ĐỀ TÀI: MỘT SỐ KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
CHO TRẺ 24-36 THÁNG

A.ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài:
Như Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã nói: “ Tiếng nói là thứ của cải vô cùng
lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc chúng ta phải bảo vệ và giữ gìn nó”.(Ngôn
ngữ và lý luận văn học-tài liệu dùng trong các trường sư phạm mẫu giáo)
Đúng vậy,Ngôn ngữ có vai trò rất lớn trong cuộc sống của con người.Nhờ ngôn
ngữ mà con người có thể trao đổi với nhau những hiểu biết,truyền cho nhau những
kinh nghiệm,tâm sự với nhau những nỗi niềm thầm kín.Trong công tác giáo dục trẻ
mầm non cho đất nước,chúng ta càng thấy rõ vai trò của ngôn ngữ đối với việc giáo
dục trẻ thơ.Ngôn ngữ góp phần đào tạo các cháu trở thành những người phát triển
toàn diện.Điều đó được thể hiện:
Ngôn ngữ là công cụ giao tiếp .Con ng ười biết tồn tại thì phải gắn bó với cộng
đồng,giao tiếp là một đặc trưng của con người.Ngôn ngữ là phượng tiện giao tiếp
quan trọng nhất.Nhờ có ngôn ngữ mà con người đựơc cùng nhau hành động vì mục
đích chung như:Lao động,đấu tranh,phát triển xã hội.Không có ngôn ngữ không thể
giao tiếp được,thậm chí không thể tồn tại được nhất là đối với trẻ em một sinh thể
yếu ớt cần được sự chăm sóc,bảo vệ của người lớn.Ngôn ngữ chính là một trong
những phương tiện thúc đẩy trẻ trở thành một thành viên của xã hội.Ở trẻ nhỏ nhu
cầu giao tiếp của trẻ rất lớn ngôn ngữ là công cụ hiểu hiệu để trẻ có thể bày tỏ
nguyện vọng của mình từ khi còn rất nhỏ để người lớn có thể chăm sóc,điều khiển
và giáo dục trẻ ,là một điều kiện quan trọng để trẻ tham gia vào mọi hoạt động và
trong hoạt động hình thành nhân cách.

1


Ngôn ngữ có vai trò rất lớn trong việc giáo dục trí tuệ cho trẻ.Trước hết ngôn ngữ
là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh .Bởi vì sự phát triển trí tuệ của

Không chỉ vậy ngôn ngữ còn có tác dụng đối với việc giáo dục thể lực.Khi chúng
ta giáo dục thể lực cho trẻ trong trường mầm non là quá trình tác động chủ yếu vào
cơ thể trẻ,tổ chức cho trẻ vận động,rèn luyện cơ thể,giữ gìn vệ sinh,tổ chức chế dộ
sinh hoạt hợp lý nhằm bảo vệ,làm cho cơ thể trẻ khỏe mạnh,phát triển hài hòa,cân
đối,sức khỏe tăng cường,đạt đến trạng thái hoàn thiện về mặt thể chất.Để giáo dục
thể lực cho trẻ các nhà giáo dục đã kết hợp nhiều phương pháp khác nhau trong đó
nhôn ngữ đóng vai trò đáng kể.
Chính vì thế ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ trở
thànhnhững con người phát triển toàn diện.Sự phát triển chậm trễ về mặt ngôn ngữ
có ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ.Cho nên các nhà giáo dục cần phải
đề ra nhiệm vụ,nội dung,phương pháp phát triển ngôn ngữ trẻ đúng lúc và phù hợp
với lứa tuổi.
Nhận thức được tầm quan trọng của ngôn ngữ đối với sự phát triển toàn diện cho
trẻ ,tôi suy nghĩ làm thế nào ,làm bằng cách gì để giúp trẻ phát triển một cách tốt
nhất trong phạm vi bản thân tôi có thể làm được cho các cháu.Và điều này chính là
điều thúc đẩy tôi tìm hiểu,nghiên cứu và chọn đề tài “Một số kinh nghiệm giúp trẻ
24-36 tháng phát triển tốt ngôn ngữ.” Làm đề tài nghiên cứu cho mình trong suốt
năm học 2014-2015 này.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1.Cơ sở lí luận:
Theo tác giả Nguyễn Huy Cẩn,thời kỳ tiền ngôn ngữ ở trẻ em Việt Nam là từ sơ
sinh đến 12 tháng tuổi.Bởi vì từ một tuổi trở đi giao tiếp của trẻ thay đổi về chất so
với thời kỳ trước đó,cũng khoảng lứa tuổi này trẻ bắt đầu học nắm và ký hiệu ngôn
ngữ quy ước.Nghiên cứu về giao tiếp của các âm tố phát ra của trẻ,người ta còn tìm
3


kiếm các mối quan hệ và các bước chuyển từ hành động,cử chỉ đến ký hiệu.Sự tìm
kiếm này tiến hành qua phân tích.
U sin xki đã nhận định: “Tiếng mẹ đẻ là cơ sở của mọi sự phát triển,là vốn quý của

