B GIÁO D C VÀ ÐÀO T O
TRU NG Ð I H C M THÀNH PH H CHÍ MINH
-----------------------------------------------

TR N TH DI M CHÂU

TÁC Ð NG C A T DO HÓA TÀI KHO N V N
Ð N TANG TRU NG KINH T
M TS
QU C GIA ÐÔNG NAM Á

Chuyên ngành

: Kinh t h c

Mã s chuyên ngành : 60 03 01 01

LU N VAN TH C S KINH T H C

Ngu i hu ng d n khoa h c
TS. Tr n Anh Tu n

TP. H Chí Minh, nam 2015


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

TÓM T T
Nghiên c u này du c th c hi n v i m c tiêu dánh giá “Tác d ng c a t do hóa
tài kho n v n d n tang tru ng kinh t


H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

iii


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

M CL C
Trang
L I CAM ÐOAN .......................................................................................................i
L I C M ON ........................................................................................................... ii
TÓM T T ................................................................................................................ iii
M C L C .................................................................................................................iv
DANH M C HÌNH ................................................................................................ vii
DANH M C B NG .............................................................................................. viii
DANH M C T VI T T T ...................................................................................ix
CHUONG 1: GI I THI U ...................................................................................... 1
1.1. Ð t v n d và lý do nghiên c u ......................................................................... 1
1.2. M c tiêu nghiên c u ........................................................................................... 3
1.3. Câu h i nghiên c u ............................................................................................. 3
1.4. Ph m vi và d i tu ng nghiên c u ..................................................................... 3
1.4.1 Ph m vi nghiên c u................................................................................................ 3
1.4.2 Ð i tu ng nghiên c u ............................................................................................ 4

1.5. Phuong pháp nghiên c u ................................................................................... 4
1.5.1 Mô t m u nghiên c u .......................................................................................... 4
1.5.2 Phuong pháp nghiên c u ....................................................................................... 4

1.6. Ý nghia nghiên c u ............................................................................................. 5
1.7. K t c u d tài ...................................................................................................... 5

2.4.1 Nghiên c u ng h quan di m t do hóa tài kho n v n tác d ng tiêu c c d n
tang tru ng kinh t ........................................................................................................ 21
2.4.2 Nghiên c u ng h quan di m t do hóa tài kho n v n tác d ng tích c c d n
tang tru ng kinh t ........................................................................................................ 22
2.4.3 Nghiên c u ng h quan di m t do hóa tài kho n v n tác d ng không dáng k
d n tang tru ng kinh t ................................................................................................. 25

CHUONG 3: PHUONG PHÁP NGHIÊN C U .................................................. 30
3.1. Quy trình nghiên c u ....................................................................................... 30
3.2. Phuong pháp nghiên c u ................................................................................. 33
3.3. Mô hình nghiên c u.......................................................................................... 35
3.3.1 Mô hình nghiên c u ............................................................................................. 35
3.3.2 Ð nh nghia các bi n trong mô hình ..................................................................... 37
3.3.3 K v ng d u và gi thuy t c a mô hình ............................................................... 42

3.4. D li u nghiên c u............................................................................................ 43
3.4.1 Ngu n d li u ....................................................................................................... 43
3.4.2 Cách l y d li ................................................................................................... 43
3.4.3 M u nghiên c u ................................................................................................... 44
3.4.4 Cách x lý s li u ................................................................................................. 44

CHUONG 4: PHÂN TÍCH K T QU NGHIÊN C U ..................................... 46
4.1. T ng quan v khu v c Ðông Nam Á............................................................... 46
4.2. Tìm hi u tình hình t do hóa tài kho n v n các qu c gia Ðông Nam Á ..... 47
4.2.1 Indonesia .............................................................................................................. 47
4.2.2 Malaysia ............................................................................................................... 48
4.2.3 Philippines ........................................................................................................... 50
4.2.4 Singapore ............................................................................................................. 50
4.2.5 Thái Lan ............................................................................................................... 52
4.2.6 Vi t Nam ............................................................................................................... 53

