Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

LỜI CẢM ƠN
Em xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo TS. Lê Văn Túc đã tận
tình hướng dẫn, chỉ bảo và động viên em trong suốt thời gian nghiên cứu để
hoàn thành đề tài khóa luận của mình.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Lịch cùng các
bạn sinh viên đã giúp đỡ em trong thời gian thực hiện khóa luận tốt nghiệp
Trong quá trình thực hiện đề tài, em không tránh khỏi những thiếu sót,
rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thày cô và các bạn sinh viên để đề
tài của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 04 tháng 05 năm 2013
Sinh viên

Trần Thị Tuyến

Trần Thị Tuyến

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

LỜI CAM ĐOAN


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................................1
LỜI CAM ĐOAN...................................................................................................................2
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.................................................................................................3
MỤC LỤC..............................................................................................................................4
................................................................................................................................................4
MỞ ĐẦU...............................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài............................................................................................................1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.............................................................................................2
3. Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu..................................................................3
3.1. Mục đích..................................................................................................................3
3.2. Nhiệm vụ.....................................................................................................................4
3.3. Phạm vi nghiên cứu.....................................................................................................4
4. Nguồn tư liệu và phương pháp nhiên cứu......................................................................4
5. Bố cục luận văn..............................................................................................................4
Chương I: LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN TỈNH VĨNH PHÚC TỪ SAU CÁCH MẠNG
THÁNG TÁM ĐẾN TRƯỚC NĂM 1954.............................................................................5
1.1. Điều kiện tự nhiên và dân cư.......................................................................................5
1.1.1. Điều kiện tự nhiên................................................................................................5
1.1.2. Dân cư..................................................................................................................7
1.2. Truyền thống lịch sử...................................................................................................8
1.2.1. Truyền thống yêu nước và cách mạng.................................................................8
1.2.2 Truyền thống văn hiến.........................................................................................11
1.2. Vĩnh phúc trong xây dựng bảo vệ chính quyền và kháng chiến chống Pháp 19451954..................................................................................................................................12

1. Lý do chọn đề tài.
Nông nghiệp là nghành kinh tế có vai trò, vị trí hết sức quan trọng đối
với nền kinh tế quốc dân, là cơ sở để phát triển công nghiệp, cung cấp nguyên
liệu, lương thực cho công nghiệp, tiêu thụ hàng hóa cho công nghiệp, đồng
thời đảm bảo an ninh xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.
Nước ta đi lên xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội xuất phát thấp là nền kinh
tế nông nghiệp. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Đảng
ta và Hồ Chủ Tịch luôn quan tâm phát triển kinh tế nông nghiệp và xây dựng
địa bàn nông thôn. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “ Nông nghiệp
tốt, công nghiệp tốt, thì xây dựng tốt Chủ Nghĩa Xã Hội ở miền Bắc , làm cơ
sở vững mạnh cho sự nghiệp đấu tranh thực hiện hòa bình thống nhất nước
nhà”.[22-136]. Đảng và nhà nước rất chú trọng phát triển kinh tế nông
nghiệp.Trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước (1954-1975) việc phát
triển kinh tế nông nghiệp có ý nghĩa rất to lớn. Cung cấp lương thực, thực
phẩm cho tiền tuyến, đáp ứng nhu cầu lương thực cho người tham gia chiến
đấu và phục vụ chiến đấu. Bảo đảm nền quốc phòng toàn dân và an ninh
nhân dân. Các địa phương đều lỗ lực, hăng hái sản xuất, đáp ứng khẩu hiệu:
“Tiền tuyến gọi hậu phương trả lời”, “Thóc không thiếu một cân, quân không
thiếu một người”.
Vĩnh Phúc là một tỉnh ở trung du miền núi phía Bắc, là một tỉnh thuần
nông, đường lối chính sách của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc chủ yếu phát triển
nông nghiệp, làm hậu phương, bảo vệ miền Bắc chống chiến tranh phá hoại
của Mỹ. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, việc phát triển kinh
tế nông nghiệp gặp nhiều khó khăn nhưng Đảng bộ và nhân dân tỉnh Vĩnh
Phúc đã không ngừng cố gắng vượt qua mọi khó khăn, áp dụng các đường lối,
chủ trương của Đảng về sản xuất nông nghiệp vào địa phương mình một cách
Trần Thị Tuyến

