DjNH HUONG GIA TRj NGHE CUA
CU DAN NONG THON
TRONG BOI CANH DO THI HOA
PGS.TS. Phan Thj Mai Huong
Gidm ddc Trung tdm Tdm ly hpc Thuc u^hivm, Vi^n Tdm ly hpc.

T6M TAT
Khdo sdt thuc lien fal 5 khii vuc ndng thdn c6 mifc dd dd thi hoa khdc nhau vdi
713 hd gia dinh cho thd'y, dinh hudng gid tri ciia cuddn ndng thdn hien nay vita thSng
nhd't. vUa da dang. Nhin chung, hp thich cdc nghe cd tinh chat Sn dinh, it rui ro, lam
tai dia phuong, lam diing nghi duac ddo tao vd nghi c6 hAng thu. Dinh hudng gid tri
ndy khdc nhau theo liJta tudi va trinh dd hpc vdn, khdng khdc nhau theo gidi tinh va
mite dd dd thi hda. Ngodi ra, dd'i vdi hp, ddt dai ngodi gid tri si( dung cdn cd gid tri
trao ddi. Nghe ndng vdn duoc nhiing ngudi trung niin vd ngudi gid hudng den nhu
mdt nghe an toan vd khdng cdn hpc hdi kie'n thiic mdi. Ket qud cQng minh chicng cho
hien tuang cdi md bdc Id nhiing gid tri da dang khdc nhau d khu vuc ndng thdn hien
nay. Kit qud nghien cih4 gai md nhung chinh sdch phit hop vdi viec dinh hudng vd dao
tgo nghe d ndng thdn hien nay trong qud trinh dd thi hda.
Til kh6a: Dinh hudng gid tri nghe; dinh hudng gid tri nghe ndng: dinh hudng
gid tri ddt dai; dd thi hda; ndng thdn.
Ngdy nhgn bdi: 4/9/2012; Ngdyduyit ddng bdi: 20/9/2012.
ModSu
Trong giai doan hifin nay, qud trinh d6 thi hoa dang diin ra manh me
trSn di^n rong 6 nu6c ta. M61 trong nhGng dac tnmg ca ban cua qua trinh d6 thi
hoa chi'nh la su chuydn dich co ca'u kinh l€', trong d6 nang ty trong c6ng nghiep
va djch vu, giam ty trpng nong nghifip. Di ddi vdi qui trinh nay la su dich
chuydn viec lam cua ngucfi dan tCr n6ng nghiep sang cac ngh^ khac. Nhiing
ngu6i ndng dan vC'n bao ddi nay gSn b6 chat che vdi ngh^ n6ng dang diing
trudc mot su bie'n d6i Idn lao trong cupc ddi ciia ho - ho khfing con la nfing dan
niJa. Ho phai thay d6i ngh^ de ki6m s6'ng vk su chuydn d6i nay la bat budc chii
kh6ng phai tu nguy6n. Vdi hp, nhflng gii tri ngh^ nao ma ho hudng tdi trong

gia tri nghd cd the xic dinh dupe ngudi nflng din hifln nay dang hudng dfl'n
nhihig gii tri nio cila nghd. Bfln canh dd, nghien ctru tim bidu dinh hudng gia
tri cua dit nflng nghiflp va nghd nflng dflT vdi ngudi nflng din hifln nay dd xic
dinh gii tri cua nghe nflng trong tuong quan voi cic nghe khic trong qua trinh
ngudi nflng din phai chuydn ddi nghd do qua trinh dfl thi hda.
Ket qua nghien cuiu
Binh hudng gid tri nghi vd viic lam
Ddnh gid chung
Dinh hudng gia tri nghd li nhttng gii tri cia nghd m i con ngudi hudng
ddn, dupe thd hifln qua dinh gii, mong mufl'n, qua lua chpn va hanh dflng thuc
td ciia hp trong liiih vile nghd nghiflp, viflc lim.
Kdt qua khao sat 6 bang 1 cho thiy ring, vd tdng thd, cu din nflng thfln
trong bdi canh dfl thi hda hudng den mflt each ro ret nhttng nghd cd cic gia tri sau:
TAP CH( TAM LY HOC, Sd 10 (163), 10 - 2012

