lớp GV treo bảng phụ, chia nhóm và công bố luật chơi
- Tổng kết rút kinh nghiệm và khen thưởng
VD: Khi dạy bài 13 “Công dân với cộng đồng”
Mỗi nhóm được phát một tập phiếu trắng, các em hãy suy nghĩ và ghi lại những
biểu hiện của Hợp tác và những biểu hiện ngược lại với hợp tác trong cuộc sống vào
phiếu (mỗi khiếu được ghi một biểu hiện). Sau đó mỗi nhóm lần lượt từng người lên
dán phiếu vào bảng phụ cho phù hợp hai cột của nhóm mình. Trò chơi diễn ra 3
phút, nhóm nào tìm được nhiều biểu hiện hơn thì thắng cuộc ( Lưu ý HS lần lượt
từng người lên, người trước dán xong người sau mới được lên)

Trong trò chơi này, GV làm người dẫn chương trình, chia thành hai đội chơi
(mỗi đội khoảng hai em)
GV cho học sinh xem tranh có liên quan đến kiến thức bài học trong khoảng 3
phút sau đó để hai học sinh trong đội chơi nói thầm với nhau và liệt kê những chuẩn
mực đạo đức, pháp luật có trong tranh lên bảng phụ, đội nào ghi được số lượng
nhiều hơn đội đó sẽ thắng cuộc.
6: Trò chơi đố vui
Trò chơi này áp dụng ở cuối tiết học, sau khi đã học xong phần lí thuyết. Để học
sinh biết liên hệ thực tế với lí thuyết, GV đưa ra một số câu đố vui. Đố vui cũng
nhằm xua đi những mệt mỏi, tù túng sau những giờ học trước đó, từ đó tạo tinh thần
sảng khoái, vui tươi.
Cách tiến hành trò chơi
- GV vận dụng những câu đố dân gian hoặc sáng tạo ra nhiều câu đố vui để hấp dẫn
cả lớp


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10
- Câu đố phải phù hợp với bài học, ngắn gọn dễ hiểu
- Sau khi đố xong, GV cho HS thảo luận trả lời, GV nhận xét và công bố đáp án.
- GV: Cho điểm cá nhân nào trả lời xuất sắc
VD 1: Khi dạy bài13: “Công dân với cộng đồng” phần nhân nghĩa. Tôi đưa ra câu
dố như sau để tạo hứng thú, vừa tạo sự liên tưởng thích hợp giữa thực tế với bài
dạy, giữa môn học này với môn học khác.
Câu đố: “Vua nào áo vải
Đánh bạ quân Thanh
Lên ngôi Hoàng đế ? ”
(Đáp án: Vua Quang Trung - Nguyễn Huệ )
VD 2: Khi dạy bài 15: “ Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại”, tôi đố
vui với các em rằng: “Đố các em ở Hà Tĩnh con sông nào ô nhiễm nhất ? ”
( Đáp án: Sông Rác )

Câu 3/ Sự điều chỉnh hành vi thông qua yêu cầu cao là điều chỉnh của
A. Pháp luật
B. Đạo đức
C. Phong tục, tập quán

D. a, b, c đều sai

Câu 4/ Năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi đạo đức của bản thân trong
mối quan hệ với người khác và xã hội là
A. Nghĩa vụ
B. Lương tâm
C. Nhân phẩm
D. Danh dự
Câu 5/ Giá trị làm người của mỗi con người là
A. Nghĩa vụ
B. Lương tâm
C. Nhân phẩm
D. Danh dự
Câu 6/ Dư luận coi trọng đánh giá cao giá trị tinh thần của một người thì đó là:
A. Nghĩa vụ
B. Lương tâm
C. Nhân phẩm
D. Danh dự
Cõu 7: Tự trọng là:
A. Kiềm chế những nhu cầu ham muốn không chính đáng.
B. Cố gắng tuõn theo những chuẩn mực đạo đức tiến bộ của xó hội.
C. Biết làm chủ nhu cầu của bản thõn, và biết kiềm chế những nhu cầu ham
muốn khụng chớnh đỏng.
D. Biết làm chủ nhu cầu của bản thõn.
Câu 8: Khi một cá nhân biết tôn trọng, bảo vệ nhân phẩm và danh dự của

vào bài viết này được. Nếu vận dụng trò chơi như vậy, tôi chắc chắn các bạn sẽ
thành công.