1


nghiệp trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước (1954-1975)
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.
Đề tài: “Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo quá trình phát triển nông
nghiệp trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước (1954-1975)” là hoàn toàn

Trần Thị Tuyến

2

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

mới mẻ, hiện nay chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách đầy
đủ và hệ thống.
Nghiên cứu về vấn đề nông nghiệp và nông thôn dưới sự lãnh đạo của
Đảng đã được nhiều nhà khoa học quan tâm, có thể nêu một số công trình: Lê
Doãn Diên (7/1990), Nông nghiệp và vấn đề phát triển nông nghiệp ở nông
thôn Việt Nam. Tạp chí cộng sản : Đinh Thu Cúc (5/1998), “Nông dân và
nông thôn hiện nay-những vấn đề cần quan tâm”. Nguyễn Thị Hồng Mai (52008), “ Tìm hiểu khoán hộ trong nông nghiệp ở Vĩnh Phúc trước đổi mới”,
tạp chí Lịch Sử Đảng. Hồng Đức Nhuận-Nguyễn Quang Phát (2007), Đảng
lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội…
Nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương lãnh đạo phát triển
kinh tế nông nghiệp đã có một số học giả tiến hành. Trên địa bàn tỉnh có một
số tài liệu: “Lịch sử Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc (1930-2005)”, xuất bản năm
2007. “Lịch sử Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc (1928-1968)”, chủ yếu liệt kê sự kiện

3.3. Phạm vi nghiên cứu.
Trong khuôn khổ của một luận văn chuyên nghành Lịch sử Đảng Cộng
Sản Việt Nam-khóa luận chỉ giới hạn, phân tích, đánh giá về sự lãnh đạo của
Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc đối với nông nghiệp ở địa phương trong 21năm
kháng chiến chống Mĩ (1954-1975).
4. Nguồn tư liệu và phương pháp nhiên cứu.
Nguồn tư liệu được sử dụng trong luận văn chủ yếu là các sách thông
sử và chuyên khảo về lịch sử Đảng bộ, các báo cáo kinh tế hàng năm ở địa
phương.
Là một đề tài nghiên cứu lịch sử, phương pháp sử dụng trong lịch sử
không ngoài các phương pháp vốn có: phương pháp lịch sử; phương pháp
logic; phương pháp thống kê so sánh; phương pháp tổng hợp phân tích.
5. Bố cục luận văn.
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn có 3 chương :
Chương 1: Lịch sử phát triển của tỉnh Vĩnh Phúc từ sau cách mạng tháng
8-1945 đến trước năm 1954.
Chương 2 :Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc xây dựng và phát triển nông nghiệp
thời kỳ 1954-1975.
Chương 3 : Thành tựu, bài học kinh nghiệm.

Trần Thị Tuyến

4

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2


5

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

trào yêu nước, phong trào cách mạng của thủ đô Hà Nội và lân cận. Trong
thời kỳ vận động cách mạng tháng 8, Trung ương Đảng chọn vùng Phúc Yên
làm An Toàn Khu và Vĩnh Yên làm an toàn khu dự bị.
26/1/1968, ủy ban thường vụ quốc hội nước Việt Nam Dân Chủ Cộng
Hòa ra quyết định sáp nhập 2 tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ thành tỉnh Vĩnh
Phú. Năm 1997, Vĩnh Phúc tách khỏi tỉnh Phú Thọ. Sau nhiều lần thay đổi địa
gới, hiện nay Vĩnh Phúc có 9 đơn vị hành chính, có 2 thị xã: Vĩnh Yên và
Phúc Yên, có 7 huyện, có 152 xã, phường, thị trấn…Diện tích tự nhiên là
1370, 73 km, dân số 1, 2 triệu người, dân tộc thiểu số là 2, 7%. Diện tích đất
nông nghiệp là 46, 4% diện tích (64, 387 ha). [1, tr 17].
Địa hình: có 3 địa hình chính.
Miền núi: nằm ở phía Bắc tỉnh, tiếp giáp với núi rừng của tỉnh Tuyên
Quang và Thái Nguyên. Có các dãy núi quan trọng: Núi Tam Đảo, núi
Sáng(Lập Thạch), núi Trống, núi Thanh Tước…
Vùng đồi: Ở Vĩnh Phúc huyện nào cũng có đồi, nhiều nhất là huyện Lập
Thạch và Tam Dương, đồi ở đây thường không lớn, hình bát úp, mềm mại…
Đồng bằng: Chiếm 40% diện tích, bề mặt tương đối bằng phẳng.
Tạo điều kiện để tỉnh phát triển kinh tế toàn diện trong đó đặc biệt là nông
nghiệp.
Khí hậu: Vĩnh Phúc là tỉnh trung du miền núi nó mang đặc điểm của khí

