B GIO DC V O TO

TRNG I HC S PHM H NI
---------

V TH TNH

Tổ CHứC HOạT ĐộNG NGOạI KHóA
Về ĐạI TƯớNG Võ NGUYÊN GIáP CHO HọC SINH
TRONG DạY HọC LịCH Sử ở TRƯờNG TRUNG HọC PHổ THÔNG

Chuyờn ngnh:

Lý lun v Phng phỏp dy hc b mụn Lch s

Mó s:

60.14.01.11

LUN VN THC S KHOA HC GIO DC

Ngi hng dn khoa hc: TS. Nguyn Mnh Hng

H NI - 2014



DANH MỤC VIẾT TẮT

Chữ viết tắt
DHLS

Phương pháp dạy học

THPT

Trung học phổ thông

SGK

Sách giáo khoa


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................... 1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ....................................................................... 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................... 10
4. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài ........................................................... 10
5. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu .......................... 11
6. Ý nghĩa của đề tài .................................................................................. 12
7. Đóng góp của Luận văn ......................................................................... 13
8. Cấu trúc của đề tài ................................................................................. 13
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT
ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ ĐẠI TƢỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP TRONG DẠY
HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ............................. 14
1.1. Cơ sở lí luận và xuất phát của đề tài................................................... 14
1.1.1. Một số thuật ngữ, khái niệm cơ bản sử dụng trong đề tài............ 14
1.1.2. Quan niệm về tổ chức hoạt động ngoại khóa trong DHLS ở trường
THPT ...................................................................................................... 17
1.1.3. Mối quan hệ giữa hoạt động nội khóa và hoạt động ngoại khóa
trong DHLS ở trường THPT. .................................................................... 19

Chƣơng 3. HÌNH THỨC, PHƢƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHÓA VỀ ĐẠI TƢỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP CHO HỌC SINH
TRONG DHLS Ở TRƢỜNG THPT ........................................................... 72
3.1. Đọc sách lịch sử về Đại tướng Võ Nguyên Giáp. .............................. 73
3.2. Hướng dẫn học sinh tìm hiểu kiến thức lịch sử về Đại tướng Võ
Nguyên Giáp trên mạng Internet.................................................................. 78
3.3. Thi kể chuyện lịch sử về Đại tướng Võ Nguyên Giáp. ...................... 81


3.4. Nói chuyện lịch sử về Đại tướng Võ Nguyên Giáp. .......................... 83
3.5. Thi tìm hiểu và triển lãm hình ảnh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp ... 88
3.6. Dạ hội lịch sử. ..................................................................................... 96
3.7. Thăm quan ngoại khóa tại bảo tàng, di tích ..................................... 103
3.8. Thực nghiệm sư phạm ...................................................................... 108
3.8.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm ................................................. 108
3.8.2. Đối tượng, địa bàn thực nghiệm. ................................................ 109
3.8.3. Nội dung, phương pháp thực nghiệm sư phạm. ........................ 109
3.8.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm ..................................... 109
KẾT LUẬN .................................................................................................. 113
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 116
PHỤ LỤC


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay, những biến đổi nhanh
chóng của cuộc sống, cùng những thời cơ và thách thức từ bên ngoài đã đặt
nền giáo dục Việt Nam phải đi đúng hướng nhằm thực hiện thành công sự
nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa. Mỗi môn học ở trường phổ thông với
đặc trưng của mình đều phải góp phần giáo dục đào tạo thế hệ trẻ, trong đó có

