3~f.

BQ orAo DVC vA BAo T~O

TRUONG D~I HQC MO THANH PH6 He) CHi MINH

L

(J, ( • ..::m

-----&e~W&e~-----

(~p~~
NGUYEN THI• PHUONG ANH

cAc NHAN TO ANH HUONG BEN QUYET BINH
MUA VAT
TU NONG NGHIEP
TRA•
CHAM
•
•
?

_

A

A

?

Nguai huang d~n khoa hQc:
~

1

PGS.TS. NGUYEN MINH KIEU

Thanh phB Hd Chi Minh, Nam 2013

(,6



NH~N XET ellA GIAo VlEN HUaNG nAN

• Ten h9C vien: Nguy~n Thi Phuong Anh
• LOp: Cao h9C kinh t~
• Ten d~ tai: Cac nhan t3 anh huang d~n quy~t dinh mua v~t tu nang·.nghi¢p tra ch~m cua hQ
nang dan tinh VTnh Long
HQc vien Nguy~n Thj Phuong Anh, lOp Cao h9C kinh t~, da n6 hfc thl!C hi¢n lu~n van duM Sl!
huang d§n cua giao vien trong tho'j h~n quy djnh. Sau nhi~u I§n chinh sua, d~n nay lu~n van aa
holm t§t va co du di~u ki~n d~ bao v~ truac H(>i d&ng.
f)~ nghi Khoa Dao t~o Sau d~i h9C, trucrng D~i h9C M& TP.HCM s~p x~p thanh vien h(>i d&ng va
thai gian d~ h9C vien dugc trinh bay va bao v¢ lu~n van tmac H(>i d6ng.

Ngay 23 thang 07 nam 2013
Giao vien huang d~n

PGS-TS Nguy~n Minh Ki€u


Lm cAM ON
Toi xin gui lai cam an chan Thanh nhAt d~n nguai huang dan khoa hQc cua toi
la PGS.TS Nguy8n Minh Ki~u. Thdy da nhi~t tinh huang dan, dQng vien va dua ra
nhfrng d6ng g6p quy gia trong qua trinh nghien Clm d~ toi hoan Thanh t5t lu~n van
thf;lc SI vai d~ tai "Cae y€u t6 imh huimg d€n quy€t dinh mua wjt tu nong nghi~p tra

chijm cua h9 nong dan tinh V'inh Long".
Toi cling giri lai cam an Ti~n sl Nguy8n Minh Ha

Truang khoa Dao tf;lo

Sau Df;li hQc - TruOng Df;li hQc Mo Thanh ph5 H6 Chi Minh da cho toi nhi~u y ki~n
dong gop trong qua trinh nghien clm.
Toi cam an tAt ca quy thdy, co Khoa Dao tf;lO Sau Df;li hQc - TruOng Df;li hQc
Mo Thanh ph5 H6 Chi Minh da nhi~t tinh giang df;ly va truy~n df;lt ki~n thuc trong
qua trinh toi hQc t~p tf;li truOng.
Va cu5i cung, toi gui lai cam an gia dinh va be bf;lll da dQng vien toi trong
su5t qua trinh hQc t~p cling nhu hoan thanh lu~n van nay.

Tp.HCM, ngay ...... thimg ...... niim 2013
Nguy8n Thi Phuang Anh


iv

TOM TAT


Tim hi€u v€ ngu6n vim cho san xudt nong nghi~p nong thon, nghien Clm
thdy r~ng : da s6 nguai nong dan d€u khong co du v6n tich lily d€ san xudt nong

Qua thu th~p s6 li~u, b~ng mo hinh h6i quy Binary Logistic, ket qua la :
quyet dinh mua tra ch~m v~t tu nong nghi~p cua hQ nong dan chiu anh huang
bai 05 yeu t6 : (1) thu nh~p binh quan ddu nguai cua hQ gia dinh, (2) gia mua
tra

ch~m

hqp Iy, ( 3) quan

h~

xa hQi vai nguai ban, (4) tM trq til ngan hang, (5)

chenh I~ch gia mua tra ch~m, vai cac muc dQ anh huang m~nh yeu khac nhau.
Til nhftng yeu t6 tac dQng c6 y nghia th6ng ke, nghien cuu nay cho thdy
r~ng vi~c mua tra ch~m v~t tu nong nghi~p cua nong hQ khong duqc th\lc hi~n

