Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây đang tập trung đổi mới, hướng
tới một nền giáo dục tiến bộ, hiện đại, bắt kịp xu hướng của các nước trong khu vực
và trên thế giới. Một trong những định hướng lớn hiện nay của giáo dục nước ta đó
là chuyển trọng tâm từ truyền thụ nội dung sang phát triển năng lực người học.
Trong đó, việc phát triển năng lực khoa học cho học sinh thông qua các môn khoa
học ứng dụng như Hoá học là vô cùng cần thiết. Đặc biệt là bài tập Hoá học có nội
dung thực tiễn, bài tập có nội dung tích hợp kiến thức liên môn, … nhằm làm cho
việc dạy học hóa học gắn với thực tiễn cuộc sống hơn, học sinh có hứng thú, say mê
học tập hơn. Luật giáo dục nước ta (năm 2005) tại Chương 1, Điều 3, Khoản 2,
cũng đã nhấn mạnh: “Hoạt động giáo dục phải thực hiện theo nguyên lý học đi đôi
với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn …”
[21]. Như vậy, các kiến thức hoá học không chỉ cung cấp những tri thức hóa học
phổ thông, cơ bản mà còn cho người học thấy được mối liên hệ qua lại giữa công
nghệ hoá học, môi trường và con người … Tuy nhiên, các bài tập Hóa học đã và
đang sử dụng hiện nay phần nào còn mang tính hàn lâm, nghèo nàn về nội dung hóa
học, chưa thực sự đáp ứng được nhiệm vụ, sứ mệnh to lớn của môn Hoá học trong
nhà trường. Hầu hết học sinh chưa thực sự biết vận dụng kiến thức hóa học vào thực
tế, chưa thấy được vai trò của hóa học trong đời sống. Một phần vì đó, các em chưa
có nhiều niềm đam mê, say sưa trong học tập, đặc biệt là với môn Hóa học. Vì vậy,
để tạo dựng niềm đam mê học tập, giúp Hóa học gần hơn với thực tiễn thì việc sử
dụng bài tập hóa học trong dạy học có vai trò rất quan trọng.
Tháng 4 - 2012, Giáo dục Việt Nam diễn ra một sự kiện quan trọng, lần đầu
tiên nước ta có khoảng 5.100 học sinh ở độ tuổi 15 của 162 trường thuộc 59 tỉnh,
thành phố, cùng với hơn 70 quốc gia khác trên thế giới tham gia vào cuộc khảo sát
chính thức của PISA 2012. PISA - viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Programme for
International Student Assessment”, được dịch là “Chương trình đánh giá HS quốc



Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học
phần phi kim Hóa học lớp 11 nhằm làm cho việc dạy học hóa học gắn với thực tiễn
cuộc sống hơn, học sinh có hứng thú, say mê học tập hơn, từ đó nâng cao hiệu quả
dạy học Hóa học ở trường THPT.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
* Nghiên cứu các vấn đề lý luận của đề tài:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến đổi mới phương pháp dạy học.
- Nghiên cứu lý luận về bài tập hóa học trong dạy học hóa học.
* Tìm hiểu về chương trình đánh giá HS Quốc tế (PISA)
* Tiến hành điều tra - quan sát, khảo sát, lấy ý kiến … của GV, HS về hệ thống các
bài tập hóa học theo tiếp cận PISA đã và đang sử dụng tại trường:
THPT Hàn Thuyên, Thành phố Bắc Ninh, Tỉnh Bắc Ninh
THPT Yên Phong số 1, Tỉnh Bắc Ninh
Và một số trường THPT khác.
* Thiết kế hệ thống bài tập hóa học phần phi kim lớp 11 theo hướng tiếp cận PISA
* Tiến hành thực nghiệm sư phạm:
- Nghiên cứu và đánh giá việc sử dụng hệ thống bài tập hóa học phần phi
kim lớp 11 theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học hóa học ở trường THPT.
- Hoàn thiện hệ thống bài tập hóa học phần phi kim lớp 11 theo hướng tiếp
cận PISA trong dạy học hóa học ở trường THPT.
* Đề xuất một số hướng sử dụng hệ thống bài tập tiếp cận PISA trong dạy học hóa
học phần phi kim lớp 11 nhằm làm cho việc dạy học hóa học gắn với thực tiễn cuộc
sống hơn, HS có hứng thú, say mê học tập hóa học …, từ đó nâng cao hiệu quả dạy