TÀI LI U THAM KH O ...................................................................................... 80
PH L C ................................................................................................................. 89

H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

vi


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

DANH M C HÌNH

Hình 3.1: So d quy trình nghiên c u ...................................................................... 32
Hình 3.2: Khung phân tích c a nghiên c u .............................................................. 36
Hình 4.1: T c d tang tru ng GDP hàng nam c a Singapore 1995-2013 (%) ........ 49
Hình 4.2: Bi n d ng c a các bi n nghiên c u giai do n 1995-2012 ....................... 56
Hình 4.3: Bi n d ng c a bi n GROWTH và KAOPEN giai do n 1995-2012 ........ 59
Hình 4.4: Bi n d ng c a bi n GROWTH và OPEN giai do n 1995-2012 .............. 60
Hình 4.5: Bi n d ng c a bi n GROWTH và FDI giai do n 1995-2012 .................. 61
Hình 4.6: Bi n d ng c a bi n GROWTH và INV giai do n 1995-2012 ................. 62
Hình 4.7 Bi n d ng c a bi n GROWTH và CPI giai do n 1995-2012 ................... 63
Hình 4.8 Bi n d ng c a bi n GROWTH và POP giai do n 1995-2012 .................. 64
Hình 4.9 Bi n d ng c a bi n GROWTH và FD giai do n 1995-2012 .................... 65

H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

vii


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n


: Hi p h i các qu c gia Ðông Nam Á

CPI

: T l l m phát

FD

: T l cung ti n M2 so v i GDP (d sâu tài chính)

FDI

: Ð u tu tr c ti p nu c ngoài

FEM

: Mô hình tác d ng c d nh

FPI

: Ð u tu gián ti p

GDP

: T ng s n ph m qu c n i

GROWTH

: Tang tru ng thu nh p bình quân d u ngu i


: T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t

OLS

: Phuong pháp bình phuong t i thi u

OPEN

: Ð m thuong m i

POP

: T c d tang dân s

REM

: Mô hình tác d ng ng u nhiên

VIF

: H s nhân t phóng d i phuong sai

H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

ix


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n


cu i chuong.

1.1. Ð t v n d và lý do nghiên c u
T gi a nh ng nam 1990, h u h t các nhà kinh t h c d u dua ra khuy n ngh
r ng các qu c gia nên t do hóa tài kho n v n. Vi c cho phép các dòng v n ra và
vào n n kinh t c a m t qu c gia là m t bu c ti n quan tr ng trong quá trình phát
tri n kinh t (Eswar S. Prasad và Raghuram Rajan G., 2008) và là m t trong nh ng
di u ki n d h i nh p vào th tru ng tài chính th gi i trong xu hu ng toàn c u hóa
hi n nay (Bergstrom, 2012). M t m t, Qu ti n t qu c t (IMF) cung khuy n khích
các qu c gia dang phát tri n và các qu c gia thành viên khai thông các dòng v n
nu c ngoài thông qua vi c t do hóa tài kho n v n c a mình (Mailafia, 2006).
Theo Fischer (1998), vi c di chuy n các dòng v n t do s t o di u ki n phân
b ngu n v n toàn c u h p lý và ti t ki m hon, giúp phát huy t i da hi u qu s
d ng ngu n tài nguyên, góp ph n tang tru ng kinh t qu c gia và tang phúc l i xã
h i. Ngoài ra, dòng v n này còn m r ng thêm các co h i da d ng hóa danh m c
d u tu, gi m thi u r i ro và mang l i cho các nhà d u tu ti m nang d t du c t l l i
nhu n cao nh t. Tuy nhiên, do m i qu c gia có nh ng d c trung và chính sách ki m
soát v n khác nhau d n d n k t qu thu hút và s d ng v n không gi ng nhau. Có
qu c gia t n d ng du c t i da hi u qu ngu n v n nhung cung có qu c gia g p th t
b i và tác d ng b t n d n n n kinh t . Chính vì v y, d phát huy h t l i ích t vi c
t do hóa tài kho n v n mang l i, m i qu c gia c n xây d ng và hoàn thi n các co
ch , chính sách kinh t , c i cách th t c hành chính nh m m c tiêu phát tri n n
d nh và b n v ng.