d\la vao vi~c tinh toan gifta lqi ich va chi phi rna chu yeu d\la vao cam tinh cua
nguai mua, cac m6i quan h~ xli hQi va d\la vao S\l ti~n ich cua hQ. Quyet dinh
nay d~n den chi phi d€ san xudt nong nghi~p rdt cao (trong d6 chi phi cho phan
bon, thu6c bao v~ th\lc v~t chiem 80% ti>ng chi phi) nen Iqi nhu~n thu duqc rAt
thdp. Hi~u qua trong san xUdt nong nghi~p khong cao, chua t~o dQng l\lc cho
nong dan phat tri€n san xudt, dai s6ng nguai dan v~n chua duqc cai thi~n nhi€u.


v
D~ Uti t~p trung vao cac giiti phap kh~c ph\lc cac nhugc di€m tren, d~ xudt cac

gild phap v~ phfa cO' quan nha nuac, ngan hang va nong dan d~ tim v6n gia re
cho SilO xudt nong nghi~p nhAm h~ gia thanh san xudt, nang cao nang Il)'c qlOh


Bang 4.2: GDP tinh Vinh Long giai do;;tn 2007 - 2011 ............................................... 38

Bang 4.3: Di~n tich dAt trbng Ilia va san IUQ11g giai do~ 2008 - 2011 ....................... 39

Bang 4.4: Tinh hinh mua chiu v~t tu nong nghi~p ...................................................... .40

Bang 4.5: K8t qua thtmg ke cua mdu ........................................................................... .44

Bang 4.6: Th6ng ke mo ta cac bi8n dinh IUQ11g .......................................................... .45

Bang 4.7: Th6ng ke mo ta cac bi8n dinh tinh .............................................................. .47

Bang 4.8: K8t qua h6i quy Binary Logistic ................................................................. .49

Bang 4.9: K8t qua d\l' bao tinh chinh xac cua mo hinh ................................................ 51



Vlll

MVCLVC
Trang

Nh,n xet eiia ngwOi. htrUog din khoa hQc.................................................................... i


LM cam doan................................................................................................................. ii

LOi cam O'D..... ........... ..•.....•.•. .•..•.•.. .•...•...••...•.••. ..•.•••••••••••..•..... ... ... .•..•••••.•.•..•......... ..•••. iii

1.4. Ph~m vi va d6i tugng nghien ciru ............................................................................ 3

1.5.

Y nghla th\lc ti~n cua d~ tai ..................................................................................... 4


1.6.

B6 C\lC lu~ van ....................................................................................................... 5


Ch1fO'D.g 2: CO' sir If thuy~t va mo blob nghien cUU ....•....•.............•.......••.•.••••••••..•....6

2.1. Cac khai

ni~m .......................................................................................................... 6




2.1.1. V~t tu nong nghi~p .......................................................................................... 6

2.1.2. Nong hQ ........................................................................................................... 6


2.1.3. Tin d\lIlg ..........................................................................................................6

2.1.4. Rui ro tin d\lng .......................... ~ ..................................................................... 7



de xuAt ..................................................................................23


3.3.1. Mo hinh h6i quy Binary Logistic ..................................................................23

3.3.2. Mo hinh nghien CUu

de xuAt ......................................................................... 25


3.4. Mo ta va do luang cac bien ...................................................................................27

3.4.1. Bien phv thuQc ..............................................................................................27

3.4.2. Cac bien dQC l~p ............................................................................................27

3.5. Gill thuyet nghien CUu va ky vQng dAu ................................... :.............................. 31

3.6. Phuong phap chQn mfiu va xac dinh kich thu&c mfiu ............................................ 32

3.6.1. Phuongphap chQn mfiu ................................................................................. 32

3.6.2. Xac dinh kich thu&c mfiu ...............................................................................33

3.7. Phan tich dfr li~u va cac ki€m dinh ........................................................................34

3.7.1. Phan tich th6ng ke mo ta dfr li~u nghien Clru................................................34

3.7.2. Cac ki€m dinh trong mo hinh nghien clru ..................................................... 34


4.3.3. Muc dQ d\l bao tinh chinh xac cua mo hinh ..................................................50

4.3.4. KSt qua phiin tich cac biSn trong mo hinh nghien cUu .................................50

4.5. T6m tit chuang......................................................................................................55