cách cho HS” [3; 30 - 31].
Như vậy, các nhà giáo dục nước ngoài từ rất lâu đã quan tâm đến vấn
đề hoạt động ngoại khóa và các hình thức, phương pháp ngoại khóa trong dạy
học lịch sử. Đó là một trong những phương pháp dạy học hiệu quả góp phần
nâng cao chất lượng DHLS trong nhà trường.
 Tài liệu trong nƣớc.
Ở nước ta, Bác Hồ kính yêu đã nhiều lần yêu cầu thầy cô giáo phải chú ý
giáo dục nhiều mặt cho học sinh: đứa trí, thể, mỹ, lao động. Trong “Thư gửi
Hội nghị cán bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc”, Bác yêu cầu: “Trong lúc học
cũng cần làm cho các cháu vui, trong lúc vui cũng cần làm cho các cháu học.
Ở trong nhà trường, trong xã hội, các cháu đều vui, đều học.”
Trong các cuốn “ Giáo dục học” của Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt, Nxb
Giáo dục, 1987; “ Giáo dục học đại cương” của Phạm Viết Vượng – Đặng Vũ
Hoạt, Nxb. Đại học sư phạm, 1996, trong phần Lý luận dạy học có hệ thống
các phương pháp giảng dạy cho học sinh, các tác giả đều cho rằng: “cùng với
những hoạt động chính khóa của nhà trường thì cần phải coi trọng các hoạt
động ngoại khóa cho học sinh. Đây là hình thức đưa các em vào thực tiễn


cuộc sống, hoạt động để từ đó tạo cho các em thói quen vốn sống thực tế và
những hành vi văn minh”.
Trong cuốn “ Những vấn đề cơ bản của giáo dục học hiện đại”, Nxb
ĐHSP Hà Nội, 1999, tác giả Thái Duy Tuyên đã đề cập tới một số khía cạnh
của hoạt động ngoại khóa nhằm nâng cao chất lượng bài học ở nhà trường
phổ thông.
Trong giáo trình “ Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm” của Lê
Văn Hồng, Nxb Đại học Sư phạm, 1997, tác giả cũng đã khẳng định: người
thầy giáo vừa phải giảng dạy trên lớp đồng thời phải biết tổ chức các nhiệm
vụ khác nhau ngoài giờ học trong đó có hoạt động ngoại khóa cho học sinh.
Có thể nói, các tài liệu về giáo dục học, tâm lí học và phương pháp dạy

ngoài đã rất coi trọng hoạt động ngoại khóa trong DH. Các tác giả đã đưa ra
cách phân loại nội dung và các hình thức hoạt động ngoại khóa góp phần
nâng cao chất lượng dạy – học lịch sử trong nhà trường phổ thông.
 Tài liệu trong nƣớc
Trong các giáo trình “Phương pháp dạy học lịch sử” của tập thể các
thầy cô khoa Lịch sử - Trường ĐHSP Hà Nội (xuất bản lần đầu năm 1978 và
tái bản nhiều lần vào các năm 1982, 1992, 1998, 2002, 2009, 2010 do Phan
Ngọc Liên, Trần Văn Trị chủ biên đã khẳng định hoạt động ngoại khóa đóng
vai trò quan trọng có tác dụng to lớn đối với việc dạy học lịch sử ở trường phổ
thông. Giáo trình cũng đề ra các hình thức tổ chức, cách thức tiến hành ngoại
khóa để mang lại hiệu quả cao nhất.
Ví như cuốn “ phương pháp dạy học lịch sử” (do Phan Ngọc Liên chủ
biên) xuất bản năm 2002 (tập 2), đã dành 2 chương trình bày về hoạt động
ngoại khóa trong dạy học lịch sử và nêu lên tầm quan trọng của việc tổ chức
hoạt động ngoại khóa về danh nhân lịch sử cho học sinh.


Cuốn “Một số chuyên đề về PPDHLS” của Phan Ngọc Liên, Trịnh
Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi, Trần Vĩnh Tường (đồng chủ biên) cho rằng: các
hoạt động ngoại khóa như dạ hội lịch sử, xây dựng phòng học bộ môn, phòng
truyền thống của trường, trò chơi, đố vui lịch sử, triển lãm, báo tường nhân
các ngày lễ lớn tham quan di tích, “hành quân theo bước chân người anh
hùng”…các hình thức này rèn luyện kỹ năng thực hành bộ môn, nâng cao
kiến thức, tư tưởng trong học lịch sử.
Trong cuốn “ Hệ thống thao tác sư phạm trong dạy học lịch sử ở trường
Trung học phổ thông” của Kiều Thế Hưng nhấn mạnh: cần hiểu rằng các
hoạt động ngoại khóa nằm trong chương trình được quy định chứ không phải
là việc làm tùy tiện. Ngoại khóa không chỉ làm cho học sinh hiểu sâu sắc hơn
kiến thức đã học mà còn giúp vận dụng những kiến thức thu được trong nhà
trường vào cuộc sống. Tuy nhiên, đây là công việc đòi hỏi lòng nhiệt tình và