-40 % số trẻ trong lớp có độ tuổi trên 30 tháng nên ngôn ngữ trẻ đã nói được
nhiều,có thể nói câu dài theo gợi ý.
-Ban giám hiệu luôn chỉ đạo sát sao,giúp đỡ tôi kịp thời khi gặp vướng mắc về
chuyên môn cũng như một số công việc khác.
-Đồng nghiệp trong trường thường xuyên cùng nhau trao đổi kinh nghiệm giảng dạy.
-Phụ huynh thường xuyên quan tâm trao đổi việc học tập của con em mình với giáo
viên.
.b.Khó Khăn:
60% số trẻ nói chưa rõ,còn nói đớt,nói ngọng.nói tiếng địa phương.
-Đồ chơi ngoài trời chưa có,khuôn viên sân trường hẹp.
-86% số trẻ trong lớp đều là con nhà nông ,có nhiều cháu bố mẹ đi làm ăn xa trẻ ở
nhà với ông bà.Nên việc quan tâm đến trẻ còn nhiều hạn chế.
2.Kết Quả Thực Trạng:
Từ thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát trẻ.
Tổng số trẻ được khảo sát là 40/40 cháu.Tỷ lệ:100%
Thời gian khảo sát: 20/09/2014
Kết quả khảo sát lần 1
ST
T

Nội dung Khảo Sát

Đạt
Tốt

Khá
5

TB



10/40

25

15/40

38

09/40

23

05/40

13

12/40

30

16/40

40

07/40

17

05/40


07/40

17

10/40

25

15/40

38

09/40

22

06/40

15

%

Số Trẻ

%

TL
%


3.Một số biện pháp thực hiện:
*Các biện pháp tổ chức thực hiện:
C ác hình thức tổ chức dạy nói cho trẻ ở trường mầm non hiện nay rất đa dạng.Việc
dạy nói cho trẻ không tách rời các hoạt động khác.Nó hòa quyện vào nhau chặt chẽ
và cùng tồn tại trong các hình thức giáo dục ở các hoạt động của trẻ như:vui
chơi,học tập,lao động…
Bên cạnh cách tổ chức một phần có ý nghĩa không nhỏ là cách bố trí sáp xếp các
góc ,trang trí lớp.tôi sắp xếp các nhóm góc rõ ràng,gọn gàng,đồ dùng đồ chơi không
quá ôm đồm,đến chủ đề nào tôi mang đồ dùng đồ chơi của chủ đề đó ra,vừa gây sự
mới lạ,kích thích trí tò mò khám phá của trẻ,và ở mỗi góc tôi đặt bằng những tên gắn
6


gọn được dán trên đầu những bức tranh có hình ảnh ngộ nghĩnh,khi trẻ chơi tôi đọc
tên góc cho trẻ đọc theo,và tranh ảnh trang trí ở các tranh mở thường kèm có các
từ ,để khi trẻ quan sát tôi sẽ giới thiệu và gọi tên cho trẻ và trẻ gọi lại tên đồ vật ,con
vật ấy,…
Không chỉ vậy đối với những trẻ nói đớt,nói ngọng.Tôi thường trò chuyện với
những trẻ đó nhiều hơn những trẻ khác vào mọi lúc mọi nơi,bằng những câu hỏi
đơn giản như:Hôm nay ai mang con đi học?Lớp mình có những cô gì?...Hay trong
nhưng giờ ôn đọc thơ diễn cảm,biểu diễn văn nghệ tôi thường gọi những trẻ đó lên
hát cùng cô , đọc thơ cùng các bạn ,nhằm khích lệ ngôn ngữ nói của trẻ phát triển.Và
kết quả là những trẻ đó đã có sự thay đổi rõ rệt ,trẻ nói được nhiều từ hơn,mạnh dạn
hơn trong khi tham gia các hoạt động.
a.Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động học khác.
Hoạt động học tập của trẻ Mầm non được tiến hành trong các tổ chức chặt chẽ của
giờ học .Trên giờ học sự tri giác âm thanh ngôn ngữ,sự nhận biết cấu trúc ngữ
pháp,sự thông hiểu nghĩa của từ có độ chính xác.Tuy nhiên do đặc điểm của trẻ
Mầm non giờ học của trẻ vẫn có các yếu tố vui chơi,thời gian và nội dung của giờ
học phụ thuộc vào khả năng của trẻ ở từng độ tuổi khác nhau và ở “chương trình