Chtr
D6ng Thap yay v6n bfuIg hinh thuc mua tra ch~m v~t tu ill cac cira hang v~t tu nong
nghi~p

dia phuong. Phuong thuc mua ban hang tra

ch~m

dugc xem 180 giai phap doi

ben cung co Igi. Nha hinh thirc mua ban nay rna nguai nong dan ding dugc cung
&p kip thai v~t tu phl,lc Vl) cho san xuAt nong nghi~p, nguai ban cling thu dugc ti~n
lai cho vi~c ban tra ch~m. Nhung day la hinh thirc nguai nong dan yay bfuIg hi~n
v~t, khi tra ng yay b~ng ti~n vai mirc lai suAt rAt cao, dugc xem 180 hinh thirc yay co

lai cao nhAt trong thi truang 11)' do.
Mua tra ch~ cling la do m3i quan h~ than thi~t vai ngum ban v~t tu nong
nghi~p. Co the nguai nong dan co ti~n m~t de chi tra ti~n hang nhung hQ l;;ti khong

thl,l'c hi~n tra ti~n ngay rna chAp nh~ tra ch~ sau khi k~t thuc nong

Vl)

de gift l;;ti

v6n ti~p tl,lC quay vong phl,lc Vl) cho nhting nhu cfru khac clla dai s3ng bdt ke 1ai suAt
co cao hay khong. Day cling 180 thoi quen til rdt lau dai Clla ngum dan nong thon. No

.

cling 1a mQt co hQi de tin dl,lng phi chinh thirc luon t6n i;;ti trong dm s6ng nong dan.

Xac dinh cac y€u

tb

itnh huang den quy€t dinh mua v~t ill nong nghi~p tn!

ch~ cua he> nong dan

a tinh Vinh Long. Til do su d\lng cac cong C\l ky thu~t de do
lubng muc de> itnh huang cua cac y€u tb nay den hanh vi mua hang. Tren cO' sa cac
y€u tb quy€t dinh den hanh vi mua v~t ill tra ch~m se ggi y nhUng giai phap thich
hgp de h6 trg nong dan trong vi~c san xuAt nong nghi~p.

1.3. Cau hoi nghien c..ru
f)~ tai t~p trung tra Uri 3 cau hoi nghien Clm sau de d~t dugc m\lC tieu d~ ra:

Tliti sao nguai nong dan lliti quy€t dinh mua v~t ill nong nghi~p tra ch~ so
vai cac hinh thuc thanh toan khac?
Cac y€u

tb nao anh huang den quy€t

dinh mua v~t ill tra ch~m cua he> nong

dan?
Muc de> anh huang cua cac y€u

tb do den quy€t

dinh mua v~t tu tra ch~m cua

gi6ng, phan b6n ... Vi~c da dl;\ng cac hinh thuc yay nhu v~y vira dam bao ngu6n vim
yay dugc sir d\lDg dung m\lC dich, vira giam thieu nii ro cho cac he> nong dan trong
diSu ki~n gia ca cua cac yeu t6 dAu vao c6 nhieu bien de>ng nhu hi~n nay.

1.6. B6 C\lC clla lu~n van
De mi nghien CUu dugc trinh bay thanh 5 chuang nhu sau:
Chuang 1: Gim thi~u de taL Chuang nay se giai thi~u tbng quan vS de tai
nghien cUu: ly do hinh thanh de tM nghien CUu; m\lC tieu nghien cUu; cau hoi nghien
ciru; d6i tilqng, phl;\m vi nghien cUu va y nghia thvc tien cua vi~c nghien cUu.

sa ly thuyet. Chuang 2 trinh bay cO' sa ly thuyet lien quan den
quyet dinh mua hang tra ch~, cac nghien CUu c6 lien quan lam cO' sa xay dlJDg mo
Chuang 2: CO'

hinh nghien cUu ban dAu de nghien CUu xem "yeu t6 nao quyet dinh hanh vi mua v~t
ill nong nghi~p tra ch~ cua he> nong dan".