Cuối cùng, phải nói tới các luận án Tiến sĩ, luận văn Thạc sĩ và khóa
luận tốt nghiệp của sinh viên Khoa Lịch sử - Trường ĐHSP Hà Nội những
năm trở lại đây.
Luận án Phó tiến sĩ của Đặng Công Lộng “ Nghiên cứu việc dạy học lịch
sử địa phương ở trường THPT” (1996).
Luận văn sau đại học của Trần Quốc Tuấn: “ Giáo dục lòng yêu quê hương
cho học sinh THPT qua dạy học lịch sử địa phương tỉnh Nghĩa Bình” (1986).
Luận văn tốt nghiệp Đại học của Đỗ Thanh Xâm “ Hoạt động ngoại
khóa trong dạy học lịch sử ở trường THPT nhằm giáo dục truyền thống Điện
Biên Phủ cho thế hệ trẻ” (1994).
Luận văn tốt nghiệp đại học của Vũ Thị Liền “ Tổ chức hoạt động ngoại
khóa cho học sinh lớp 9 trường THCS Dũng Tiến nhân ngày thành lập Đảng
3 – 2 và ngày truyền thống quê hương 16 tháng giêng”( 1995).


Luận văn tốt nghiệp đại học của Nguyễn Thị Lý “Tổ chức hoạt động
ngoại khóa về danh nhân văn hóa Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm cho học
sinh lớp 11 – THPT ở Vĩnh Bảo Hải Phòng”( 2003).
Luận văn tốt nghiệp đại học của Nguyễn Thị Thanh “ Tổ chức hoạt động
ngoại khóa về truyền thống công nhân vùng mỏ cho học sinh lớp 12 THPT ở
Quảng Ninh” (2004).
Luận văn tốt nghiệp đại học của Phạm Thị Phương Thảo “ Tổ chức hoạt
động ngoại khóa về cuộc đời, sự nghiệp và tình bạn của C. Mác – F. Ănghen
cho học sinh lớp 10 – THPT” (2005)…
Các công trình nghiên cứu trên, trên cơ sở lý luận về hoạt động ngoại
khóa đã tiến hành tổ chức các hình thức hoạt động ngoại khóa khác nhau về
các chủ đề phù hợp với quê hương với đất nước góp phần bồi dưỡng kiến
thức, kĩ năng và có tác dụng giáo dục cao cho HS trong thời đại ngày nay.
Tổng quan về LS nghiên cứu vấn đề, chúng tôi nhận thấy các công trình đã:
- Giới thiệu khái quát về khái niệm, nội dung, hình thức, vai trò, ý

Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho học sinh trường THPT Bình Xuyên – Vĩnh
Phúc để tiến hành thực nghiệm sư phạm, qua đó rú ra nhận xét, kết luận.
4. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
4.1. Mục đích
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn của tổ chức hoạt động ngoại
khóa trong DHLS nói chung, về Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói riêng, đề tài sẽ:
- Tiếp tục khẳng định vai trò, ý nghĩa của việc tổ chức hoạt động
ngoại khóa trong DHLS nói chung, về Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói riêng.
- Đề xuất, thiết kế các chủ đề về Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong tổ
chức hoạt động ngoại khóa lịch sử cho học sinh ở trường THPT.


- Đề xuất các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa về
Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho học sinh trong DHLS ở trường THPT.
- Thực nghiệm sư phạm hình thức tổ chức thi tìm hiểu và triển lãm hình
ảnh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho học sinh trong DHLS ở trường THPT
4.2. Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích trên, đề tài cần giải quyết các nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu lí luận của Giáo dục học, Tâm lí học, PPDH môn LS và
những vấn đề khác có liên quan.
- Khảo sát thực trạng việc tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học lịch
sử ở trường phổ thông nói chung và về Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói riêng.
- Tìm hiểu nội dung, chương trình SGK để xác định các chủ đề về Đại
tướng Võ Nguyên Giáp trong tổ chức hoạt động ngoại khóa lịch sử cho học
sinh ở trường THPT.
- Đề xuất các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa về
Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho học sinh trong DHLS ở trường THPT, góp
phần nâng cao chất lượng DHLS ở trường THPT.
- Thực nghiệm sư phạm hình thức tổ chức thi tìm hiểu và triển lãm hình
ảnh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho học sinh như đã đề xuất trong Luận văn.