núi và đồng bằng nên đất đai ở đây tương đối phong phú và đa dạng. Có đất
phù xa được bồi đắp hàng năm và đất phù sa không được bồi dắp hang năm,
đất bạc màu, đất lầy thụt và đất đồi núi, đất vàng đỏ phát triển trên nền đá sa
thạch và phiến thạch, Thuận lợi để trồng cây lương thực và cây công nghiệp.
Như vậy, với những điều kện tự nhiên và diện tích đất đai, tài nguyên
cho phép tỉnh có khả năng phát triển nông nghiệp đâ dạng phong phú, có khả
năng phát triển nông nghiệp theo hướng đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi.
Ngoài ra do lợi thế về vị trí và tài nguyên đất đai, giao thông thuận lợi tỉnh
Vĩnh Phúc có nhiều lợi thế phát triển công nghiệp và dịch vụ thương mại.
Hiện nay kinh tế của tỉnh đang phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện
đại hóa.
1.1.2. Dân cư.
Vĩnh Phúc là vùng đất cổ, thời dựng nước người Việt Cổ đã sớm định
cư sinh sống ở đây và trở thành trung tâm của nhà nước Văn Lang.
Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, trước những biến động của chiến
tranh, thời tiết khắc nghiệt, chính sách đồng hóa, chính sách phong hầu kiến
Trần Thị Tuyến

7

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

ấp của các triều đại phong kiến, chính sách khai thuộc địa của Pháp…Các
luồng di cư đến Vĩnh Phúc ngày càng đông.



Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

Với chiến thắng của Ngô Quyền vào thế kỷ 10 đã mở ra thời kỳ độc lập,
tự chủ của nhân dân, nhân dân Vĩnh Phúc đã có những đóng góp to lớn vào
cuộc kháng chiến giữ nước của dân tộc ta.
Tiếp đến là cuộc kháng chiến chống Tống dưới Triều Lý quân dân vùng
Kim Anh, Đa Phúc đã tham gia tích cực vào việc đắp lũ, phòng ngự, góp phần
cùng cả nước đánh tan quân Tống.
Kháng chiến chống quân Nguyên-Mông của nhà Trần, những nơi vẫn
còn in đậm dấu ấn chiến trường xưa: Bình Lệ Nguyên (Tam Canh-Bình
Xuyên), Bãi Trận, …
Đến thế kỷ 15, hàng nghìn trai tráng Vĩnh Yên, Phúc Yên tham gia các
đội thương binh, thường xuyên luyện tập tại rừng Thần ( Xuân Lôi-Lập
Thạch). Do Trần Nguyên Hãn chỉ huy.
Hết chống phong kiến phương Bắc xâm lược, lại chống kẻ thù mới là
thực dân Pháp. Nhân dân Vĩnh Phúc lại một lần nữa vùng lên đánh Pháp giải
phóng quê hương, đất nước.
Từ 1885-1893, hưởng ứng phong trào Văn Thân, các ông đề, ông Đốc,
ông Tán…đã dấy binh nổi lên chống Pháp khắp các huyện, gây chho Pháp
nhiều khó khăn, tổn thất. Tiếp đó là “Nhiều cuộc chiến đấu diễn ra ở khu vực
Tam Đảo, và các làng Lập Chi, Xuân Lai, Thái Lai, ..ở Phúc Yên.
Năm1917-1918, nổ ra cuộc khởi nghĩa của binh lính do Đội Cấn (Vũ Di
–Vĩnh Tường) lãnh đạo chỉ huy, đánh Pháp ở Thái Nguyên. Nhưng do lực
lượng yếu nên đã bị Pháp đàn áp.
Khi Việt Nam Quốc Dân Đảng ra đời, các yếu nhân của Việt Nam Quốc