25


- Nghd mang tinh dn dinh, cho dii cd thu nhip thip;
- Lim diing nghd dupe dio tap, chp dtt thu nhip thSp;
- Lim tai dia phUPng cho dtt cd It co hfli hon di lim in xa;
- Chpn viflc lim m.T minh cd hiing thd, cho dtt thu nhip thip;
- Chpn nghd It riii ro, cho thu nhip dn djnh, dtt khflng cao.
Cd thd thi'y, gii tri thu nhip cao khflng hip din ngudi din bing gii trj
dn dinh, lam dung nghd, lam tai dja phuong, httng thu. It rui ro ciia nghd
nghiep, viflc lim. Vdi cu din 6 cic vfmg khio sit, hp cdt cd mflt viflc lim dd cd
thu nhip dn djnh li dupe. Hp khflng coi trpng cic CO hfli dd phat tridn ban thin,
cung nhu khflng thich su rdi ro. Hp hudng dfl'n su an toin trong ITnh vuc viflc
lim nhidu hon. Cd thd ndi, chi cin dd d i sfl'ng vi khflng cd udc vpng lam giiu,
nfl luc dd giiu hPn li djnh hudng chung cua cu din nflng thfln hifln nay vd

nhttng dinh hudng gii tri khic biflt nhau trfln diy li mflt didm tupng ddi mdi
trpng bdi canh ngiy nay.
Bdng 1: Dinh hudng gid tri nghe cua cuddn ndng thdn (Ty li %)
Cfic gii trj

1

2

3

4

5

6

7

8

9

a. Thu nhdp cao. nhung
kh6ng 6n dinh
b. Thu nhdp ft hon,
nhrniK 6n dinh
a. Cd quan nh^ nirdc
b. Lim bSx dl dftu nii£n
Ik c6 thu nhflp


Trinh dd hoc vfl'n

Khu vuc
BTH

Tudi

TH

THCS

THPT



22.0

56,9

Sd,2

46,2

42,5

69,4

74,4

56.8

43,8

53,8

57,5

30,6

25,6

24,5

31,3


92.6

87,1

52.6

54,9

48.9

47,4

45,1

51.1

47,6

54,7

57.1

43,2

52,4

45,3

42,9


41,2

50,2

48,2

63,5

53.3

45,3

48,9

47.0

58,8

49,8

51,8

43,9

62,9

53,3

30,6


82,3

75.9

73,5

62,6

77,0

78,1

82,3

71,3

24,6

17,7

24.1

26,5

37.4

23,0

21,9


31,2

36,8

31,3

34,4

34,0

12,0

22,6

12,7

8,3

12,1

12.8

10,6

8,0

14.4

77.4

Dinh hudng gid tri nghe vd vice luni ciia cdc nhdm ddn cU
Nhttng kdt qua trfln diy da chi ra dinh hudng gii trj nghd vd mit tdng
thd, dua ra nhung dinh gia chung nhi't vd thuc trang djnh hudng gii trj nghd
hifln nay cia cu din nflng thfln Irong bflT canh dfl thj hda. Kfl't qua cung cho
thi'y, xu budng da dang hda vd djnh hudng gii trj, cung nhu thiy dupe sir phin
hda nhit djnh gitta ngudi din vd vi'n dd niy. Ciu hdi dit ra li liflu cd sir khac
biet nio khflng gitta cac nhdm din cu theo mflt sd tiflu chi nhit djnh hay ndi ro
hon, lieu cd xu hudng nio chung cho su phin hda niy hay khflng, cd tao thinh
qui luit cia sir khac biflt hay khflng?
Khic biflt gidi tinh
Sfl' liflu khao sit di cho thi'y ring, trong djnh hudng gii tri nghd, nhttng
khic biet gidi tinh li khflng r5 ret. Sir khic biflt nbd chi tim thiy d hai didm:
hung thu va noi lim viflc. Theo httng thu, kflT qua cho thiy, ty 16 nam gidi thich
lim viec theo hung thu nhidu hon ntt (70% d nam so vdi 60,9% d ntt). Trong
khi dd, ty Ifl ntt mong mufl'n cd viec dam bio cufle sfl'ng chtt it theo hung thii
cia minh nhidu hon nam (39% d ntt so vdi 30% d nam). Cdn theo noi lim viflc,
nghien cttu phit hien ra ring, ntt thi'ch lim viec d cP quan Nha nude hPn
(55,3% d ntt so vdi 46,8% d nam), trong khi dd, nam gidi cd thd lam bit ctt diu
mien la cd thu nhip cd ty le cao hon sd ntt cd cung djnh butSng gii trj dd
(53,2% d nam so vdi 44,7% d ntt).
Khic biet Itta tudi
Djnh hudng gia trj nghd li mflt khii niflm khflng chi lifln quan den
nhttng thuflc tinh nhin cich cua con ngudi m i cdn bao him trong dd sir hidu
biet cttng nhu trai nghiflm cufle sfl'ng. Viy d diy, heu dinh hudng gii trj nghd
cua cu din nflng thfln cd khac biflt theo Itta tudi hay khflng?
Sd lieu da chi ra ring, nhttng ngudi thuflc cac Itta tudi khic nhau cd djnh
budng khic nhau d 5 trong sd 9 cip gii trj dupe khao sit.
Thtt nhit, dd li khic biet vd djnh hudng gii trj tdi noi lam viec. Trong
khi nhttng ngudi tre (dudi 35 tudi) phin Idn mufl'n lim d Nha nude, thi nhttng
ngudi gii (ttt 55 tudi trd Ifln) lai cd hai hudng: mflt nhdm hudng dfl'n gia trj cua

