LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Luận văn “Quản lý cho vay học sinh sinh viên tại
phòng giao dịch ngân hàng Chính sách xã hội huyện Yên Mỹ tỉnh Hưng
Yên” là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Các số liệu trong luận văn
được sử dụng trung thực. Kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận
văn này chưa từng được công bố tại bất kỳ công trình nào khác.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Đức Minh


Nguyễn Đức Minh - CHK18P

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
PGD
NHCSXH
NHTM
HĐQT

Phòng giao dịch
Ngân hàng chính sách xã hội
Ngân hàng thương mại
Hội đồng quản trị

HSSV

Học sinh, sinh viên

UBND
TK&VV


xã hội.
Hơn nữa, hoạt động cho vay này còn góp phần vào chiến lược về con
người về nguồn nhân lực có kỹ thuật cao, tay nghề giỏi của cả đất nước.
Cho vay học sinh, sinh viên là chính sách quan trọng của Đảng và Nhà
3


Nguyễn Đức Minh - CHK18P

nước, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai, đầu tư cho nền kinh tế tri
thức “giáo dục là quốc sách hàng đầu”.
Tuy nhiên, để hoạt động vay vốn này đạt hiệu quả như mong muốn
đòi hỏi phải có sự quản lý tốt và linh hoạt.
Trong quá trình thực hiện phát sinh nhiều vấn đề cần phải làm rõ, cần
có cách giải quyết phù hợp xảy ra trước khi cho vay, trong khi cho vay và
cả sau khi cho vay.
Chính vì vậy, câu hỏi đặt ra hiện nay là cần làm gì để quản lý tốt và có
hiệu quả chương trình này, do đó tôi đã chọn “Quản lý cho vay học sinh
sinh viên tại phòng giao dịch ngân hàng Chính sách xã hội huyện Yên
Mỹ tỉnh Hưng Yên” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Đề tài nghiên cứu những lý luận chung nhất về hoạt động cho vay
học sinh sinh viên của Ngân hàng Chính sách xã hội, đặc biệt về cách quản
lý cho vay, phân tích đánh giá, tìm hiểu các tồn tại và nguyên nhân ảnh
hưởng đến quản lý cho vay. Từ đó đưa ra những giải pháp và kiến nghị
nhằm quản lý tốt hơn hoạt động cho vay học sinh sinh viên tại phòng giao
dịch ngân hàng chính sách xã hội huyện Yên Mỹ.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài
Đối tượng nghiên cứu của để tài: Hoạt động cho vay đối với đối
tượng HSSV có hoàn cảnh khó khăn.

XÃ HỘI
5


Nguyễn Đức Minh - CHK18P

1.1. Ngân hàng chính sách xã hội với việc thực hiện vai trò của
Chính phủ trong nền kinh tế thị trường
1.1.1 Vai trò của Chính phủ trong nền kinh tế thị trường
Trước hết hãy bắt đầu từ khái niệm “Chính phủ là gì?”
Chính phủ là một tổ chức được thiết lập để thực thi những quyền lực
nhất định, điều tiết hành vi của các cá nhân sống trong xã hội nhằm phục
vụ cho lợi ích chung của xã hội đó và tài trợ cho việc cung cấp những hàng
hóa, dịch vụ thiết yếu mà xã hội đó có nhu cầu.
Hai cơ sở chính để luận giải cho sự can thiệp của Chính phủ vào nền
kinh tế:
Thứ nhất là sự thất bại của thị trường khi thị trường cạnh tranh không
thể sản xuất ra hàng hóa và dịch vụ ở mức hiệu quả xã hội. Những dạng
thất bại chính của thị trường chủ yếu là:
Độc quyền thị trường: Khi thị trường chỉ do một hay một số ít các
hãng thống trị thì nguy cơ tồn tại một thế lực độc quyền, chi phối thị
trường là rất lớn. Các hãng có quyền lực độc quyền có thể tạo thêm lợi
nhuận siêu ngạnh cho mình bằng cách tăng giá trị mà không sợ có những
đối thủ mới gia nhập thị trường.
Ngoại ứng: Đây là trường hợp xảy ra khi tác động của một giao dịch
trên thị trường có ảnh hưởng đến một đối tượng thứ ba. Những tác động
này không được tính đến. Trong trường hợp này, cân bằng thị trường sẽ
không đạt hiệu quả xã hội, vì lợi ích biên hoặc chi phí biên mà không nhất
quán với lợi ích hoặc chi phí biên mà xã hội chấp nhận.
Hàng hóa công cộng: Với cùng một lượng hàng hóa có thể do nhiều

