ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN
VĂN
-----------------------------------------------------

ĐÀO CƯ PHÚ

THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT
TRONG TIỂU THUYẾT NGUYỄN BÌNH
PHƯƠNG

Chuyên ngành: Lí luận văn học
Mã số: 60 22 32

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC

Hà Nội - 2011
1


Công trình được hoàn thành tại:
Trng i hc Khoa hc Xó hi v Nhõn vn - HQGHN
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS on c Phng

Phản biện 1: PGS.TS Tụn Tho Miờn
Phản bin 2: PGS.TS Nguyn Bớch Thu

Luận vn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận thạc sĩ họp tại:
Khoa Vn hc, Trng i hc Khoa hc Xó hi v Nhõn vn HQGHN
15 giờ, ngày 1 tháng 2 năm 2012


Nguyễn Bình Phương, đáng chú ý là những bài viết, chuyên luận sau:
Đầu tiên phải kể đến là trên website http://chimviet.fr.free và
trên trang web cá nhân của Thụy Khuê: http://thuykhue.fr.free đã đăng
tải khá nhiều các bài viết nghiên cứu về các yếu tố huyền ảo, tâm linh
trong từng tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương như: Khuynh hướng
hiện thực huyền ảo trong tiểu thuyết Những đứa trẻ chết già; Tính
3


chất hiện thực tâm linh ảo âm - dương trong tiểu thuyết Người đi
vắng; Những yếu tố tiểu thuyết mới trong tác phẩm Trí nhớ suy tàn;
Những đặc trưng của bút pháp huyền ảo trong tiểu thuyết Ngồi…
Ngoài Thụy Khuê, Đoàn Cẩm Thi cũng là nhà nghiên cứu có
nhiều tiếp cận với những sáng tác của Nguyễn Bình Phương, đó là
những bài viết sắc sảo như: Sáng tạo văn học: giấc mơ và điên hay
Người đàn bà nằm: từ Thiếu nữ ngủ ngày đọc Người đi vắng của
Nguyễn Bình Phương.
Bên cạnh những bài nghiên cứu mang tính hệ thống của Thụy
Khuê và Đoàn Cẩm Thi là những bài viết quy mô nhỏ được in trên các
diễn đàn và tạp chí. Tiêu biểu trong số đó phải kể đến bài báo: Một số
đặc điểm nổi bật trong sáng tác Nguyễn Bình Phương của Trương Thị
Ngọc Hân. Tiếp đó phải kể đến bài viết được đăng trên báo Văn nghệ
ra ngày 25/11/2006 của Phạm Xuân Thạch đánh giá về những điểm
đặc sắc, cách tân trong tiểu thuyết Ngồi. Với Nguyễn Bình Phương,
Lục bình giang tiểu thuyết được in trên tạp chí Nghiên cứu văn học số
tháng 4 năm 2008, Đoàn Ánh Dương đã có sự nghiên cứu công phu, có
cái nhìn hệ thống và cách tiếp cận độc đáo. Tác giả Nguyễn Mạnh
Hùng trong bài: Người đi vắng, ai đọc Nguyễn Bình Phương hay Nỗi
cô đơn của tiểu thuyết cuối thể kỉ đã chỉ ra những “cái mới” trước hết ở
việc tạo ra một hệ thống những ám ảnh của nhân vật…

khác như:
- Phương pháp tiếp cận thi pháp học
- Phương pháp cấu trúc
- Phương pháp tiếp cận liên văn bản
5. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm ba chương:
Chương 1: Khái lược về thế giới nghệ thuật và hành trình sáng
tác Nguyễn Bình Phương.
Chương 2: Cuộc sống và con người trong tiểu thuyết Nguyễn
Bình Phương.
Chương 3: Phương thức biểu hiện trong tiểu thuyết Nguyễn
Bình Phương.
5