lim nflng nghiflp trd nfln bi'p bflnh ma bo vin huflng tdi nghe nay cho thiy
ring, cd thd kha ning dd hpc tip nghd mdi vdi hp li bit kha khang hoic nghd
nflng gin bd nhu mdt phin ruflt thjt cua nhttng ngu&i gii, khifl'n hp rat khd Ijd
nghd nay. Mat khic, viec hudng ddn mflt nghd mod cung ddi hdi d con ngudi
nhttng nang luc nhit djnh, ma khflng phai ai cung cd nhttng nang luc niy, nhit
la d ngudi trung nien hoic gia. Vi the, nghd nflng dudng nhu li mflt nghd tUPng
dflT an toan ddi vdi ho.
Khac biflt khu vuc
Nghien cttn li'y bdi canh dfl thi hda lim ndn de thiy dupe dinh hudng gii
tri nghe cia cu din nflng thfln ngay nay trong hoan canh mfli. Vi the, khu vuc d
diy bao him S nghTa cia cic khu vuc cd mttc dp dfl thi hoa khic nhau.
Mttc dp dfl thj hda im chi ty Ifl phin tram gitta difln tich dit dfl thi trfln
dien tich tpan bfl khu vuc hay gitta sd din do thi tren toan bfl din sd cila khu
vuc. Vdi y nghTa nay, kliu vuc dfl thi hda manh hon (tinh theo don vi xa) li khu
vuc cd ty le difln tich dit dfl thi tr6n tdng dien tich cua xa ldn hon hoic khu vuc
cd su gia ting dien tich dit dfl thj ldn hon trpng thdi gian vtta qua. Thep each
hidu nay, cd hai cich phin nhdm khu vuc dfl thi hda dua vao tim didm dfl thi

TAP CH( TAM LY HOC, Sd 10 (163), 10 - 2012

29


hda: ci'p dfl dja phuong (tinh) vi cip dfl Trung. uong. d cSp dfl dja phuong, viflc
so sinh mttc dfl dfl thj hda li tuong dflT, so sinh hai didm tai cttng mflt khu viic,
cu the li so sinh hai dia bin (xa) vdi mttc dfl thj hda cao tbSp khic nhau tai
cttng mflt tinh. Trfln binh difln li cip dfl Trung uong thi viflc chpn dja bin cd
mttc dfl dfl thj hda cao pbii thuflc vio didm chpn cin thinh phd Idn hay thinh
phd nhd. Cin thinh phd Idn (Hi Nfli vi thinh phd Hd Chi Minh, cic dja bin cd
mttc dfl dfl thj hda cao hon, cin thinh phd nhd (Cin Tho, Thii Binh vi Hud) cd mttc dfl dfl thj hda chim hon. Nghifln cttu se phin tich dtt lieu theo ca hai

Trinh dfl hoc vin la co sd cia nhin thiic xa hfli cua cpn ngudi. Viy nd cd

30

TAP CH( TAM LY HOC, Sd 10 (163), 10-2012


hfln quan gi dfl'n dinh hudng gia trj nghd cia cu din nflng thfln hay khflng? KflT
qua nghifln cttu da chi ra ring, nhttng khich thd cd trinh dfl hoc vin khic nhau
thi CO su khac biet vd djnh hudng gia trj nghd kha ro ndt d tit ca cic cip gii tri
dupe khao sit.
Theo dd, nhttng ngudi cd hpc vi'n cap hPn budng ddn cic gia tri sau cia
nghe nghiflp - viec lam:
- Chpn viec lim cd ti'nh chit dn djnh hon li chpn viflc lim cd thu nhip cap;
- Lim d cp quan Nhi nttdc;
- Lam dung nghd, du phai di xa;
- Lam dung nghd, dtt thu nhip thip;
- Cflng viflc bin rfln, nhung cho thu nhip cao;
- Ly nflng;
- Cflng viflc cd hihig thu;
- Cflng viflc It rii ro, dtt thu nhip thip;
Trong khi dd, nhttng ngudi cd hpc vi'n thi'p hPn hudng dfl'n nhttng viflc
lam cd gii trj nhu:
- Cflng viflc cho thu nhip cao du khflng dn djnh;
- Lim d diu cung dupe, mifln cd thu nhip chtt khflng nhit thidt phii vio
CO quan Nha nude;
- L,am trai nghd dd dupe d gin nha;
- Lim bit ctt viec gi mifln la dupe d thinh phd;
- Chpn cflng viec an nhin du thu nhip thi'p;
- Lim nghd nflng, de khdi phai hpc;