của Đảng truyền thống yêu nước và cách mạng của nhân dân Vĩnh Phúc lại
được phát huy cao độ, có nhiều đóng góp để cùng nhân dân cả nước viết nên
những trang sử vàng của dân tộc như cách mạng tháng tám năm 1945, khai
sinh ra nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Nhà nước công nông đầu tiên ở
Đông Nam Châu Á, kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp thắng lợi
giành lại độc lập trên phạm vi nửa nước, cùng nhân dân miền Bắc xây dựng
Chủ Nghĩa Xã Hội. Làm chỗ dựa vững chắc cho cách mạng miền Nam tiến
tới thống nhất tổ quốc.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thời kỳ 1954-1975, một
cuộc đụng đầu lịch sử giữa một bên là đế quốc Mỹ đứng đầu chủ nghĩa đế
quốc, một bên là dân tộc Việt Nam , một nước Chủ Nghĩa Xã Hội đất không
rộng người không đông, nhưng có bề dày truyền thống lịch sử hàng nghìn
năm. Dưới sự lãnh đạo của Đảng trực tiếp là Đảng bộ tỉnh, nhân dân Vĩnh
Trần Thị Tuyến

10

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

Phú trong đó có Vĩnh Phúc đã phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách
mạng, đã có những đóng góp to lớn về sức người, sức của để làm nên chiến
thắng mùa xuân năm 1975 lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống
nhất tổ quốc.
1.2.2 Truyền thống văn hiến.


Trường ĐHSP Hà Nội

1.2. Vĩnh phúc trong xây dựng bảo vệ chính quyền và kháng chiến chống
Pháp 1945-1954.
1.2.1. Sự ra đời của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc.
Với chính sách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp, phong kiến đối với
nhân dân Vĩnh Phúc đã làm cho mảnh đất này liên tiếp nổ ra các cuộc bạo
động, các cuộc đấu tranh với đủ trào lưu xu hướng. Ngay từ khi thực dân
Pháp xâm lược. Với những truyền thống yêu nước chống ngoại xâm của nhân
dân Vĩnh Phúc đã dọn đường và tạo tiền đề cho một phong trào cách mạng
mới phù hợp với xu thế của thời đại. Đó là phong trào cách mạng do Đảng
cộng sản Việt Nam lãnh đạo.
Thực hiện chủ trương của hội Việt Nam cách mạng thanh niên Bắc kỳ,
Thành bộ Hà nội đã cử hội viên đi “vô sản hóa” ở các nhà máy xí nghiệp.
Đồng chí Vũ Duy Cương được cử đi “vô sản hóa” ở nhà máy dệt Nam Định.
Sau đó được chuyển thành Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam. Tháng 41930 đồng chí Vũ Duy Cương cùng đồng chí Phan Văn Cương được cử về
gây cơ sở và hoạt động tại tỉnh Vĩnh Yên.
Hai đồng chí đã nhanh chóng tạo được đội ngũ cốt cán và cùng đội ngũ
cốt cán đó dần dần mở rộng được cơ sở ở các vùng trong tỉnh.
Ngoài các tổ chức quần chúng bí mật, cán bộ phụ trách còn lập các hội
công khai biến tướng như hội bóng đá, hội học võ…nhằm tập hợp lực lượng
thanh niên tuyên truyền giác ngộ cách mạng.
Tài liệu tuyên truyền do Đảng bộ Hà Nội cung cấp.
Về đấu tranh, thi hành chỉ thị của Đảng.được chi bộ Hà Nội chỉ đạo.
Hai Đảng viên đã lãnh đạo phong trào tỉnh Vĩnh Yên chỉ đạo các hội quần
chúng giải truyền đơn, treo cờ đỏ nhân kỷ niệm ngày quốc tế lao động và ủng
hộ phong trào “ Nghệ-Tĩnh đỏ” ở nhiều địa phương trong địa bàn tỉnh. Đêm
30-4-1930, nhiều nơi trong tỉnh đã xuất hiện truyền đơn của Đảng.
Trần Thị Tuyến