Chương 1
KHÁI LƯỢC VỀ THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT VÀ HÀNH TRÌNH
SÁNG TÁC NGUYỄN BÌNH PHƯƠNG
1.1 Khái lược về thế giới nghệ thuật
Thế giới nghệ thuật là khái niệm mang tính chỉnh thể của sáng
tác nghệ thuật (một tác phẩm, một loại hình tác phẩm, sáng tác của
một tác giả, một trào lưu)… Luận văn hiểu khái niệm thế giới nghệ
thuật ở góc độ tất cả các yếu tố cấu tạo nên tác phẩm như: nhân vật,
cốt truyện, kết cấu, không gian, thời gian, ngôn ngữ, các thủ pháp
nghệ thuật... Thế giới nghệ thuật trong những sáng tác tiểu thuyết của
Nguyễn Bình Phương muôn màu và đa sắc, chính điều này tạo nên
những giá trị trong những tiểu thuyết của nhà văn.
1.2 Tiểu thuyết và tiểu thuyết đương đại
1.2.1 Khái niệm tiểu thuyết
Tiểu thuyết có thể hiểu là một thể loại tự sự cỡ lớn có khả năng

liên quan đến đời sống của con người trong xã hội hiện đại. Đây
được coi là mảnh đất màu mỡ cho các nhà văn đi vào “cày xới” với
những mảng đề tài phong phú, đa dạng… Có hàng loạt những tác
phẩm tiêu biểu cho khuynh hướng này như: Mùa lá rụng trong vườn
(Ma Văn Kháng), Mảnh đất lắm người nhiều ma (Nguyễn Khắc
Trường), Gia đình bé mọn (Dạ Ngân), Ăn mày dĩ vãng (Chu Lai),
Thời xa vắng (Lê Lựu)…
Khuynh hướng huyền ảo, huyễn hoặc: là khuynh hướng sử
dụng nhiều yếu tố kì ảo, hoang đường cũng với mục đích “giải
thiêng” cuộc sống, tức là mượn những yếu tố huyền ảo, huyễn hoặc
để giải nghĩa một khía cạnh nào đó về cuộc sống chứ không hoàn
toàn tách biệt cuộc sống. Các nhà văn của khuynh hướng này luôn
tìm tòi để tạo nên những nét cách tân về nghệ thuật làm mới văn học,
đặc biệt ở thể loại tiểu thuyết. Các tác phẩm đương đại tiêu biểu cho
khuynh hướng huyền ảo, huyễn hoặc phải kể đến như Cơ hội của
Chúa (Nguyễn Việt Hà), Thiên thần sám hối (Tạ Duy Anh)…

7


Khuynh hướng hậu hiện đại: là khuynh hướng ảnh hưởng từ
trào lưu văn học hậu hiện đại thế giới với những thi pháp mới lạ cùng
những cách tân nghệ thuật đặc sắc. Các đại diện tiêu biểu của khuynh
hướng này phải kể đến là các nhà văn đương đại có nhiều đóng góp
về sự đổi mới của văn học Việt Nam như Thuận, Tạ Duy Anh, Hồ
Anh Thái… và đặc biệt là Nguyễn Bình Phương – người mang đến
những cách tân mới mẻ và độc đáo cho nền tiểu thuyết đương đại
Việt Nam.
1.3.1 Trào lưu văn học hậu hiện đại trên thế giới
Trong lĩnh vực nghệ thuật nói chung và trong văn học nói

được thể hiện qua cả chủ đề, đề tài và phương thức biểu hiện. Chúng
tôi đi vào chứng minh sự ảnh hưởng của trào lưu văn học hậu hiện
đại đến hành trình sáng tác của Nguyễn Bình Phương ở cả bình diện
nội dung và nghệ thuật.
Về mặt nội dung, được thể hiện chủ yếu qua hệ thống nhân vật,
qua việc phản ánh xã hội con người Việt Nam trong thời kì chuyển
giao cơ chế thị trường, nơi mà truyền thống và hiện đại đang dần mất
đi ranh giới.
Về mặt nghệ thuật, được thể hiện qua các phương diện như:
cách “viết nội dung” thay vì “kể nội dung”, qua cốt truyện, kết cấu,
các yếu tố không - thời gian, các yếu tố kì ảo và thi pháp huyền thoại
hóa…
1.5 Tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương trong sự vận động
của tiểu thuyết Việt Nam đương đại
Với 7 cuốn tiểu thuyết (Bả giời, Vào cõi, Những đứa trẻ chết
già, Người đi vắng, Thoạt kì thủy, Trí nhớ suy tàn Ngồi), Nguyễn
Bình Phương đã hòa mình vào nền văn học đương đại với nhiều tên
tuổi quen thuộc. Hòa nhập vào nền văn học đó không có nghĩa là hòa
tan, Nguyễn Bình Phương vẫn tạo nên được những nét đặc sắc, mới
mẻ về cả nội dung lẫn nghệ thuật biểu hiện, khiến Nguyễn Bình
Phương là một cá nhân nổi bật không bị lẫn vào bất kì nhà văn nào
trước đó và cùng thời.