hoạch chung, khắc phục các thất bại của thị trường liên quan đến tính phi
7


Nguyễn Đức Minh - CHK18P

hiệu quả như độc quyền, ngoại ứng hay thông tin không hoàn hảo.
Phân phối lại thu nhập: Trong quá trình vận hành nền kinh tế , kinh tế
cạnh tranh tạo ra những sự phân phối thu nhập bất bình đẳng. Khi phát
triển đến một mức độ nhất định thì chính phủ có điều kiện về nguồn lực
cung cấp các dịch vụ và hàng hóa cho những người có thu nhập thấp trong
xã hội. Đó là chức năng phân phối lại thu nhập của chính phủ. Chức năng
này thường được chính phủ thực hiện thông qua chính sách thuế khóa và
chi tiêu. Đôi khi chính phủ vẫn điều tiết trực tiếp bằng các mệnh lệnh hành
chính.
Ổn định kinh tế vĩ mô: Kinh tế phát triển cũng luôn luôn đi kèm với
thất nghiệp, lạm phát, các bất ổn kinh tế khác, suy thoái kinh tế, khủng
hoảng kinh tế… đòi hỏi phải có sự can thiệp của Chính phủ để khắc phục
những bất ổn này.
Chính phủ đại diện cho quốc gia trên trường quốc tế khi tham gia vào
các tổ chức của khu vực và của thế giới, tham vào các chương trình chung
toàn cầu.
1.1.2 Công cụ để Chính phủ thực hiện vai trò trong nền kinh tế thị
trường.
Các công cụ bao gồm chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Đó là
chính sách về thuế, tăng giảm mức cung tiền… tác động nền kinh tế ở tầm
vĩ mô, định hướng phát triển.
1.1.3Vai trò của ngân hàng Chính sách xã hội trong nền kinh tế
thị trường.
1.1.3.1Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng chính sách

hàng Chính sách xã hội trên cơ sở tổ chức lại ngân hàng phục vụ người
9


Nguyễn Đức Minh - CHK18P

nghèo (NHNg được thành lập theo Quyết định số 230/QĐ-NH5, ngày 01
tháng 09 năm 1995 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước).
Sự ra đời của NHCSXH là mốc lịch sử đánh dấu sự phát triển của hệ
thống tài chính Việt Nam trong việc cơ cấu lại hệ thống ngân hàng, tách tín
dụng chính sách ra khỏi tín dụng thương mại, tập trung một đầu mối để
Nhà nước huy động toàn lực lượng xã hội để chăm lo cho người nghèo và
các đối tượng chính sách khác có cơ hội vươn lên ổn định cuộc sống, thực
hiện mục tiêu xoá đói, giảm nghèo trong chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội của Đảng và Nhà nước.
Ngân hàng Chính sách xã hội là tổ chức tín dụng của Nhà nước, hoạt
động vì mục tiêu xoá đói giảm nghèo, phát triển kinh tế và ổn định xã hội,
không vì mục đích lợi nhuận.
NHCSXH là một pháp nhân, có con dấu, có tài sản và hệ thống giao
dịch từ trung ương đến địa phương, vốn điều lệ ban đầu là 5000 tỷ đồng,
thời hạn hoạt động là 99 năm.
NHCSXH có bộ máy quản lý và điều hành thống nhất trong phạm vi
cả nước, được Nhà nước cấp, giao vốn và đảm bảo khả năng thanh toán, tỷ
lệ dự trữ bắt buộc bằng 0%, không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi, được
miễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách Nhà nước.
Khi mới thành lập năm 2003, bộ phận điều hành tác nghiệp được
Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam bàn giao 498
cán bộ. Đến nay, NHCSXH đã cơ bản tổ chức triển khai hệ thống mạng
lưới giao dịch từ trung ương đến các xã, phường trong toàn quốc, bao gồm:
Hội sở chính ở Trung ương, Sở giao dịch, 65 Chi nhánh cấp tỉnh, Đại diện

