ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------
TRẦN VIỆT HÀ
NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG CHO VAY
ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
TẠI NGÂN HÀNGTHƢƠNG MẠI CỔ PHẦN
CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH QUANG TRUNG, HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
Hà Nội - 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------
TRẦN VIỆT HÀ
NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG CHO VAY
ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
TẠI NGÂN HÀNGTHƢƠNG MẠI CỔ PHẦN
CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH QUANG TRUNG, HÀ NỘI
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 60 34 02 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1.Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu: ........................................................... 1
2. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu: ................................................. 2
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:................................................................ 3
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: ............................................................... 4
5. Phƣơng pháp nghiên cứu: ............................................................................. 4
6. Kết cấu của luận văn ..................................................................................... 4
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI VÀ MỘT
SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƢỢNG CHO VAY DOANHNGHIỆP
NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .................................... 6
1.1Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài: ................................................. 6
1.2 Những vấn đề chung về DNNVV ......................................................... 8
1.2.1 Khái niệm doanhnghiệp nhỏ và vừa .............................................. 8
1.2.2 Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏvà vừa ......................................... 9
Đa dạng về loại hình sở hữu ............................................................ 9
Hạn chế về sản phẩm, dịch vụvà năng lực tài chính ....................... 9
Tính năng động và linh hoạt cao ..................................................... 9
Lao đông có trình độthấp và sửdụng công nghệcũ........................ 10
Khả năng quản lý hạn chế ............................................................. 10
Khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng ............................................... 10
1.2.3 Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa ............................................ 10
1.2.4 Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế hiện nay .......................... 12
1.3 Hoạt động cho vay, vai trò của hoạt động cho vay của NHTM đối với
DNNVV .................................................................................................... 13
1.3.1Vai trò hoạt động cho vay đối với DNNVV của ngân hàng thương
mại ......................................................................................................... 13
1.3.2 Đặc điểm hoạt động cho vay đối với DNNVV của NHTM .......... 15
chi nhánh Quang Trung ........................................................................ 38
3.1.3 Kết quả hoạt động kinh doanh của Vietinbank - Chi nhánh Quang
Trung ..................................................................................................... 41
3.2 Thực trạng về chất lƣợng cho vay đối với DNNVV của Vietinbank CN Quang Trung ....................................................................................... 44
3.2.1. Quy trình xét duyệt cho vay đối với DNNVV .............................. 44
3.2.2. Thực trạng chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
của Vietinbank- CN Quang Trung theo phương pháp định tính .......... 46
3.2.3. Thực trạng chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương- chi nhánh Quang
Trung theo chỉ tiêu định lượng ............................................................. 48
3.3. So sánh chất lƣợng cho vay DNNVV của Vietinbank CN Quang
Trung với một số CN NHTM khác trên địa bàn Quận Hà Đông.............. 66