-Cứ như vậy tôi gợi mở khuyến khích trẻ trả lời,cho trẻ đọc từ dưới tranh,nói cùng cô
tên các bộ phận của xe.Qua đo cô dạy trẻ phát âm các từ câu rõ ràng,mạch lạc.
Từ đó có thể nói rằng mỗi một hiện tượng,sự vật trẻ vừa lĩnh hội được đều phải
cũng cố ngay bằng ngôn ngữ.Loại giờ học này tạo điều kiện đểrèn luyện kỹ năng
phát âm,rèn luyện câu theo câu trúc ngữ pháp và đặc biệt là tăng nhanh vốn từ cho
trẻ.
*Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học:
Thơ ca ,truyện đến với trẻ từ khi trẻ mới ra đời,thơ ca mang tính nhịp điệu,vần
điệu cao.Vì vậy khi đọc các vần thơ cần đọc chậm,vừa phải,chú ý ngắt giọng sau
mỗi câu và nhấn mạnh các từ mang vần.Đọc thơ cho trẻ nghe sẽ giúp trẻ cảm nhận
được vần điệu ,nhịp điệu của tiếng việt.Giờ học này có tác dụng làm giàu vốn
từ,phát triển ngôn ngữ mạch lạc ở trẻ,bồi dưỡng năng lực cảm thụ tác phẩm nghệ
thuật và diễn đạt bằng ngôn ngữ văn học.
Ví dụ :Bài thơ “Cây đào”Tôi đã tổ chức theo chương trình: Bạn yêu thơ.
-Cho trẻ hát bài “Sắp đến tết rồi”,trò chuyện về nội dung bài hát,cô củng cố,dẫn
dắt,giới thiệu bài thơ,tác giả rồi đọc cho trẻ nghe 2 lần,cô giảng giải nội dung bài thơ
cho trẻ đọc tư khó như “lốm đốm;nho nhỏ”.Và cô dạy cho trẻ đọc.Trẻ được đọc
cùng cô nhiều lần,cô uốn nắn sửa sai cho trẻ để trẻ đọc đúng lời,đúng vần.Ngoài ra
cô hỏi trẻ tên bài thơ,tên tác giả,cho trẻ nhắc lại nhiều lần tên bài thơ để cho trẻ
nhớ,và trẻ được nói, được đọc nhiều giúp cho ngôn ngữ trẻ ngày càng lưu loát hơn.
Ở góc thư viện tôi luôn trang trí tranh ảnh có kèm các từ trong tranh ,và sắp xếp
các tranh ảnh theo chủ đề đang học,để khi học tới bài thơ ,câu chuyện nào trẻ có thể
vừa quan sát tranh và đọc theo cô
*Hoạt động âm nhạc:
9


Trẻ được hát nhiều lần,thể hiện nhịp điệu,sắc thái tình cảm,nhớ nội dung bài hát,và

tôi hướng cô gợi mở để trẻ nói lên được suy nghĩ của mình.
*Hoạt động Nhận biết,phân biệt:
Trẻ được tiếp xúc với các vật cụ thể (trẻ được xem,nhìn,sờ,nắm,ngửi,…vật có trong
cuộc sống,).Xem xét vật thật giúp trẻ tri giác một cách khái quát và cụ thể từng chi
tiết của vật.
Ví dụ :đề tài :ô tô màu đỏ-tàu hoả màu xanh.
Cô cho trẻ xem tranh để nhận biết phương tiện màu sắc qua tranh vẽ,khi phân biệt
cho trẻ chọn phương tiện bằng đồ chơi,tôi đi đến trẻ hỏi trẻ về phương tiện trẻ chọn
được,và màu sắc của phương tiện,là phương tiện đường gì,dùng để làm gì,…
Cứ như vậy trẻ tích luỹ dần những kinh nghiệm,những hình ảnh,những biểu tượng
và kỷ xảo ngôn ngữ.
*Hoạt động với đồ vật:
Khi tổ chức tôi cho trẻ quan sát vật mẫu ,cho trẻ trò chuyện,đến khi làm mẫu tôi
phân tích giảng giải cách làm thật chậm dãi,với giọng điệu rõ ràng,sau đó cho trẻ
nhắc lại cách làm,và trong lúc trẻ làm tôi đến bên trẻ hỏi:Con đang làm gì đấy?Con
sẽ xếp cái đó như thế nào?Con sẽ chon màu gì để xếp?....Cứ như vậy để trẻ được nói
,được làm ,diễn đạt ý tưởng của mình,kích thích sự hứng thú khi tham gia hoạy
động.
b.Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở mọi lúc ,mọi nơi.
*Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động vui ch ơi :
Ngôn ngữ và tư duy liên hệ chặt chẽ với hoạt động,lao động của con người.Hoạt
động chính của trẻ là vui chơi,vui chơi được thể hiện thông qua các trò chơi.Trẻ em
11


