MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI HỌC TỐT MÔN
LÀM QUEN VỚI CHỮ CÁI

A. PHẦN MỞ ĐẦU:
Như Bác Hồ đã từng nói:
“ Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn biết ngủ biết hóc hành là ngoan”
Hiện nay, bậc học mầm non đang được Đảng và nhà nước ta quan tâm
đặc biệt hàng đầu. Bởi đây là giai đoạn bắt đầu hình thành và phát triển nhân
cách con người. Và chính cô giáo, gia đình là những người phải có trách
nhiệm giúp trẻ phát triển một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, phát
triển đồng bộ về các mặt. Để thực hiện được tốt mục tiêu đó thì người giáo
viên phải linh hoạt chủ động lựa chọn các nội dung có sự sắp xếp một cách
nhẹ nhàng. Việc dạy trẻ Mầm Non cũng như trồng cây cây non, trồng cây non
tốt thì sau này cây sẽ tốt do đặc điểm của tuổi Mầm Non là vui chơi, nhưng
vui chơi ở đây cũng chính là hình thức cơ bản giúp trẻ phát triển khả năng suy
nghĩ, giao tiếp tích cực. Đặc biệt đối với trẻ lớp Lá ngoài nhiệm vụ phát triển
ngôn ngữ giao tiếp cho trẻ còn có nhiệm vụ hình thành cho trẻ những kĩ năng
nhận biết các chữ cái, luyện phát âm, kĩ năng cầm bút tập sao chép các chữ,
từ, câu đơn giản….giúp trẻ hình thành và phát triển tư duy .
Là một giáo viên Mầm Non – tôi cũng đã nhận thấy được môn Làm
quen chữ viết không ngừng có ý nghĩa và có tác dụng to lớn trong giáo dục
nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện như: trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ…Mặt khác,
môn Làm quen chữ viết còn giúp trẻ nhận biết thế giới xung quanh, giúp trẻ
giao tiếp với mọi người. Có thể nói môn Làm quen chữ viết là tiền đề vững


chắc giúp trẻ tự tin bước vào trường phổ thông. Đối với trẻ lớp Lá thì rất thích
đọc truyện nhưng đa số các bé thì chỉ thích xem hình hơn là đọc chữ. Làm thế
nào để giúp trẻ hứng thú trong việc đọc, tích cực luyện phát âm, vận dụng sự
hiểu biết và khả năng của trẻ vào hoạt động hằng ngày. Điều này làm tôi suy

quen với chữ cái không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên
phải kiên trì chịu khó, biết vận dụng những linh goạt sáng tạo trong quá
trình lên lớp để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn, để từ đó trẻ có sự
tập trung chú ý và thực sự có hứng thú, có kỷ luật trong học tập.
Trong quá trình trực tiếp giảng dạy, tôi thấy trẻ chưa hứng thú tham gia
hoạt động nhiều trẻ chưa nhớ chữ cái, còn nhầm lẫn chữ nọ sang chữ kia, viết
còn bị ngược. Khi phát âm nhiều trẻ còn phát âm nhỏ, ngọng, chưa chính xác.
Từ thực tế đó tôi đã mạnh dạn đi tìm kiếm những biện pháp hữu hiệu để giúp
trẻ 5-6 tuổi làm quen với chữ cái.
3. Phạm vi thời gian thực hiện đề tài
Đề tài được thực hiện tại lớp 5 tuổi thôn Quảng Minh trường mầm non Mỹ
Hưng năm học 2012-2013
2. Thực trạng:
* Thuận lợi :
Trường có đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phục
vụ môn làm quen chữ viết.
Ban giám hiệu luôn sát sao chỉ đạo giáo viên về chuyên môn, thường
xuyên dự giờ thăm lớp để nâng cao chất luộng giảng dạy.
Bản thân được thường xuyên tham dự những buổi thao giảng, dự giờ, thi
giáo viên giỏi do trường, phòng giáo dục tổ chức
Được sự phối hợp giúp đở của đồng nghiệp trong việc rèn trẻ cũgn như
đóng góp cho lớp nhiều nguyên vật liệu làm đồ dùng dạy học, cũng như các
chị em đồng nghiệp cũng đã giúp tôi về việc thiết kế bài dạy trên máy tính
phục vụ cho môn làm quen chữ viết.