3.4. Đánh giá chất lƣợng cho vay của chi nhánh đối với DNVVN .......... 66
3.4.1. Kết quả đạt được ......................................................................... 66
3.4.2. Những hạn chế ............................................................................ 68
3.4.3. Nguyên nhân ............................................................................... 69
CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG CHO VAY ĐỐI
VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦAVIETINBANK – CHI NHÁNH
QUANG TRUNG............................................................................................ 73
4.1 Định hƣớng nâng cao chất lƣợng dịch vụ cho vay của Vietinbank - CN
Quang Trung ............................................................................................. 73
4.2 Những giải pháp chủ yếu nâng cao chất lƣợng cho vay đối với
DNNVV tại Vietinbank - CN Quang Trung ............................................. 74
4.2.1. Giải pháp của DNNVV................................................................ 74
4.2.2. Giải pháp của Vietinbank – Chi nhánh Quang Trung ................ 75
4.3 Một số kiến nghị nhằm thực hiện các giải pháp nâng cao chất lƣợng cho
vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Vietinbank - chi nhánh Quang Trung........ 85
4.3.1. Kiến nghị đối với Chính Phủ ...................................................... 85
Chi nhánh
4
DNNN
Doanh nghiệp nhà nƣớc
5
DNNVV
Doanh nghiệp nhỏ và vừa
6
KH
Khách hàng
7
KHDN
Khách hàng doanh nghiệp
8
NHNN
1
Bảng 1.1
Phân loại DNNVV theo quy định của Việt Nam
11
2
Bảng 3.1
Mô hình tổ chức của Vietinbank- CN Quang Trung
39
3
Bảng 3.2
Cơ cấu dƣ nợ cho vay của DNNVV
41
4
Bảng 3.3
Dƣ nợ cho vay DNVVN chia theo thời hạn vay
Bảng số liệu về phân loại nợ quá hạn
53
9
Bảng 3.8
Nợ quá hạn phân theo ngành kinh tế
56
10
Bảng 3.9
Tỷ lệ nợ quá hạn phân theo thời hạn vay
57
11
Bảng 3.10
Tỷ lệ nợ xấu DNNVV
57
12
16
Bảng 3.15
Nợ xấu theo ngành nghề kinh doanh
62
17
Bảng 3.16
Nợ xấu theo thời hạn vay
63
18
Bảng 3.17
Tình hình thu lãi cho vay đối với các DNNVV
64
ii
So sánh chất lƣợng cho vay DNNVV của
19
3
Biểu đồ 3.3
Tỷ lệ nợ xấu DNNVV/ Tổng dƣ nợ DNNVV và
Dƣ nợ xấu DNNVV/ Tổng dƣ nợ
iii
66
MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu:
Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là một loại hình doanh nghiệp
không những thích hợp đối với nền kinh tế của những nƣớc công nghiệp phát
triển mà còn đặc biệt thích hợp với nền kinh tế của những nƣớc đang phát
triển. Trƣớc đây, việc phát triển các DNNVV cũng đã đƣợc quan tâm, song
chỉ từ khi có đƣờng lối đổi mới kinh tế do Đảng cộng sản Việt Nam khởi
xƣớng thì các doanh nghịêp này mới thực sự phát triển nhanh cả về số lƣợng
và chất lƣợng.Hiện nay, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã không ngừng mở
rộng phát triển cả về số lƣợng và chất lƣợng, khẳng địnhlà một thành phần
quan trọng trong phát triển triển kinh tế Việt Nam. Theo số liệu mới nhất, cả
nƣớc hiện nay có khoảng hơn 600.000 DNNVV, chiếm 97,5% tổng số doanh
nghiệp đang hoạt động. Hàng năm các DNNVV đóng góp khoảng 40% GDP;
30% thu nộp ngân sách nhà nƣớc, 33% giá trị sản lƣợng công nghiệp, 30% giá
trị hàng hóa xuất khẩu và thu hút 51% lao động.
Trong điều kiện hiện nay, donăng suất và hiệu quả sản xuất kinh doanh
của các DNNVV chƣa cao, vốn tự có của doanh nghiệp còn nhiều hạn chế
mà không quan tâm đến chất lƣợng, hạn chế đƣợc tối đa rủi ro đang là vấn đề
mà Chi nhánh quan tâm. Xuất phát từ lý do trên nên đề tài “Nâng cao chất
lượng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng Thương mại
cổ phần Công Thương Việt Nam chi nhánh Quang Trung” đƣợc chọn để
làm đề tài luận văn tốt nghiệp có ý nghĩa về mặt thực tiễn cao.
2. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu:
Để nghiên cứu đề tài: "Nâng cao chất lƣợng cho vay doanh nghiệp nhỏ
và vừa tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Công Thƣơng Việt Nam - Chi
nhánh Quang Trung" luận văn lần lƣợt đi vào giải quyết các câu hỏi sau:
2
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa có những đặc điểm và vai trò nhƣ thế nào
trong nền kinh tế?
- Chỉ tiêu nào (định tính và định lƣợng) phản ánh chất lƣợng cho vay của
NHTM đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa?