8.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu các vấn đề về cơ sở lí luận liên quan đến đề tài.
- Nghiên cứu tài liệu lý luận dạy học có liên quan đến việc sử dụng bài tập
trong dạy học Hóa học ở trường THPT.
- Nghiên cứu tài liệu lý luận dạy học có liên quan đến việc thiết kế bài tập
mới trong dạy học Hóa học ở trường THPT.
- Nghiên cứu nội dung, cấu trúc, chương trình Hóa học phần phi kim lớp 11.
- Nghiên cứu các tài liệu về chương trình đánh giá HS quốc tế PISA.

6


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

8.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: Tiến hành quan sát các hoạt động dạy và học có sử dụng
bài tập hóa học tiếp cận PISA tại trường THPT nhằm phát hiện vấn đề nghiên cứu.
- Phương pháp đàm thoại: Trao đổi với GV và HS để tìm hiểu ý kiến, quan
niệm, thái độ ... của họ về việc sử dụng câu hỏi và bài tập hóa học tiếp cận PISA
trong dạy và học ở trường THPT, cũng như những thuận lợi và khó khăn mà GV và
HS đã gặp phải.
- Phương pháp điều tra: Điều tra thực trạng việc sử dụng câu hỏi và bài tập
tiếp cận PISA của GV và HS trong quá trình dạy và học môn Hoá học lớp 11.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Tham khảo ý kiến của các chuyên gia,
các giảng viên và GV có nhiều kinh nghiệm về việc sử dụng câu hỏi và bài tập tiếp
cận PISA trong giảng dạy hóa học hiện nay.
- Phương pháp thực nghiệm: Dựa vào giả thuyết khoa học đã đặt ra, tiến
hành thực nghiệm ở một số trường THPT để xem xét hiệu quả và tính khả thi của hệ
thống câu hỏi và bài tập tiếp cận PISA trong dạy học hóa học lớp 11 phần phi kim

1.1.1. Đổi mới phương pháp dạy học trên thế giới
Đổi mới giáo dục đang diễn ra trên quy mô toàn cầu. Trước sự phát triển
mạnh mẽ của nền kinh tế, khoa học và công nghệ đã tạo nên những thay đổi sâu sắc
trong giáo dục, từ quan niệm về chất lượng giáo dục, xây dựng nhân cách người học
đến cách tổ chức quá trình và hệ thống giáo dục. Các Quốc gia, từ những nước đang
phát triển đến những nước phát triển đều nhận thức được vai trò và vị trí hàng đầu
của giáo dục, đều phải đổi mới giáo dục để có thể đáp ứng một cách năng động hơn,
hiệu quả hơn, trực tiếp hơn những nhu cầu của sự phát triển đất nước. Giáo dục
được xem là chiếc đòn bẩy, là “công cụ chủ yếu tạo ra sự phát triển”. “Giáo dục
chính là chiếc chìa khóa mở vào cánh cửa tương lai”, một xã hội được xây dựng
trên nền tảng tri thức. Khẩu hiệu “hãy cứu lấy nền kinh tế bằng giáo dục” đã được
nhiều Quốc gia nêu cao [27].
Trong giáo dục, quy trình đào tạo được xem như là một hệ thống bao gồm
các yếu tố: Mục tiêu, chương trình đào tạo, nội dung, hình thức tổ chức dạy học,
phương pháp dạy học. Phương pháp dạy học là khâu rất quan trọng bởi lẽ phương
pháp dạy học có hợp lý thì hiệu quả của việc dạy học mới cao, phương pháp có phù