lịch sử, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói riêng. Hoàn thành đề tài này cũng sẽ
giúp chúng tôi nâng cao trình độ về lí luận DH, đặc biệt là vấn đề tổ chức
các hoạt động ngoại khóa về Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho học sinh trong
DHLS ở trường THPT.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Thực hiện đề tài này không chỉ giúp chúng tôi hiểu rõ tầm quan trọng
của việc tổ chức hoạt động ngoại khóa cho HS trong DHLS ở trường THPT,
mà những kết quả nghiên cứu còn được ứng dụng rộng rãi vào quá trình
DHLS ở trường THPT, góp phần nâng cao hiệu quả DH. Đây cũng là tài liệu
tham khảo bổ ích cho sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và các
đồng nghiệp chuyên ngành Lí luận và PPDH môn LS.


7. Đóng góp của Luận văn
- Tiếp tục làm rõ vai trò, ý nghĩa của việc tổ chức hoạt động ngoại khóa
trong DHLS ở trường THPT nói chung về Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói
riêng.
- Cung cấp thêm các số liệu điều tra, khảo sát về thực trạng tổ chức
hoạt động ngoại khóa trong DHLS ở trường THPT nói chung và về Đại tướng
Võ Nguyên Giáp nói riêng.
- Xây dựng, thiết kế các chủ đề về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đồng
thời đề xuất các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa về Đại
tướng Võ Nguyên Giáp cho HS trong DHLS ở trường THPT.
8. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận văn
gồm 3 chương nội dung:
Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động ngoại
khóa về Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong DHLS ở trường THPT.
Chƣơng 2: Xác định yêu cầu và thiết kế các chủ đề về Đại tướng Võ
Nguyên Giáp trong tổ chức hoạt động ngoại khóa Lịch sử ở trường THPT.


 Tổ chức hoạt động và tổ chức hoạt động ngoại khóa.
- Tổ chức: Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng (2001) của Nguyễn Như
ý (chủ biên), là một trong những hoạt động cơ bản của con người nói chung,
hoạt động dạy học nói riêng. Theo đó: “Tổ chức là tiến hành một công việc
theo cách thức, trình tự nào; là sự sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng
thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung”.
Theo Từ điển Tiếng Việt (2002) của Hoàng Phê (chủ biên): “Tổ chức là
những gì cần thiết để tiến hành một hoạt động nào đó nhằm có hiệu quả tốt nhất”
Như vậy, tổ chức hiểu theo nghĩa chung nhất chính là sự tập hợp, sắp
xếp một nhóm người cùng thực hiện một nhiệm vụ chung để đạt được mục
đích đã đề ra.
- Hoạt động: Theo Từ điển Tiếng Việt (2002) của Hoàng Phê (chủ
biên): “ Hoạt động là tiến hành những việc làm có quan hệ với nhau chặt chẽ
nhằm một mục đích nhất định trong đời sống xã hội”
Có thể hiểu, “Tổ chức hoạt động”: là quá trình hình thành những cấu
trúc quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức, thực
hiện phân công lao động khoa học, phối hợp, điều phối các nguồn lực, vật lực
một cách thích hợp để thực hiện thành công các kế hoạch nhằm đạt được mục
tiêu tổng thể của tổ chức.
- Tổ chức hoạt động ngoại khóa: Theo Từ điển Văn hóa giáo dục Việt
Nam của Vũ Ngọc Khánh, Phạm Minh Thảo, Nguyễn Thị Thu Hà (2003):
Hoạt động ngoại khoá (HĐNK) “Là dạng hoạt động của học sinh ngoài giờ
lên lớp chính thức, ngoài phạm vi qui định của chương trình bộ môn. Hoạt
động này được gắn với những yêu cầu, nội dung của các môn học để có tác
dụng bổ sung, hỗ trợ cho giáo dục chính khóa”.
HĐNK được hiểu như là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học
của các môn học ở trên lớp. HĐNK là sự tiếp nối hoạt động dạy - học trên



Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX (2001) đã khẳng định “Giáo dục –
Đào tạo cùng với Khoa học – Công nghệ là quốc sách hàng đầu”. Phát triển
giáo dục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu
tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Muốn
đào tạo nguồn lực con người đáp ứng với yêu cầu phát triển của xã hội cần
phải quan tâm đến việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.
Một trong những biện pháp hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện cho HS đó là tổ chức tốt các hình thức hoạt động ngoại khóa lịch sử
ở trường phổ thông.
Vậy trong công cuộc đổi mới của đất nước ta hiện nay, có những quan
niệm như thế nào về tổ chức hoạt động ngoại khóa trong DHLS ở trường THPT?
Thông qua quá trình tìm hiểu chúng tôi thấy rằng, nền giáo dục Việt nam
từ sau Cách mạng Tháng tám 1945 đến nay rất quan tâm đến vấn đề giáo dục
toàn diện cho học sinh, trong đó hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một
bộ phận không thể thiếu của quá trình giáo dục.
Trong DHLS ở trường THPT, hầu hết cán bộ quản lí và giáo viên đều có
nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của việc tổ chức hoạt động ngoại khóa
cho nên đã tổ chức được nhiều hoạt động để học sinh tham gia, mỗi hoạt động
đều có nội dung giáo dục riêng và góp phần đáng kể trong việc nâng cao chất
lượng dạy – học lịch sử trong nhà trường.
Tuy nhiên, vẫn còn một số cán bộ, giáo viên, phụ huynh và HS chưa
nhìn một cách đúng đắn vai trò của việc tổ chức hoạt động ngoại khóa lịch sử
nên trong quá trình tổ chức, chỉ đạo và quản lí các hình thức hoạt động ngoại
khóa lịch sử còn nhiều hạn chế. Hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa ở các


trường phổ thông còn đơn điệu, công tác phối kết hợp giữa các lực lượng giáo
dục trong và ngoài nhà trường chưa đồng bộ, công tác kiểm tra thi đua, khen
thưởng chưa kịp thời làm ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả dạy – học bộ

thống văn hoá tốt đẹp của đất nước và những vấn đề nóng bỏng của thời đại
như hoà bình, hữu nghị, hợp tác…
Với những lí do trên, các trường phổ thông cần phải quan tâm đổi mới các
hình thức, nội dung và cách tổ chức hoạt động ngoại khóa trong DHLS để học
sinh tham gia với niềm ham mê, tự nguyện và cảm thấy hứng thú với bộ môn.
1.1.3. Mối quan hệ giữa hoạt động nội khóa và hoạt động ngoại khóa
trong DHLS ở trường THPT.
Để thực hiện tốt nguyên lí giáo dục, chức năng, nhiệm vụ cũng như đặc
trưng của bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông là “Đào tạo thế hệ trẻ theo
hướng toàn diện, có năng lực chuyên môn, có ý thức và khả năng tự tạo việc
làm trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần” thì bộ môn Lịch sử không
chỉ được tiến hành giảng dạy ở nội khóa, mà còn phải coi trọng và kết hợp với
cả công tác ngoại khóa. Do vậy, trong DHLS hoạt động nội khóa và hoạt
động ngoại khóa có mối quan hệ chặt chẽ và có sự tác động qua lại lẫn nhau
trong việc đào tạo học sinh.
Hình thức hoạt động nội khóa là một hình thức giáo dục cơ bản, quan
trọng và có tính chất quyết định đến hoạt động ngoại khóa trong DHLS ở
trường phổ thông. Trong giờ học nội khóa, GV phải tiến hành trên cơ sở tài
liệu chính thống là SGK, đồng thời áp dụng các biện pháp sư phạm khác nhau
để học sinh nắm vững kiến thức cơ bản như: những sự kiện, niên đại, nhân
danh, địa danh, khái niệm, quy luật…hình thành các kĩ năng và giáo dục thái
độ đúng đắn cho HS. Đó cũng chính là cơ sở để cho GV xác định những nội
dung, chủ đề, hình thức, phương pháp tiến hành các hoạt động ngoại khóa cho