- Những nhân tố nào ảnh hƣởng đến chất lƣợng cho vay đối với doanh
nghiệp nhỏ và vừa của NHTM?
- Chất lƣợng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa của Ngân hàng Thƣơng
mại cổ Phần Công Thƣơng Việt Nam - chi nhánh Quang Trung đang gặp phải
vấn đề gì cần khắc phục?
- Các giải pháp nào nâng cao chất lƣợng cho vay doanh nghiệp nhỏ và
vừa tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ Phần Công Thƣơng Việt Nam - chi nhánh
Quang Trung trong thời gian tới?
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:
3.1 Mục tiêu:
- Về mặt lý thuyết: hệ thống hóa cơ sở lý luận về chất lƣợng cho vay
DNNVV tại ngân hàng thƣơng mại.
- Về mặt thực tiễn:
+ Phân tích thực trạng chất lƣợng cho vay DNNVV tại Ngân hàng
nghiên cứu.
- Phƣơng pháp tổng hợp, so sánh: số liệu đƣợc tổng hợp từ báo cáo
thƣờng niên của Ngân hàng Thƣơng mại cổ Phần Công Thƣơng Việt Nam chi nhánh Quang Trung trong thời gian từ năm 2012 – 2014.
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục viết tắt, một số bảng biểu sơ đồ,
danh mục các tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc chia
thành 4 chƣơng:
4
Chƣơng 1 : Một số vấn đề cơ bản về chất lƣợng cho vay doanh nghiệp
nhỏ và vừa của ngân hàng thƣơng mại.
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu về chất lƣợng cho vay doanh
nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thƣơng mại Cổ phần Công Thƣơng Việt
Nam- Chi nhánh Quang Trung.
Chƣơng 3 :Thực trạng chất lƣợng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa
tại ngân hàng thƣơng mại Cổ phần Công Thƣơng Việt Nam- Chi nhánh
Quang Trung từ 2012 – 2014.
Chƣơng 4 : Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng cho vay doanh
nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thƣơng Mại Cổ Phần Công Thƣơng Việt
Nam - Chi nhánh Quang Trung.
5
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI VÀ
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƢỢNG CHO VAY
DOANHNGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
1.1Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài:
Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về Nâng cao chất lƣợng cho
dụng ngân hàng, các hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.Tác
giả đã tập trung phân tích thực trạng chất lƣợng tín dụng tại Ngân Hàng
Thƣơng mại Cổ phần Phƣơng Đông. Đánh giá đƣợc những thành tựu cũng
nhƣ mặt hạn chế của hoạt động tín dụng tại NHTM và phân tích nguyên nhân
của những hạn chế đó.Tác giả đã đƣa ra những định hƣớng cơ bản và đề xuất
một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng cho DNNVV tại NHTM.
- Luận văn thạc sỹ kinh tế: "Nâng cao chất lƣợng hoạt động cho vay
doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Quân Đội - chi
nhánh Thái Nguyên" của Ngô Thị Thu Mai thực hiện năm 2014 lƣu tại Đại
học Kinh Tế Quốc Dân. Luận văn đã nêu ra đƣợc: Những vấn đề cơ bản về
chất lƣợng hoạt động cho vay đối với DNNVV của các NHTM. Sau đó tác giả
đã tập trung phân tích thực trạng chất lƣợng hoạt động cho vay DNNVV tại
ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Thái Nguyên. Từ đó,
đánh giá đƣợc thành tựu cũng nhƣ mặt hạn chế của hoạt động tín dụng tại Chi
nhánh Thái Nguyên và phân tích nguyên nhân của những hạn chế đó.Tác giả
đƣa ra những định hƣớng cơ bản và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao
chất lƣợng cho vay DNNVV tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân ĐộiChi nhánh Thái Nguyên.