nay, gii trj cua dit dai vi nghd nflng nhu thd nip?
Dinh hudng gid tri ddt dai
Bdng 2: Dinh hudng gid tri ddt dai vd nghi ndng
Ctz nbdn dinh

(1)
Hoin
to&n
ItbOng
d6ngy

MlicdiJ dfinei
(2)
(3)
Khdng D6ng:f
ddng^ nhi^u
nhl^u
hon
htm

(4)
Hoin
toin
dongy

Dilm
trung
binb

Do


1,19

1. TOi mu6n hix dung dait dai 6i Ijtm
nOng ngtiigp

11,9

8,7

14,4

65.1

3.33

1,05

2. TOi mu6n Ikm nha &i cho thuft

45,7

18,0

18,3

18.0

2.09


1,02

5. Gia dinh toi murfn chuydn d6i muc
di'ch si!i dung ddt ndng nghi£p sang
huiSng khdc

44,4

15,0

18,4

22,2

2,18

1,22

6. Gia dinh toi c6 mOt stf ddt, toi muO'n
Nhd nu6c nhanh ch6ng thu h6i d^ duoc
hudng ti^n d^n bil

63,8

12,8

9.0

14,5


khic nhau cua dit dai. Hon 65% sd ngudi dupe bdi nhin nhin gii tri cia dit
nim d chtte ning trdng trpt cua nd, tttc li chtte ning s i dung. Trong khi dd, hon
43% sd ngudi dupe hdi nhin nhin dit dai d gii trj trap ddi trfln thj trudng, xem
xdt nd cd gii bap nbiflu. Kdt qui cdn cho thi'y, sd ngudi vtta thiy dit dai cd gia
trj s i dung lin gia trj trao ddi khflng nhidu (chi khoang 8% sd ngudi dupe hdi).
Dudng nhu vdi nhidu ngudi, gii trj su diing cia dit dai cho nghd nflng vdi gia
trj trao ddi li cap gii trj trii ngupe nhau. Nd cttng cho thi'y djnh hudng ro ring
vd gii tri cia dit cia ngudi din: da trdng trpt thi khflng mua bin hpic da mua
bin thi khflng trdng trpt vi nd cttng phin nio phan anh thuc td hifln nay cua
ngudi din trong mflT quan hfl vdi dit dai.
Tinh hinh niy cung phan inh su ddi thay trfln binh dien xa hfli vd gii trj
cua dit. Nflu nhu trudc kia, trong xi hfli nflng thfln truydn thflng, dit dai dupe
vi nhu tac vang bdi gia tri s i dung: "Ai ai chd bd rudng hoang; Bao nhiiu tdc
ddt tdc vdng bdy nhieu" thi ngiy nay, thuc te cho thi'y, vdi nhidu ngudi, dit cdn
cd gii tri dd trao ddi, dit dai trd thanh hing hda, thim ehl mflt loai hang hda
die biet.
Quan diem niy khflng khic biflt d nam vi ntt, cttng khflng khac biflt d
nhung khu vuc cd mttc dfl dfl thj hoi khic nhau nhung nhin ro su khic biet theo
Itta tudi vi trinh dfl hoc vin. cing ldn tudi, ngudi ta cing nhin thi'y gii trj s i
dung cia dit nhidu hon va cang tre tudi, cing nhin thi'y gii tri trao ddi cua dit.
Ngiy nay, cung vdi su phat trien kinh td xa hfli va dfl thj hda, sd lupng
ngudi cpi (lit dai cd gia trj chuydn ddi ngiy cang nhidu thflm. Co the thi'y, sd
liflu da chttng minh phin nio vd su dich chuydn gii trj cia dat dai cua cu din
nflng thfln trong bdi canh dfl thi hda (ttt gii tri s i dung trong canh tic, trdng trpt
sang gia trj trao ddi).
Dinh hudng gid Iri nghe ndng
Trudc tinh trang gii tri cia dit dupe djnh hudng dfl'n khflng chi li gii tri
stt dung m i cdn cd gia trj trao ddi thi ngudi din nflng thfln hien nay coi nghd
nflng nhu thd nao, lieu nd cd cdn li cp nghiep, sin nghiep cua ngudi nflng thfln
ntta hay khflng?