9


Chương 2
CUỘC SỐNG VÀ CON NGƯỜI TRONG TIỂU THUYẾT
NGUYỄN BÌNH PHƯƠNG
2.1 Khuynh hướng tiếp cận cuộc sống và con người trong

Các dạng thức con người trong tiểu thuyết Nguyễn Bình
Phương bị quẳng vào một đời sống bầm dập, một hiện thực nham
nhở, vàng úa và hoàn toàn bị động trước những biến ảo của cuộc đời.
2.1.2.2 Con người đa trị
Đọc tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương, có thể thấy cách
tiếp cận về con người của nhà văn không còn dễ dãi, một chiều, trắng
đen, tốt xấu không phân định rạch ròi, chúng đan xen lẫn nhau trong
cùng một thực thể, dẫn đến hệ thống nhân vật cũng được nhà văn xây
dựng theo kiểu “đa trị”: tốt và xấu lẫn lộn, ranh giới của chúng cũng
thật mong manh, luôn giao tranh lẫn nhau trong mỗi con người.
2.1.2.3 Con người bản năng gốc
Tuy con người bản năng được phản ánh nhiều cả trong văn học
trước và sau năm 1975 nhưng đến sáng tác của mình, Nguyễn Bình
Phương coi đó là cơ sở để lí giải cho mọi sự biến động về tâm lí chứ
không phải là một thước đo đánh giá nhân cách. Nhà văn có sự nhạy
cảm đặc biệt đối với những vấn đề thuộc về đời sống bản năng tự
nhiên của con người. Nguyễn Bình Phương chú ý thể hiện con người
trong đầy đủ chất người tự nhiên vốn có, coi đó là đối tượng để
nghiền ngẫm, miêu tả, là cơ sở lí giải cho mọi biến động về tâm lý.
Với bản năng của sự sinh tồn, trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương
chất tình dục trở nên tự nhiên và đời thực hơn bao giờ hết.
2.1.2.4 Đời sống tâm linh chi phối cảm thức con người
Tiểu thuyết đương đại khắc họa con người không chỉ ở tính
cách - những điều có thể giải thích được bằng lí tính mà còn khám
phá con người ở cõi tâm linh vi diệu biến ảo, khám phá những dòng ý
thức và những mảnh tiềm thức đan vào nhau như một ma trận cực kì
phức tạp của thế giới bên trong con người.

11


người. Cô đơn trở thành chủ đề lớn và có một sắc thái riêng trong
12


tiểu thuyết của anh. Cô đơn là bản chất chủ yếu của con người hiện
đại và cũng là một tiêu chí để đánh dấu sự tồn tại đích thực của con
người. Những nhân vật cô đơn thường bị lạc lõng ngay giữa cộng
đồng mình đang sống, họ không tìm thấy tiếng nói chung của đồng
loại, dẫn đến có những ẩn ức từ thẳm sâu tâm hồn.
Hình tượng con người cô đơn, lạc loài không phải là mới
nhưng ở Nguyễn Bình Phương, hình ảnh con người cô đơn, lạc loài
mang hơi thở của con người hiện đại, một xã hội thiếu tính liên kết,
rã đám, nhốn nháo, xô bồ, bất trắc. Nguyễn Bình Phương đã có
những thành công nhất định khi xây dựng những con người cô đơn
với nhiều cung bậc cảm xúc và nội tâm khác nhau. Tuy nhiên, làm
nổi bật con người cô đơn, lạc lõng không với mục đích khắc sâu
những khoảng trống trong mỗi con người mà sâu xa hơn, tác giả
muốn cảnh tỉnh con người hãy xóa nhòa đi những tâm lí cô đơn tiêu
cực bằng cách soi xét lại các mối quan hệ giữa mình với những người
xung quanh, để nỗi cơ đơn không còn là những bi kịch bế tắc trong
cuộc sống thường nhật.
2.2.3 Con người sợ hãi, hoài nghi, mất phương hướng
Có thế thấy, bước sang dòng văn học đương đại, hình tượng
những con người luôn cảm thấy sợ hãi, hoài nghi và mất phương
hướng thường xuất hiện. Hay nói cách khác, lo âu, sợ hãi trở thành
đặc điểm nổi bật của con người trong văn học hậu hiện đại. Bên cạnh
dạng thức con người cô đơn, dị biệt thì con người sợ hãi, hoài nghi,
mất phương hướng cũng là tụ điểm thể hiện tập trung những day dứt,
trăn trở của nhà văn về thân phận con người trong xã hội mới. Không
còn gì là niềm tin tuyệt đối và chân lí độc tôn để bấu víu, con người