Nhƣ vậy, có thể thấy các bài viết trên đã có những đóng góp quan trọng
vào việc nghiên cứu các khía cạnh khác nhau của vấn đề chất lƣợng cho vay
7
DNNVV tại các ngân hàng. Ngoài những bài viết này, còn rất nhiều các luận
văn, các nghiên cứu khoa học khác đã làm rõ tình hình chất lƣợng cho vay
trong các Ngân hàng thƣơng mại. Tuy nhiên, xét riêng tại Ngân hàng Thƣơng
mại cổ phần Công Thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Quang Trung thì hiện nay
vẫn chƣa có một công trình nghiên cứu khoa học nào đi sâu xem xét tình hình,
thực trạng, nguyên nhân gây ra rủi ro trong hoạt động cho vay DNNVV của
Ngân hàng này để đề ra những biện pháp nhằm nâng cao chất lƣợng cho vay
DNNVV.
Nghiên cứu về mô hình các doanh nghiệp nhỏvà vừa trên thế giới, ta có
thể nêu bật những nét điển hình sau đây:
Đa dạng về loại hình sở hữu
Doanh nghiệp nhỏ và vừa tồn tại và phát triển ở mọi loại hình khác nhau
nhƣ doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài, doanh nghiệp nhà nƣớc, doanh
nghiệp tƣ nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, hợp tác xã.
Hạn chế về sản phẩm, dịch vụvà năng lực tài chính
Doanh nghiệp nhỏvà vừa có khối lƣợng sản phẩm, dịch vụ hạn chế, chủ yếu
dựa vào lao động thủ công: Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thƣờng chỉ kinh doanh
một vài sản phẩm dịch vụ phù hợp với trìnhđộ và kinh nghiệm của chủ doanh
nghiệp cũng nhƣ năng lực tài chính của doanhnghiệp. Phần lớn các doanh nghiệp
nhỏ và vừa có nguồn tài chính hạn chế: Vốn kinh doanh của các doanh nghiệp nhỏ
và vừa chủ yếu là vốn tự có của chủ sở hữu doanh nghiệp, vay mƣợn từ ngƣời
thân, bạn bè, khả năng tiếp cận các nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng thấp.
Tính năng động và linh hoạt cao
Doanh nghiệp nhỏ và vừa có tính năng động và linh hoạt cao: Các doanh
nghiệp nhỏ và vừa có mức đầu tƣ ban đầu thấp, sử dụng ít lao động và tận
dụng các nguồn lực tại chỗ. Do đó, các doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể dễ
dàng chuyển đổi phƣơng án sản xuất, chuyển đổi mặt bằng kinh doanh,
9
chuyển đổi loại hình doanh nghiệp và thậm chí dễ dàng giải thể doanh nghiệp.
Lao đông có trình độthấp và sửdụng công nghệcũ
Lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa có trình độ thấp và doanh
nghiệp thƣờng sử dụng công nghệ cũ, lạc hậu phục vụ cho hoạt động sản xuất
kinh doanh nên chất lƣợng sản phẩm chƣa cao. Là những doanh nghiệp có
quy mô vốn và lao động nhỏ, đây thƣờng là những doanh nghiệp khởi sự
thuộc khu vực kinh tế tƣ nhân. Đặc điểm này đã làm cho các doanh nghiệp
nhỏ và vừa gặp nhiều khó khăn trong quá trình hoạt động của mình.
Bảng 1.1. Phân loại DNNVV
Doanh nghiệp
Quy mô
Khu vực
I.Nông, lâm
nghiệp vàthủy
siêu nhỏ
Số lao động
Doanh nghiệp nhỏ
Tổng
nguồn vốn
Số lao động
Doanh nghiệp vừa
Tổng
Số lao
nguồn vốn
động
10 ngƣời trở
20 tỷ đồng
20 tỷ đồng
từ trên 10
trở xuống
ngƣời đến đồng đến 100 200ngƣời
200 ngƣời
từ trên 20 tỷ
tỷ đồng
từ trên
đến300
ngƣời
III. Thƣơng
mại và dịch vụ
10 ngƣời trở
10 tỷ đồng
từ trên 10
từ trên 10 tỷ từ trên 50
xuống
DNNVV góp phần tăng cƣờng kinh tế đối ngoại.