8


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

hợp thì mới có thể phát huy được khả năng tư duy, sáng tạo của người học. Bởi vậy,
việc đổi mới giáo dục trước hết là việc đổi mới phương pháp dạy học.
Vấn đề PPDH và đổi mới PPDH được các nhà giáo dục trên thế giới quan tâm
và đề cập rất nhiều trong các bài báo, hội thảo khoa học … Đáng chú ý nhất là khuyến
nghị của UNESCO về phát triển giáo dục vào các năm 1971; 1980; 1990 đều nhất trí
rằng phải thường xuyên “phát triển các phương pháp giáo dục mới, thích hợp hơn có
thể đánh giá đúng mức khả năng học tập tích cực của HS và cũng để thay thế các hệ


Trước đòi hỏi thực tiễn của Việt Nam trên con đường hội nhập và phát triển
thì đổi mới PPDH trong đó có dạy học phổ thông là hết sức cần thiết. Luật giáo dục
2005, Điều 28.2 có ghi: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích
cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp
học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn
luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại
niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [17].
Xác định tầm quan trọng của phương pháp dạy học đối với việc nâng cao
chất lượng giáo dục, rất nhiều dự án giáo dục đã coi việc đầu tư cho bồi dưỡng tập
huấn ĐMPPDH, đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại là một thành phần hoạt động
ưu tiên. Tập trung nhất là trong khoảng 5 năm trở lại đây. Các Dự án như Phát triển
giáo dục trung học, Phát triển giáo viên THPT và TCCN, Việt - Bỉ, Oxfam … đều
có những hoạt động phục vụ cho ĐMPPDH của GV. Nhiều hội thảo, đợt bồi dưỡng,
tập huấn đã được tổ chức, rút ra nhiều kinh nghiệm cả về lý luận và thực tiễn cho
vấn đề này. Đặc biệt, dự án Việt - Bỉ có phạm vi hoạt động là 15 tỉnh miền núi phía
Bắc nhưng sản phẩm về ĐMPPDH do dự án xây dựng đã được phổ biến toàn quốc
trước khi Dự án kết thúc vào năm 2010; ĐMPPDH đã được đưa lên tầm chỉ đạo,
quản lý, cho thấy tầm quan trọng, cấp bách của việc ĐMPPDH. Việc ĐMPPDH
không chỉ còn là việc của riêng giáo viên, mà phải trở thành nhiệm vụ trọng tâm của
tất cả các cấp quản lý từ Trung ương tới địa phương.
Nền giáo dục mới đòi hỏi không chỉ trang bị cho HS kiến thức mà nhân loại đã
tìm ra mà còn phải bồi dưỡng cho HS tính năng động, óc tư duy sáng tạo và thực
hành các yêu cầu đó. Đề án đổi mới căn bản và toàn diện GD - ĐT Việt Nam đã và
đang được bổ sung, hoàn thiện và từng bước được triển khai thực hiện theo đúng tinh
thần của Đại hội Đảng lần thứ 11 và kết luận của Hội nghị TW 8 [26].
Theo TS. Vũ Ngọc Hoàng, Ủy viên TW Đảng, Phó trưởng Ban thường trực Ban
Tuyên giáo TW: Các quan điểm chỉ đạo đổi mới tập trung vào các nội dung trọng
điểm như: “Tiếp tục thực hiện tốt các quan điểm phát triển giáo dục đã được đề ra
trong các Nghị quyết của Đảng; Chuyển từ một nền giáo dục chủ yếu là truyền thụ