Khoảng 2/3 số trẻ đã được qua lớp mẫu giáo chồi nên việc rèn nề nếp
học tập cũng gặp thuận lợi, có khả năng tiếp thu kiến thức do cơ truyền đạt.
Từ những thực trạng trên tôi nghĩ rằng việc tổ chức cho trẻ hoạt động
làm quen với các chữ cái thông qua các giờ học, hoạt động là một việc khó,

- Môi trường học tập của trẻ chưa đảm bảo yêu cầu của trương trình
- Phương tiện để dạy học còn sơ sài chưa thu hút trẻ vào hoạt động


- Đa số phụ huynh đều làm nông nghiệp , ít có thời gian quan tâm đến trẻ
- Dân địa phương nói ngọng nhiều do vậy trẻ trong lớp nói ngọng
- Vào đầu năm học tôi thấy HĐ cho trẻ làm quen với chữ cái còn khô cứng, trẻ
thụ động trong hoạt động, phát âm còn nhỏ và chưa chính xác, các nét tô của
trẻ còn chệch nhiều ra ngoài, nhiều trẻ chưa biết cách cầm bút... Vì vậy tôi
nghĩ muốn giúp trẻ học tôt chữ cái thì các giờ học phải gây được hứng thú cho
trẻ . Do vậy tôi đã tiến hành khảo sát trên 46 cháu và kết quả như sau:
STT
1
2
3
4
5

Nội dung

Kết quả
Số lượng
31/46

Trẻ nhận biết và
phân biệt được
các chữ cái đã học
Trẻ sao chép lại
30/46
được chữ cái đã



chưa đúng, tôi yêu cầu trẻ nhìn khuông miệng và nghe tôi phát âm sau đó phát
âm lại nhiều lần. Chẳng hạn chữ N- L, trẻ rất khó nhận biết hay lẫn lộn nên
phát âm thường sai nên tôi hướng dẫn kỹ cách phát âm
+ L: Đọc cong lưỡi, đầu lưỡi uốn vào trong và đưa sát vào lợi
+ N: Đọc thẳng lưỡi, lưỡi sát với hàm dưới
Hoặc chữ u,ư cũng có một số trẻ phát âm chưa chuẩn
Bên cạnh những trẻ phát âm sai, còn có một số trẻ phát âm còn nhỏ
chưa rõ ràng. Tôi đã giúp trẻ phát âm to rõ ràng bằng cách cho những trẻ phát
âm tốt phát âm mẫu cho trẻ nghe. Lúc này với tâm lý mình cũng phải bằng
bạn nên trẻ đã cố gắng phát âm to, rõ ràng giống như bạn.
Với cách làm như vậy , trẻ lớp tôi đã có những tiến bộ rõ rệt, thay vì
phát âm nhỏ chưa rõ ràng, chính xác thì đa số trẻ đã phát âm to hơn, chuẩn
hơn so với đầu năm.
2. Biện pháp 2: Rèn trẻ cách tô chữ và ngồi đúng tư thế
Để trẻ thực hiện tô viết đúng, đẹp trước hết là ngồi phải đúng tư thế, đặt
vở ngay ngắn trước khi tô, khi tô không xoay tập . Vì vây trước khi tô tôi
thường xuyên nhắc trẻ ngồi thẳng lưng đầu hơi cúi, tay trái giữ sách, tay phải
cầm bút
Vào đầu năm học tôi thấy đến 2/3 số trẻ của lớp đều cầm bút bằng 4 đầu
ngón tay và cầm sát xuống đầu bút chì để viết. Và trong khi tô chữ còn chệch
nhiều ra ngoài. Để giúp trẻ tô được chữ đẹp và có tư thế ngồi đúng tôi đã trao
đổi bàn bạc với các chị em trong lớp để cùng có biện pháp, phối hợp sao cho
đạt hiệu quả cao.
Để khắc phục được tình trạng này không phải ngày một ngày hai là làm
được, bản thân tôi tự an ủi, động viên mình cũng nhữ các chị em trong lớp
phải hiên trì. Đối với những trẻ cầm bút chưa đúng thì chúng tôi trực tiếp cầm
tay cháu hướng dẫn trẻ viết sau đó để tự trẻ viết nhưng phải đứng gần trẻ để


đứng xếp nhanh đúng
và đẹp sẽ là đội chiến thắng


+ Cách chơi: Các thành viên trong đội chơi sẽ thảo luận, bàn bạc để sắp xếp
các chỗ đứng sao cho tạo thành chữ cái theo yêu cầu
Với trò chơi này không chỉ giúp trẻ có biểu tượng về chữ e,ê mà còn giúp trẻ
có sự đoàn kết, biết phân công sắp xếp, bàn bạc theo nhóm
Hình ảnh minh hoạ