CHƯƠNG III. KẾT LUẬN
1. “Học mà chơi, chơi mà học” phương pháp tổ chước trò chơi trong giờ học là
một hình thức “chơi mà học “ ở ngay trong giờ học. Bằng việc áp dụng phương pháp
này giờ học là nơi phát hiện ra năng khiếu, rèn luyện được những phẩm chất nhân
cách con người mới, đáp ứng được nhu cầu thiết yếu của xã hội.
2. Bằng việc khảo sát thực tế, tôi nhận thấy, áp dụng phương pháp này trong giờ
học GDCD không những học sinh thấy thích thú với bài học hơn nữa mà chất lượng
giờ học được nâng lên rất nhiều, tỉ lệ học sịnh hiểu bài ngay tại lớp khá cao. Tôi đã
làm phiếu khảo trên 100 học sinh thuộc diện khá, giỏi của trường. Và khảo sát trên
100 em học sinh trung bình và yếu của trường bằng bài kiểm tra 15 phút. Tôi nhận
thấy kết quả như sau:
Trong 4 tuần đầu của học kì II, năm học 2010 – 2011 , trước khi áp dụng phương pháp tổ
chức trò chơi.

Tỉ lệ học sinh hiểu bài

Tỉ lệ học sinh không hiểu bài


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10

Học sinh TB và yếu
Học sinh khá, giỏi

(%)
40/ 100 = 40 %
70/100 = 70 %

CHƯƠNG IV: HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
Tuy phương pháp mà tôi áp dụng có thể đem lại hiệu quả cao trong giảng dạy nhưng
nếu vận dụng thiếu linh hoạt thì thời gian dành cho tổ chức trò chơi là tương đối
nhiều nên có thể không khai thác hết nội dung bài học. Câu hỏi làm thế nào để sử
dụng phương pháp này có hiệu quả mà vẫn tiết kiệm được thời gian ? khiến tôi phải
tiếp tục nghiên cứu để tìm ra cách làm hay hơn nữa.
- Nếu giáo viên điều khiển học sinh không dứt khoát thì sẽ dế dẫn đến lộn xộn, gây
mất trật tự ảnh hưởng đến các lớp khác.

C: BÀI HỌC KINH NGHIỆM.


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10
Qua quá trình dạy học và qua các bài kiểm tra, tôi thấy rằng sử dụng phương pháp
tổ chức trò chơi theo cách thức như trên là phù hợp. Song để ứng dụng đề tài đạt kết
quả tốt cần lưu ý một số điểm sau:
- Về nội dung: Những nội dung để tổ chức trò chơi có thể là nội dung của phần đặt
vấn đề, nội dung bài học, bài tập hoặc củng cố, có khi đó là phần khởi động kiểm tra
bài cũ để dẫn dắt vào bài mới. Nhưng mỗi giờ học chỉ nên tổ chức 1 đến 2 trò chơi ở
1 đến 2 đơn vị nội dung bài học. Không nên lạm dụng qúa sẽ dẫn đến dàn trải, thiếu
trọng tâm, không khai thác hết nội dung bài học, kết quả giờ học lại không cao.
- Về tổ chức: Để tổ chức được một trò chơi, GV phải chuẩn bị rất công phu, từ nội
dung câu hỏi, tình huống, ô chữ hoặc cắt dán...., vì vậy muốn thành công, giáo viên
nên có sự định hướng, gợi ý trước cho học sinh, giao trước nhiệm vụ cho học sinh
chuẩn bị để các em chủ động hơn trong giờ học, tránh được hiện tượng mất thời
gian, hoặc để thời gian trống trong khi học.
- Về phương pháp: GV cần thực hiện theo đúng tiến trình của các trò chơi , điều
khiển học sinh dứt khoát đặc biệt là với các tình huống nhạy cảm để đảm bảo sự
công bằng khi chơi, tránh sự thiên vị.


- Về phía giáo viên cũng nên tích cực đầu tư thời gian chuẩn bị cho việc ứng dụng
phương pháp này trong mỗi giờ học . Phương pháp tổ chức trò chơi như trên tôi đã
trình bày, không chỉ áp dụng được với môn GDCD mà còn áp dụng được với nhiều
môn học khác như: Lịch sử, địa lí...
Tiên lữ, ngày 10 tháng 05 năm 2011
Người thực hiện


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10

Vũ Trọng Biên


Tổ chức trò chơi trong dạy học môn GDCD phần đạo đức lớp 10

MỤC LỤC
Trang
Phần mở đầu..............................................................................................................1
Mục I. Lí do chọn đề tài..............................................................................................1
Mục II. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài....................................................................3
Mục III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.................................................................3
Mục IV.Ý nghĩa của đề tài..........................................................................................3
Mục V. Phương pháp nghiên cứu................................................................................4
Mục VI. Bố cục của sáng kiến.....................................................................................4
Mục VII.Tài liệu tham khảo........................................................................................4
Phần B. Nội dung
Chương I. Đặc điểm và biện pháp áp dụng trò chơi....................................................5
Chương II. Một số trò chơi vận dụng trong dạy học phần đạo đức GDCD 10............9
Chương III. Kết luận..................................................................................................16
Chương IV. Hạn chến của đề tài................................................................................17