tích luỹ kinh nghiệm qua các trò chơi,các em khám phá ra những hiện tượng rồi liên
hệđến từ,trò chơi kích thích mạnh mẽ đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ.Trong trò
chơi,trẻ em có quan hệ thường xuyên với đồ chơi,cho nên các cô cần tổ chức tốt các
hoạt động chơi,cung cấp đồ dùng,đồ chơi đểtrẻ có điều kiện tăng cường hoạt động
ngôn ngữ,cô giáo đóng vai trò tổ chức hướng dẫn,theo dõi trò chơi,cung cấp cho trẻ

những câu hỏi gợi mở tôi khuyến khích đểtrẻ nói lên được các hiểu biết của mình về
thời tiết như:Các con thấy thời tiết hôm nay như thế nào?bầu trời hôm nay ra sao?khi
các con nhìn lên bầu trời các con có nhìn thấy gì không?Vì sao con không nhìn thấy
được?Với thời tiết này các con sẽ mặc quần áo như thế nào cho phù hợp với thời tiết
này?,…Điều đó giúp trẻ suy nghĩ mạch lạc và biểu hiện những ấn tượngcủa mình
bằng lời nói trôi chảy.

13


Thăm quan là con đường đưa trẻđến gần vật thể,hiện tượng,thăm quan đi từ những
vật thể liên quan đến sinh hoạt cá nhân hàng ngày,ra thế giới rộng lớn hơn.
*Phát triển ngôn ng ữ cho trẻ trong sinh ho ạt hàng ngày:
Ngoài các giờ học,giờ chơi,giờ lao động,…trẻ còn có giờ ăn,giờ ngủ,giờ vệ sinh.Ở
những giờ này,cô giáo cũng có thể dạy nói cho trẻ.Trong khi giúp trẻ tiến hành công
việc hàng ngày,cô giáo cần lựa chọn nội dung thích hợp,cần nói tên những công việc
hàng ngày của mình nói tên các sự vật liên quan đến công việc đó cho trẻ biết.
Ví dụ: Trong giờ ăn ,trong khi cô xới cơm,chia thức ăn cô cho trẻ đọc bài thơ “giờ
ăn” 2-3 lần,khi cô giới thiệu thức ăn mời trẻ ăn cơm trẻ biết mời cô,mời bạn ăn cơm.
Còn trong giờ ngủ khi trẻ nằm ngay ngắn cô cho trẻđọc bài thơ “giờ ngủ”,và cô có
thể hát ru,hay kể chuyện cho trẻ nghe đểtrẻđến giấc ngủ nhanh hơn,ngủ sâu giấc
hơn .và kích thích được sự hưng phấn trong ngôn ngữ nói của trẻ.
*Phát triển ngôn ng ữ trong các gi ờ đón -trả trẻ:
Trong giờ đón trẻ – trả trẻ tôi luôn nhắc trẻ biết chào ông bà, bố mẹ, các cô giáo.
Như vậy kích thích trẻ trả lời nói câu chọn vẹn và bên cạnh đó trẻ có thói quen lễ
phép biết vâng lời. Và trao đổi với phu huynh về tình hình của trẻ trong ngày ở lớp,ở
trường,hay nghững trẻ hay nói đớt,nói ngọng tôi cũng trao đổi thêm đểphụ huynh có
thể uốn nắn thêm cho trẻ.
14