Ở lứa tuổi mầm non, tư duy của trẻ phát triển rất nhanh .Trẻ nhanh nhớ cũng
nhanh quên. Có thể trẻ đã nhận biết phát âm được chữ cái khi cô đưa ra nhưng
khi cho trẻ chơi trò chơi vẫn còn một số trẻ chưa nhớ kỹ được đặc điểm hình
dạng của chữ cái. Do đó tôi đã đưa vào một số trò chơi giúp trẻ nhớ được đặc
điểm của chữ cái. VD như trò chơi xếp chữ cái bằng hột hạt, trò chơi nặn chữ
cái…Ở các trò chơi này, ban đầu tôi thấy nhiều trẻ xếp, nặn chữ bị ngược
chẳng hạn như chữ: c, a, ă, â, e, ê, b,d, p, q…Sau đó được cô giáo gợi ý trẻ đã
nhanh chóng sửa sai. Không chỉ được sử dụng đất nặn trong hoạt động tạo
hình mà qua các trò chơi với chữ cái trẻ cũng được dùng tay lăn dọc ,uốn chữ
theo yêu cầu của cô. Khi quan sát trẻ chơi tôi thấy trẻ rất hứng thú, say sưa.
Như vậy trong khi chơi các trò chơi này trẻ phải tư duy để xếp hoặc nặn được


chữ cái. Ngoài ra tôi còn đưa vào rất nhiều trò chơi khác như: Trò chơi tìm
chữ cái còn thiếu trong từ, gạch chân chữ cai, nối chữ cái…
4. BP4: Thông qua hoạt động góc
Sau khi tham gia hoạt động học trẻ sẽ được tham gia vào hoạt động góc.Đặc
biệt thông qua góc văn học và góc chữ cái sẽ giúp trẻ thích thú và học tốt các
chữ cái. Để lôi cuốn được sự thích thú của trẻ tôi đã chuản bị rất nhiều đồ
dùng, đồ chơi, nguyên phế liệu báo lịch cũ cho trẻ hoạt động.

nhận ra những chữ cái mà mình đã học.
5. BP5: Đưa văn học, âm nhạc lồng ghép vào các hoạt động
Như chúng ta đa biết Âm nhạc, văn học là một loại hình nghệ thuật tác động
manh mẽ đến tất cả các hoạt động khác. Hai hoạt động này giúp trẻ phát triển


năng lực cảm xúc, tưởng tượng sáng tạo, sự tập trung chú ý và phát triển lời
nói, khả năng giao tiếp…Tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm
lý, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ. Với tác dụng và ý nghĩa hết sức
quan trọng đó, tôi đã đưa âm nhạc, văn học lồng ghép vào các hoạt động làm
quen với chữ cái.
VD: Trong giờ làm quen với chữ b,d,đ sau khi đã được làm quen với các
chữ cái này tôi cho trẻ hát bài “Búp bê bằng bông” Trẻ rất vui sướng, thích
thú vì được hát nhún nhảy theo nhạc. Khi trẻ hát xong tôi hỏi trẻ xem có điều
gì lạ trong bài hát. Nếu trẻ chưa trả lời được tôi sẽ gợi ý gần hơn và trẻ đã phát
hiện ra mỗi từ trong bài hát đều bắt đầu bằng chữ “b” Qua đó giúp trẻ phát âm
chính xác chữ “b” hơn.
“ Búp bê bằng bông biết bay bay bay
Búp bê biết bò, biết bắt biết bơi
Búp bê bằng bông bên bạn bươm bướm
Bươm bướm bồng bềnh bỏ bạn bay bay
……”
Và cho trẻ đọc bài ca dao
“ Đố ai đếm được lá rừng
Đố ai đếm được mấy tầng trời cao
Đố ai đếm được vì sao
Đố ai đếm được công lao bác hồ”
Hoặc trong giờ làm quen với chữ h, k. Bắt đầu vào giờ học tôi cho trẻ nghe
một đoạn nhạc quen thuộc không lời trong bài hát “ Ròng máu lạc rồng”
Trong bài hát có đoạn “hô hố hô, hô hố hồ hố hô, hồ…hô” Sau đó tôi giới