11


Nguyễn Đức Minh - CHK18P

Ngoài ra, NHCSXH tăng cường đa dạng hoá việc huy động các
nguồn lực cho giảm nghèo; thực hiện chính sách xã hội hoá công tác xoá
đói giảm nghèo… Phấn đấu không còn tình trạng hộ đói, giảm tỷ lệ hộ
nghèo; giảm chênh lệch thu nhập giữa các vùng miền, các tầng lớp dân cư;
khắc phục tình trạng dễ bị tổn thương của người nghèo và giảm tỷ lệ tái
nghèo.
Giảm bất bình đẳng về giới, nâng cao vị thế của phụ nữ trong xã hội,
bảo vệ quyền lợi cho trẻ em, tăng cường vai trò xung kích của thanh niên
trong phát triển kinh tế và xoá đói giảm nghèo.
Với việc triển khai nhiệm vụ cho vay chính sách đối với các đối
tượng là hộ nghèo, hộ sản xuất kinh doanh, các tổ chức kinh tế… ở các
vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số…,
NHCSXH sẽ là một tác nhân tích cực, một công cụ hữu hiệu để Chính phủ
thực hiện mục tiêu này.
Thứ hai, NHCSXH tham gia vào việc giải phóng và phát triển mạnh
mẽ lực lượng sản xuất, phát huy mọi tiềm năng, nguồn lực tập trung cho
tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, nhất là
chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp, nông thôn.
NHCSXH khai thác và huy động mọi nguồn lực trong nước và quốc
tế để đầu tư cho vay các chương trình chỉ định của Chính phủ. Tạo điều
kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là các doanh nghiệp và hợp
tác xã ở những vùng nghèo, vùng khó khăn tiếp cận với vốn tín dụng của
ngân hàng để phát triển sản xuất, kinh doanh. Qua đó, góp phần phát triển
kinh tế của vùng.
12



Nguyễn Đức Minh - CHK18P

Thông qua việc cho vay HSSV, thông tin dạy nghề và cho vay tạo
việc làm theo các chương trình chỉ định chung của Chính phủ cũng như các
chương trình, dự án riêng của từng địa phương hay theo yêu cầu của các
nhà tài trợ, các dự án hợp tác với các tổ chức chính trị-xã hội, NHCSXH
góp phần nâng cao chất lượng dân số về thể chất, trí tuệ và tinh thần, đảm
bảo cơ cấu dân số; tạo thêm nhiều việc làm mới cho xã hội nâng cao chất
lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lao động…
Thứ tư, NHCSXH tham gia tích cực vào thực hiện chính sách tiền tệ
của Ngân hàng Nhà nước.
Tham gia kiểm soát lạm phát, đảm bảo an toàn hệ thống các ngân
hàng và tổ chức tín dụng, kết hợp chặt chẽ chính sách tiền tệ với chính sách
tài khoá để ổn định kinh tế vĩ mô. Trên cơ sở ngày càng hoàn thiện hoạt
động tín dụng chính sách xã hội, nâng cao chất lượng hoạt động, tăng
cường năng lực tài chính theo một chiến lược phát triển bền vững về mặt
tài chính, NHCSXH sẽ phải là một thực thể không thể thiếu được trong
chương trình cải tổ hoạt động của hệ thống ngân hàng.
Góp phần xây dựng nền tài chính quốc gia vững mạnh, tiềm lực và
quy mô tài chính được tăng cường, an ninh tài chính được đảm bảo thông
qua việc đề xuất xây dựng và hoàn thiện một cơ chế tài chính minh bạch,
rõ ràng và tự chủ cho Ngân hàng nhằm một mặt sử dụng có hiệu quả hoạt
động nguồn tài chính dành cho Ngân hàng, mặt khác ngày càng giảm dần
gánh nặng ngân sách của Nhà nước.
1.1.3.4Nội dung hoạt động của ngân hàng chính sách xã hội.
Qua chức năng của NHCSXH thì hoạt động NHCSXH bao gồm:
14



Nguyễn Đức Minh - CHK18P

Nhận làm dịch vụ uỷ thác cho vay từ các tổ chức quốc tế, quốc gia,
cá nhân trong nước, ngoài nước
Tuy nhiên, là Ngân hàng có nhiệm vụ cho vay các đối tượng chính
sách, hoạt động chính của NHCSXH có đặc điểm khác với các tổ chức tín
dụng khác.
Về hoạt động huy động vốn. Với đặc thù là một ngân hàng chính
sách, NHCSXH nhận được nhiều hỗ trợ từ Chính phủ, chính quyền địa
phương, ngân hàng Nhà nước Việt Nam, và các ngân hàng thương mại với
cam kết cung cấp vốn cho các chương trình cho vay hiện tại của
NHCSXH. Tuy nhiên, NHCSXH đã bắt đầu huy động vốn tiền gửi và tiền
gửi tiết kiệm của khách hàng là doanh nghiệp và cá nhân. Nguồn vốn của
NHCSXH bao gồm: vốn từ ngân sách nhà nước; vốn huy động; vốn vay
(vay Ngân hàng Nhà nước, Kho bạc, vay nước ngoài); vốn nhận uỷ thác
của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.
Đặc điểm chính của nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và vốn huy động:
Vốn từ ngân sách Nhà nước bao gồm: Vốn điều lệ; Vốn ngân sách
Trung ương, ngân sách địa phương để cho vay xoá đói giảm nghèo, tạo
việc làm và thực hiện chính sách xã hội khác. Đây là nguồn vốn tương đối
ổn định, không phải trả lãi.
Vốn huy động: NHCSXH thực hiện huy động vốn theo các hình thức:
Nhận tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn,
tiền gửi thanh toán của tất cả các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước;
Phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và các giấy tờ có giá khác;
Nhận tiền gửi của các tổ chức tín dụng Nhà nước theo quy định của
Chính phủ.
16


