PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO DƯƠNG MINH CHÂU
TRƯỜNG TIỂU HỌC THUẬN AN


ĐỀ TÀI:

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRỰC QUAN
TRONG GIẢNG DẠY YẾU TỐ HÌNH HỌC NHẰM
NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CHO
HỌC SINH LỚP 4C TRƯỜNG TIỂU HỌC THUẬN AN

Người thực hiện: Vương Hòa Thành

THÁNG 3 NĂM 2015

1


MỤC LỤC
MỤC LỤC....................................................................................................trang 1
I. Tóm tắt đề tài........................................................................................trang 2
II. Giới thiệu.............................................................................................trang 4
III. Phương pháp nghiên cứu..................................................................trang 6
1. Khách thể nghiên cứu.......................................................................trang 6
2. Thiết kế nghiên cứu..........................................................................trang 6
3. Quy trình nghiên cứu........................................................................trang 6
4. Đo lường và thu thập dữ liệu............................................................trang 8
IV. Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả...........................................trang 10
V. Kết luận và khuyến nghị...................................................................trang 12
VI. Tài liệu tham khảo...........................................................................trang 13
VII. Phụ lục.............................................................................................trang 14

trong giảng dạy yếu tố hình học nhằm nâng cao kết quả học tập môn Toán
cho học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận An” vừa giúp học sinh học tốt
môn Toán ở nội dung hình học lớp vừa 4C là cơ sở để học tốt nội dung này ở
các lớp trên. Đồng thời giúp tôi làm quen với công tác nghiên cứu khoa học sư

3


phạm ứng dụng và nâng cao trình độ chuyên môn trong công tác giảng dạy,
cùng các bạn đồng nghiệp giải tỏa được những khó khăn của học sinh.
Trong quá trình dạy và thử nghiệm, tôi thấy sử dụng phương pháp trực
quan trong giảng dạy yếu tố hình học ở môn Toán đã đem lại hiệu quả rất cao.
Bởi vì phương pháp trực quan rất phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh
tiểu học. Điều này làm cho giờ học sôi nổi hơn, học sinh tham gia một cách tích
cực và hiệu quả cao, các em mạnh dạn, tự tin, nhạy bén, tích cực tham gia đóng
góp tìm ra kiến thức mới cho nội dung bài học, đồng thời tạo ra bầu không khí
thân thiện, vui vẻ, thoải mái, ham thích học tập.
Từ thực nghiệm đổi mới phương pháp dạy học, đã chứng tỏ qua hoạt
động sẽ làm cho mỗi thành viên bộc lộ được suy nghĩ, hiểu biết, thái độ của mình.
Qua đó, được tập thể uốn nắn, điều chỉnh, giúp bản thân học sinh phát triển tư
duy, trí tưởng tượng, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tương
trợ, ý thức cộng đồng.
Nghiên cứu được tiến hành trên một nhóm duy nhất, đó là lớp 4C với số
học sinh là 27 em. Dùng phép kiểm chứng T-test phụ thuộc (theo cặp) để kiểm
chứng kết quả. Điểm kiểm tra sau tác động có giá trị trung bình là 8,9 còn điểm
kiểm tra trước tác động là 6,5. Phép kiểm chứng T-test cho thấy p =
0,0000000000257 < 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình
sau tác động và trước tác động. Điều đó chứng minh rằng việc giáo viên sử dụng
phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học ở môn Toán làm tăng kết
quả học tập cho học sinh 4C trường Tiểu học Thuận An.

vẹt, đối phó với giáo viên.
- Học sinh bị hổng kiến thức ở những lớp trước mà môn Toán lại là một
môn khó, đòi hỏi phải nắm kiến thức một cách liên tục, không để gián đoạn.
- Học sinh còn ham chơi, không học bài, lơ là trong tiết học.
5