Trong những năm gần đây Bộ GD&ĐT đã có những cải cách lớn trong toàn
ngành giáo dục nói chung và đặc biệt là trong việc dạy và học ở trường phổ thông
nói riêng; nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện về đức, trí, thể, mĩ. Nội
dung giáo dục, đặc biệt là nội dung, cơ cấu sách giáo khoa được thay đổi một cách
hợp lý vừa đảm bảo được chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, có hệ thống vừa tạo
điều kiện để phát triển năng lực của mỗi học sinh, nâng cao năng lực tư duy, kỹ
năng thực hành, tăng tính thực tiễn. Xây dựng thái độ học tập đúng đắn, phương
pháp học tập chủ động, tích cực, sáng tạo; lòng ham học, ham hiểu biết, năng lực tự
học, năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống [15].
Chính vì vậy, việc xây dựng nên những BTHH mới phù hợp với định hướng

11


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

đổi mới của môn Hóa học nói riêng và định hướng đổi mới giáo dục nói chung là rất
quan trọng và có ý nghĩa thiết thực.
1.2.2. Một số định hướng trong việc xây dựng bài tập Hóa học mới [14] [16]
- BTHH phải đa dạng, phải có nội dung hóa học thiết thực trên cơ sở của định
hướng xây dựng chương trình Hóa học phổ thông.
- Nội dung bài tập phải ngắn gọn, súc tích, không quá nặng về tính toán mà
cần chú ý tập trung vào rèn luyện và phát triển các năng lực nhận thức, tư duy hóa
học và hành động cho học sinh.
- BTHH cần chú ý đến việc mở rộng kiến thức hóa học và các ứng dụng của hóa
học trong thực tiễn. Thông qua các dạng bài tập này làm cho học sinh thấy được việc
học hóa học thực sự có ý nghĩa, những kiến thức hóa học rất gần gũi, thiết thực với
cuộc sống. Đồng thời, các BTHH cần khai thác các nội dung về vai trò của hóa học với
các vấn đề kinh tế, xã hội môi trường và các hiện tượng tự nhiên, kích thích được sự

tích thông tin, dần hình thành phương pháp nghiên cứu khoa học.
- Phát triển kĩ năng nghiên cứu thực tiễn và kĩ năng tư duy để giải thích các
hiện tượng thực tiễn, luôn chủ động trong cuộc sống.
- Giúp HS vận dụng được kiến thức tổng hợp của nhiều lĩnh vực khoa học (vật
lí, sinh học, hóa học, địa lí) và cả kiến thức trong đời sống.
- Vấn đề về môi trường hiện nay đang trở thành vấn đề cấp bách và mang tính
toàn cầu. Môn Hóa học có nhiệm vụ và có nhiều khả năng giáo dục cho học sinh ý
thức bảo vệ môi trường. Cần tích hợp nội dung về bảo vệ môi trường vào việc dạy
học hóa học. Thông qua đó, rèn luyện văn hóa lao động (lao động có tổ chức, có kế
hoạch, gọn gàng, ngăn nắp, sạch sẽ nơi làm việc).
- Giáo dục trí dục kết hợp hữu cơ với giáo dục phẩm chất đạo đức, ý thức tự
tôn dân tộc.
Từ những ý nghĩa trên cho thấy việc sử dụng câu hỏi và bài tập thực tiễn
trong dạy học nói chung và Hóa học nói riêng là vô cùng cần thiết, mà điều này
chính là một trong những nội dung quan trọng được PISA chú ý tới.
1.3. PISA và năng lực Khoa học của PISA
Mục tiêu tổng quát của chương trình PISA nhằm kiểm tra xem khi đến độ
tuổi kết thúc giai đoạn giáo dục bắt buộc, học sinh đã được chuẩn bị để đáp ứng các
thách thức của cuộc sống sau này ở mức độ nào. Ngoài ra, chương trình đánh giá
PISA còn hướng vào các mục đích cụ thể [2]:
- Xem xét đánh giá các mức độ năng lực đạt được ở các lĩnh vực Đọc hiểu,
lĩnh vực Toán và Khoa học của HS.
- Nghiên cứu ảnh hưởng của các chính sách đến kết quả học tập của HS.
- Nghiên cứu hệ thống các điều kiện giảng dạy - học tập có ảnh hưởng đến kết
quả học tập của HS.
PISA thu thập và cung cấp cho các quốc gia các dữ liệu có thể so sánh được

13



khoa học vào tình huống đã cho, mô tả, giải thích hiện tượng một cách khoa học và
dự đoán sự thay đổi.
+ Sử dụng các căn cứ khoa học, lí giải các căn cứ để rút ra kết luận.