Chuang 3: Phuang phap nghien cUu. Chuang nay se trinh bay phuang phap
nghien cUu g6m: nghien cUu dinh tinh ve hanh vi mua ng Clla cac he> nong dan trong
m§u khao sat, til d6 xay dlJDg mo hinh nghien CUu chinh thuc. Vai nghien cUu dinh
IUQ'Ilg de uac luqng cac yeu t6 tac de>ng den xac suAt rO'i vao hanh vi mua v~t til tra
ch~

cua he> nong dan.
Chuang 4: Phan tich du li~u va ket qua nghien cUu. Chuang 4 se phan tich dtl'

li~u nghien cUu thong qua vi~c thvc hi~n th6ng ke mo ta, uac luqng cac yeu t6 tac

de>ng den xac suAt rO'i vao hanh vi mua v~t tu tra ch~m cua he> nong dan b~ng mo
hinh h6i quy Binary Logistic.

mu6i thuQc ph~ vi quan ly cua BQ Nong nghi~p va Phat tri~n nong thon.
2.1.2. Nong h{J

Nong hQ Ia t~p hQ'P nhfing nguai co quan h~ vq ch6ng, hQ hang huy~t
th6ng,... hQ co cilng chung nai & va nai sinh hO(,lt h~ng ngay. Thu nh~p chu y~u cua
hQ Ia ngh~ nong ben C(,lnh cac hO(,lt dQng t(,lO thu nh~p khac.
2.1.3. Tin d(lng

Tin d\lflg la khai ni~m th~ hi~n m6i quan h~ giita nguCri cho yay va nguai yay.
Trong quan h~ nay, nguai cho yay co nhi~m V\l chuy~n giao quy~n sir d"I,mg ti€n
ho~c hang hoa cho yay cho nguai di yay trong mQt thai gian nhAt dinh. Nguai di yay

co nghia V\l tra s6 ti~n ho~c gia tri hang hoa da yay khi d~n h(,lfl tra nQ' co kern ho~c
khong kern thea rnQt khoan lai (Vi~n TiI di~n va Bach khoa thu Vi~t Narn, 2005).


7


Tin d\ll1g chinh thirc : La hinh thirc tin dl,mg hQP phap, dugc S\l cho phep cua
Ngan hang Nha nuac, chiu S\l giam sat va chi ph6i cua Ngan hang Nha nuac. Cac
nghi~p VI). ho~t

dQng phAi chiu S\l quy dinh cua lu~t Ngan hang nhu : quy dinh khung

1m suAt, huy dQng v6n va cho yay
Ngan hang thuong

m~i,



lo~i

nli ro xAy ra khi nguai yay khong thanh toan dugc ng

then th6a thu~ hQP d6ng ddn d~n sai h~n trong nghia VI). trA ng (Thomas, 1997).
2.2. Cae It thuy~t lien quan

2.2.1. Lj thuy~t thong tin bat can xUng tren thj truUng tin dflng
Thong tin bAt can xirng vai 5\l xuAt hi~n cua n6 trong cac lo~i thi 1ruang da

lam cho nhUng ly thuy~t truy~n th6ng v~ kinh t~ hQc tan c3 di~n tra nen xa roo th\lc
t~ va thAt b~i trong vi~c giAi thich th~ giai ben ngoai. Theo nghia h~p n6 ham y c6 5\l

khac bi~t dang k~ v~ kh6i IUQ'flg va chAt luQ'flg thong tin da dugc tich liiy d~n thoo
di~m xac dinh giua cac d6i tuQ'flg lien quan (cac d6i tuQ'flg cilng giAi quy~t mQt vAn


8

d~, cimg tham gia mQt thi tntOng). Nghia la, mQt ben giao dich c6 cac thong tin lien

quan trong khi ben kia khong c6 ho~c khong c6 dAy du.
"Tho(lg tin bAt din x(mg xay ra khi mQt ben d6i tac nb giu thong tin con ben

kMc thi khong bi~t dich th\lc mirc dQ thong tin a mirc nao d6" (Nguy€n TrQng Hoai,
2006).
Theo Steinermann, Apgar va Brown (2005), thong tin bAt can x(mg xay ra khi
ngum mua va nguai ban c6 nhUng thong tin khac nhau - nguai mua c6 nhUng thong
tin rna ngum ban khong c6 hay ngum ban c6 nhUng thong tin rna nguai mua khong

9


tin han. Day chinh la vAn d~ bAt can x(rng v~ thong tin trong cac ho~t dong cua n~n

k:inh t~ (Huynh Th~ Du, Nguy~n Minh Ki~u va Nguy~n TrQng Hoai, 2005).