- Còn nhiều học sinh khả năng tư duy hạn chế.
- Gia đình chưa quan tâm đến việc học của học sinh.
- Học sinh có sự nhàm chán không thích học toán.
- Điều kiện, đồ dùng, thiết bị dạy học toán chưa đáp ứng.
- Phương pháp dạy học sử dụng trong môn Toán chưa phát huy được
tính tích cực của học sinh.
Để khơi dậy sự hứng thú học tập của các em, tôi sử dụng phương pháp
trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học ở môn Toán nhằm từng bước nâng cao
kết quả học tập môn Toán cho từng học sinh.
3. Giải pháp thay thế:
Với những trăn trở để tìm ra biện pháp khắc phục các nguyên nhân trên,
tôi suy nghĩ đến những giải pháp như: Phát huy vai trò của phương pháp dạy học
đang sử dụng, chú trọng sử dụng hình vẽ và đồ dùng trực quan để truyền thụ
kiến thức về yếu tố hình học cho học sinh. Cụ thể là sử dụng phương pháp trực
quan trong giảng dạy yếu tố hình học nhằm nâng cao kết quả học tập môn Toán
cho học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận An. Phương pháp này đảm bảo tính
khoa học, tính tích cực và chủ động của học sinh.
* Việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng trong
giảng dạy môn Toán gần đây đã có nhiều giáo viên nghiên cứu, áp dụng vào quá
trình dạy học như:
- Đề tài: “Sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán làm
tăng kết quả học tập môn Toán của học sinh lớp 4A, 4B trường Tiểu học Thuận
An” tác giả Lê Thị Phượng Loan và Lê Minh Hải.

III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Khách thể nghiên cứu
Khách thể được sử dụng để thực hiện nghiên cứu đề tài này là học sinh
lớp 4C trường tiểu học Thuận An vì các đối tượng này do tôi trực tiếp giảng dạy
nên thuận lợi cho việc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng .
* Học sinh: Lớp 4C có 27 học sinh.
Bảng 1: Giới tính và thành phần dân tộc của lớp 4C trường Tiểu học
Thuận An.

Lớp

Tổng số

Nam

Nữ

4C

27

14

13

Dân tộc
Kinh
27

Ý thức học tập của học sinh tốt, năng động, tích cực trong học tập, tích cực


Ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T-test phụ thuộc (theo cặp)
để kiểm tra kết quả.
3. Quy trình nghiên cứu:
Giáo viên dạy đúng theo phân phối chương trình và nội dung điều chỉnh.
Trong thiết kế bài giảng giáo viên thường xuyên sử dụng các đồ dùng dạy học
trực quan để hướng dẫn, truyền thụ kiến thức cho học sinh. Ngoài ra, giáo viên
còn khuyến khích học sinh trực tiếp sử dụng đồ dùng học tập nhằm giúp các em
tự lĩnh hội kiến thức để nhớ bài lâu hơn.
a. Chuẩn bị:
- Nghiên cứu từng bài dạy, chuẩn bị kế hoạch dạy học, kế hoạch tổ chức
và các đồ dùng trực quan phù hợp với nội dung từng bài học.
- Nghiên cứu, thực hành các đồ dùng trực quan để tiết dạy đạt hiệu quả
cao nhất.
- Tham khảo ý kiến đồng nghiệp cùng chuyên môn về kế hoạch dạy học
và các phương pháp được áp dụng.
- Giáo viên xác định khoảng thời gian tiến hành dạy thực nghiệm, nghiên
cứu nội dung tất cả các bài học trong giai đoạn sẽ thực nghiệm để lựa chọn đồ
dùng dạy học, các đồ dùng trực quan phù hợp khi soạn giảng cũng như thực dạy
trên lớp.
- Cụ thể các thiết kế dạy học, lên kế hoạch chuẩn bị đồ dùng dạy học
phục vụ cho từng tiết dạy.
Qua nghiên cứu nội dung từng bài dạy trong quá trình thực nghiệm, bản
thân tôi đã áp dụng và đúc kết được một số biện pháp góp phần vào việc đổi mới
phương pháp dạy yếu tố hình học ở lớp 4C như sau:
+ Khi dạy khái niệm và biểu tượng về hình học phải rõ ràng, chính
xác.