cái nào học rồi thì khi nháy chuột chữ cái đó sẽ chuyển màu. Khi tôi gới thiệu
chữ e thì hiệu ứng sẽ chuyển màu và xuất hiện ở phông chữ to. Hoặc khi cho
trẻ so sánh chữ e,ê, những nét nào giống nhau thì sẽ xuất hiện và có màu
giống nhau.
Hay trong giờ làm quen với chữ h,k tôi đa sưu tầm trò chơi trong đĩa
“những trò chơi với chữ cái” mà phòng GD đã phát cho giáo viên tham khảo.
Ở trò chơi này trẻ phải tư duy để tìm chữ cái sắp xếp theo đúng quy luật. Như
vậy trẻ vừa được dùng chuột để di chuyển, vừa được củng cố lại chữ cái đã
học.
HÌnh ảnh minh hoạ
(giờ học làm quen với chữ h,k)
7. BP7: Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh
Sự kết hợp giữa cô giáo và phụ huynh trong việc CS- GD trẻ là hết sức quan
trọng và cần thiết. Thấy được điều đó tôi đã giành thời gian trao đổi về tình
hình của trẻ thông qua giờ đón và trả trẻ hoặc các buổi họp phụ huynh. Hai
phía cùng cố gắng phối kết hợp giúp trẻ hứng thú và học tốt hoạt động làm
quen với chữ cái.
Hiện nay không chỉ ở thành phố mới có hiện tượng cho con đi học, luyện
viết chữ( học trước chương trình lớp 1) mà ngay cả ở nông thôn đã bắt đầu
xuất hiện. Phụ huynh cho con luyện chữ trước tuổi đến trường với kỳ vọng
chuẩn bị trước vì sợ con không theo kịp các bạn khi vào lớp 1. Tuy nhiên kỳ
vọng này của cha mẹ chưa rõ lợi đến đâu mà lại hại cho quá trình phát triển
của trẻ, làm thui chột hứng thú học ở trẻ. Trong giờ học khi cô giới thiệu chữ
cái mới có trẻ đã khoe “ con biết thừa chữ cái này rồi” , trong giờ học cháu
không tập trung , trêu đùa bạn khác, làm ảnh hưởng đến cả lớp. Với tình hình
như vậy tôi đã tuyên truyền với phụ huynh về tác hại của việc dạy trẻ học
trước chương trình lớp 1. Ngoài ra tôi thường xuyên theo dõi chương trình


VTV2, đó là kênh khoa học và giáo dục. Ở kênh này rất hay chiếu chương

của lớp tôi thì tôi thấy trẻ đã hứng thú hơn khi tham gia vào hoạt động làm
quen chữ viết. Những bé nói ngọng hay phát âm không chuẩn cũng đã được
rèn và phát âm đúng hơn , không cón ngọng nữa. Trẻ nhận biết đúng chữ cái,
biết cách tô chữ và tô không chườm ra ngoài. Các tiết học khác trở nên nhẹ
nhàng, thoải mái và đạt kết quả tốt hơn


STT

1
2
3
4
5

Nội dung

Trẻ nhận biết và phân
biệt được các chữ cái đã
học
Trẻ sao chép lại được
chữ cái đã học
Trẻ phát âm chuẩn,
chính xác
Trẻ biết cách tô và tô
trùng khít lên các nét
chấm mờ
Trẻ biết cách cầm bút

Kết quả

40%

20/46 43%

46/46 100%

26

56%

Tăng
Số
Tỉ lệ
lượng
13
28,6%

* Đối với phụ huynh:
- Phụ huynh rất phấn khởi vì thấy con mình nhận biết, phát âm rõ ràng và tô
được các chữ cái đã học. Đồng thời các phụ huynh đã nhận thấy được tác hại
của việc cho trẻ đi học trước chương trình lớp 1. Hầu hết phụ huynh đã tin
tưởng và tạo điều kiện giúp đỡ nhà trường rất nhiều.
Bài học kinh nghiệm
Từ những kêt quả trên tôi đã rút ra được một số bài học kinh nghiệm khi dạy
trẻ làm quen vớ chữ cái:
- Giáo viên phải luôn luôn học hỏi , nghiên cứu tư liệu, tài liệu có liên quan
đến chuyên môn của chính bản thân mình,
- Giáo viên trong cùng một lớp phải có sự thống nhất, quan tâm sát sao tới
từng trẻ giúp trẻ tự tin, hứng thú với hoạt động
- Giáo viên phải thật sự kiên trì và nhẫn lại , yêu trẻ như con đẻ của mình.