H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

1


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

c a m i qu c gia m i du c c i thi n giúp quá trình giao d ch v n toàn c u tr nên
cân b ng hon. Thêm n a là, cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u g n dây ti p t c
khoi l i cu c tranh lu n xung quanh l i ích và chi phí c a vi c t do hóa tài kho n
v n (Bergstrom, 2012).
T nh ng lý do trên, lu n van dã ch n d tài “Tác d ng c a t do hóa tài
kho n v n d n tang tru ng kinh t

m t s qu c gia Ðông Nam Á” làm ch d

nghiên c u. Ði u này mang m t ý nghia thi t th c cho các qu c gia trong khu v c
H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

2


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

Ðông Nam Á có thêm bu c di v ng ch c trong th i k h i nh p sâu vào th tru ng
tài chính da qu c gia hi n nay. Ð ng th i cung c p thêm co s cho vi c xây d ng l
trình t do hóa tài kho n v n c a các qu c gia này, d c bi t là Vi t Nam trong th i
k h i nh p kinh t qu c t

giai do n ti p theo.

1.2. M c tiêu nghiên c u
M c tiêu t ng quát
Nghiên c u tác d ng c a t do hóa tài kho n v n d n tang tru ng kinh t c a m t
s qu c gia Ðông Nam Á, t dó g i ý chính sách trong v n d qu n lý tài kho n v n.
M c tiêu c th
1/ Ðánh giá tác d ng c a t do hóa tài kho n v n d n tang tru ng kinh t

t ng d u tu so v i GDP, t l d u tu tr c ti p nu c ngoài ròng so v i GDP, t l
l m phát, d m thuong m i, t l cung ti n M2 so v i GDP, t c d tang dân s .
1.5. Phuong pháp nghiên c u
1.5.1 Mô t m u nghiên c u
Ð tài s d ng d li u b ng, g m 7 don v chéo tuong ng v i 7 qu c gia
trong khu v c Ðông Nam Á và 18 don v th i gian t nam 1995 – 2012 bao g m
126 quan sát. Ngu n d li u th c p, du c t ng h p t b d li u th ng kê hàng
nam c a: Th ng kê tài chính qu c t c a IMF (IFS), co s d li u c a Tri n v ng
Kinh t Th gi i c a IMF (WEO), Ch s phát tri n th gi i c a Ngân hàng th gi i
(WDI), và các t p chí có liên quan.
1.5.2 Phuong pháp nghiên c u
Ð th c hi n nghiên c u, tác gi s d ng ch y u phuong pháp d nh lu ng và
phuong pháp t ng thu t tài li u. V i phuong pháp t ng thu t tài li u, tác gi ti n
hành t ng h p các k t qu nghiên c u trên th gi i v lý thuy t và th c ti n nh m
h tr cho vi c xem xét v n d nghiên c u, qua dó có co s d so sánh, phân tích d
li u. V i nghiên c u d nh lu ng, tác gi ch n l c các nhân t kinh t vi mô có liên
quan d n d tài, ti n hành xây d ng mô hình h i qui da bi n k t h p th c hi n các
ki m d nh c n thi t d tìm ra mô hình thích h p nh t, t dó dánh giá m c d tác
d ng c a các bi n d c l p, trong dó có bi n chính là bi n d i di n cho m c d m
c a c a tài kho n v n lên bi n ph thu c – là bi n tang tru ng kinh t b ng công c
phân tích kinh t lu ng thông qua ph n m m th ng kê EWIEW 8.0. Quy trình
nghiên c u du c trình bày c th

chuong 3.

H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

4




chuong 3.

H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

5


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

Chuong 5: K t lu n và khuy n ngh . Can c vào k t qu nghiên c u dã
trình bày

chuong 4, tác gi rút ra k t lu n và khuy n ngh gi i pháp cho m c

tiêu nghiên c u, nh ng m t h n ch và hu ng nghiên c u ti p theo.