14


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

* Ngữ cảnh trong đánh giá năng lực Khoa học
Ví dụ một số ngữ cảnh trong đánh giá Khoa học của PISA [2]:
Con ngƣời
 Sức khỏe (duy trì sức khỏe, tai nạn, dinh dưỡng, …).
 Tài nguyên (việc tiêu thụ năng lượng và các tài nguyên).
 Môi trường (thái độ thân thiện với môi trường, sử dụng và loại bỏ các loại
vật liệu, …).
 Rủi ro (do thiên nhiên hay do con người, …).
 Các lĩnh vực khác (hứng thú với các giải thích về hiện tượng tự nhiên trong
khoa học, các sở thích, hoạt động, thể thao, âm nhạc dựa trên khoa học …).
Xã hội
 Sức khỏe (kiểm soát bệnh tật, sức khỏe cộng đồng, chọn lọc thức ăn, vận
động xã hội, …).
 Tài nguyên (duy trì dân số, chất lượng cuộc sống, an toàn, sản xuất và phân
phối lương thực, cung cấp năng lượng …)
 Môi trường (phân bố dân số, xử lí rác thải, tác động của môi trường, thời
tiết địa phương, ...).
 Rủi ro [những thay đổi bất thường (động đất, thời tiết khắc nghiệt), các thay
đổi chậm rãi và lâu dài (sự sói mòn khu vực bờ biển, trầm tích), đánh giá
rủi ro].

- Câu hỏi mở đòi hỏi trả lời dài (khi chấm sẽ phải tách ra từng phần để cho
điểm) (open- constructed response question).
- Câu hỏi đóng đòi hỏi trả lời (dựa trên những trả lời có sẵn) (close constructed response question).
- Câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn (Multiple choice).
- Câu hỏi Có - Không, Đúng - Sai phức hợp (Yes - No, True - False).
1.3.3. PISA tại Việt Nam
1.3.3.1. Mục đích tham gia [13]
- VN chủ động hội nhập quốc tế về giáo dục.
- Tham gia cùng các nước phát triển nhất, cơ hội để Việt Nam học tập trao
đổi về giáo dục, về kinh nghiệm đánh giá quốc tế.

16


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

- Xác định vị trí giáo dục Việt Nam trên trường quốc tế.
- Tham gia ĐGN quốc tế nhằm xem xét độ tin cậy của ĐGT; góp phần điều
chỉnh ĐGT.
- Tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ đánh giá.
- Điều kiện để đổi mới PPDH, KTĐG góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
- Là bước chuẩn bị cho việc đổi mới chương trình - sách giáo khoa sau 2015.
1.3.3.2. Khó khăn và thách thức [11]
- Nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của đánh giá trong quá trình giáo dục
còn khác nhau và hạn chế; độ tin cậy khác nhau khá nhiều giữa các địa phương;
giữa các cuộc đánh giá.
- Hình thức, nội dung, phương thức đánh giá còn đơn điệu, không đa dạng;
chưa chú trọng đến phân tích tất cả các khâu của quá trình đánh giá, tìm hiểu sâu
nguyên nhân, công bố công khai kết quả đánh giá.