Bình Phương, các nhà tiểu thuyết cũng từng khai thác đề tài con
người hận thù và bi kịch, xoáy sâu vào sự tha hóa, suy giảm nhân
cách của con người hiện đại. Nguyễn Bình Phương cũng là nhà văn
khai thác khía cạnh con người trong trạng thái hận thù và dẫn đến bi
kịch, ở mỗi cuốn tiểu thuyết (từ Bả giời đến Ngồi), mức độ hận thù
cũng khác nhau.

14


Hận thù nào cũng dẫn đến những đau khổ, mất mát cho con
người, Nguyễn Bình Phương cho thấy một chân lý, chừng nào con
người còn ham muốn khát vọng chạy theo tiền bạc, tình ái bất chính,
bấp chấp mọi luân thường đạo lý, chừng đó con người còn bị cuốn
vào những mối quan hệ hận thù mà đôi khi, hậu quả của nó là những
bi kịch đau lòng, thậm chí là những cái chết.
2.2.6 Con người điên loạn
Thế giới người điên vốn là một địa hạt ít người khai phá, bởi
người điên luôn là một dấu hỏi chấm chưa có lời giải đáp. Vì sao họ
lại bị điên? Những người điên suy nghĩ những gì? Nguyễn Bình
Phương tiếp cận với thế giới người điên và mở ra cánh cửa để độc giả
đi vào khám phá những tâm lí phức tạp, chằng chéo trong tâm thức
của những con người vốn được coi là “không bình thường” trong xã
hội.
Không gian sống của nhân vật trong tiểu thuyết Nguyễn Bình
Phương là một hiện thực huyền ảo. Xóm Soi, núi Hột, núi Rùng, ao
Lang, bãi Nghiền Sàng, sông Linh Nham… thường hiện lên hoang
vu, mờ ảo. Nhân vật sống chung với những thứ quái đản, kì quặc, và
điều tất yếu sẽ ảnh hưởng đến tâm thức của họ. Điều đó lí giải vì sao
nhân vật người điên xuất hiện nhiều trong sáng tác của Nguyễn Bình

chút gì đó của mình trong các dạng thức con người mà nhà văn phản
ánh. Đây cũng là một trong những điểm thành công của Nguyễn Bình
Phương trong việc tạo dựng những con người sinh động, chân thực,
chúng như được bước ra từ chính cuộc đời thực. Cũng chính các dạng
thức nhân vật này góp phần tạo nên sự thành công của tiểu thuyết
Nguyễn Bình Phương, bởi chúng không chỉ rất “đời” mà còn nóng
hổi tính thời sự.

16


Chương 3
PHƯƠNG THỨC BIỂU HIỆN TRONG TIỂU THUYẾT
CỦA NGUYỄN BÌNH PHƯƠNG.
3.1 Không gian và thời gian trong tiểu thuyết Nguyễn Bình
Phương
3.1.1 Không gian
Trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương, chúng tôi đi vào tìm
hiểu không gian ở hai khía cạnh: Không gian hiện thực và Không
gian tâm linh hóa.
3.1.1.1 Không gian mang tính hiện thực
Một điểm đặc sắc trong việc tổ chức không gian trong tiểu
thuyết Nguyễn Bình Phương là đánh lừa cảm giác của người đọc về
một không gian rất thực với những địa danh cũng rất thực. Thái
Nguyên – quê hương tác giả trở thành không gian trở đi trở lại trong
các sáng tác của anh. Ở đó, người đọc bắt gặp thêm nhiều địa danh
làng xã cụ thể. Tuy vậy, phố phường cũng xuất hiện khá nhiều trong
tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương.
Tìm hiểu về không gian hiện thực pha chút huyền ảo, chúng tôi
chia thành hai kiểu không gian: không gian làng quê (Bả giời, Vào

