LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới cô giáo, thạc sĩ Nguyễn Thị Hương,
giảng viên khoa Giáo dục Tiểu học đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em hoàn
thành khóa luận. Những ý kiến của cô đã giúp em tìm ra cách tốt nhất để giải quyết
những vấn đề khó khăn.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu cùng các giáo viên trường
mầm non Xuân Hòa, phường Xuân Hòa, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc đã giúp
đỡ em thực hiện đề tài.
Do thời gian có hạn nên đề tài không tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót.
Em rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp của thầy cô và các bạn để khóa luận
được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2014
Sinh viên
Nguyễn Thị Thùy Dung


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài “Hình thành biểu tượng hình dạng không gian
của vật thể cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc” là kết quả mà tôi đã trực
tiếp nghiên cứu, tìm hiểu được, thông qua hai đợt thực tập của năm cuối. Trong
quá trình nghiên cứu, tôi có sử dụng tài liệu của một số tác giả khác. Tuy nhiên, đó
chỉ là cơ sở để tôi rút ra được vấn đề cần tìm hiểu ở đề tài của mình. Đây là kết quả
của riêng cá nhân tôi, hoàn toàn không trùng khớp với kết quả của tác giả nào
khác.
Nếu sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.
Hà Nội, tháng 5 năm 2014
Sinh viên
Nguyễn Thị Thùy Dung





đồng. Các biểu tượng toán học được hình thành cho trẻ không chỉ giúp trẻ biết
thưởng thức cái đẹp mà còn biết tạo ra cái đẹp.
Để hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ, ngoài các giờ học có chủ
đích, chúng ta cần dạy học trong những hoạt động không chủ đích, trong đó có các
hoạt động góc như: góc thiên nhiên, góc đóng vai, góc học tập, góc xây dựng, góc
nghệ thuật. Qua các hoạt động này, chúng ta sẽ: đa dạng hóa các hình thức cho trẻ
mẫu giáo làm quen với toán; đảm bảo nguyên tắc “học đi đôi với hành, giáo dục
gắn liền với cuộc sống”; tạo điều kiện để củng cố và làm sâu sắc hơn những kiến
thức, kỹ năng mà trẻ đã học được trên các hoạt động học toán có chủ đích; góp
phần hình thành cho trẻ kỹ năng và thói quen vận dụng nhưng điều đã học vào các
tình huống, hoàn cảnh khác nhau trong cuộc sống; giúp trẻ thấy được ý nghĩa của
những kiến thức toán học và những kỹ năng nhận biết đã học trong cuộc sống thực
tế hàng ngày.
Thực tế dạy học ở trường mầm non cho thấy, các giáo viên chưa chú trọng
nhiều vào việc hình thành biểu tượng về hình dạng không gian của vật thể trong
các hoạt động góc. Vì thế, các kiến thức toán học sơ đẳng hình thành ở trẻ chưa
được củng cố và rèn luyện thường xuyên, việc ôn luyện cho trẻ chưa mang lại hiệu
quả cao.
Bản thân là một sinh viên ngành giáo dục mầm non - một giáo viên tương
lai, tôi nhận thấy việc nghiên cứu dạy học hình thành các biểu tượng về hình dạng
không gian của vật thể thông qua hoạt động góc sẽ giúp tôi có những hiểu biết mới
về cách tổ chức các hoạt động vui chơi, học tập cho trẻ, để trẻ được “chơi để học,
học để chơi”. Từ đó, tôi có thêm những kinh nghiệm quý báu, phục vụ cho việc
giảng dạy của mình sau này.Vì vậy, tôi quyết định lựa chọn đề tài “Hình thành
biểu tượng hình dạng không gian của vật thể cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt
động góc”