Hai hanh vi ph6 bi~n nhAt do thong tin bAt can x(rng gay ra la h,ra chQn bAt Ic:;ri
(adverse selection) va tam Iy

y I~i (moral hazard). Lga chQn bAt Ic:;ri la hanh dong xay

ra truuc khi kY k~t hc:;rp d6ng cua ben co nhi~u thong tin co th~ gay t6n h~i cho ben it
thong tin han. Tarn Iy

y I~i la hanh dong cua ben co nhi~u thong tin han th\lc hi~n

sau khi kY k~t hc:;rp d6ng co th~ gay t6n h~i cho ben co it thong tin han.
Trong ho~t dong tin dVng, cac ngan hang luon la nguai co it thong tin v~ d\l

an, v~ mvc dich sir dVng khoan tin dVng duc:;rc cAp han khach hang. Do do, d~ darn
bao an toan trong ho~t dong cua minh, ban than cac t6 chuc tin dvng phai xir Iy
thong tin bAt can x(rng d~ h~n ch~ l\la chQn bAt Ic:;ri va tam Iy

y I~i

nh~m cho vay

dUng nguai, dung d6i tuc:;rng va giarn sat ch~t che d~ khach hang vay v6n co hanh vi
dUng d~n nh~m darn vi~c thu hbi ca g6c va Hii khoan tin dVng da cAp ra. Trong mot

la cac thu tl,lc lien quan tui tai

san th~ chftp la dAt dai; khong dap (rng kip thai v6n cho ho~t dong san xuftt kinh


11


thi sau khi khoan yay duqc chdp thu~n do nguiJi yay ti~n khong n3 Igc d~ hoan

v6n yay vi hQ bi~t cac t6 chtrc tin d,mg chia se me}t phAn nli ro clla khoan yay do
lM,oname,o, 2007; Ph~m va Lensink, 2007). Vi v~y, cac t6 chtrc tin dVng quy~t dinh
yay hay khong va quy~t dinh mtrc tin dVng bao nhieu dga tren cac thong tin rna
co duqc v~ khach hang yay. Nhu v~y, khong phai tdt ca cac khach hang yay se
nh~ duqc tin dvng rna hQ ap dvng cho. Do do, khach hang yay phai dbi m~t v6i

IQc tin dVng bAt k~ kha nang tra nq clla hQ (Armendariz de Aghion va

Nguqc l~i nguiJi nong dan thi~u vbn d~ mua v~t tu san xuAt nong nghi~p

. nhung l~i co rAt it thong tin v~ cac t6 chtrc tin dvng cho yay, quy trinh cho yay Clla
cac t6 chtrc tin dvng con ruOm ra chua phu hqp v6i d~c di~m, tam ly cua nguiJi dan


anong thon, thiJi gian chiJ dqi vbn qua lau khong dap tcng duqc kip nhu cAu cua he).


. eubi cung xay ra hi~n tuqng nguqc: hang hoa chdt luqng thdp dAy b~t hang hoa chAt

IUQIlg cao ra kh6i thi truiJng. No minh hQa cho mbi quan h~ gitla chdt luqng va


12


khong duqc ngan hang ch~p nh~ do chi phi d~u gia tai san cao trong khi kha nang
khong tra duqc nq cua hQ ngheo la cao. Ho~c th~ ch~p sirc lao dQng d€ vay ti~n ding
se khong duqc ngan hang ch~p nh~. K~t qua la hQ phai vay phi chinh thirc, tlilo co
hQi cho 10lili hinh tin d\lng phi chinh thirc tbn tlili, theo nguyen t~c thi truang co cdu
thi se co cung (Le Khuang Ninh, 2011).
Co nhi~u quan ni~m khac nhau v~ tin d\lllg phi chinh thirc:
Hoff va Stiglitz (1990); Mohieldin va Wright (1994) xem tin d\lng phi chinh
thirc chinh la hinh thirc vay n~ng Hii hay vay nong, vui d~c trung di€n hinh la Hii su~t
r~t cao, vuqt ra mQi khuon kh6 quy dinh cua phap lu~t (d§.n til Le Khuang Ninh,