lập đã tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với quần chúng và nhân dân trong
tỉnh. “là hạt nhân lãnh đạo phong trào toàn tỉnh Vĩnh Yên, là nòng cốt cho sự
phát triển các chi bộ khác và là nòng cốt cho sự thành lập ban cán sự liên tỉnh
Vĩnh Yên-Phúc Yên vào đầu năm 1940”.[1.50]
Trong phong trào đấu thời kỳ mặt trận dân chủ, các cán bộ của Đảng đã
lãnh đạo các hội viên quần chúng đấu tranh đòi quyền dân sinh dân chủ với
những hình thức phong phú đa dạng. ở tỉnh Vĩnh yên và Phúc Yên phong trào
đấu tranh của quần chúng cũng nổ ra với các phong trào đấu tranh đòi quyền
Trần Thị Tuyến

13

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

dân sinh dân chủ và đấu tranh chính trị cũng diễn ra liên tục trong hai tỉnh từ
năm 1936-1938.
Từ khi Đảng ta ra đời đã lãnh đạo hai cao trào cách mạng rộng lớn
trong cả nước là cao trào cách mạng 1930-1931 và 1936-1939. Lúc này tỉnh
Vĩnh Yên Và phúc Yên tuy chưa có Đảng nhưng các Đảng viên và chi bộ
Đảng ra đời thời kỳ này đã lãnh dạo nhân đấu tranh theo các mục tiêu đã đề
ra., hòa nhập vào các phong trào cách mạng chung của cả nước. Các chi bộ
Đảng ra dời trên địa bàn tỉnh là sự chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng bộ tỉnh
mấy năm sau.
Bước sang năm 1939, các phong trào ở Vĩnh Yên và Phúc Yên vẫn tiếp

hoạt động công khai của thời kỳ mặt trận dân chủ. Những khuyết điểm của
một số cán bộ đã bị Trung ương phê bình trong “Thông báo gửi các cấp bộ
Đảng ngày 16-9-1941”. Coi đây là một xu hướng sai lầm và chỉ thị “Đảng bộ
Bắc kỳ phải đặc biệt chú ý tẩy trừ những xu hướng sai lầm có lợi cho chính
sách khủng bố của Mỹ.[10-183].
1.2.2 Đảng bộ lãnh đạo nhân dân bảo vệ và kháng chiến.
Thời kỳ 1941-1945 Đảng bộ Tỉnh đã lãnh đạo khôi phục và phát triển
phong trào xây dựng mặt trận Việt Minh cho khởi nghĩa dành chính quyền
Hội nghị Trung ương 8-1941 của Đảng đã quyết định thành lập mặt
trận Việt Minh.Tạo điều kiện cho các địa phương chuẩn bị khởi nghĩa khi có
điều kiện.
Thực hiện nghị quyết Trung ương tám, cuối tháng 10-1945, mặt trận Việt
Minh và các đoàn thể cứu quốc đã hình thành ở nhiều cơ sở trong tỉnh Vĩnh
Yên đã thay thế cho các đoàn thể trước đó. Mặt trận Việt Minh mới được hình
thành và trải qua thử thách rất lớn.
Đến cuối năm 1941, Trung ương quyết định lấy một phần các Tỉnh
Phúc Yên, Hà Đông, Bắc Ninh và ngoại thành Hà Nội để xây dựng an toàn
khu (ATK) chính thức của Trung ương. Phúc Yên được Trung ương chọn xây
dựng ATK chính thức.
Về chính trị, Phúc Yên đã có cơ sở cách mạng và phong trào khá sôi
nổi từ năm 1933 – 1939 chi bộ Đảng đã hình thành.
Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với an toàn khu ATK Phúc
Yên. Xứ ủy Bắc Kỳ quyết định thành lập ban cán sự Tỉnh Phúc Yên do Lê
Quang Đạo làm Bí Thư.
An Toàn khu đã cho xuất bản sách báo để tuyên truyền cho chính sách
của Đảng và Nhà nước chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa cách mạng tháng tám
Trần Thị Tuyến