5



5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
6. Cấu trúc khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính
của khóa luận gồm:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
1.1 Cơ sở lý luận
1.1.1 Đặc điểm tâm lý và nhận thức của trẻ 5 - 6 tuổi
1.1.2 Định hướng hình thành biểu tượng về hình dạng không gian của vật
thể cho trẻ 5 - 6 tuổi.
1.1.3 Hoạt động góc
1.2 Cơ sở thực tiễn
Chương 2: Hình thành biểu tượng hình dạng không gian của vật thể cho
trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc
2.1 Ý nghĩa của việc hình thành các biểu tượng toán thông qua hoạt động
góc
2.2 Tổ chức hình thành biểu tượng hình dạng không gian của vật thể cho trẻ
5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc
2.2.1 Hình thành biểu tượng hình dạng không gian của vật thể thông qua
hoạt động góc xây dựng
2.2.2 Hình thành biểu tượng hình dạng không gian của vật thể thông qua
hoạt động góc nghệ thuật
2.2.3 Hình thành biểu tượng hình dạng không gian của vật thể thông qua
hoạt động góc học tập
7

quan của bản thân trẻ. Sự phản ánh những mối liên hệ khách quan là điều kiện cần
thiết để lĩnh hội những tri thức vượt ra ngoài khuôn khổ của việc tìm hiểu từng sự
vật riêng lẻ với những thuộc tính sinh động của chúng để đạt tới tri thức khái quát,
từ đó mà hiểu được bản chất của sự vật.
Tư duy trực quan sơ đồ vẫn giữ tính chất hình tượng nhưng hình tượng chỉ
còn giữ lại những yếu tố chủ yếu giúp trẻ phản ánh một cách khái quát sự vật. Kiểu
tư duy trực quan - sơ đồ biểu hiện một bước phát triển đáng kể trong tư duy của trẻ
mẫu giáo. Đó là kiểu trung gian, quá độ để chuyển từ kiểu tư duy hình tượng lên
9


một kiểu tư duy mới, khác về chất - tư duy logic (hay còn gọi là tư duy trừu
tượng), kiểu tư duy này sẽ tiếp tục được phát triển ở lứa tuổi học sinh.
Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo lớn có khả năng hiểu một cách dễ dàng và nhanh
chóng về cách biểu diễn sơ đồ và sử dụng có hiệu quả những sơ đồ đó để tìm hiểu
sự vật.
Ví dụ: Trẻ có thể nhìn vào sơ đồ tìm ra một địa chỉ nào đó hoặc để chỉ đường
để đến một nơi nào đó…
Ở tuổi mẫu giáo lớn những yếu tố của kiểu tư duy logic đã có thể xuất hiện,
khi trẻ biết sử dụng khá thành thạo các vật thay thế, khi đã phát triển tốt chức năng
kí hiệu của ý thức. Trong thời gian này trẻ, trẻ bắt đầu hiểu rằng có thể hiểu một sự
vật hay một hiện tượng nào đó bằng từ ngữ hay các kí hiệu khác khi phải giải thích
các bài toán tư duy độc lập.
Trẻ mẫu giáo lớn cũng có thể lĩnh hội được một số khái niệm đơn giản trong
điều kiện được dạy dỗ đặc biệt, phù hợp với lứa tuổi mẫu giáo.
Ở tuổi mẫu giáo đang diễn ra một quá trình chuyển tiếp, từ chỗ trẻ chỉ biết
những sự vật cụ thể sang sử dụng những chuẩn cảm giác phổ biến là kết quả của sự
khái quát hóa những kinh nghiệm cảm tính của bản thân.
Cuối tuổi mẫu giáo trẻ lĩnh hội được các chuẩn. Nhờ đó trẻ em tách biệt
được trong số các biến dạng muôn màu muôn vẻ những dạng cơ bản của sự vật

bao quanh khối.
- Dạy trẻ chắp ghép các hình và khối đã học để tạo ra các đối tượng có ý
nghĩa trong thực tiễn cuộc sống.
1.1.2.3 Phương pháp hình thành
Phương pháp hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non được coi là tổ
hợp các cách thức tổ chức các hoạt động của trẻ em trong quá trình hình thành biểu
tượng toán học cho trẻ nhằm mục đích giáo dục toán học cho trẻ mầm non.
11