như của nhà trường.Phía dưới là mục tiêu chủ điểm,mạng nội dung,mạng hoạt
động,kế hoạch tuần,mà tôi đã lên kế hoạch và được nhà trường phê duyệt,đồng ý với
kế hoạch trên.Để phụ huynh biết được hôm nay con em của mình ngày hôm nay ở
trường được học những gí?chơi gì?,…Để phụ huynh và có thể kết hợp dạy trẻ tại gia
đình.Như vậy sẽ góp phần phát triển tư duy ,ngôn ngữ của trẻ được phát triển tăng
dần lên.sẽ tăng thêm.
*Đánh Giá Kết Quả Sau Khi Có Biện Pháp tác động.
Trong qua trình sử dụng các phương pháp tổ chưc thực hiện trên ,tôi đã sử dụng
một cách linh hoạt,nhẹ nhàng trong từng hoạt động,không dập khuôn máy móc,nhằm
mục đích phù hợp với nội dung giúp trẻ phát triển ngôn ngữ có vốn từ mạch lạc.Và
kết quả đạt được:
Tổng số trẻ được khảo sát là 40/40 cháu.Tỷ lệ:100%
Thời gian khảo sát: 20/03/2015
Kết quả khảo sát lần 2
ST

Nội dung Khảo Sát

T

1

Đạt
Tốt

Khả năng nghe và

Khá

TB


17/40

43

07/40

17

02/40

05

15/40

38

18/40

44

05/40

12

02/40

05

13/40


3

Khả năng diễn đạt ý
tưởng

4

khả năng nói đúng

16


ngữ pháp
5

Khả năng đọc diễn

10/40

25

16/40

40

11/40

27


-Khả năng nói đúng ngữ pháp,nói rõ ràng,mạch lạc tăng:07%
-Khả năng đọc diễn cảm các tác phẩm văn học :03%
-Kết quả chung tăng :07%
C. KẾT THÚC VẤN ĐỀ
1.Kết luận chung:
Phát triển ngôn ngữ mạch lạc là rất quan trọng với trẻ.Trẻ em có thể giao tiếp bằng
từ,bằng câu nhưng chỉ nhờ đến ngôn ngữ mạch lạc thì trẻ mới có được cộng cụ vạn
năng,hữu hiệu để giao tiếp.Ngôn ngữ mạch lạc là hình thức cao nhất của ngôn ngữ.
tuổi như đã trình bày ở trên, tôi rút ra kết luận như sau:
- Phát triển ngôn ngữ cho trẻ giữ vai trò quan trọng trong cuộc sống giao
tiếp hàng ngày và hoạt động nhận thức của con người nói chung, sự phát triển tâm lý
nhận thức của trẻ nói riêng, đặc biệt là trẻ lứa tuổi 24 - 36 tháng, khả năng ngôn ngữ
phát triển rất nhanh.
Đặc biệt là cô giáo Mầm non, vì vậy cô giáo cần tỉ mỉ chu đáo và đáp ứng mọi câu
17


hỏi của trẻ dễ dàng, chính xác, dễ hiểu, luôn tạo điều kiện để trẻ được nói, được biết,
được tìm hiểu về thế giới diễn ra xung quanh trẻ, giúp trẻ được giao tiếp, qua đó trẻ
phát âm chuẩn tiếng việt ngay từ khi trẻ mới bước đầu học nói, góp phần tạo những
cơ sở đầu tiên cho trẻ về ngôn ngữ và nhân cách của trẻ theo sự phát triển của nền
kinh tế xã hội, đặc biệt là giai đoạn hiện nay.
2. Bài học kinh nghiệm:
Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý trẻ,về khả năng nhận thức để có biện pháp phù
hợp,khoa học.
Giáo viên cần phải nắm vững phương pháp dạy bộ môn,nắm bắt kịp thời các thay
đổi của bộ môn,thường xuyên đầu tư phương dạy linh hoạt,sáng tạo trong các hoạt
động.
Không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn cũng như khả năng phát
âm chuẩn của bản thân,luôn tạo tình huống bất ngờ để thu hút sự chú ý của trẻ trong

trên,đồng nghiệp,để giúp tôi nâng cao kiến thức,sự hiểu biết của mình,để góp phần
đáp ứng nhiệm vụ giáo dục mầm non trong thời uyf hiện nay.
Xác nhận của HĐKH
nhà trường

Tôi xin cam đoan nội dung bản sáng kiến này
là do tôi viết ,không có sự sao chép.Nếu có vấn
đề gì tôi xin chịu trách nhiệm trước cấp trên.

GV:Trịnh Thị Len

19


20