thấy thế giới tâm linh, siêu nhiên là do chính con người sáng tạo ra,
nhưng rồi thế giới ấy lại “tiệm quyền” quay trở lại chế ngự con người
và bắt con người phục dịch theo chúng. Nhưng cũng phải thừa nhận
rằng, không gian tâm linh hóa là một nhân tố giúp nhà văn triển khai
cốt truyện phân rã, có tính xoắn kép, đây cũng được coi là một trong
những thi pháp hậu hiện đại mà Nguyễn Bình Phương đã tiếp nhận
và sáng tạo để trở thành một công cụ đắc lực trong tay mình.
3.2.1 Thời gian
Tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương rất có sức ám ảnh về thời
gian. Nhà văn đã sử dụng thời gian như một giải pháp bộc lộ quan
điểm tư tưởng nghệ thuật được hiệu quả. Để làm rõ điều này, chúng
tôi đi sâu tìm hiểu về ba dạng thức thời gian: Thời gian thực tại tuần
hoàn; Thời gian siêu nhiên, kì ảo; Thời gian mang tính biểu tượng.
18


3.2.1.1 Thời gian thực tại tuần hoàn
Thời gian thực tại tuần hoàn tuân thủ theo trật tự thời gian
tuyến tính, tức là mọi sự kiện, biến cố được kể tuần tự từ trước đến
sau, không có sự xáo trộn trật tự. Cũng giống như các địa danh được
“chỉ mặt, đặt tên” cụ thể, trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương, thời
gian được nhà văn dùng những con số chính xác tuyệt đối đến từng
ngày, giờ mà thậm chí là từng phút (Bả giờ, Vào cõi, Thoạt kì thủy,
Ngồi...).
3.2.1.2 Thời gian siêu nhiên, kì ảo
Bên cạnh thời gian trật tự, tuần hoàn, trong tiểu thuyết Nguyễn
Bình Phương nhiều khi thời gian không tuân theo trật tự thời gian
tuyến tính. Có sự pha trộn giữa thời gian thực và thời gian ảo, thời
gian kì bí, siêu nhiên... Yếu tố này kết hợp với không gian huyền ảo
khiến cả không – thời gian bị nhòe mờ về ranh giới, nghiêng về màu

thấy có những kiểu đồng hiện: đồng hiện giữa thực và ảo (Trí nhớ
suy tàn, Thoạt kì thủy, Những đứa trẻ chết già…); giữa cuộc sống
trần thế với cõi tâm linh (Bả giời, Ngồi…).
3.2.2 Kết cấu đa tuyến
Đặc trưng kết cấu văn học hậu hiện đại là sự phân rã cốt truyện
và tính xoắn kép. Chính vì vậy mà trong văn học đương đại Việt
Nam, các nhà văn thường sử dụng lối kết cấu đa tuyến, tức là cùng
một cuốn tiểu thuyết mà có sự xuất hiện đồng thời, song hành của hai
hay nhiều tuyến truyện rời rạc, không liên quan đến nhau. Trong tiểu
thuyết của Nguyễn Bình Phương từ Bả giời cho đến Ngồi hầu hết đều
sử dụng một cách nhuần nhuyễn và thành công dạng kết cấu này.
Hầu hết các tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương đều sử dụng kết
cấu đa tuyến, nhưng các mạch truyện là những thế giới bình đẳng với
nhau, không mạch nào lấn át mạch nào và chúng đều góp phần tạo
dựng nên độ hoàn chỉnh cả về nội dung lẫn tư tưởng nghệ thuật của
mỗi tác phẩm.
3.2.3 Kết cấu dòng ý thức
Dòng ý thức được coi là một đặc điểm nổi bật của văn học của
thế kỉ XX, chủ yếu là văn học hiện đại chủ nghĩa hướng tới tái hiện
20


cuộc sống nội tâm, cảm xúc, liên tưởng. Trong dòng văn học đương
đại Việt Nam, nhất là sau thời kì đổi mới, kĩ thuật dòng ý thức đã
được khai phá mạnh mẽ với những nhà văn như Bảo Ninh (Nỗi buồn
chiến tranh), Mạc Can (Tấm ván phóng dao), Tạ Duy Anh (Thiên
thần sám hối), Nguyễn Bình Phương (Trí nhớ suy tàn, Thoạt kì
thủy, Ngồi…).
Có thể nói, kết cấu dòng ý thức là kỹ thuật tự sự được các nhà
văn sử dụng nhằm khám phá tận cùng chiều sâu bên trong con người,