Tulil
3655

>55

Trinh d$ ho< vdn
TH
TH
Tl«u
h9c
CS
PT

Gid tri cia ddt dai
1. Gid tri ddt lil trdng ti^t

2.88

2,83

2,84

2,89

2.59

2,89

2.91

1. Ldm ndng nghidp

3,39

3,28

3,31

3.33

2.78

3.47

3.32

3,42

3,45

3.18

2. Ldm nhd cho thuC

1.87

2.24

2.04


1,63

1.94

1,89

4. Bdn mdt phdn ddt

1.56

1,57

1,49

1.64

1,51

1,60

1.54

1,31

1.57

1.66

5. Chuydn ddi muc dich .si!r dung
ddt

1,79

1.44

1,82

1.76

1.61

1.90

1.66

7. Gdp ddt a xdy dung trang Irai
chung

1.76

1.84

1.98

1,68

1,91

1.87

1.66

phin Idn ngudi nflng din ddu rit mong dit dai dupe thu hdi dd nhin tidn den
btt. Khi nhttng hfl qua xi'u cia viflc thu hdi niy la tinh trang khflng cflng in,
viec lam, la nhttng bifl'n ddi IflT sdng ttt lao dflng sang hudng thu, la su tiflu xai
thii qui... cia mflt bfl phin ngudi din, nhit la ting Idp thanh nifln trd thinh
mflt thilc td dang bao dflng d nhidu vung, nhidu khu vuc, thi hifln nay, xu hudng
ngudi nflng din mufl'n bim dit, bim rupng, bim nghe da ndi Ifln ring, hp da
hpc dupe nhttng kinh nghiflm ttt viflc "mit di't" cua nhung ngudi di trudc.

TAP CHI TAM LY HOC, Sd 10 (163), 10-2012

35


Nfl'u nhu dfl thj hda li mflt qui trinh tit ydu, thi viflc thu hdi dit nflng
nghiflp chuydn thinh dit dfl thj li didu khflng trinh khdi thi vdi dinh hudng gii
trj dit dai cua da sd ngudi din nhu thd niy, hp sd gip phii nhung khd khin nhit
djnh trong mfli quan hfl vdi gii trj s i dung cua dit dai.
Mit khic, kdt qui nghien cttu cung cho thiy, su bit an vdi nghd nghiftp,
viflc lim cua minh, cia gia dinh d mflt bfl phin cu din nflng thfln trong qui
trinh dfl thj hda. Thuc trang niy ddi hdi sU quan tim cia cic cip quin IS ddi
vdi cflng tic dio tao nghd, djnh hudng nghd cho cu din cic khu vuc nay dupe
thiST thuc hon.
Kcl luin
KflT qua phin tich trfln diy cho thiy mflt sd didm sau:
Djnh hudng gii trj nghd cua cu din nflng thfln trong bdi canh dfl thj hda
vtta cd ti'nh tbfl'ng nhit, vtta cd tinh da dang. Nhin chung, cu din nflng thfln
tupug dflT thflng nhit hudng dfl'n cic nghd cd tinh chit dn dinh. It rui ro, cac
nghd lim tai dja phuong, nghd cd hung thu vi lim dttng nghd dupe dio tao. Bfln
canh dd, tinh da dang thd hien d viec dinh hudng ddn cic gii trj nhu thu nhip
cao (bin rfln thu nhip cao hay nhin ha thu nhip binh thudng), noi lim viflc

xa hai cin budng, dfl'n trudc hdt.
- Cflng tic dao tao nghd cho thanh nifln cin huiSng dfl'n nhu ciu va djnh
hudng gii trj cia hp. Bfln canh dd, cung cin cd nhttng boat dflng dd djnh hudng
nghd cho hp phtt hpp hon vdi nhu ciu cua dja phuong.
Tai lieu tham khao
1. Luu Song Ha (Chu bifln), Dii'u tra diem Idm ly ndng ddn bi thu hdi ddt idm khu
cdng nghiip, NXB Ttt didn Bach khoa, 2009.
2. Phan Thi Mai Huong (Chu bien), Nhiing bii'n dSi Idm ly cua cu ddn ven dd trong
qud trinh dd thi hda, NXB Ttt didn Bach khoa, 2010.

TAP CHI TAM LY HOC, Sd 10 (163), 10 - 2012

37