H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

6


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

CHUONG 2

CO S

LÝ THUY T VÀ CÁC NGHIÊN C U LIÊN QUAN



GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

ti p t nu c ngoài mà còn giúp cho dòng v n di chuy n vào th tru ng trái phi u và
v n c ph n cung nhu linh v c ngân hàng (Cobbam, 2001; Omoruyi, 2006, trích b i
Okore và Okey, 2013).
Odusola (2006) và Bergstrom (2012) cung có quan di m tuong t r ng t do
hóa tài kho n v n là quá trình lo i b các h n ch trong các giao d ch qu c t liên
quan d n vi c luân chuy n v n d h i nh p th tru ng tài chính th gi i. H n ch
giao d ch v n bao g m nhi u hình th c khác nhau, có th là h n ch các kho n vay
nu c ngoài c a ngân hàng trong nu c, h n ch các linh v c ho c ngành ngh mà
ngu i nu c ngoài có th d u tu và h n ch các kho n ti n lãi chuy n ra ngoài thu
du c t vi c d u tu vào n n kinh t trong nu c. T do hóa có th áp d ng cho c hai
lu ng v n vào và lu ng v n ra.
Ngoài ra, “t do hóa tài kho n v n” còn du c xem là m t tham s s d ng d
do d m c a m t n n kinh t , cho bi t t l dòng v n vào và ra t m t n n kinh t
này sang m t n n kinh t khác mà không nh hu ng b i các y u t v d c l p và
toàn v n lãnh th (Okore và Okey, 2013).
Riêng

Vi t Nam, khái ni m “t do hóa tài kho n v n” cung có nhi u quan

di m, bao g m nh ng n i dung chính sau:
Theo Nguy n Tr ng Tài (2008), “t do hóa tài kho n v n là vi c cho t do
ti n hành chuy n d i các tài s n tài chính trong nu c thành tài s n tài chính

nu c

ngoài và ngu c l i, theo t giá h i doái do th tru ng quy d nh”.
Luong Th Thu H ng và Ð ng Ng c Ð c (2012) quan ni m r ng “t do hóa

phi tài chính, phi s n xu t; d u tu tr c ti p nu c ngoài; d u tu gián ti p; d u tu
khác và tài s n d tr . Giao d ch ghi trong tài kho n v n du c g i là giao d ch tài
chính (Fullbright, 2013; Nguy n Tr ng Tài, 2008).
- Chuy n giao v n: thu ng b t ngu n t các chính ph nu c ngoài và du c
dùng d tài tr cho các d án d u tu và mua máy móc, thi t b , g m các kho n cho
t ng (b ng ti n ho c b ng hi n v t) nhu chuy n giao quy n s h u tài s n c d nh,
xóa m t kho n n hay vi c mua tài s n c d nh (vi n tr xây d ng co s h t ng,
d u tu linh v c y t , giáo d c,...).
- Mua và bán các tài s n phi tài chính, phi s n xu t: là nh ng tài s n không
do quá trình s n xu t t o ra, không vì m c dích sinh l i.
- Ð u tu tr c ti p nu c ngoài: là hình th c d u tu vào trong nu c s t i b i
các nhà d u tu nu c ngoài hay c a các nhà d u tu trong nu c ra nu c ngoài v i
m c dích s h u quy n qu n lý doanh nghi p và thu l i lâu dài t ho t d ng d u tu
này.
- Ð u tu gián ti p: là hình th c d u tu vào ch ng khoán c ph n, ch ng
khoán n du i d ng trái phi u dài h n, trái phi u ng n h n, các công c c a th
tru ng ti n t , các công c tài chính phái sinh v i m c dích thu c t c và ti n lãi t
m t doanh nghi p mà không ph i d ng ra qu n lý doanh nghi p dó.
H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

9


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

- Ð u tu khác: g m có các kho n vay chính ph , tín d ng ngo i thuong ng n
h n và da s các giao d ch gi a các ngân hàng thuong m i (NHTM) c a nu c s t i
và ph n còn l i c a th gi i, kho n vay t IMF, các kho n n khác c a ngân hàng
Trung uong (NHTW).
- Tài s n d tr : là nh ng thay d i trong t ng tài s n nu c ngoài c a NHTW.