9


Toán lớp 4

Tuần

Tên bài dạy

19

Hình bình hành

10


Ngày 31/12/2014
Thứ năm
Ngày 01/1/2015
Thứ sáu
Ngày 02/1/2015
Thứ hai
Ngày 05/1/2015
Thứ ba
Ngày 06/1/2015
Thứ tư
Ngày 04/3/2015
Thứ năm
Ngày 05/3/2015
Thứ sáu
Ngày 06/3/2015

Toán lớp 4


27

Diện tích hình thoi

Toán lớp 4

27

Luyện tập

4. Đo lường và thu thập dữ liệu
Quy trình kiểm tra và chấm bài kiểm tra: Tôi sử dụng bài kiểm tra của học
sinh để làm công cụ đo lường, cụ thể như sau:
- Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra khi học xong bài Thực hành vẽ
hình chữ nhật; Thực hành vẽ hình vuông của Tuần 9. Bài kiểm tra gồm 10 câu
hỏi trắc nghiệm lý thuyết của các bài: Về các góc đã học, hai đường thẳng vuông
góc, hai đường thẳng song song, hình chữ nhật, hình vuông, cách vẽ hình chữ
nhật, hình vuông. (xem phần phụ lục 3)
- Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra khi học đến tuần 27. Bài kiểm tra
gồm 10 câu hỏi trắc nghiệm lý thuyết của các bài: Hình bình hành, hình chữ
nhật, hình thoi, hình vuông. (xem phần phụ lục 3)

11


- Các đề kiểm tra và hướng dẫn chấm được giáo viên khối 4 cùng Ban giám
hiệu thẩm định trước khi thực hiện.
- Sau khi thực hiện các bài kiểm tra, tôi tiến hành chấm theo đáp án đã cho
sẵn đồng thời cùng hai giáo viên dạy lớp 4A và 4B kiểm tra lại bài chấm, sau đó



IV. PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ
1. Phân tích dữ liệu:
Bảng 5: So sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động

Giá trị trung bình
Độ lệch chuẩn
Giá tri p của t-test
Chênh lệch giá trị trung bình

Trước tác động
6,5

Sau tác động
8,9

1,73

1,05

0,0000000000257
1,405307847

chuẩn (SMD)

Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động
nhóm duy nhất.
Điểm


tác động và sau tác động không phải ngẫu nhiên mà là do tác động. Giả thuyết của
đề tài “Sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học
nhằm nâng cao kết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 4C trường Tiểu
học Thuận An.” đã được kiểm chứng.
* Hạn chế:
- Đối với chương trình môn Toán nói chung việc Sử dụng phương pháp
trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học nhằm nâng cao kết quả học tập môn
Toán để cung cấp kiến thức cho học sinh là rất phù hợp. Tuy nhiên, do cách làm
này mất khá nhiều thời gian nên phần nào cũng gây khó khăn cho giáo viên khi
giảng dạy.
- Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng còn khá mới mẻ, bản thân lần
đầu tham gia nghiên cứu nên kinh nghiệm chưa nhiều.

15


16


V. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHI
1. Kết luận:
Việc sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học đã
làm nâng cao chất lượng học tập của học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận
An. Đến thời điểm này, học sinh sử dụng đồ dùng học tập một cách linh hoạt và
sáng tạo. Các em biết quan sát, vẽ hình đẹp, đúng kích thước, thẩm mĩ, chính
xác và có tính khoa học cao. Điều quan trọng là các em biết nhận dạng các góc
trong một hình cho trước, đặc điểm các hình hình học và lập kế hoạch giải toán
liên quan đến yếu tố hình học một cách dễ dàng, khoa học nhất. Từ kết quả trên,
tôi thấy rằng việc sử dụng phương pháp trực quan trong dạy học các bài toán về
hình học là rất phù hợp với học sinh và mang lại hiệu quả cao.

