ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Trƣờng Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Lịch sử

ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC
Di dân, đói nghèo và đổi thay trong xã hội Việt Nam đƣơng đại
Migration, Poverty and Changes in Vietnam’s Contemporary Society
1. Thông tin về giảng viên:
Họ và tên: Nguyễn Văn Chính
Chức danh: Phó Giáo sư, Tiến sỹ
Địa điểm làm việc: Văn phòng Khoa Lịch sử,
Địa chỉ liên hệ: Nhà B, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 5586588; Di động: 0913049653
E - mail: [email protected]
Các hướng nghiên cứu chính:
- Lịch sử nhân loại học
- Phương pháp nghiên cứu trong nhân loại học
- Nông thôn và nông dân Châu Á so sánh
- Lao động, di dân, đói nghèo và phát triển
- Bản sắc tộc người và các truyền thống địa phương
2. Thông tin chung về môn học
- Tên môn học: Di dân, đói nghèo, và đổi thay trong xã hội Việt Nam đương đại
- Mã môn học: HIS 8059
- Số tín chỉ: 02.
- Môn học:
- Địa chỉ khoa/bộ môn phụ trách môn học: Bộ môn Dân tộc học và Nhân học, Khoa Lịch sử,
Tầng 3 Nhà B, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
3. Mục tiêu của môn học
- Mục tiêu kiến thức:
Trọng tâm của chuyên đề này là giúp người học khám phá các hình thức di chuyển,
những yếu tố tác động lên các trào lưu và dòng chảy dân số, và mối liên hệ giữa di

Tại sao người ta di chuyển? Và tại sao phần lớn dân số trên thế giới có xu hướng
tĩnh trong khi một bộ phận khác lại có xu hướng động?
Các hình thức di dân khác nhau như thế nào và làm sao để có thể bao gồm các
hình thức di động đó của con người vào một cơ cấu phân tích khoa học để hiểu
được bản chất và quy luật của chúng?
Di dân ở Việt nam có mối liên hệ thế nào đối với các trào lưu dân số thế giới? Quá
trình toàn cầu hoá và khu vực hoá, những đổi thay kinh tế và chính trị tác động thế
nào đến hiện tượng di dân ở Việt Nam?
Những thách thức của tình trạng di dân đối với an sinh xã hội và phát triển bền
vững, những tác động kinh tế, xã hội và văn hoá của di dân là gì, và di dân ảnh
2


hưởng thế nào đến lối sống và quan hệ gia đình của người tham gia di chuyển và
các cộng đồng nơi họ nhập cư?
Ngụ ý cho các chương trình thực tiễn và chính sách phát triển bền vững từ việc
phân tích tính di động và năng động dân số là gì?
Các trường hợp di dân có tổ chức, tự phát, di dân nông thôn - đô thị, và di dân của các cộng
đồng dân tộc thiểu số ở tầm vĩ mô và các địa phương sẽ được phân tích để hiểu sâu hơn các
vấn đề nêu trên.
5. Nội dung môn học, hình thức tổ chức dạy và học

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy và học
Lên lớp:

Thực

Tự học, tự


2

10

12

2

10

12

Chương 1. Tiếp cận nhân học
trong nghiên cứu di dân: Vấn đề
lý luận và phương pháp
1.1. Lý thuyết “sức đẩy & sức
hút”
1.2. Lý thuyết cấu trúc xã hội
1.3. Phụ nữ trong di dân
1.4. Tiếp cận định tính trong
nghiên cứu về di dân
Chương 2. Các trào lưu di dân ở
Việt Nam
2.1. Di dân xây dựng kinh tế mới
và chính sách duy lý trong phân
bố dân số
2.2. Đô thị hoá và trào lưu di dân
nông thôn – đô thị
2.3. Các nhóm dân tộc thiểu số


6. Học liệu
6.1. Giáo trình môn học
6.2. Danh mục tài liệu tham khảo ghi theo thứ tự ưu tiên (tên tác giả, tên sách, nhà xuất bản,
năm xuất bản, nơi có tài liệu này, website, băng hình, ….).
6.2.1 .Danh mục tài liệu tham khảo bắt buộc
1. Đặng Nguyên Anh, “Vai trò của mạng lưới xã hội trong quá trình di cư”. Xã Hội Học,
số 2(1998): 16-23.
2. Đặng Thu (Cb.), Di dân của người Việt từ thế kỷ X đến thế kỷ XIX. Phụ san Tạp chí
Nghiên Cứu Lịch Sử, Hà Nội: Khoa học Xã hội, 1993.
3. Đỗ Văn Hoà (Cb.), Chính sách di dân ở châu Á. Hà Nội: Nông Nghiệp, 1998.
4. Đỗ Văn Hoà - Trịnh Khắc Thẩm (Cb.), Nghiên cứu di dân ở Việt Nam. Hà Nội: Nông
Nghiệp, 1999.
5. Guest, Philip, Động lực di dân nội địa ở Việt Nam. Hà Nội: Nông Nghiệp, 1998.
6.2.2. Danh mục tài liệu tham khảo thêm
6. Hà Thị Phương Tiến – Hà Quang Ngọc, Lao động nữ di cư tự do Nông thôn – Thành
thị. Hà Nội: Phụ nữ, 2000.

4


7. Trung tâm dân số và nguồn lao động (Bộ Lao động), Báo cáo tổng quan di dân tự do ở
Việt Nam. Dự án VIE/93/PO2. Hà Nội.
7. Phƣơng pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học
Thi hết môn:
+ Hình thức: Viết và bảo vệ chuyên đề trước hội đồng chuyên môn.
+ Tỷ trọng điểm: 100 %.
Phê duyệt của Trƣờng

Chủ nhiệm khoa