* Thành lập Hội đồng khảo sát tỉnh, thành phố.
1.3.3.5. Kết quả (04 – 12 - 2013) [27]
Bảng 1.1. Kết quả xếp hạng năm 2012 của PISA

Theo kết quả đánh giá học sinh quốc tế 2012 (PISA), Việt Nam xếp hạng 17
trong số 65 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Theo kết quả ở từng môn, Việt Nam xếp thứ 8 về Khoa học (528 điểm), xếp
thứ 17 về môn Toán (511 điểm) và xếp thứ 19 về môn Đọc hiểu (508 điểm).
(Năm 2012, trọng tâm của đánh giá tập trung vào môn Toán).
Trước kết quả này Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển, cũng là người phụ trách
Dự án PISA của Việt Nam, bày tỏ: "Lần đầu tiên Việt Nam tham gia chương trình
đánh giá này vào năm 2012. Chúng ta là nước có thu nhập bình quân đầu người
thấp nhất trong 65 nước nhưng chất lượng gây bất ngờ cho cả thế giới" [27]. Tuy
nhiên một đánh giá khác về điểm yếu của HS Việt Nam là khả năng linh hoạt trong
18


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

tư duy thấp và sự tham gia của bố, mẹ vào việc học của con đứng gần cuối bảng
trong số 65 nước tham gia.
Ông cho biết Việt Nam sẽ tiếp tục nghiên cứu, vận dụng các kĩ thuật, phương
pháp của PISA vào công tác đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông, nhất là đổi
mới cách ra đề kiểm tra, đề thi và phương pháp đánh giá chất lượng trên diện rộng của từng địa phương (không phải là đánh giá kết quả của các cá nhân học sinh).
Tháng 5/2015, học sinh VN sẽ tiếp tục tham gia kỳ khảo sát đánh giá của
PISA với trọng tâm là năng lực Khoa học.
1.4. Thực trạng việc sử dụng câu hỏi và bài tập tiếp cận PISA trong dạy học
môn hóa học 11 ở trƣờng THPT
Để có cái nhìn khách quan về thực trạng sử dụng bài tập hóa học ở trường

- Gặp gỡ trực tiếp, trao đổi, toạ đàm và phỏng vấn các GV, các cán bộ quản
lí và HS tham gia thực nghiệm.
- Dự giờ, nghiên cứu giáo án của GV.
- Gửi và thu phiếu điều tra cho GV và cán bộ quản lí.
1.4.5. Kết quả điều tra
Trong thời gian từ tháng 10 đến tháng 5 năm 2013, chúng tôi đã:
- Dự giờ 2 tiết của GV hóa học ở trường THPT Hàn Thuyên và 2 tiết của GV
hóa học trường THPT Yên Phong số 1, tỉnh Bắc Ninh.
- Trao đổi và xin ý kiến của một số cán bộ quản lí của các trường, phòng
Giáo dục và Đào tạo.
- Để có cái nhìn khách quan về những mức độ hiểu biết cơ bản và vận dụng
PISA; mức độ biết, hiểu và sử dụng các dạng câu hỏi và BTHH theo tiếp cận PISA
của Giáo viên trong quá trình dạy học hóa học ở trường THPT. Chúng tôi đã gửi
phiếu điều tra đến 64 GV hóa học đang giảng dạy tại các trường THPT. Tỉnh Bắc
Ninh gồm: THPT Chuyên Bắc Ninh, THPT Hàn Thuyên, THPT Hoàng Quốc Việt,
THPT Yên Phong số 1. Tỉnh Hà Giang gồm: THPT Chuyên Hà giang, THPT Lê
Hồng Phong, THPT Ngọc Hà, THPT Nội trú tỉnh Hà Giang. TTGDTX&DN Cầu
Giấy, Hà Nội; THPT Phổ Yên, Thái Nguyên. Kết quả điều tra như sau:
Phiếu điều tra đƣợc tiến hành với 5 mức độ hiểu, biết và vận dụng:
Mức 1. Chưa biết
Mức 2. Đã nghe nhưng chưa hiểu rõ
Mức 3. Đã hiểu rõ nhưng chưa vận dụng
Mức 4. Đã hiểu rõ và thỉnh thoảng vận dụng
Mức 5. Đã hiểu rõ và vận dụng thường xuyên