Một số phương pháp dạy học thường dùng trong quá trình hình thành các
biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ.
a. Phương pháp hoạt động với đồ vật (phương pháp dạy học trực quan)
* Định nghĩa, vai trò
- Định nghĩa
Đây là phương pháp tổ chức cho trẻ tiến hành các hoạt động với đồ vật dưới
hình thức vui chơi mang tính trực quan, từ đó hình thành nội dung bài học
- Vai trò: Đây là phương pháp chủ đạo
* Cách tiến hành
- Xác định mục đích bài dạy, yêu cầu trẻ cần đạt được
- Xác lập phương thức hoạt động
- Định hướng hoạt động (nêu lên nhiệm vụ cần thực hiện)
- Tổ chức trẻ hoạt động trong giờ học
+ Tổ chức cho trẻ hoạt động với đồ vật
+ Hướng dẫn trẻ phân tích, so sánh, rút ra kết luận
+ Tổ chức vận dụng điều mới học vào các hoạt động thực hành
+ Đánh giá kết quả thực hiện các hoạt động
b. Phương pháp thực hành luyện tập
- Luyện tập qua các bài tập ứng dụng đa dạng: các trò chơi, phương tiện
khác nhau

biểu tượng toán học cho trẻ mầm non.
Kết luận: Phải sử dụng kết hợp các phương pháp với nhau
1.1.2.4 Hình thức tổ chức hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ
mầm non
Quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non diễn ra dưới
hai hình thức sau:
13


- Hoạt động học toán có chủ đích (Tiết học toán)
- Hoạt động học toán không có chủ đích (Dạy ở mọi lúc, mọi nơi)
a. Hoạt động học toán có chủ đích (Tiết học toán)
* Ý nghĩa:
Là một hình thức tổ chức không thể thiếu được trong việc hình thành các
biểu tượng toán nhằm:
Hình thành tri thức mới, rèn luyện củng cố các tri thức, kỹ năng cần thiết
cho trẻ.
Phát triển khả năng chú ý lâu bền có chủ đinh, rèn luyện và phát triển các
thao tác tư duy, phát triển ngôn ngữ và tính tích cực tự giác trong học tập, góp phần
hoàn thiện và phát triển năng lực cảm giác, thúc đẩy sự ham hiểu biết của trẻ.
* Đặc điểm:
Trẻ lĩnh hội các tri thức, rèn luyện các kỹ năng thông qua quan sát và hoạt
động với đồ vật dưới sự hướng dẫn của giáo viên, trong đó trẻ giữ vai trò chủ thể
của hoạt động, còn cô giáo là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn trẻ hoạt động,
theo trình tự:
- Cô thiết kế, tổ chức, hướng dẫn trẻ hoạt động
- Từng trẻ trực tiếp tham gia vào hoạt động, nêu lên nhận xét về những điều
lĩnh hội được qua hoạt động, tự kiểm tra, đánh giá kết quả công việc của mình và
của bạn.
- Cô chính xác hóa các nhận xét của trẻ, khái quát hóa kết quả để hình thành

Hệ thống các bài tập luyện tập từ đơn giản đến phức tạp.
Tổ chức một số trò chơi để củng cố hiểu biết và rèn luyện các kỹ năng vừa
có.
Cho trẻ liên hệ với thực tế: Đối chiếu những hiểu biết vừa có với thực tế
trong môi trường xung quanh.

15


Cho trẻ tạo ra sản phẩm mới bằng các phương tiện khác: Vẽ, cắt, nặn, xé,
dán, gấp, xếp…
b. Hoạt động học toán không có chủ đích (Dạy ở mọi nơi, mọi lúc)
* Ý nghĩa
- Đa dạng hóa các hình thức cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán trong
trường mầm non.
- Đảm bảo nguyên tắc “học đi đôi với hành, giáo dục gắn liền với cuộc
sống” trong quá trình dạy học những kiến thức toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non.
- Tạo điều kiện để củng cố và làm sâu sắc hơn những kiến thức, kỹ năng mà
trẻ đã học được trên các hoạt động học toán có chủ đích.
- Góp phần hình thành cho trẻ kỹ năng và thói quen vận dụng những điều đã
học vào các tình huống, hoàn cảnh khác nhau của cuộc sống.
- Giúp trẻ thấy được ý nghĩa của những kiến thức toán học và những kỹ
năng nhận biết đã học trong cuộc sống thực tế hàng ngày của trẻ, qua đó hình thành
cho trẻ hứng thú đối với những kiến thức, kỹ năng toán học.
* Cách tiến hành
Trong suốt thời gian cả ngày trẻ ở trong trường mầm non, giáo viên có điều
kiện sử dụng các hình thức dạy học khác nhau nhằm hình thành cho trẻ những biểu
tượng toán học sơ đẳng. Việc dạy trẻ có thể diễn ra trong thời gian trẻ chơi, khi trẻ
tham quan, dạo chơi, khi trẻ tham gia hoạt động ở các góc và các hoạt động khác
như: thể chất, âm nhạc, tạo hình…hay trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ.