15


chính quyề từ làng xã đến huyện tỉnh [1.90]
Nhờ sự chỉ đạo của Trung ương và trực tiếp là Đảng bộ tỉnh nên phong
trào chống Nhật nổ ra sôi nổi và giành được nhiều thắng lợi, phong trào phá
kho thóc Nhật giành thắng lợi to lớn ở Tam Đảo đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần

Trần Thị Tuyến

16

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

đấu tranh của các tầng lớp nhân dân ta, thôi thúc và thức tỉnh cho một số
người còn tư tưởng ảo tưởng về sức mạnh của Nhật.
Ngày 16/4/1945. Các Đảng bộ đã thành lập ủy ban dân tộc giải phóng ở
một số xã và huyện để lãnh đạo nhân dân đấu tranh.
Khi Nhật đầu hàng đồng minh, từ ngày 13-15/8/1945 hội nghị toàn
quốc của Đảng họp ở Tân Trào chủ trương lãnh đạo toàn dân tổng khởi nghĩa
và cử ra ủy ban khởi nghĩa toàn quốc.
Theo đúng kế hoạch hội nghị Chi Đông sáng 19/8/1945 toàn dân tỉnh
Phúc Yên dương cao cờ đỏ sao vàng từ nhiều hướng tiến về thị xã khởi nghĩa
giành chính quyền ở toàn tỉnh.
Từ 18-20/8/1945 cuộc khởi nghĩa đã diễn ra và giành thắng lợi chọn
vẹn trong toàn tỉnh Phúc Yên.
Ở tỉnh Vĩnh Yên khởi nghĩa diễn ra ở huyện xong mới đến tỉnh. Huyện

Ngày 27/3/1946 nhân dân hai tỉnh lại lô nức đi bầu cử hội đồng nhân
dân tỉnh, dến tháng 4/1946 bầu cử hội đồng nhân dân xã. Ủy ban hành chính
các cấp được chính thức thành lập thay thế cho chính quyền lâm thời.
Đảng bộ đã lãnh đạo nhân dân chống quân Tưởng và tay sai. Đầu năm
1946 theo hiệp định Hoa-Pháp, quân Pháp thay thế quân Tưởng ở miền Bắc.
Đảng ta chủ trương tạm thời hòa hoãn với Pháp để đuổi quân Tưởng về nước
tạo thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Pháp. Ngày 6/3/1946
chính phủ ta ký với Pháp hiệp định sơ bộ. Theo hiệp định quân Tưởng phải
rút về nước, tới tháng 6/1946 chúng mới rút khỏi Vĩnh Yên, Phúc Yên. Trung
tuần tháng 6/1946 Đảng bộ tỉnh lãnh đạo nhân dân tấn công bọn quốc dân
Đảng và phá tan bọn này.
Cuối tháng 8/1946 quân Tưởng và bọn phản động tay sai bị quét sạch,
chính quyền cách mạng được giữ vững, quê hương được hoàn toàn giải
phóng.
Với những thắng lợi đó đã cổ vũ nhân dân hai tỉnh bước vào cuộc chiến
đấu mới đầy khó khăn gian khổ.
Ngày 12/9/1946 Chủ Tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi “Toàn quốc
kháng chiến” để quán triệt chủ trương đường nối kháng chiến của Đảng. Từ
1947-1949 Đảng bộ hai tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên đã tiến hành đại hội lần
thứ hai để đề ra các phương hướng chủ trương nhằm thực hiện chỉ thị “Toàn
quốc kháng chiến của Đảng” ở từng địa phương.