Nguyễn Đức Minh - CHK18P

quản lý là do có sự chênh lệch giữa lãi suất đầu vào với lãi suất đầu ra, nên
NHCSXH không tự bù đắp được chi phí.
Về hoạt động sử dụng vốn. Chủ yếu là cho vay hộ nghèo và các đối
tượng chính sách khác là: Hộ nghèo; Học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó
khăn đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và học nghề;
Các đối tượng cần vay vốn để giải quyết việc làm theo Nghị quyết
120/HĐBT ngày 11 tháng 04 năm 1992 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là
Chính phủ); Doanh nghiệp vừa và nhỏ; Các đối tượng chính sách đi lao
động có thời hạn ở nước ngoài; Hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng
khó khăn; Đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn; Các cơ sở sản
xuất, kinh doanh, dịch vụ và doanh nghiệp sử dụng người lao động là
người sau cai nghiện ma tuý; Các đối tượng khác theo chỉ định của Chính
phủ: Cho vay mua nhà trả chậm, cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường
nông thôn,…
Hiện nay, tình hình sử dụng vốn của NHCSXH đã có sự thay đổi
đáng kể với việc tăng lên không ngừng về danh mục tín dụng, qui mô dư
tổng dư nợ, phù hợp với sự tăng lên về kết cấu nguồn vốn của NHCSXH.
NHCSXH ngày càng được Đảng, Nhà nước tin tưởng giao cho các chương
trình tín dụng để truyền tải vốn đến HSSV và các đối tượng chính sách
khác.
Về uỷ thác cho vay. Do địa bàn hoạt động của NHCSXH chủ yếu ở
vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, đường xá đi lại hết sức khó
khăn trong khi đó món cho vay các đối tượng thường nhỏ vì vậy chi phí
quản lý rất lớn, việc quản lý bị phân tán và việc thực hiện đối với các cán
18


Nguyễn Đức Minh - CHK18P


chi phí quản lý ngành, đứng vững trên đôi chân của mình. Chính vì vậy,
đây là việc làm rất cần thiết cần được triển khai, đặc biệt là đối với các
Phòng giao dịch NHCSXH cấp huyện.
Về hoạt động đối ngoại và quản lý dự án tiếp tục được đẩy mạnh và
phát triển, NHCSXH tiếp tục chủ động duy trì tốt với các tổ chức như:
Ngân hàng thế giới (WB), Hiệp hội các tổ chức tín dụng Châu Á- Thái
Bình Dương (APRACA), cơ quan phát triển Pháp (AFD), tổ chức phát
triển Nông nghiệp quốc tế (IFAD), tổ chức ADETEF ( Pháp), Quỹ hỗ trợ
dân sinh Nhật Bản (NLFC), các tổ chức phi chính phủ ( NGOs), các quỹ
độc lập ( FORD),…..
Hoạt động đối ngoại và quản lý dự án đã giới thiệu NHCSXH đối với
các cơ quan, tổ chức tài chính nước ngoài tạo sự hiểu biết tốt hơn giữa
NHCSXH và các tổ chức nước ngoài, đưa NHCSXH hội nhập sâu rộng
vào hoạt động của các tổ chức tín dụng vì nông nghiệp, nông thôn và người
nghèo trên thế giới và khu vực, công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại
tiếp tục được đổi mới, phát huy tính chủ động, sáng tạo, quảng bá rộng rãi
hoạt động của NHCSXH tới các đối tác trong và ngoài nước, cũng như
tranh thủ sự hỗ trợ kỹ thuật, thu hút các nguồn đầu tư của các tổ chức từ
nước ngoài cho NHCSXH dưới nhiều hình thức khác nhau.
Về hoạt động dịch vụ và thanh toán. Mặc dù trong điều lệ và các văn
bản pháp quy khác của Nhà nước cho phép NHCSXH được thực hiện các
hoạt động dịch vụ Ngân hàng, nhưng do mới được thành lập, trình độ
chuyên môn của đội ngũ cán bộ còn yếu, nguồn vốn để đầu tư trang thiết bị
còn hạn chế nên đến nay NHCSXH mới xây dựng được một hệ thống
chuyển tiền điện tử tương đối hoàn chỉnh và bắt đầu hoạt động dịch vụ
20