Tài kho n tài chính
Ð u tu tr c ti p
Ð u tu gián ti p (ch ng khoán)
Ð u tu khác
Các kho n vay, tín d ng ngo i thuong
S d ng tín d ng IMF và các kho n vay t IMF
Tài s n d tr
Vàng
SDRs (quy n rút v n d c bi t)
Tình tr ng d tr t i IMF
Ngo i h i
Các trái quy n khác
Ngu n: Fullbright (2013)
2.1.3 L i ích c a t do hóa tài kho n v n
Theo Fischer (1998) và Bergstrom (2012), vi c di chuy n các dòng v n t do
t o di u ki n phân b ngu n v n h p lý và ti t ki m trên ph m vi toàn c u, tài
nguyên du c s d ng hi u qu , t n d ng các co h i d u tu sinh l i cao hon

nu c

ngoài, vay v i lãi su t uu dãi hon góp ph n tang tru ng kinh t và tang phúc l i xã
H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

11


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

h i. M c a tài kho n v n h tr h th ng thuong m i da phuong b ng cách m
r ng các kênh giao d ch gi a các nu c phát tri n và dang phát tri n thông qua tài tr

GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

2.2. Lý thuy t v tang tru ng kinh t
2.2.1 Khái ni m v tang tru ng kinh t
Samuelson và Willam D. Nordhalls (1948) phát bi u: “tang tru ng kinh t là
s m r ng GDP hay s n lu ng ti m nang c a m t nu c”.
David Begg và Stanley Fischer (1991) quan ni m “tang tru ng kinh t là s
gia tang ph n tram hàng nam c a GDP th c t hay thu nh p th c t d u ngu i trong
dài h n”.
Nguy n Th Cành (2004) cho r ng: “tang tru ng kinh t là do tang thu nh p
qu c dân và tang t ng s n ph m qu c dân trên d u ngu i”.
Tóm l i, “tang tru ng kinh t ” là vi c tang s n lu ng qu c gia hay tang thu
nh p th c t bình quân d u ngu i, là vi c m r ng kh nang kinh t , có nghia là
tang GDP ho c GNP c a m t nu c. T dây v sau tác gi s d ng khái ni m này
cho nghiên c u c a mình.
2.2.2 Các mô hình tang tru ng kinh t
Các mô hình tang tru ng du c gi i thi u du i dây là mô hình có phuong
trình bi u di n m i quan h co b n nh t gi a bi n d i di n cho tang tru ng kinh t
và các y u t d u vào. Các y u t này du c tác gi s d ng ho c có m i quan h
m t thi t v i các bi n s mà tác gi s d ng trong nghiên c u này.
- Mô hình tang tru ng kinh t tân c di n:
Lý thuy t tang tru ng tân c di n gi d nh m c s n lu ng th c t và s n
lu ng ti m nang là nhu nhau. Tr ng thái cân b ng dài h n c a lý thuy t này là
tr ng thái cân b ng d ng, nghia là s n lu ng, tu b n (v n), lao d ng tang cùng m t
t c d . Trong di u ki n kinh t th tru ng v i s bi n d ng linh ho t c a giá c và
ti n công, n n kinh t luôn s d ng h t ngu n lao d ng, còn s n lu ng luôn d t
s n lu ng ti m nang. Theo quan di m c a các nhà kinh t thu c tru ng phái này
thì tang tru ng kinh t ch u s tác d ng c a các y u t nhu v n (K), lao d ng (L),
tài nguyên thiên nhiên (R), khoa h c công ngh (T). Các y u t này có th k t h p


tru ng kinh t . Mô hình Solow ra d i nh m gi i thích s cân b ng dài h n c a n n
kinh t , du c dánh giá là có giá tr dáng k trong phân tích tang tru ng kinh t c a
các n n kinh t trên th gi i, d c bi t là các nu c công nghi p tiên ti n, là mô hình
hoàn ch nh d u tiên v tang tru ng kinh t . Ngoài ra, mô hình còn tính toán “ph n
du” và lý gi i “ph n du” phát sinh t s t n t i c a ti n b công ngh . Solow cho
r ng ti n b công ngh là bi n ngo i sinh c a mô hình, d c l p v i t t c các bi n và
các thông s nêu trong mô hình, thay d i công ngh cho phép s n lu ng trên ngu i
lao d ng tang lên (Fulbright, 2015; Tr n Th Ð t, 2005; Võ Van Ð c, 2005).
H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