Hoạt động góc là hoạt động của trẻ được thực hiện dưới sự tổ chức, hướng
dẫn, giúp đỡ của giáo viên, trẻ tái tạo lại những kiến thức trẻ đã được học, được
nhìn thấy, nghe thấy trong giờ học. Những sự vật hiện tượng gần gũi với trẻ diễn ra
trong môi trường sống, qua đó trẻ học được cách ứng xử phù hợp với xã hội loài
người.

17


1.1.3.1 Ý nghĩa của hoạt động góc
- Phát huy tính tự chủ và tính tích cực hoạt động của trẻ.
Tổ chức hoạt động góc đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực chủ
động của trẻ từ việc lựa chọn khu vực chơi, lựa chọn đồ chơi, trò chơi đồng thời
khuyến khích trẻ hoạt động theo khả năng, ý thức, tạo điều kiện cho trẻ chuyển
sang các khu vực chơi khác mà trẻ thích.
Cách bố trí, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu dưới dạng mở kích
thích tính tò mò, ham hiểu biết, thích khám phá của trẻ. Đây là cơ sở căn bản để
giáo dục trí tuệ cho trẻ, hoặc trong khi hoạt động trẻ đóng một vai nào đó thể hiện
những hành động và mối quan hệ của người lớn, trẻ muốn đóng dung hơn, giống
thật hơn, nhưng vốn tri thức, kinh nghiệm sống của trẻ còn chưa đủ nên cũng xuất
hiện nhu cầu nhận thức mới, đó cũng là một yếu tố trong sự phát triển trí tuệ
- Khuyến khích tính tích cực nhận thức của trẻ.
Tổ chức hoạt động góc hợp lý tạo cơ hội cho trẻ tự lựa chọn những hoạt
động mình thích, trẻ tự quyết định và tìm cách giải quyết nhiệm vụ. Trẻ sẽ dần biết
“tự chịu trách nhiệm” với hành động của mình và biết đánh giá những thành công
hay thất bại của mình trong quá trình chơi. Dần dần trẻ rút ra được những bài học
kinh nghiệm cho chính bản thân mình.
- Hình thành tinh thần tập thể, đoàn kết cho trẻ.
Tổ chức khu vui chơi hợp lý, khuyến khích trẻ chơi cùng nhau và làm việc
cùng nhau, như: Cùng nhau xây dựng, cùng nhau chơi đóng vai “Gia đình”, “Siêu

của trẻ được hình thành và phát triển mạnh.
Ngoài ra, hoạt động góc còn là phương tiện giáo dục thể chất cho trẻ mẫu
giáo vì phần lớn các hoạt động có kèm theo vận động: đi, chạy, nhảy…những vận
động này giúp cho cơ thể trẻ phát triển và củng cố vận động cơ bản, phát triển các
tố chất nhanh, mạnh, bền, khéo…