Nguyễn Đức Minh - CHK18P


được sự hỗ trợ của Nhà nước thì bộ phận HSSV này khó có thể theo học
được, đất nước sẽ mất đi một số lượng lớn nhân tài, những vùng sâu, vùng
xa, vùng núi hải đảo không có điều kiện tiếp nhận cán bộ.
Nhận thức được đầy đủ những vấn đề này, ngày 02/03/1998 thủ tướng
Chính phủ đã ký quyết định số 51/1998/QĐ-TTg thành lập Quỹ tín dụng
đào tạo để hỗ trợ vốn cho HSSV có hoàn cảnh khó khăn nhằm mục đích:
Giúp HSSV giải quyết những khó trong thời gian học tập tại trường,
để tiếp tục theo học, giải quyết những khó khăn cho cha mẹ HSSV.
Giúp HSSV và cha mẹ HSSV ( hoặc người đỡ đầu) xác định rõ trách
nhiệm của mình trong quan hệ vay mượn, khuyến khích người vay sở dụng
vốn vào mục đích học tập tốt để sau này ra trường có việc làm thu nhập trả
nợ Ngân hàng.
Xét về mặt xã hội, cho vay HSSV góp phần giảm tỷ lệ thất học, phục
vụ cho sự phát triển nền kinh tế tri thức, đào tạo những tài năng cho đất
nước, tạo điều kiện phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; góp phần cân đối đào tạo cho các vùng
miền và các đối tượng là người học có hoàn cảnh khó khăn vươn lên; giảm
bớt sự thiếu hụt cán bộ, rút dần khoảng cách chênh lệch về dân trí về kinh
tế giữa các vùng miền, tạo ra khả năng đáp ứng yêu cầu xây dựng bảo vệ
đất nước trong giai đoạn mới, cải thiện đời sống một bộ phận HSSV, góp
phần đảm bảo an ninh, trật tự, hạn chế được những mặt tiêu cực.
Tăng cường mối quan hệ giữa Nhà trường, Ngân hàng và HSSV…
Nêu cao tinh thần tương thân tương ái giúp đỡ lẫn nhau trong sinh hoạt và
học tập, tạo niềm tin của thế hệ tri thức trẻ đối với Đảng và Nhà nước.
1.2.1.2Đặc điểm cho vay học sinh sinh viên
22


Nguyễn Đức Minh - CHK18P


quân đầu người của hộ gia đình nghèo theo quy định của pháp luật; Học
sinh, sinh viên mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật,
thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh trong thời gian theo học có xác nhận của Ủy
ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi cư trú.
Phương thức cho vay đối với học sinh, sinh viên được thực hiện cho
vay thông qua hộ gia đình. Đại diện hộ gia đình là người trực tiếp vay vốn
và có trách nhiệm trả nợ Ngân hàng Chính sách xã hội. Trường hợp học
sinh, sinh viên mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc chỉ mồ côi cha hoặc mẹ nhưng
người còn lại không có khả năng lao động, được trực tiếp vay vốn tại Ngân
hàng Chính sách xã hội nơi nhà trường đóng trụ sở.
Điều kiện vay vốn gồm: Học sinh, sinh viên đang sinh sống trong hộ
gia đình cư trú hợp pháp tại địa phương nơi cho vay có đủ các tiêu chuẩn
quy định tại mục đối tượng HSSV được vay vốn vay; Đối với học sinh,
sinh viên năm thứ nhất phải có giấy báo trúng tuyển hoặc giấy xác nhận
được vào học của nhà trường; Đối với học sinh, sinh viên từ năm thứ hai
trở đi phải có xác nhận của nhà trường về việc đang theo học tại trường và
không bị xử phạt hành chính trở lên về các hành vi: cờ bạc, nghiện hút,
trộm cắp, buôn lậu.
Mức vốn cho vay tối đa đối với một HSSV được quy định theo từng
thời kỳ. Khi chính sách học phí của Nhà nước có thay đổi và giá cả sinh
hoạt có biến động, NHCSXH thống nhất với Bộ trưởng Bộ Tài chính trình
Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định điều chỉnh mức vốn cho vay.
NHCSXH nơi cho vay căn cứ vào mức thu học phí của từng trường,
sinh hoạt phí theo vùng và nhu cầu của người vay để quyết định mức cho
vay cụ thể đối với từng HSSV, nhưng mức cho vay đối với mỗi HSSV
24


Nguyễn Đức Minh - CHK18P