cốt truyện theo mạch ngầm; Tổ chức cốt truyện đa chiều, phân mảnh;
Tổ chức truyện lồng trong truyện để thấy được cá tính sáng tạo của
nhà văn này.
3.3.1 Tổ chức cốt truyện đa chiều, phân mảnh
Trong các tiểu thuyết của mình, hầu hết Nguyễn Bình Phương
đều có cách tổ chức cốt truyện đa chiều, phân mảnh. Mỗi tác phẩm
bao gồm nhiều mạch truyện ít liên quan đến nhau, mỗi mạch truyện
lại có những nhánh truyện nhỏ khác nhau. Nhưng sự phân rã được
thể hiện rõ ở những mạch truyện này, tác giả có nhiều đất để khai
thác nếu như tuân thủ theo các bước của cốt truyện truyền thống. Mỗi
mạch truyện ấy có thể triển khai để xây dựng thành một tiểu thuyết
hoàn chỉnh, nhưng hầu như tác giả đều để ngỏ chúng, khiến cho
người đọc không hiểu được câu chuyện đó rồi sẽ ra sao.
3.3.2 Tổ chức cốt truyện: truyện lồng trong truyện
Kiểu tổ chức truyện lồng trong truyện được thể hiện tiêu biểu
qua các tiểu thuyết Bả giời, Vào cõi, Những đứa trẻ chết già; truyện
ngắn trong tiểu thuyết (truyện ngắn Và cỏ của nhân vật Phùng trong
Thoạt kì thủy); kịch trong tiểu thuyết (Thoạt kì thủy); hay chất thơ
trong tiểu thuyết (Trí nhớ suy tàn)…
Cùng với cách tổ chức cốt truyện theo mạch ngầm, tổ chức cốt
truyện đa chiều, phân mảnh thì tổ chức truyện lồng trong truyện cùng
các thủ pháp nghệ thuật khác cũng ít nhiều thể hiện sự dụng công tìm
tòi hình thức cốt truyện mới mẻ, độc đáo của Nguyễn Bình Phương
trong hành trình làm mới tiểu thuyết. Tuy các cách tổ chức cốt truyện
này không phải nhà văn là người đầu tiên khai phá, song anh cũng
22


đem đến những mới mẻ, độc đáo nhất định, đóng góp vào quá trình
cách tân tiểu thuyết Việt Nam đương đại, đưa tiểu thuyết Việt Nam


thế giới huyền thoại hóa khá đa dạng và sinh động (Người đi vắng,
Bả giời, Thoạt kì thủy...).
Có thể nói, bằng cách sử dụng các phương thức biểu hiện như:
Nghệ thuật tổ chức không – thời gian; Nghệ thuật kết cấu; các kiểu tổ
chức cốt truyện cùng một số thủ pháp nghệ thuật khác, Nguyễn Bình
Phương đang dần khẳng định phong cách sáng tác mang đậm “bản
sắc riêng” của một nhà văn không ngừng tìm tòi, không ngừng sáng
tạo. Đồng thời, đó cũng là sự khẳng định quá trình làm việc say mê,
đầy trách nhiệm và tâm huyết, kết hợp với năng lực sẵn có, Nguyễn
Bình Phương cùng với các nhà văn đương đại khác đang từng bước
hoàn thiện hành trình làm mới nền tiểu thuyết đương đại Việt Nam.
Những đóng góp đó, đúng như lời nhận xét của nhà nghiên cứu
Nguyễn Mạnh Hùng: “Không chỉ lạ hóa nội dung và hình thức biểu
hiện mà còn làm một thay đổi lớn về thể loại tiểu thuyết không phải
bằng lí luận mà bằng hình tượng nghệ thuật”.

24


KẾT LUẬN
Với đề tài Thế giới nghệ thuật trong tiểu thuyết Nguyễn Bình
Phương, chúng tôi muốn chỉ ra những đặc sắc nghệ thuật tiểu thuyết
cũng như những đóng góp cách tân của Nguyễn Bình Phương đối với
nền tiểu thuyết đương đại Việt Nam ở những khía cạnh sau:
Thứ nhất, con đường sáng tác của Nguyễn Bình Phương là cả
một hành trình chiêm nghiệm, thậm chí là trải nghiệm cuộc sống
bằng cách tiếp cận con người ở các góc độ khác nhau: đó là con
người trong đời sống hiện thực phồn tạp, con người đa trị, con người
trong đời sống tâm linh và con người bản năng gốc, để tạo dựng nên