Trần Thị Tuyến

18

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học

kháng chiến bước vào chiến dịch Điện Biên Phủ Liên Khu ủy Việt Bắc chỉ thị
Trần Thị Tuyến

19

K35 – CN Lịch sử


Khóa luận tốt nghiệp đại học
2

Trường ĐHSP Hà Nội

cho Vĩnh Phúc “ phải hoạt động mạnh hơn nữa nhằm vào nơi địch sơ hở mà
tiêu diệt, tranh thủ củng cố cơ sở, phối hợp đắc lực với Điện Biên Phủ” , Liên
khu ủy còn giao nhiệm vụ cho Vĩnh Phúc phải vừa chiến đấu, vừa đảm bảo
hoàn thành nhiệm vụ cung cấp lương thực, công dân, phương tiện cho chiến
dịch theo nhiệm vụ và kế hoạch của hội đồng cung cấp khu đã giao [1.245].
Chấp hành chỉ thị của liên khu ủy Việt Bắc, trong khi chiến dịch Điện
Biên Phủ diễn ra ác liệt, Đảng bộ Vĩnh Phúc đã tổ chức tốt lực lượng chiến
đấu đánh địch ở khắp các địa phương trong tỉnh, đồng thời huy động với mức
cao nhất sức người sức của cho chiến dịch lịch sử này. Với khẩu hiệu “Tất cả
cho tiền tuyến” , ”tất cả để chiến thắng”. Vĩnh Phúc đã huy động gần một vạn
dân công trẻ, khỏe cùng nhiều phương tiện chuyên trở lương thực, thực phẩm
thuốc men, vũ khí đạn dược ra mặt trận.
Nắm được thời cơ thuận lợi, theo chỉ thị của Trung ương và liên khu ủy
Việt Bắc, Tỉnh ủy Vĩnh Phúc quyết định “nhanh chóng mở luôn đợt hoạt
động mùa hè tiêu diệt sinh lực địch làm tan lát hệ thống ngụy quân, ngụy
quyền phối hợp đắc lục với cuộc đấu tranh ngoại giao ở hộ nghị Giơnevơ” [1247]. Để có thêm lực lượng tấn công địch, liên khu tiếp tục tăng cường cho
Vĩnh Phúc một trung đoàn và một tiểu đoàn thuộc đại đoàn 312. Ban chỉ huy

ngụy quân ngụy quyền của địch trước khi ngừng bắn, tỉnh ủy đã tổ chức một
đợt tấn công địch vận với khẩu hiệu đề ra “mỗi cán bộ.mỗi chiến sĩ, mỗi
người dân là một địch vận viên” phong trào địch vận đã được phát động rộng
rãi ở các huyện thị trong toàn tỉnh, địch vận bằng loa, miệng, biên thư….và
vận động gia đình ngụy biên lên tận đòn bốt và kêu gọi người dân trở về.
Tổng kết cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trên mặt trận Vĩnh
Phúc, quân dân tỉnh Vĩnh Phúc đã không ngại hy sinh, không nề gian khổ,
phối hợp với bộ đội chủ lực đánh địch 6.122 trận lớn nhỏ trong đó có những
trận đánh nổi tiếng đi vào lịch sự: trận Khoan bộ-Lập thạch trên dòng sông Lô
năm 1947, trận Xuân Trạch-Lập thạch…Trong 9 năm kháng chiến quân và
dân Vĩnh phúc đã tiêu diệt 15.887 tên địch, bắn thương 3.957 tên, bắt sống
6.590 tên, bức hàng 2.070 tên [1-250]…phá hủy nhiều phương tiện chiến
tranh của địch
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp cảu quân dân Vĩnh Phúc thắng
lợi trước hết là có sự lãnh đạo của Đảng mà trực tiếp là Đảng bộ Vĩnh Phúc
đã động viên được sức mạnh của nhân dân, các dân tộc trong tỉnh đứng lên
kháng chiến theo khẩu hiệu của chủ tịch Hồ Chí Minh “ Thà hy sinh tất cả,
chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ” là nhân tố quyết
Trần Thị Tuyến

21

K35 – CN Lịch sử