2011).
Barslund va Tarp (2008) cho rang tin d\lllg phi chinh thirc la tin d\lllg do cac
t6 chirc, ca nhan nfun ngoai cac thanh phdn tin d\lng chinh thirc th\!'c hi~n, no khong
chi bao gbm quan h~ tin d\lllg duui hinh thirc vay n~ng Uti nhu trong quan ni~m thir
nh~t rna con bao gbm nhfrng quan h~ tin d\lng tf\l'C ti~p cua nguai dan nhu vay muqn

gifta hQ hang, bliln be, nguai than; cac hi~p hQi ti~t ki~m - tin d\lng W phat, tin d\lng

tu thuang dum hinh thirc mua ban chiu; cdm db ...
D~ Uti t~p trung nghien clru mQt phdn cua tin d\lng phi chinh thirc a nong thon

dola tin d\lllg thuang mlili vm hinh thirc mua ban chiu (mua tra ch~m).

2.2.3. Lj thuyit tin d{lng thuung m(li
Tin d\lng thuang mlili (tin d\lng cua nguai cung irng): La quan



g6p phAn giam bOt kh6 khan cho nong hQ, giiip gia

dinh An dinh dugc sinh hOl;tt hang ngay khi rna ngu6n v6n Clla hQ khong dugc du gia.
Muc mua chiu d6i vai mQt IuQt hQ tren dia ban bi~n dQng rAt Ian nhAm dap irng du

nhu cAu v6n san xuAt nong nghi~p cua hQ. Lai suAt mua chiu dugc tinh Iuon vao gia
ca hang h6a ban ra, ding cao han so vai ban buon hang hoa. Gia ban chiu bAng Gia
ban thong thuang cQng vai ti~n Iai tinh tren s6 ti~n thi~u (til 5% d~n 15% gia tri m6n
hang mua thi~u, trung binh 3-5%/thang).
N~u vi~c mua tra ch~m dugc th\lc hi~n dung thi ca hai ben cung c6 IQ'i, ben

mua c6 IQ'i vi khong phai tra ngay, khong chiu lai suAt di yay ngan hang, dimg s6
ti~n tra ngay dua vao dAu tu va tieu dimg. Tai san tiI dAu tu dugc th~ chAp yay cimg

vOO doanh thu chua tra ng dugc ti~p 1\lc dAu tu sinh 19i. Ben ban mu6n dAy hang di
ciing c6 nhfmg cach cho tra dAn khi~n nguai mua lam vao ng nAn vOO gia tri ng tang
them khong tuang xirng vOO gia tri su d\lng hang h6a. Ben ban cling dugc gia cao
han n~u tra dung hl;tn.
v~ thai hl;tn tra ng, do tin d\lng tu thuang la hinh thuc cho yay bang hi~n v~t

va hoan tra b~ng ti€n nen thuang co thai gian hoan tra ng~, de tranh S\l mAt gia cua
d6ng ti€n. Nhung nhi€u khi gifta nguai ban va nguai mua khong quy dinh thai gian
tra ng, chi ngAm dinh vOi nhau se hoan tra trong mQt thai gian ngfut s~p too. N6i
chung thai gian tra ng chi tiI vai ngay d~n vai thang, rAt hi~m truang hgp mua chiu
tren mQt nam.
V€ thu 1\lc yay, tin d\lng tu thuang cling c6 thu 1\lc kha dan gian, d~ dang.
Thuang thi nguai mua chiu khong mAt chi phi gi v~ giao dich mua ban chiu. Trong
th\lc t~ da s6 cac wang hgp 18. mua ban gitla cac ben sinh s6ng trong cimg mQt dia
phuang nen hgp d6ng mua ban chiu th\lc ra chi 18. thoa thu~n b~ng mi~ng, va ben


hQi co anh huang d~n hanh vi nguai tieu dung. Nhfing nguai co anh huang d~n hanh
vi mua hang cua nguai tieu dUng a day co th~ la cha m~, hQ hang, b~n be, 16i xom ...
du