Sự tham gia ngày càng đông đảo vào quá trình sản xuất kinh doanh của
các doanh nghiệp vừa và nhỏ làm cho số lƣợng và chủng loại sản phẩm tăng
rất nhanh và đa dạng, tạo ra nguồn sản phẩm dồi dào cho xã hội. Điều đó đã
làm tăng tính cạnh tranh trên thị trƣờng, tạo ra sức ép lớn buộc các doanh
nghiệp phải thƣờng xuyên đổi mới sản phẩm, giảm chi phí, nâng cao chất
lƣợng sản phẩm để thích ứng với sự thay đổi của thị trƣờng. Từ đó, góp phần
làm cho nền kinh tế năng động, hiệu quả hơn.
DNNVV là tiền đề để tạo ra một môi trƣờng văn hóa kinh doanh mang
tính kinh tế thị trƣờng, tạo ra những nhà kinh doanh giỏi.Chúng ta đã ở trong
thời kỳ kế hoạch hóa tập trung khá lâu, vì vậy môi trƣờng văn hóa kinh doanh
mang tính thị trƣờng gần nhƣ không tồn tại hoặc không có cơ hội phát triển,
đội ngũ doanh nhân giỏi, có khả năng điều hành các doanh nghiệp trong điều
12
kiện quốc tế hóa và hội nhập kinh tế quốc tế rất hạn chế. Vì vậy, việc tạo ra
một môi trƣờng văn hóa kinh doanh mang tính thị trƣờng cũng nhƣ một đội
ngũ các nhà kinh doanh giỏi là điều kiện cực kỳ quan trọng để Việt Nam có
thể hội nhập thành công.
Tóm lại, các DNNVV có vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế nƣớc ta.
Tuy nhiên do quy mô nhỏ, tốc độ phát triển kinh tế của thị trƣờng và sự cạnh
tranh trong nền kinh tế thúc đẩy các DNNVV phải có thêm vốn để mở rộng
sản xuất kinh doanh, xây dựng nhà xƣởng, mua máy móc thiết bị,…Ngân
hàng là tổ chức tín dụng đƣợc các DNNVV tìm đến vay vốn nhiều nhất bởi lãi
suất linh hoạt đƣợc áp dụng ở hầu hết các ngân hàng. Các ngân hàng cũng
ngày càng chú trọng hơn với hoạt động cho vay loại hình doanh nghiệp này.
Ở mỗi ngân hàng khác nhau có các hình thức cho vay DNNVV khác nhau.
1.3 Hoạt động cho vay, vai trò của hoạt động cho vay của NHTM đối với
DNNVV
tệ, tín dụng ngân hàng còn thu hút nguồn vốn nƣớc ngoài dƣới nhiều hình
thức nhƣ trực tiếp vay bằng tiền, bảo lãnh cho các DNNVV mua thiết bị trả
chậm, sử dụng hạn mức L/C…Nhƣ vậy quan hệ quốc tế của các DNNVV đã
đƣợc mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho các DNNVV, đặc biệt là các
DNNVV hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.
Tín dụng ngân hàng góp phần tích cực hình thành đồng bộ hệ thống thị
trƣờng các yếu tố“đầu vào” và “đầu ra” cho các DNNVV. Các DNNVV có
vốn lƣu động thấp so với nhu cầu vốn cần thiết của doanh nghiệp. Nguồn vốn
để mua vật tƣ hàng hoá dự trữ cho sản xuất kinh doanh (kể cả trong nƣớc và
ngoài nƣớc) chủ yếu đƣợc bù đắp bằng vốn tín dụng ngân hàng. Tín dụng
ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các DNNVV.
- Cho vay của ngân hàng thƣơng mại là kênh cung cấp vốn chủ yếu cho
các DNNVV hiện nay. Vốn hoạt động của các doanh nghiệp này dựa trên ba
14
Copyright: Tài liệu đại học ©