14


GVHD: TS. Tr n Anh Tu n

Mô hình Solow ch ra r ng t l ti t ki m, t l tang dân s và ti n b công
ngh tác d ng d n tang tru ng. T l ti t ki m c a n n kinh t là y u t quy t d nh
kh i lu ng v n và quy mô s n xu t, ti t ki m cao hon d n d n s gia tang t m th i
c a t l tang tru ng kinh t cho t i khi d t du c tr ng thái d ng m i. Trong dài
h n, t l ti t ki m không tác d ng t i tang tru ng. Trong khi dó, tang tru ng b n
v ng c a s n lu ng trên m i lao d ng l i ph thu c vào ti n b công ngh . T l
tang dân s c a n n kinh t cung là y u t dài h n tác d ng d n tang tru ng, s gia
tang t l tang tru ng dân s d n d n thu nh p bình quân th p hon, s n lu ng c a
m i công nhân càng th p và kéo theo n n kinh t s tang tru ng ch m và làm cho
m c s ng tang ch m hon (Fulbright, 2015; Nguy n Th Cành, 2004; Tr n Th Ð t,
2005; Võ Van Ð c, 2005).
Nhìn chung, uu di m c a mô hình Solow là gi d nh s n lu ng biên gi m d n
theo v n d sát th c t hon và chính xác hon theo th i gian, giúp hi u rõ m i quan
h gi a ti t ki m, d u tu, tang tru ng dân s d i v i m c s n lu ng trên lao d ng
tr ng thái d ng và nh n th c du c vai trò c a thay d i công ngh là d ng l c cho

quá trình tang tru ng. Lý thuy t này dã dánh giá du c d y d , rõ ràng vai trò, m i
quan h c a các y u t d n tang tru ng kinh t .
Tóm l i, các mô hình tang tru ng mà tác gi d c p

trên d u cho r ng tang

tru ng kinh t ch u s quy t d nh c a các y u t d u vào nhu v n, lao d ng, tài
nguyên thiên nhiên, ti n b khoa h c k thu t và các y u t khác liên quan d n kh
nang kích thích c u tiêu dùng, trong dó y u t v n ngày càng du c các nhà kinh t
dánh giá cao, dóng vai trò quan tr ng trong phát tri n kinh t . V n d ng nh ng quan
di m dó, tác gi ti n hành ch n l c các bi n s kinh t phù h p d phân tích, dánh
giá tác d ng c a chúng d n tang tru ng kinh t trong nghiên c u này.
2.3. Lý thuy t v tác d ng c a t do hóa tài kho n v n d n tang tru ng kinh t
V m t lý thuy t, có nhi u ý ki n trái chi u t phía các nhà kinh t h c thu c
các tru ng phái khác nhau liên quan d n v n d t do hóa tài kho n v n. Nói chung,
có ba mô hình lý thuy t chính: mô hình chính th ng, mô hình ph thu c và mô hình
tân c di n. H u h t các lý thuy t d u cho r ng t do hóa tài kho n v n cho phép
dòng v n ch y t các qu c gia công nghi p th ng du v n sang d u tu
gia khan hi m v n, ch y u là

nh ng qu c

th tru ng m i n i và các qu c gia dang phát tri n

– noi mà t su t sinh l i t vi c d u tu này tuong d i cao. Ði u này cung d ng
nghia v i vi c tang kh nang tích luy v n trong nu c d n d n tang tru ng kinh t .

H c viên th c hi n: Tr n Th Di m Châu – L p ME5B

16