1. Sách giáo khoa Toán 4- Nhà xuất bản Giáo dục.
2. Sách giáo viên Toán 4 – Nhà xuất bản Giáo dục
3. Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức kĩ năng các môn học ở lớp 4Nhà xuất bản Giáo dục Tiểu học.
4. Phương pháp giảng dạy Toán lớp 4- Nhà xuất bản Giáo dục.
5. Hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học các môn học cấp
Tiểu học- Nhà xuất bản Giáo dục.
6. Những phương pháp dạy học tích cực - Nhà xuất bản Giáo dục.
7. Tài liệu, đề tài và sáng kiến được đăng tải trên Internet.
8. Phương pháp dạy học Toán - Trung tâm đào tạo Đại học Huế.
9. Tài liệu Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng (dự án Việt – Bỉ) –
Nhà xuất bản Giáo dục năm 2009

19


VII. PHỤ LỤC
I. Kế hoạch nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
II. Kế hoạch thực nghiệm phương pháp trực quan vào giảng dạy các
bài toán có liên quan đến yếu tố hình học lớp 4.
1. Kế hoạch dạy học tiết 93:

Bài: Hình bình hành

2. Kế hoạch dạy học tiết 133:

Bài: Diện tích hình thoi

III. Đề kiểm tra (Phụ lục)
1. Đề kiểm tra trước tác động
2. Đề kiểm tra sau tác động

cạnh đó còn một bộ phận nhỏ học sinh năng lực học toán
chưa tốt, lười suy nghĩ, chưa thuộc công thức, qui tắc và

1. Hiện trạng
Nguyên nhân

thực hiện sai phép tính, phép tính không phù hợp, kết quả
tên đơn vị chưa đúng hoặc ghi sai đơn vị, chưa có thói
quen kiểm tra lại bài giải.
Nguyên nhân:
- Học sinh bị hổng kiến thức ở những lớp trước,
mà môn toán lại là một môn khó, đòi hỏi phải nắm kiến
thức một cách liên tục, không để gián đoạn.
- Điều kiện, đồ dùng, thiết bị dạy học Toán chưa
đáp ứng.
- Phương pháp dạy học sử dụng trong môn toán
chưa phát huy được tính tích cực của học sinh.

21


“Sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy
yếu tố hình học nhằm nâng cao kết quả học tập môn
2. Giải pháp thay thế

Toán cho học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận An”
Phương pháp này đảm bảo tính khoa học, tính tích cực và
chủ động của học sinh.
Vấn đề nghiên cứu:
Việc sử dụng phương pháp trực quan trong giảng


22


So sánh kết quả kiểm tra trước tác động và sau tác động
trên 1 nhóm duy nhất; Sử dụng phép kiểm chứng T-test độc
lập, kiểm tra mức độ ảnh hưởng SMD.
Sau khi kiểm chứng, điểm trung bình sau tác động là
8,9; điểm trung bình trước tác động là 6,5. Độ lệch chuẩn
là 1,4.
6. Phân tích dữ liệu

Giá trị P của T-test là 0,0000000000257 chứng tỏ
sau tác động kết quả học Toán của học sinh được nâng
cao rõ rệt.
Theo bảng tiêu chí Cohen, SMD = 1,4 cho thấy tác
động của việc sử dụng phương pháp dạy trực quan trong
giảng dạy yếu tố hình học môn Toán có mức độ ảnh
hưởng là rất lớn.
Tóm lại, việc Sử dụng phương pháp trực quan trong
giảng dạy yếu tố hình học để cung cấp kiến thức đã làm
tăng chất lượng học tập môn Toán cho học sinh lớp 4C
trường Tiểu học Thuận An.
Khuyến nghị:

7. Kết quả

- Đối với cấp lãnh đạo: Mở các lớp bồi dưỡng ứng
dụng công nghệ thông tin, khuyến khích và động viên giáo
viên áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học.


24


- Nhật xét 2 cạnh chiều dài và 2 cạnh chiều rộng.
- GV cùng HS thực hành kéo lệch hình chữ nhật để có hình bình hành

25