19


Mặt khác thông qua quá trình hoạt động ở các góc, trẻ còn cảm nhận được
cái đẹp trong hành vi ứng xử giữa người với người. Ngoài ra, hoạt động góc còn là
phương tiện giáo dục lao động vì trong hoạt động góc thường phản ánh sinh hoạt
của người lớn trong xã hội, phản ánh các hình thức lao động của người lớn nên qua
trò chơi hình thành ở trẻ một số kỹ năng lao động như cách cầm dao, cầm kéo…
1.1.3.2 Đặc điểm
Như chúng ta đã biết, cuối tuổi ấu nhi ở trẻ xuất hiện một mâu thuẫn đó là
mâu thuẫn giữa một bên là tính độc lập đang phát triển mạnh, muốn tự mình làm
tất cả mọi việc như người lớn, và một bên là khả năng còn quá non yếu của trẻ và
nhu cầu muốn “bắt chước” của trẻ. Để giải quyết mâu thuẫn này, trẻ tìm đến một
hoạt động rất tích cực đó là hoạt động góc vì khi hoạt động góc trẻ có thể cùng
chơi và cùng “làm” những việc mà trong cuộc sống hàng ngày trẻ không thể thực
hiện được. Hoạt động góc của trẻ có những đặc điểm sau:
- Hoạt động góc của trẻ không tạo ra sản phẩm mà nhằm thỏa mãn nhu cầu
“bắt chước” của trẻ:
Ví dụ như góc xây dựng: Trẻ giả vờ đóng vai chú công nhân, những việc làm
của trẻ thể hiện rất cần cù, cặm cụi làm công việc của người công nhân đồng thời
trẻ biết hợp tác với nhau để hoàn thành công việc được giao
Hay trẻ giả vờ đóng vai bác sĩ, trẻ thể hiện là một bác sĩ tốt hết lòng chăm
sóc bệnh nhân của mình, nhưng hoạt động của trẻ không nhằm tới mục đích cuối
cùng là chữa khỏi bệnh cho bệnh nhân mà chỉ để thỏa mãn nhu cầu xã hội của trẻ làm quen và tham gia vào xã hội người lớn

của mình. Qua trò chơi, trẻ thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu về đặc điểm tính chất của
thế giới xung quanh, đặc biệt là đồ vật xung quanh trẻ.
Thông qua trò chơi, trẻ rèn luyện khả năng lắp ghép xây dựng; đồng thời
phát triển trí tưởng tượng, ý thức tình cảm, tính tò mò, tính ham hiểu biết và đó
cũng là những phẩm chất cần thiết của con người trong thời đại phát triển.
1.1.3.3.2 Góc nghệ thuật
a. Mô tả góc nghệ thuật
Góc nghệ thuật gồm có đất nặn, màu, giấy màu, bộ gõ đệm, trống, sắc sô…

b. Mục đích ý nghĩa của góc nghệ thuật
Trò chơi ở góc nghệ thuật là loại trò chơi biểu hiện khả năng tạo hình, ca hát
của trẻ. Từ những khối đất nặn, trẻ có thể tạo ra những sản phẩm mà trẻ tưởng
tượng ra. Ví dụ: trẻ nặn khu công viên, xé dán ngôi nhà, hát những bài hát trẻ yêu
thích kết hợp với những đạo cụ…Trong những tác phẩm nghệ thuật đó, trẻ đã thể
hiện được ý tưởng và niềm yêu thích của mình, làm thỏa mãn nhu cầu học hỏi,
khám phá của trẻ.
Thông qua trò chơi, trẻ rèn luyện khả năng nặn, vẽ, ca hát, phát triển trí
tưởng tượng cùng những phẩm chất cần thiết của con người trong thời đại mới.
1.1.3.3.3 Góc học tập
a. Mô tả góc học tập

22


Góc học tập gồm có thẻ chữ số, các loại lô tô, sách truyện, bộ đồ chơi đô mi
nô, bút chì, vở

b. Mục đích ý nghĩa của góc học tập
Góc học tập giúp trẻ tái tạo lại những kiến thức trẻ được học trên tiết học. Ví
dụ: trò chơi đô-mi-nô, thẻ chữ giúp trẻ ôn luyện củng cố các chữ cái đã được học.

hệ của xã hội và cũng qua trò chơi này giúp trẻ biết cách tổ chức, phân công nhiệm
vụ trong nhóm chơi.
Bảng sau cho ta thấy việc thiết kế các hoạt động góc trong một
chủ điểm cụ thể:
Tên góc

Mục đích

- Trẻ biết dùng các
nguyên vật liệu, đồ
dùng, đồ chơi để thực
Góc xây hiện thành công ý định
dựng
của mình.

Góc
nghệ
thuật

Mô tả góc
- Chuẩn bị các loại
đồ chơi nhựa, khối
gỗ, các phế liệu có
trong lớp
- Chuẩn bị đồ dùng
xây dựng
- Phân công công
việc

- Trẻ biết vẽ, xé dán, tô - Gồm các nguyên

trang trí vườn cây
ăn quả thật đẹp
Xếp trên giá sách
hoặc để trên bàn