20


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

0%

0%

2

Nội dung đánh giá của PISA 26,56%
đối với lĩnh vực Khoa học
(17GV)

42,19%
(27GV)

31,25%
(20GV)

0%

0%

3

Các dạng câu hỏi PISA trong 32,81%
lĩnh vực khoa học
(21GV)

45,31%
(29GV)

21,88%

(32 GV)

14,06%
(9 GV)

0%

0%

Bảng 1.3. Mức độ biết, hiểu và sử dụng các dạng câu hỏi và BTHH theo tiếp
cận PISA của GV trong dạy học Hóa học
ST
T

Mức độ
Dạng câu hỏi và bài tập

1

2

3

4

5

9,37

60,94


%

%

%

%

(6

(23

(14

(15

(6

GV)

GV)

GV)

GV)

GV)

Mô tả, giải thích hiện tượng thực

đến các vấn đề xã hội, kinh tế,
sức khỏe, khoa học, công nghệ,

9,37

34,38

43,75

12,50

%

%

%

%

(6

(22

(28

(8

GV)

GV)

Câu hỏi và bài tập hóa học về
thế giới tự nhiên, khoa học,
4

công nghệ cần vận dụng kiến

0%

thức liên môn của nhiều lĩnh
vực: Toán học, Vật lí, Hóa học,

0%

Sinh học, Địa lí …
Câu hỏi và bài tập hóa học nhằm
phát triển năng lực riêng biệt của
khoa học hóa học: Kiến thức về
5

chất, biến đổi hóa học ...; Các kĩ

0%

năng: Quan sát, thực hành, nêu

0%

0%

giả thuyết, dự đoán, phân tích

hội, sức khỏe, khoa học công
nghệ và môi trường ... trên cơ
sở những lập luận mang tính
khoa học

22

18,75

50,00

20,31

10,94

%

%

%

%

(12

(32

(13

(7GV)


%

%

%

(14

(41

GV)

GV)

(9GV)

thức hóa học
Câu hỏi và bài tập hóa học mà
HS được thể hiện thái độ của
mình đối với các vấn đề của
8

khoa học hóa học: Sự hứng thú

32,81

42,19

25,00

cộng đồng, những dạng bài tập phát huy năng lực, tư duy khoa học của HS đã được
sử dụng nhưng còn rất hạn chế trong kiểm tra - đánh giá HS.
- Chưa khai thác triệt để các ứng dụng của Hóa học trong thực tế và các vấn
đề thực tiễn có liên quan đến kiến thức Hóa học vào nội dung bài tập nên tính thực
tiễn của môn học chưa cao.
- GV ít để ý đến ý kiến cá nhân HS, HS lĩnh hội kiến thức còn bị động, phụ
thuộc nhiều vào giáo viên.

23


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

TIỂU KẾT CHƢƠNG 1
Trong chương này, luận văn đã:
- Nêu ra được việc đổi mới PPDH trên thế giới từ đó liên hệ với việc đổi mới
PPDH ở Việt Nam.
- Đưa ra được một số định hướng trong việc xây dựng bài tập hóa học mới;
xác định vai trò của bài tập thực tiễn.
- Tìm hiểu về PISA và năng lực Khoa học của PISA, PISA tại Việt Nam …
Sau đó tiến hành điều tra thực trạng việc sử dụng câu hỏi và BTHH theo tiếp cận
PISA trong dạy học môn Hóa học ở một số trường THPT. Kết quả điều tra cho thấy
nhu cầu sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 tiếp cận PISA là rất cần thiết.

24


Đề tài: Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập Hóa học 11 phần phi kim tiếp cận PISA
theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh

- Biết phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, có thói quen học tập và tự học.

25